Қар барысының биологиялық ерекшелігі

Кіріспе 3
Систематикалық орны 4
1 Қар барысының биологиялық ерекшелігі 4
1.1Қар барысының түрлері
1.2Қар барысының мекен ету ортасы мен таралу аймағы 4
Тәжірибелік бөлім 4
2.1 Қар барысының сақтау және қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.2 Қар барысының Шығыс Қазақстан жеріндегі тіршілік ету аймағы 4
Қорытынды 4
Пайдаланылған әдебиеттер 4
Барыс Орталық Азиядағы тауларда, Солтүстік Үндістан, Пәкістан, Байкал, Тибет өңірлерін мекендейтін мысық. Сирек, таралу аймағы тарылып, саны кемуде.
Тянь-Шань, Тарбағатай, Сауыр мен Алтайдың биік жоталарында таралған; таулардың альпі және субальпі белдеулерінде құзды, жартасты жерлерді мекендейді. Қазақстанда жалпы саны - 200 бастан аспайды; санының кемуінің негізгі себептері - қасақылық және негізгі қоректік объектілер (таутеке, арқар, елік) санының азаюы. 1976және 1985 жылдары барыстар Алматы хайуанаттар бағында өсіп-өнген.
1. Айтматов Ч. «Тау сеңінің құлауы» Санк-Петербург, 2006ж (15-28)
2. Зверев М. «Қар барысы» Алматы. Қайнар, 1998ж (8-21)
3. Завацкий Б. «Современное распространение и численность снежного барса» // Редкие наземные позвоночные Сибири – Новосибирск: Наука, 1988
4. Зинченко Ю. «Қар барысының Алтай аймағында көбею жағдайы» журнал «Табиғат», 2006ж. ( 24-28)
5. Казенас В.Л. «Опасные животные Казахстана» Научно-популярная издания. Алматыкітап,2007( 97-108)
6. Кошкарев Е. «Қазақстандағы және Қырғызстандағы қар барысы», Бишкек, 2001ж. (55-62)
7. Қайым Қ. т.б. «Жануартану» Алматы. Рауан, 1992ж. (243-246) .
8. Ковшарь А.Ф. «Қазақстанның Қызыл кітабы» Алматыкітап, 2012ж.(80-95)
9. Логинов О. Логинова И. «Қар барысы» Өскемен қаласы, 2009ж (12-41)
10. Н. Баяндин «Саяхатшылар ізімен» Алматы. Қазақстан баспасы, 1966
11. Покровский В.С. «Қар барысы. Биік шыңның құдіреті» Мәскеу. Орман шаруашылығы, 2002ж.
12. Мұстафин С. «Барыс жеңілуді білмейді» газет Алматы. «Жеті күн», 20.06.2003ж. (3-6).
13. Думан Анаш «Қар барысы» Егемен Қазақстан 14.01.2015ж.
Слайд: «Шың қарының құдіретті жануары»
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе 3
Систематикалық орны 4
1 Қар барысының биологиялық ерекшелігі 4
1.1Қар барысының түрлері
1.2Қар барысының мекен ету ортасы мен таралу аймағы 4
Тәжірибелік бөлім 4
2.1 Қар ... ... және ...
2.2 Қар ... ... ... жеріндегі тіршілік ету аймағы 4
Қорытынды 4
Пайдаланылған әдебиеттер 4
Кіріспе
Барыс Орталық Азиядағы тауларда, Солтүстік Үндістан, Пәкістан, Байкал, ... ... ... ... Сирек, таралу аймағы тарылып, саны кемуде.
Тянь-Шань, Тарбағатай, Сауыр мен ... биік ... ... ... ... және ... белдеулерінде құзды, жартасты жерлерді мекендейді. Қазақстанда жалпы саны - 200 бастан аспайды; санының кемуінің негізгі себептері - қасақылық және ... ... ... ... ... ... ... азаюы. 1976және 1985 жылдары барыстар Алматы хайуанаттар бағында өсіп-өнген.
Ақсу-Жабағылы, Алматы және Марқакөл қорықтарында және үш қорықшаларда қорғалады. Жоңғар ... ... ... бар қорықшаларда қорғау жұмыстарын жақсарту қажет.Көп түркі және көшпенді елдер үшін, барыс ұлттық таңба. ... ... ... ... ... ... - ... барыс.
Қар барысының сандық өзгерсін Қытай елінің зерттеушілері: дейді. Ал кейбір жерлерде жергілікті халық шөппен қоректенетін суырлар мен басқада кеміргіштерді ... ... ... ... Міне осындай жағдайды қазіргі кезде Қар барысыда күтіп тұр. Осыдан болар оның Қазақстанның енгізілгені тегін ... ... қар ... ... ... (4506 м) және Оңтүстік Алтай, Сарымсақты, Сауыр, Тарбағатай жоталарында кездеседі. Барыстың негізгі тобы ... Қара - ... ... - Қаба ... ... ... ... мен Марқакөл қорығы маңындағы таулардан да байқалған. Қар барысы Шығыс Қазақстандағы ең сирек кездесетін аңдар қатарына жататындықтан, олардың ... саны ... мен ... ... мәліметіндегі есебі бойынша 20-25-тен аспайды. Барыстың тіршілік етіп жүрген ортасы Белуха тау жотасы Орталық ... , ал оның көп ... ... ... ... ... ғалымдардың пайымдауына қарағанда (Ю.Зинченконың аймақтық зертеу экспедициясының мәліметіне қарағанда) қар барысының жүретін ... тау ... мен ... ... ... ... ... делінген[4].Алайда бұл сөзді Марқакөл және Қатон-Қарағай қорықшылары да растайды. ... ... ... ... нәтижесіне сүйенсек, онда осы алынған мәліметтер ғылыми зерттеулермен сәйкес ... деу ... ... ... ... ... көршілес жатқан Ресей, Монғолия, Қытай жерлерінде барыстар көбейіп және бір ... ... ... ... жұп ... Міне осыған байланысты дүние жүзілік статистикалық мәліметтен мынаны байқауға ... ... ... ... ету ... Ресей, Қытай, Монғолия, Қырғызстан, Тәжікстан мен Бирма жерінде ауқымды болғандықтан болар, олардыңбағыты тау текелер мен арқарлардың ареалына ... ... ... Дж. ... Федосенко, Е.Кошкарев, Зверев М., С. Мустафинт.б. келтірген мәліметтерінен барыстардың өмір сүрудегі ареалының орташа көрсеткішін байқаймыз. Осы түз ... ... ... ... мен табиғатты қорғауға бағытталған дүние жүзілік ұйымдар бақылау жұмыстарын жүргізуде. Алайда адамдардың пайда ... ... ... ... саны ... ... мәліметі негізінде Қазақстанда 50000 км.кв. территорияда шамамен 100-180-дейін ... өмір ... ... ... ... ... ... бөлігінен, Сарымсақты, Тарбағатай, Қалба, Сауыр таулары орналасқан - 1800 км. кв. аймақтан барыстардың тіршілік ету сандық құрамын ғалымдарымыз зерттеген. Мысалы 1999 ... ... ... Қазақстан өлкесін атты ғылыми-зерттеу институтыныңғалымдары - Р. Байдәулетов, Ю. Зинченко барыстың ... ... ... ... ... ... аймақтарын зерттеп, ғалымдарымыз барыстың ареалы туралы мына нәтижеге қол жеткізген. [2.7]
Ғалымдардың зертеу нәтижесінде:
Зерттеу ... ... ... ... км ... ... ... км кв.
10
Тарбағатай жотасы
3000 км кв.
3
Қазіргі кезде барыстың таралу аймағы Қазақстан көлемінде зерттелуде, соның ішінде Шығыс Қазақстан облысы және ... ... ... ... ... Өйткені осындай зерттемелер арқылы барыстың таралуындағы сандық көрсеткіштерді нақтылап, оны қорғауға алу ... іс- ... ... ... Қазақстан облысының Оңтүстік-шығысы құрғақ, шөлді және далалы аймақтан кенет таулы аймаққа ауысып кетеді. Құрғақ далалы климат көлеңкелі шатқалдың қоңыр салқын ... ... ... ... таласқан Батыс Тянь-Шаньның биік қарлы шыңдары бой түзейді. .
Оңтүстік Қазақстан облысының Түлкібас ауданындағы ... ... ... ... ... Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан шекараларының қиылысқан жерінде орналасқан. Оның жалпы аумағы 130 мың га ... Өгем және ... ... таулы жоталарынан тұратын бұл таулы аумақта Батыс Тянь-Шаньның табиғат әлемі көптеген жылдар бойы ... ... ... мен ... ... ... жарқабақтар мен шатқалдар, альпі шалғындары, аршалы орман, тасқынды тау ... ... ... мен төбесін мәңгі мұз жапқан құздар - қорықтың қайталанбас әсем орындары.
Оңтүстік Қазақстан тауларының ... ... ... 4000 ... асады. Облыстың ең биік нүктесі болып табылатын Сайрам шыңының ... ... ... 4238 м. Одан ... ... ... (4027 м), Қорымтөр (4034 м), Боғылтөр (3919 м) жатады. 3500 м биіктіктегі жоталарда қар жатады. Тауда бұлақтар мен ... ... мен ... ... ... Оңтүстік Қазақстан аймағы үшін Батыс Тянь-Шань мен ... ... ... ... бар: аршалы ормандары таза ауамен, тау басындағы қар мен мұздықтары облыс көлемін барлық уақытта таза тау ... ... ... ... ... аң ... ... екенін тым ерте пайымдаған халықпыз. Сірә, барыс бабаларымызды адам аяғы жетпес қия шыңды мекен етіп, көзге көп шалынбайтын бекзаттығымен ... ... ... ... орғып жүріп оттайтын арқар, таутеке, елік, марал - барыстың азығы. Керек болса кекілікпен, ... де ... ... ... қарына аунап, қойтастарына шуақтап, асыл шөп шалатын таза қанды жануарларды азық қылатын, өлекседен бойын аулақ ұстайтын, ақ шұбар түкті ... ... паң әрі ... , - деді Әбіш ... - ... елдігіміздің ертеңіне бағдар болған бағдарлама қабылданып жатқан жылдары. Жалпы, Алтайда қанша қар барысы тір - ші - лік ... ... қар ... ... - - дер бар ма? Бұл ... барыс таңбалы жас мем - - лекеттің азаматын қызықтырады деп ... - мыз. ... ... ... ұлттық паркінің жануарлар әлемін қорғау және өндіру бөлімінің саяткер-биологы Азамат Мүбәраковтың айтуынша, қазіргі кезде Алтайдың ... ... ... ... он қар ... ... етеді. Қызыл кітапқа енген аңның есебін ғалымдар соңғы рет 2001 жылы шығарған екен. Таудың басында күн қатып, түн қатып, ... ... да оңай ... ... Оның ... асқаралы биікте адамның жүріп-тұруына қиындық келтіретін табиғаттың тым ... әккі ... екі ... ... түспейтін епсектігі тағы бар. Сондықтан арнайы мамандар анкета толтырып, қар бетіне түскен ізді ... ... ... шатастырмау үшін өшіріп, фототұзақ (фотоловушка) құрып, тіпті тезегіне дейін ... ... ... ... Биыл бұл жоба ... ... ... жатыр. Ал Катонқарағайдың аумағында барысты көргендер, көрмесе де басқан ізін ... ... ие ... ... Күршім мен Үлкен Нарынның ортасында Свинчатка деген ауыл бар. Катонқарағай ауданына қарайды. Алтайдың бөктеріндегі ... ... ... осы төңіректен барыс кезіккенін айтып отырады екен. Үш жыл ... ... ... мемлекеттік инспекторы Марат Перменов таудың бір бетінен екінші бетіне асықпай, баппен өтіп бара жатқан барысты ... ... - ... ... ең ... ... ... Ресей және Қытай - мен шекаралар түйісетін шалғайдағы орман - ... ... бес ... ... алып ... ... ... қызмет - кері Әділжан Қасымхановпен сөйлесу - дің сәті түсті. Орманшы ... ... ... ерте - ... кем емес деректерді әңгімелеп берді. - Аршаты орманшылығына ... Сары - бет ... жер бар. ... таутекелер мекендейді. Кеңес кезінде Сарыбетте мал бағатын. Өте тік, қия беткей болғандықтан атты кісі жүре алмайды. Жаяу адамның өзі әзер ... ... ... ... ... ... көрсету:
Жүріс қада-мы (см.)
Қадамы-ның ұзындығы
(см.)
Шапшаң жүргенде қадамы-ның ұзындығы
(см.)
Ізі ұқсас
Жүкті-лік мерзімі
(күн)
Көжегі-нің саны
Көжегі-нің туған-нан кейін көзін ашуы (күн)
Көжегінің өсіп-жетілуі
26-20
40-20
60-90
түлкі
90-105
2
9
2жыл 8 ай
Қорытынды
Барыс, ірбіс - ... ... ... ... аң. Қар ... ... ... Тянь-Шань, Алтай Батыс Саян, Үлкен Кавказ таулары мен таулы массивтерді ... ... ... жоталарда, таудың ең биігінде жүретін ол адам аяғы баспаған жерлерде ғана тыныш өмір сүре ... Ол 6000 метр ... ... шыға береді. Жаз мезгілінде өз -- ... ... ... ағаштары мол өскен жерлерден төмен түспейді. Ал қыста ... тау ... ... ... ... ... жортуыл жасайды.Орталық Азия тауларында қанша қар барысы мекендейтінін ешкім анық білмейді.Кейбір ғалымдар оның санын 8 мың ... ... есеп ... 4 ... ... Тіпті әлем бойынша ерекше түрдің 2 мыңы қалды деген де пессимистік пікір бар.
Барыстың әлем бойынша өсіп-өнген әрі тығыз ... жері -- ... ... ... Іле ... Жоңғар Алатауы жоталарында, Үлкен Алматы шатқалында, Тарбағатайда, Оңтүстік Алтайда, Күршім жотасында, Бұқтырма өзенінің бастауында, Марқакөл өзенінің атырабында кездеседі.
Қар барысы немесе ... ... ... ... Өзі ... дыбыс шығармайды. Кей жағдайда ғана жыртқышқа тән ырылын естуге болады. Сондай-ақ барыстың көру және есту қабілеттері ерекше дамыған. ... ... ... секілді ол, әсіресе, түнде жақсы көреді.
Қар барысы өте сақ. Көбіне түнде ... ... түсе ... ... ... ... Қорыта келгенде барыс Шығыс Қазақстанның Алтай тау жоталары мен Семей аймағындағы Тарбағатай жотасында өмір сүретін, өте сирек ... аң ... ... ... ... саны Шығыс Қазақстан бойынша орта есеппен 20-25-ке дейін ... ал осы ... ... ... ... ... 1970 жылдары Тарбағатай өңірінен бір-екеуі ғана кездескен. Кейде тіпті оны кездестірудің өзі өте қиынға соғатын көрінеді. Ю.Зинченконың мәліметі бойынша барыстардың ... ... ... ... ... ... ... Сауыр-Тарбағатай таулары Ресей, Қытай, Монғолия жерімен шекаралас болғандықтан жаңа деректер нәтижелері (Ю.Зинченко) барыстың осы аймақтағы жалпы саны орта ... 40-50 - ді ғана ... ... 2000 ... ... ... ғалымдарының Алтай өлкесіне жүргізген зертеулерінің нәтижесінде (Мемлекеттік зоология ғылым акдемиясынан- Р.Байдаулетов, Ю.Зинченко)1800 шаршы ... ... ... 10 ... оның 2-еуі ... 3-еуі ұрғашы болғандығын және 4 көжегін анықтаған., Сонымен бірге осы зерттеу барысында ғалымдар Сарымсақты жотасынан жас ... ... екі жұп ... ... ... және ... ... 1 еркек 2 ұрғашы барысты анықтаған. Барысты Қалба жотасындағы Маңырақ биігіненде байқағандарын қорықшылар ... тиек етіп ... ... ... ... Маңырақ биігіндегі жазыққа тауешкілер мен арқарлар төлдеп, оны өсіріп өрбіту үшін ... ... 1980 ... ... ... елімізде жалпы Барыстың саны 180-200 деп мәлімет берсе, ал 1990 жылығы мәлімет бойынша 100-150 деп жарияланды. Ғалымдардың ... ... ... Қар ... деп атауынан тектен тек емес, өйткені тауешкі ... ... ... қарай ауып жайылса, оны аңдып барыс ізіне түсіп арттарынан қалмай жүреді. Азығы азайған кезде немесе тау теке мен ... көз ... ... кездерінде Қар барысы елік, қоян ұстап аулайды, ... - ... ... құр, шіл т.б. ... ... ... ортадағы жоспарсыз аңшылық әрекеттері мен климаттың қатал ... ... ... ... азаюы жағдайы салдарынан олар қиындыққа тап болып жатады. ... ... ... өмір ... ... өзі ... ... етуіне көп жағдайда қолайсыздық тудырады деген пікірдемін. Ал ол үшін жоспарсыз аңшылық әрекеттерді қадағалауға алу қажет. Сонымен бірге ... ... ... ... ... әректтерін қолға алу тиіспіз.Сонымен бірге барысты зертеу жұмысын ... ... ... ... пікірдемін.
Пайдаланылған әдебиеттер
* Айтматов Ч. Санк-Петербург, 2006ж (15-28)
* ... М. ... ... 1998ж ... ... Б. // ... ... позвоночные Сибири - Новосибирск: Наука, 1988
* ... Ю. ... , 2006ж. ( ... Казенас В.Л. Научно-популярная издания. Алматыкітап,2007( 97-108)
* Кошкарев Е. , Бишкек, 2001ж. (55-62)
* ... Қ. т.б. ... ... 1992ж. ... .
* Ковшарь А.Ф. Алматыкітап, 2012ж.(80-95)
* Логинов О. Логинова И. Өскемен қаласы, 2009ж (12-41)
* Н. ... ... ... баспасы, 1966
* Покровский В.С. Мәскеу. Орман шаруашылығы, 2002ж.
* Мұстафин С. газет Алматы. , ... ... ... Анаш ... ... ... ...
Қосымшалар

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жеке тұлғаның даму психологиясы4 бет
Асыранды балаларда жиі кездесетін генетикалық ауралар және олардың диагностикасы5 бет
Дене пропорциясы мен өлшемі9 бет
Иммунитет9 бет
Педагогикадағы тұлғаның дамуына байланысты проблемалар 10 бет
Педагогикалық практикадан есеп33 бет
Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің негізгі заңдылықтары3 бет
Экологиялық генетика және фармакогенетика негіздері6 бет
Әдеби дәстүр мен жаңашылдық. Халықаралық әдеби байланыс20 бет
"Оқытуды ұйымдастыру формалары және әдістемесі16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь