Жолбарыстың биологиялық ерекшеліктері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
Систематикалық орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5

I Жолбарыстың биологиялық ерекшеліктері
1.1 Жолбарыстың түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2. Жолбарыстың мекен ету ортасы және табиғатта таралуы ... ... ... ... ... ... ... .17

Тәжірибелік бөлім

2.1.Жолбарыстың қоректенуін зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26

Қосымшалар
Ареалының қолайсыз болуына байланысты аналығы бір күшіктен балалайды. Аталық арландардың арасында төбелес болса аналық мекиені жұптасуы сирек кездеседі. Аталығы анасының несеп белгісінің иісі арқылы сезеді. Бір – біріне бас тұмсықтарымен тыжырайып мінезімен айбаттанады, қатты дыбыстар шығарады. Ұрықтандыру кезеңі жыл сайын бір мезгілде болады. Аналығының көпшілігі алғаш рет 3-4 жасында ұрықтанады, 2-3 жылда балалайды. Аналығының буаздығы 92-112 күнге дейін созылады.
Қазақстан жерінде жолбарыстардың көбірек мекендеген жері – Сырдария өзені мен Арал теңізінің бойы, кейінгісі Балқаш көлі мен Іле өзені аумағы болған. Шу мен Сарысу, Талас, Арыс өзендерінің бойы, Билікөл маңы, Қаратау жоталарын мекендеген. Амур жолбарыс –ең ірі саны аз, Солтүстікте көп кездеседі. Қызыл кітапқа енген. Ресейдің оңтүстік шығыс зонасында, Амур, Усур Хабаровскийде, Лазов ауданында Сихота, Алинь тауының етегінде таралған. Қазіргі кезде Якуридағы Плейстосен паркінде бөліп орналастырылып өсіріледі.
1. Олжабекова К.Б., Есжанов. Б.Е. Омыртқалылар зоологиясы. 1-2 том.
– Алматы: «Қазақ университеті», 2007.-352бет
2. Лопатин И.К. Основы зоогеографии. Минск: «Высшая школа», 1980.252с.
3. Бобринский Н.А. География животных. М 1987 г.-315 с.
4. Шовен Р. Поведение животных. М: «Мир», 1972.-329 с.
5. Наумов Н.П. Экология животных. – М: «Наука»,1963.- 321 c.
6. Наумов.С.П. Омыртқалылар зоологиясы. – Алматы: «Мектеп», 1970.-284б
7. Condon, H. T. (1975) Checklist of the Birds of Australia: Non-Passerines Royal Australasian Ornithologists Union.
8. why this species is of least concern.
9. http://fermer02.ru/ptica/fazan/895-razmnozhenie-fazanov.http.
10. http://fermer02.ru/ptica/fazan/803-vyvedenie-ptencov-pod-nasedkojj.html.
11. http://www.prodindustry.ru/archive/2006/february/0005.php.
12. http://fermer02.ru/ptica/fazan/400-volery-dlja-fazanov.html .
13. http://fermer02.ru/ptica/fazan/739-ukhod-za-fazanami.html.
14. BirdLife International (2004). Fulica atra. 2006. IUCN Red List of Threatened Species IUCN 2006.www.iucnredlist.org
15. Retrieved on 10 May 2006. Database entry includes justification for.
        
        Мазмұны 
Кіріспе...........................................................................................................................3
Систематикалық орны.................................................................................................5
I Жолбарыстың биологиялық ерекшеліктері
1.1 Жолбарыстың түрлері...........................................................................................6
1.2. Жолбарыстың мекен ету ортасы және табиғатта ... ... ... ... ... ... ... байланысты аналығы бір күшіктен балалайды. Аталық арландардың арасында төбелес болса аналық мекиені ... ... ... ... ... ... белгісінің иісі арқылы сезеді. Бір - біріне бас тұмсықтарымен тыжырайып мінезімен айбаттанады, ... ... ... Ұрықтандыру кезеңі жыл сайын бір мезгілде болады. Аналығының көпшілігі алғаш рет 3-4 ... ... 2-3 ... ... ... ... 92-112 күнге дейін созылады.
Қазақстан жерінде жолбарыстардың көбірек мекендеген жері - ... ... мен Арал ... бойы, кейінгісі Балқаш көлі мен Іле өзені аумағы болған. Шу мен Сарысу, Талас, Арыс өзендерінің бойы, Билікөл ... ... ... ... Амур ... - ең ірі саны аз, Солтүстікте көп ... ... ... ... ... ... ... зонасында, Амур, Усур Хабаровскийде, Лазов ауданында Сихота, Алинь тауының етегінде таралған. ... ... ... Плейстосен паркінде бөліп орналастырылып өсіріледі. Қытай жолбарысы көп кездеспейтін, ең аз, ең кіші ... ... ... ... кезде өмір сүрмейді. Ең кішкентай түр. Дене тұрқының ұзындығы аталық, аналығы 2,2 -2,6 метр дейін. Аталығы 127 - 177 кг, ал ... 100-118 кг ... Үнді - ... ... ... ... ... Малйзия, Бирме, Тайланд, Вьетнамда тараған. Қазіргі кезде 5 түрін Англия натуралист Джима Корбетта анықтаған. Үнді - ... ... ... жолбарыс қарағанда кіші және қара қоңыр түсті болады. Ерекше белгісі іш, ... ... ... беті, табанының ішкі беті ақшыл келген. Дене түсінің жабылуы, мойын бөлігі қөлдеңенінен тік ... қара ... ... Денесіндегі жолақ қылтықтары ұзын барлық қылтықтары өткір, кейбір қылтықтары айырланып келген. Тұмсығының жанында танауының төменгі жағында мұртшасы, иек ... ақ ... ... және ... ернінде ауыздың бұрыштарында қара дақ болады.
Зерттеу жұмыстың мақсаты: Жыртқыштар отрядына ... ... ... ... ... ... міндеттері:
1. Жолбарыстардың мекен ету ортасы және табиғатта таралуын зерттеу.
2. Жолбарыс түрлерінің сыртқы және ішкі биологиялық ... ...
3. ... ... бақылау.
Зерттеу әдістері: Бақылау, анықтау, зерттеу.
Зерттеу обьектісі: Жолбарыс ... ... ... - ... Хордалылар - Сhordata
Тип тармағы: Омыртқалылар - Vertebrata
Класы: Аңдар - Seu ... ... ... сатыдағы аңдар - Euthria
Отряды: Жыртқыштар - Carnivora
Тұқымдасы: Мысықтектестер тұқымдасы - ... ... - Panthera ... ... ... - Panthera tigris ... ... - Panthera tigris tigris
Үнді - Қытай жолбарыс -Panthera tigris corbetti
Малай жолбарысы- Panthera tigris ... ... Panthera tigris ... ... - Panthera tigris ... жолбарыс - Panthera tigris virgata
Яван жолбарыс-Panthera tigris ... ... - Panthera tigris ... ... биологиялық ерекшеліктері
1.1.Жолбарыс түрлері
Жолбарыс мысық тұқымдасының ішіндегі ең ауыр және ең ірі жануар. Дене салмағына өлшеміне қарай ... ... ... ... ... ететіндерінің табиғатына байланысты денесінің ірі болуы көп ... ... ... ... ... ... ірі ... табылады. Жолбарыстың арландары 2,3-2,5 м дейін, ал кейбір жағдайда 2,6 -2,8 м құйрық ұзындығын есептемегенде және ... 275 кг, ал ... ... 300-320 кг - ға ... ... ... ... ұзындығы құйрық және бас бөлігін қоспағанда 1,4-2,5 метр. Құйрығы 60-100 м ... ... ... 110-115 см - ге ... Амур жолбарыстарының әдеттегі ең ұзын өлшемдері құйрығын есептемегнеде 290 см , ал ... 200 см ... ... ... ... 1,15 м дейін болады. Ересек арлан табиғатта көбінесе 180-250 кг, ал қазіргі деректерде амурдың орташа шегі 180-200 кг, ... ... 215-225 кг ... ... ... ... ... орташа салмағы 390 кг. Жолбарыстардың 384 кг салмақта кездесетін түрлері сирек, көбінесе өте үлкен, кәрі ... ... ... 340 кг, 350 кг, 360 кг ... ... ... береді. Солтүстік Индия және Непалда бенгалдық жолбарыстың орташа салмағы 220 кг құрайды. Мекиендеріне қарағанда көбіне кіші арландар салмағы ... ... Амур ... қарағанда бенгалдық массасы 100-181 кг жетеді. Жолбарыстың 6 туысының орташа салмағы 170 кг болса, мекиені 115 кг дейін. Жолбарыстың бас, дене ... ... ... ... ... ... келген. Алдыңғы дене бөлігі көкірек шапшаң қозғалыста және артқы құйымшақ бөлігі биік. Құйрығы ... ... ... 5 ... ... табандары төртеу және барлық саусақтары мықты орналасқан. Бас бөлігінің алдыңғы бөлігіндегіауыз мүшесі дыбыс шығарады. Басы дөңгеленген, томпақ маңдай орналасқан. ... ... ірі ... келген. Жолбарыс бас сүйегінің ұзындығы 200 мм. ... ... ... ... ... сызық байламдары байқалады. Құлақ бөлігі кішірек дөңгелектелген және бас бөлігінде орналасқан. Мұршалары 4-5 ... ... ... ... өте ... ... 16,5 мм. Бас ... дөңгелек, жолақтанған сары. Ересек жолбарыста 30 тісі ... және ... ... 6 ... 2 азу, ... бөлігі -2 күрек тіс және 1 моляр төменгі бөлігінде 2 күрек тіс және 1 моляр орналасқан.Ұзындығы 8 см - ге ... ... ұзын ... ... ... ... қызмет атқарады. Мүйізшесі эпителиймен және етті ... ... ... ... ... Жүнінің қылшығы оңтүстік аймақта сирек және тығыз, ал оңтүстік туыстарында қылшығы аласа, биік және үлбіреуік ... ... ... ... ... ... қөлдеңенінен тік жолақты қара қоңыр. Денесіндегі жолақ қылтықтары ұзын барлық ... ... ... ... ... ... Бас бөлік жолақ қылтықтары жиі орналасқан. Құйымшақтан басталатын жолақтары артқы мықынмен аяқталады. Кейбірінің сирақ бөлігі қисық ... ішкі аяқ ... ... ... жанында танауының төменгі жағында мұртшасы, иек ... ақ ... ... және ... ... ауыздың бұрыштарында қара дақ болады. Сол құлақпен жиегіне дейін және мойын түсі ұзын ... ... ... ... ақ және қара ... ... ... беттің алдыңғы жақтары ақ жүн қылшықтарымен жабулы, артқысы үлкен ақ дақпен және ылғи сырты қара ала ... ... ұшы қара ... ылғи бітеді, үлкен тұтас шығыршық дөңгелектеніп жолақталған. Бас құйрығының ... ... ... ... Қара ... көлденең жолақтар құйрықында орналасады. Көлденең құйрық бөлігіндегі жолақтар саны 10 немесе 8-9 жетеді. Жолбарыстар пішініне, жолақтардың терісінің түстерінің әртүрлі ... ... ... Кейбірулерінде 100 - ден астам жолақтар.
Жолбарысты тобырымен арнайы аналогиялық жолмен зоосаябақтардан көре аламыз. Аталмыш өзгешелікті байқау үшін ... ... ... үшін ... ... Жолбарысты қолға түсірудің негізгі функциясы аңшылық. Мінезі өңі ашу шақырып бет - ... ... ... жасайды. Түрлі географиялық аудандарда жолбарыс жауларына қарсы тұру үшін қызмет етеді. Жолбарыс арланының ізі ірі және мекиеннің ... ... ... алға ілгері басады. Арланның ізінің аумағы ұзындықпен 15-16 см, ені 13-14 см, ал мекиенікі 14-15 см, енініғң ізінің ұқындығы 11-13 см. ... ... ... ... ... ... өте үшкір болады. Жолбарыстың көзі жақсы көретіндіктен ... - де, көре ... ... ... түрлі түсті жартылай көруі айтылған. Дыбыс шығарғанда жұтқыншақпен дауыс ... ... ... ... ... ... дыбыс жаңғырығы болады. Жолбарыс полигамия өкілі. Шағылысу кезі желтоқсан - ... ... ... қолайсыз болуына байланысты мекиені бір күшік балалайды. Аталық арландардың арасында төбелес болса аналық мекиені жұптасуы ... ... ... ... ... ... сезеді, сол жерден табылады. Бір - біріне бас тұмсықтарымен тыжырайып мінезімен айбаттанады және қатты дыбыстар шығарады. Ұрықтандыру ... жыл ... бір ... ... ... көпшілігі алғаш рет 3-4 жасында ұрықтанады, 2-3 жылда балалайды. Аналығының буаздығы 92-112 күнге ... ... өте қиын ... тастардың арасында,үңгірлерде, тас қамал арасында балалайды. Жолбарыстар наурыз - сәуір айында балалайды. Көбінесе 2-4 жолбарыс балаласа,сирек кездесетін 5-6 ... ... ... көзі ... күйінде туылады, салмағы 1,3 -1,5 кг. 6-8 күнде көзін ашыпөзі жүре бастайды. Алғашқы алты аптада анасының ... ... Осы 6 ... ... анасының бақылауында болады. Себебі анасы басқа үлкен аталық жолбарыстың шабуылынан қорғайды. 8 аптада келгенде күшіктер анасының артынан өзі еріп , ал 18 айда ... ... өмір ... ... ... 2-3 жыл ... ... кейбір 5 жылға дейін жетеді. Жолбарыс аталықтар баласының ... ... ... ... өмір ... ... ... олар анасынан алыс өмір сүрмейді, мекенінен алыстап анасынан көз жазып қалады. Тіршілік мекенін толық білмей, есте сақтауы, жас ... ... ... 3-4 ... ... ... ... бастайды. Ал аналығында 4-5 жылда. Аналықтары 10-20 күшік туады. Жолбарыс көбісі жас кезінде өліп ... ... өмір ... 26 ... ... - ... бүгінде Орта Азия мен Қазақстанда мүлдем құрып біткен. Ғылыми тілде кейде деп ... ... ... бертінге дейін Қазақстан мен Орталық Азияны мекендеген. 1950-жылдардың соңында бірде-бір тұқымы қалмаған тұран жолбарысы 1960 ... ... ... ... енгізілгенмей қалған. Қазақстан жерінде жолбарыстардың көбірек мекендеген жері - Сырдария ... мен Арал ... ... ... Балқаш көлі мен Іле өзені аумағы болған. ... Шу мен ... ... Арыс ... ... ... маңы, Қаратау жоталарын мекендеді деген ғылыми тұжырым да бар. Шу ... ... 1912 жылы екі ... ... ... ... ... бірі 1925 жылы Қармақшы ауданы, Жосалы кентінің маңында, ал енді бірі 1933 жылы Қазалы маңында жан ... ... Шу ... 1940 ... ... көргендер болса, Сырдария бойындағы ну жыныста тұран жолбарысы 1945 жылға дейін де ұшырасып отырған.
Ғалымдардың зерттеуінше, тұран жолбарысының ... 170 пен 240 келі ... ... ... метр ... Салмағы жөнінен уссурий жолбарысынан зор тұран жолбарысы, одан гөрі әлді болған. Керуенге кенеттен шабуыл жасаған тұран жолбарысының атан ... ұрып ... ... ... 100 ... ... ... барғаны туралы оқиға хатқа түскен. Биологтардың мәліметінше, 1900 жылы тұран жолбарысының жортуылдайтын аумағы батыста Қара ... ... ... ... ... созылған. Ресейде жарық көрген журналының 1871 жылғы нөміріндегі деген бөлімінде Сырдария бойында тұратын Шахан деген аңшы жайында ... ... ... аңға ... бір күні ... ... жолбарыс киіз үйге кіріп, баласын өлтіріп, әйелін қамысқа сүйреп әкетеді. ... ... ... үстінен түскен ауыл тұрғындары кетпен, қанжар, шоқпармен қаруланып, қанды ізді қуалай барып, жұлым-жұлымы шыққан әйелдің өлі денесінің үстінен түседі. ... ... ... жолбарысты өлтірмекке ант береді. Ақыры сөзінде тұрған аңшы ... ... ... көзін жояды. Өкінішке қарай, аңшының жолбарысты қалай өлтіргені ... ... ... ... ... ... ... Перовскийге терісі сыйға тартылған алып жолбарыстың қалай ауланғаны жөнінде жазбалар сақталған. Білектерін арқанмен орап, үстеріне ... тері ... ... ... ... ... ... отырған.
Мұрағат деректері бойынша, 1880 жылы Арал түбіндегі ауыл маңында отын жинап жүрген бір ... ... жеп ... Дәл ... ... гарнизонының офицері де жолбарыстың жемі болыпты. Кешке қарай офицер көзге түспеген соң, дабыл ... оны ... ... кіріседі. Жолбарыс әлгі офицерді қамыс арасына апарып түк қалдырмай жеп ... ... ... ... ... ... жаппай қыру басталғанға тәрізді. Әр өлтірілген жолбарыс үшін сый ... 25 сом ол кез үшін бұл 40 ... құны ... ... контрреволюционер Лев Давидович Троцкий 1928 жылы Алматыға айдалып келгенде, қауіпсіздік ... оған Іле ... ... ... ... рұқсат берген екен.
Сталиннің бұйрығымен Мәскеуден қуылған маршал Жетісу жерінде түн қатып жүрген ... ... ... рет тамашалаған. Бастан - аяқ қара түсті киім киіп, үлкен ит ... ... ... ... ... ... мәлімдемелерімен қатар, деген еңбек жазған. Тұран жолбарысын тірілту мәселесі соңғы кездері жиі көтеріліп те жүр. Осы ... ... ... ... Бақытжан Әділов Қазақстанға тайгадан уссурий жолбарысын әкеліп, жергілікті жерге ... ... ... питомникте тұран жолбарысын болатынын дәлелдеп жүргеніне бірнеше жыл болды. Амур жолбарыс - ең ірі саны аз, ... көп ... ... ... ... Ресейдің оңтүстік шығыс зонасында, Амур, Усур Хабаровскийде, ... ... ... ... тауының етегінде таралған. Қазіргі кезде Якуридағы Плейстосен паркінде бөліп орналастырылып өсірілуде. Амур жолбарысы ең үлкен түр, жүні тығыз ... жылы ... көп, түсі ... Қыс ... жүнінің түсі - қызыл- сары, ақ. Бұл өкілдерді қатты желден, ыстық температурадан іш майының ... 5 ... ... ... ... басы ... ... қысқа, құйрығы ұзын.Құлағы өте қысқа, себебі ол суық аудандарда тұрады. Амур жолбарысы түстерімен ... ... ... ... көру ... 5 есе ... Аталық денесінің ұзындығы басынан құйрық ұшына дейңн 2,7-3,8 м, ал ... ... ... ... 115 см, ... 160-270 кг. Жабайы орманда тіршілік ететін амур салмағы 250 кг аспайды. Үлкен арландар 18-200 кг дейін, арқасының ... 90-160 см, ал ең ... дене ... 317 см, құйрығы 114 см. Амурлық жолбарыс - үлкен ... ... ... Аталықтары 300 -500 км2, ал аналық 600-800 км2 . ... ... ... ... ... ... басқа аумаққа шабуыл жасамайды. Жабайы түрлері үй хайуанаттарына ... ... ... ... ... ... жалғыз, ал аналықтары тобырмен жүреді. Бір - ... ... ... ... ал ... ... және ауыз қуысы арқылы шығады. Бүйірімен түйісу арқылы достық белгісін байқауға болады. Амур жолбарысы ... ... ... көру қабілетінің жоғары дамуына қарамастан, оларды көп уақыты шабуыл жасаумен ... ... 10 ... 1 ғана ... ... Азығына еңбекпен жетеді де, қоегінің арқасына секіріп ... ... ... ... жерге құлайды. Ұсақ жануарларды тамаққа лақтырып шайқау ... ... ал ... азығын бірінші жерге құлатып, ал сосыесоң ғана ... ... ... ... Егер ... ... шықса онда азығынан бас тартады, қайта шабуыл жасайтындар аз. Амур жолбарысы суға ... ... ... ... оған ылғи ... ... болады. Ірі тұяқты хайуанаттармен жорық жасап, балықпен, бақамен, құстар, тінтуірлермен , өсімдік қалдықтарымен жеркенбей азық ... ... ... ... ... ... елік ... шошқаның еркектерін бұлан, сілеусін және ұсақ азықтар.
Амур жолбарысының тәуліктік ... ... ... - еттің 9-10 кг. Жолбарыс тіршілігі үшін жылда 50- 70 тұяқ қажет. Амур жолбарыс туралы адамдар арасында хайуанат ... ... ... аулақ ұстауға тырысады. 1950 жылы Приморском және ... елді ... ... 10 ... ... адамдарға төнген. Елді- мекендерде келесіде аулау сенімсіздік тудырады. ... ... 15 жас. ... кезі бір ... анықталады. Аналық зәр шығаруы тал - шыбықтың жаны болады. Арландары өте ірі, ал аналықтарыының денесі ... ... - ... ... өкілдері Комбодже, Лаосе, Малайзия, Бирме, Тайланд, Вьетнамда тараған. Қазіргі кезде 5 түрін англия натуралист Джима ... ... Үнді - ... ... ... ... қарағанда кіші және қара қоңыр түсті. Аналық мекиен ұзындығы 2,55-2, 5 м, дене салмағы 150 - ден 195 кг ... ... ... аудандарда, елдердің арасында шекарада өмір сүреді. Обылыстарда өсіру рұқсат етілмеген, шектеулі. Басқа түрлермен салыстырғанда аз кездесетін, өмір сүруі қызықты. ... 2 - 3 рет ... Оның ... тарихы әртүрлі жер бетіндегі кем дегенде 1200- 1800 популиясының интервалның белгісімен ерекшеленеді. Ең ірі популияция Малайзия да ... ... , осы елде ... ... ... , ... ... популияциясы ареалы қауіпті . Қытайда медицина дамыту мақсатында Ветьнам қамалын үш ай бойыжолбарысқа шабуыл жасап сатылымға көп шыққан. 2-3 ... ... ... ... көр ... және мылқау.Көздерін өмірге келген соң бірінші аптасында ашады. Сүт тістері 14 күнде шыға бастайды, ал ... ... ... ... Екі ай ... ... ... етпен азықтандырады. 6-7 айда айда ұсақ хайуанаттарға өз ... ... мен ... ... азықтарға қол жеткізеді. Балалары 18-28 айға дейін аналықтарымен жүреді, кейін бөлек кетеді. Күшік аналықтары ұрығымен ұзақ аз ... ... ... ... жылы 35% ... ... шабуылдайды. Бенгальдық жолбарыс Индия, Бангладеш, Непом, Бутан тероторияларын, жаңбырлы ормандарда, қармақбауларда құрғақ саван, мангр биотоптары ... Көп ... саны ... - дуар шекараларында мекендейді. Бенгальдық жолбарыс ... ... ал ... ... 3000 популяция. Индия ғалымдары осы ақпаратқа күмәнмен ... ... ... емес екендігіне көз жеткізеді, кейбір деректерде жолбарыс популяциясы 2000 жеткендігі ескерілді. Олардың азайып бара жатқандығы броконерлік топтардың шашыратып ... ... ... ... жолы ...
1972 жылы Индияда табиғатты қорғау жобасы, белгілі Индия жолбарыстарын сақтап қалу, ұйымдастырылды. Аталмыш жобаны іске ... іс - ... ... ... саны 70 - інші ... 1200 болса, ал 90 - ыншы жылдары 3000 - ға ... Осы жоба ең ірі ... ... табиғатты ғана емес әлемді күзету. Бенгалдық жолбарыс аталық арландары 205 - 227 кг дейін, ал ... ... ... ... 140-145 кг дейін. Индия солтүстігімен және Непалға ... ... ... ... субьконтинентінің оңтүстіктері салмағы үлкен 235 кг. Оның түсі ашық, қызыл сары, сары жүнді жолақтары ... қара ... ... ... ақ, ал құйрығы көбіне ақ - қара шиыршықты.
Бенгалдық жолбарыс мутациясы - ақ ... қара - ... ... - сары ... ақ ... Сирек кездесетін ақ жолбарыстарда ешқандай жолақтар болмайды. Денесінің ұзындығы ... ... ... ... ... 270-310 см, 290 см ... ... ұзындығы 85-110 см, арқа белінің биіктігі 90-110 см, ал кейде сәйкесінше 150 см дейін. ... ... ... аумағы Малайзия, Паханг, Перак, Куала, Тренгану, Келантан, Оңтүстік Тайланд. Ең кішкентай жолбарыс. Дене тұрқы - бас, ... ... ұзын ... ... ... жалпақ аласалау, аяқтары, табандары бес саусақ, тырнақтары өте ... ... ... ... басы дәу, ... ... Көру мүшесі жақсы жетілген. Азу тісі өте үлкен. Мойны дамыған, шапшаң қозғалғандықтан жемтігін тұншықтырып қолға түсіреді. Қорегінің терісін ашуда өткір ... ... ... ... түсі қара - ... қар ... қызыл - сары, іші ақ. Индонезия тұқымдарына жолақтары ұқсас. Дене тұрқы - дене бөлігі мен құйрық ... 2,37 м ... ... ... ... 100-120 кг ... Өмір сүру ... 15-25 жыл. Дауыс ырғағы ырылдайды, мияулайды. Жайлауының орта жағдайы - қорек болатын ортасы, егістікті ... ... ... ауыл шаруашылық аудандар, халықтың орташа нығыздығы. Жиі ... ... ... ... ... ... асыл бұғылыр, лангур, үзын бойлы маккакалар, замбор индия, мунжтак, үй малы, гаур, өгіздер, ... ... аюы, ... ... еркегі жемтіктерінен жиіркенбейді. Өмірінің ымырт бейнесін көреді. Оның түнгі көруі адамдардан 6 есе жақсы жетілген,ал ... ... ... ... соқтығады, бүрыштан немесе қамаулы жерден қорегін өздігінен аулау білмейді. Қорегін апанына тасалау жерде қолға түсіріп, кейіннен сыртынан шабуыл жасайды. ... ... ... тек ... ... ... қорегін аулап, жолбарыс қалған етті жасырады. Тізерлеп бір отырғанда азулы аң ... 18 кг ... ... ... бұл түрі ... өте ... жүзеді және көп уақыт суда жүре алады. Суда хайуанаттар тек ыстықтан емес, қазбалағыш шыбындардан құтқарады. Жолбарыс қарым - ... ... ... ... ... ... кезекті айқасында денесін пайдаланады. Агрессияға түскенде, құлақтары тік, азулары ырсиған, ал құйрығы тік болады. Қорғанушы хайуанаттар құлақтары қысқа, ... ... ... ... ал ... бүркенішсіз. Арландары - біреу, өзінің өмірінің үлкен бөлігінде ... ... ... болады.Малай жолбарыс үлкен территориясына ешқашан бірде - бір өзінің аналығында ... ... ... 26-28 км2 дейін. Аумақ өлшемінің апаны, үлкен жетімді.
Аталық арлан және аналық мекиендері шекараларын шықырлаған тал - ... ... ... ... ... ... белгілейді. Белгілер хайуанат жасына, оның жыныстық жетілуіне, ... ... ... ... ... ... соңғысы және аумақты зәрмен көбейтеді. Аталық арландары аналығына дауыс шығарып ырылдап белгі береді. Алғаш шағылысқанда аналығы табандарымен соғады, ал ... ... ... ... ... ... Жолбарыс барлығы бірнеше күн мекенінде қалып, осы кезде жұптасады. Шағылысқанда жолбарыс аналығы омыртқасының ... ... ... ... ал ... ... еркін жанасады, аналығыныі мойнынын тістерімен мазалайды, өйткені ... ... ... басы ... ... ... ... жүздеген қадалғыш қылтық өсіндісі бар. Шағылысу ұзақтығы 2-3 минутқа дейін.
Аталығы мен аналықтың қаталігі ауруы ... ... ... ... Осы ... ... ... аталықпен жұптасады. Мекиен өзінің жас жолбарыс баласын, территорияларын белсенді қорғайды, олардың сармақтары басқа мекенге ... ... ... ... ... ... Көбеюі кезінде аналығы тыныштықта, жолы қиын жерде, үңгірлерде, немесе тығыз тоғайда өмір ... ... ... ... ... ... ... айынан наурыз айына дейін. Аналығының жетілуі 3 - жыл, ал аталығы 4 жыл. Жүктілігінің ұзақтығы - 103 күн. ... ... ... ... ... 2-3 күн көзі соқыр, мылқау, ал салмағы 0,6 - 1,02 кг ... ... ... ... ... ... күтеді. 6-8 аналық сүтімен азықтана бастайды. Аналығының сүтінің шығуы 5-6 айға дейін, ал 18 айға ... ... ... ... ... Аналығымен ұзақ уақыт бірге, аталығына қарағанда.
Ересек аналықтары бір - ... ... ... ... қалайды. Адам үшін зияны үйдің малдарына шабылдайды, сондықтан жергілікті халық атып ... ... ... жолбарысы 2001 -2003 Бингладешке 1,2 жылда 41- ін адамдар қолға түсірген. 100 жылда жергілікті халық жолбарыстардың ... ... ... ... ... ... ... Денесінің бөліктерін азиялық медицинада пайдаланды. Мангр жолбарыс сүйектері Азияда өте танымал. 20 ... 3 ... ... ... ... ... ... себеп популяция түрлерінің қысқаруына алып келді. Мангр жолбарысы ... ... ... және ... бейнесінде қызмет етеді. Популияцияның сақталуы түрдің жік құруынан басталады, шамамен табиғаттағы саны 500 - ге ... ... ету ... 100 км2 1,1 - 1,98 ... метр ... ... ... - қатері броконьерлік, адамдардың шабуылы, жайлаудың қолайсыздығы, арел тығыздығы, бәсекелес үй хайуанаты. Малай жолбарысы халықаралық қызыл кітапқа жойылу ... ... және GITES ... ... Инорияның WWF бағдарламасында Малай жолбарысы көрсеткен бейнетаспасы сақталған.
Суматра жолбарысы Индонезия Суматра аралында тараған. Жалпы популяция саны 400 - 500 ... ... ... ұлттық саябақтарда және қорық аумағында. Суматра жолбарысының генетикалық тұқымында өте сирек ... ... сол ... ... ... шыққандығын анық көрсетеді. Қауіп - қатері орман кесіп алушылардың шығуы. 1998 жылы күзету қаралды, 2000 жылы 20% ... ... 66 ... ... жолмен өлтірілді. Суматра жолбарысы ең кіші тұқым кең танымал. Аталық ... ... 100-130 кг, ал ... 70-90 кг ... Басқа тұқым өмірге бейімділігімен салыстырғанда, Суматра тропикалық ормандарда 2007 жылдың 3 ақпанының Суматра жолбарысын аналығының көбею ... ... ... ... ... Риа ... ... Бұнда қаралған мәселе табиғатты күзету туралы жарлықты бекіту.
Суматра жолбарысын Богор Сафарин саябағына, Ява аралына аудару қарастырылды. Тұқымдарының шығу тегі ... ... Амур ... ... ... емес. Суматра жолбарысы агрессивті адамдармен қарым - қатынасы жоқ, сүйкімсіз ұсқында. Сирек торуыл ... ... ... ... ... ... айла әрекеттерін пайдаланып, үстіне қарғып шығады. Өйткені суматран ... ... ... ... ... ... Өте ... ұзақ қоргеін қуғанда, анда - санда мақсатына жету үшін ... ... ... ... белгіл оқиға дала өгізінің соңына түсіп, бірнеше күн қуып жетеді. Көбею кезінде аналық ұрғашысымен қалмайды, ... кей ... ... ... ... ... ... көбею кезінде, жолбарыс баласыныі жасөспірім кезіне дейін бірге. Сондықтан ... ... бой ... оған ... бал жолбарыстарға аңға қалай шабылдауды үйретеді.
Аталығы аймақтан кеткен соң, жолбарыстың аталық балалары ... ... ... өмір сүруді қалайды, үлкен денесімен ересек жолбарысқа ... жас ... ... ... Жас ... және арландарына көзге түспейтін белгілі, сенімді, бос жерде бөтен басқа біреудің мекенінде өмір сүреді, кейін ересек арлан болғанда өз ... ... ... ... ... ... жас ... әке арландарынан территорияларын алып қояды. Мекенін ауыстырғанда қалып кеткен айлық балаларын зәрмен ... ... ... ... жылы ... бірнеше айда жолбарыс шағылысуға дайын жәнеаталық жолбарыстар ... ... ... ... ... ... қатты өкірікпен кешкі ойындарда қасына шақырады. Жыныстық шағылысы 5-6 айда ... Анда - ... ... ... ... ... шағылысуға келеді. Жолбарыстар үлкен аймақта бір - ... көз ... ... ... шығарып өкіріп, еңрейді, табысқанда табандарын соғады, өзгерістер жасап ойнақтайды. Суматра жолбарысы жойылу кету тізіме енгізу санаты ... ... ... ... ... ... Суматра да тез арада сапасын емес санын көбейту, шаруашылықта кеңейту әрекеті қолға алынған. Осы уақыт аралығында жолбарыстың түрлі бағалануында ... ... ... 300-500 ... ... ... 2011 ... тамызында Индонезия абыздары үшін Суматра жолбарысының Бетет аралында, Оңтүстік суматрасының жағасында мекен ... ... ... ... Суматра жолбарысының қазіргі уақытта 300 популяциясы ерекше. Индонезия жазушысы Махтара Лубиса философиялық ... ... ... ... түрін жергілікті халық шұғылдынушыларының тобынан тарағанын айтты. Суматра жолбарысы өмірі табиғи ... 2004 ... кино ... ... ... деген сериал бірінші топтамасында танымал. Бали ... - ылғи ... ... Бали ... ... аулаушылардың жойылуынан бали жолбарысы аналық мекиен 1937 жылдың 27 қыркүйегінің Кам, Сумбор аралының батыс бөлігінде өлтірілген. Қолда тұтқындықта бали ... ... ... тұқымның бітуіне қарамастан жолбарыс маңызды рөлді индуизмнің ... ... ... Бали ... екі ... қағидамаен өмір сүреді. Бірінші явалық пен бали жолбарыстары бұрын бір тұқымнан шыққан деп есептейді.Мұз ... ... екі ... аралдарда болды, ал кейінен Балиден бали жолбарысы, ал Ява ... ... ... белгілі нысанға келді. Екінші қағида бали және ява жолбарысы Балианың бұғазын 2,4 км аралмен жүзіп өтіп, аңа жерге орналасты. Бали ... ... ... ... ... ... ұзындығы 120-230 см дейін, ал аналығы 93 -183 см. Салмағы аталығы 90-100 кг, ... 65-80 кг ... Жүні өте ... ашық түсті қызыл сары түстің қара жолақтары барлық тұқым. Өмірінің бейнесі орташа ұзақтығы 8-10 жылды ... ... ... ... ... 103 күн, аналығы 2-3баласы болады. Туылғандағы ... 0,9-кг - нан 1,3 кг ... ... 1,5-2 жасқа дейін еріп жүреді. Бірінші жолбарыс 1911 жылдың 3 қарашада Оскармен Вайни аралында болды. Ол ... ... ... ... ... бөлігіндегі, Гунунг Гондола және Бануюпох өзен ... ... ... ... ... ... жаппай аулауда қызықты айлаға салып, қозының жемін пайдаланып және үй ... ... ... жолбарысқа азық қылды. Барон жазушысы бұл оқиғаны 1913 жылы Будапеште шыққан деген кітабында баяндаған. 1937 жылы 27 ... ... ... ... ... Бали ... ... шағын мекенінде орман алқабының шектеулі аумағында бір жолбарыс өмір сүреді. ... ... ... табиғат ерекше жерді алып жатыр. Ол жиі халық әңгімелерінде бейнелі өнер ... ... ... ... ... туындыларды тоқыма өнерінің құрылуы. Британдық мұражайда бали жолбарысының сүйегінің үлкенірек мүсіні екі ... бас ... ... ... ... ... ... қарамастан жолбарыс маңызы, рөлі туралы индуизмның Балийск болжамдарында айтылады. Закавказдық жолбарыс - 1960 ... ... ... ... ... ... ... 1968 жылға дейін қаралды. Кейбір деректерде закавказ жолбарысы 1970 жылы Туркияның Оңтүстік - шығыс бөлігінен ... рет ... Осы ... ... ареалы Азербайжанды, арменияны Иран, Ауғаныстан, Оңтүстік Қазақстан, Өзбекстанды, Пакистанды, Иракты, Түркіменстан және Туркияны ... ... ... 1932 жылы ... ... Талыш тауларында болды. Закавказ жолбарысы біркелкі ірі ... Ең ауыр ... - 240 кг ... ... ... жүнінің үстіне бір пішіннің суреті салынушы негізгі түсі Индия тұқымына ұқсас, бірақ жолақтары қара түстің қоңырқай ... ... қара - ... ... көрі басым. Жүнінің көлемі қыстыгүні айрықша ұзын. Закавказдық жолбарыс пен бенгальдық римдіктер гладиатор хайуанаттар екі тұқым барбарис арыстандарымен ... ... ... ... тәжірибе осы тұқым амур жолбарысына ұқсас. Подзера жолбарыс - тұқымы орташа, аналығы Сібір Қытай, Индонезия. Дене тұрқының ұзындығы 2,7 м ... ... 120 см, ... 20 - 250 кг ... жолбарысы - ең ескі тұқым, қазіргі жолбарыс типті, ауыр ... ... ... ... ... 1,66 жыл бұрын Индонезияда мекендеген.
Тәуелсіз жағдайдағы өмірі Ява ... ... ... ... 1,3-0,7 ... жылдан кейін оның аралы Ява, Сангиран, Кенденг, Тринил, Кедунг, Брубус, Бангла, Джеруг, ... - ... ... ... аралы, Паданг кең аймақты мекен еткен. Триниль жолбарысы тістерінің мөлшері Р4 ... М1 және бас ... ... ... ... сай ... Шынтақ сүйегі ұзын, және Суматра және Явалық тұқымға қарағанда көлемді. Ол шынтақ сүйегімен жазықтықта ... ... ... жи ... Явалық жолбарыстан осы шынтақ сүйегімен ажыратамыз. Амур ... ... кең ... ... ... ... дыбыс білдіреді. Ақ жолбарыс өте маңызды танымал мутация, пайда болуы, шығуы ерекше. Жалпылай ақ түс - ... ақ ... қара - ... жолақтар. Көгілдір көздері болады. Бұндай түс хайуанаттар арасында сирек кездеседі, бірақ қолдан будандастырылған популияцияларында біркелкі таратып ... ... ... ... өз ... өмір ... 10000 ... түстері. Бұларды тұтқында торда көбейтеді. 1951 жылы ең алғаш ақ жолбарыс баласы табылған. Ақ жолбарыс бір - ... ... ... ақ ... көбею кезінде үш жолбарыс баласы ақ болады. Барлық ақ жолбарыс тар торда асыралынатын жалғыз өзгеше тұқым. Қазір әлемнің ... ... ... 130 ақ ... ... ... айқын қара - қоңыр жолақтар көрікті, кейбір деректерде ақ жолбарыстар альбиностар болып табылады. Ақ жолбарыс ... ... ... ... ... ... ... бірақ генетикалық ластану гені жартылай Амурдың ақ жолбарысынң аты Тоня, барлық ақ жолбарыстың ортақ бабасы шығу тегі ... ... ... ... ... - ... ең ... кездесетін, өзгеретін түс алтын жолбарысының әртүрлі өңі рецессивті болады. XX ғасырда ... ... ... ... ... кездесетіні жазылған. Бірінші кезде ұсынылған ереже өңінің аталмыш үлгісі жолбарыстың ... ... ... Мекендерін облыстарда бай, балшық жерлерде оғаш түсіне ... ... ... ... ... ... ... етеді. Ереже дәлелсіз қалған. Алайда жолбарыстың шағын тобының инбридингі түсіне үлгісіне, бітіміне әсер етті, егер бір ... ... ... ... ... ... болса, өзінің меншікті жынысымен будандастырады.
Қазіргі уақытта 30 ерекше ... ... ... ... етуде менанис бенгал жолбарыстарының түсі сүрғылттау, толықтай қара, үлбірлермен белгілі. Кейбір ... ... ... ... түсі көгілдір сұр. Қазіргі тұқым түстері олар шынында табиғатта кездеседі, мутациялары тұрақты емес. Түндегі белсенділігі тәуліктік ... ... Ең ... ... ... ... және ... сағаттарға және түнде айқындайды. Күндіз ол ... ... ... ... ірі адым, тал шыбықтарға өрмелейді, шығару, төмен түсуі жолбарыс балаларының ... 60 кг ... 2 ... ... ... және жақсы жүзеді. Өзінің ареалының оңтүстік облыстары ыстық ауа райы жолбарыстар әрдайым шомылады. Төменгі температураға өте ... ... ... жылына 2 рет наурызда және қыркүйекте болады. Жолбарыс көбіне үндемейді, тұйық, дауысы ... ... ... ... өкірікті кездестіреді. Апанына шабуыл жасағанда немесе ашуда мылқау ыдырайды. Жолбарыс өзіне тән бет - ... ... ... ... бұғының асыранды шошқаның еркектерінің сырттың үлкен аңдарымен аулауда қолданады.
1.2. ... ... ету ... және ... ...
Жолбарыс - сүтқоректілер класының мысықтар тұқымдасына жататын ірі жыртқыш аң. Қазіргі кезде Ресейдің Қиыр шығысында, Үндістан түбегінде, Қытайда, Ява, ... ... ғана ... ... 50-жылдарына дейін Тұран жолбарысы Қазақстанда Сырдарияның төменгі ағысындағы қалың қамысты, ... ... Осы ... соңғы жолбарыс 1933 жылы, ал Балқаш жағалауында 1948 ж. атылған. Тұрқы 160 - 290 см ең ... 3 ... ... құйрығының ұзындығы 110 - 120 см-дей, салмағы 200 - 220 кг кейде 300 кг-нан артық. Еркегі ... ірі ... Басы ... ... түсі ... жирен, арқасы мен екі бүйірінде көлденең қара түсті жолақтары айқын байқалады. Құлағы қысқа, төрт қатар мұртшалары ірі қылшықты ұзындығы 14 - 18 см. ... ... ашық сары ... Сойдақ тістері өте ірі әрі өткір, иілген тырнақтары мықты, алдыңғы аяғы артқы аяғынан жақсы жетілген. Көбінесе, қоныс ауыстырып, жеке ... ... ... 40 - 50 ... тіршілік етеді. Дүние жүзінде жолбарыстың саны жылдан жылға азаюда. Мысалы, 2000 ж. ... ... саны 7 мың ... ... ... ... ... 13 мемлекетте мекендейтін жолбарыстардың саны 3200 шамасында ғана қалды. Сондықтан жолбарыстың барлық түрі қорғауға алынып, Халықаралық табиғат қорғау одағының ... ... ... ... ежелден күштіліктің символы санаған. 12 - 13-ғасырларда ... хан ... ... ... ... салынған. Жолбарыс мысықтар тұқымдасына жатады. Өкілдерінің арасында ірі, азулы аң ... ақ, қара ... ... ... ... ... ... кезде 10 жолбарыс түрі болса, XXI ғасырда 6 түрі сақталып қалған. Бенгалдық жолбарыстың 4000-6500 шамасында қалған. Басқа жолбарыстарға ... ... ... ... ... XX ғасырда қорғауға қызыл кітап, МСОП, Ресейдің қызыл кітабына, басқа шет елдердің күзет құжаттарына енгізілген. 2012 жылы ... ... ... ... ... Ең алғаш бірінші Карл Линней , ... ... 1858 жылы орыс ... ... ... ... ... суреттеп жазған, 1867 жылы британдық Джордж ... ... ... ... ... жылы ... ... өкілінен шыққан екені айтылған. Жолбарыстың көбінесе азиялық түрі тараған. Тарихи ареал ... ... ... ... ... ... Қытай, Индия және Оңтүстік Шығыс Азия елдері, Зонуский ... ... ... ... ... Солтүстік Қытайда 2 млн жылдан кейін белгілі нысанға келеді. Болжам бойынша 10 мыңдаған жолбарыстар Гималайдан Оңтүстікке дейін ... ... ... ... ... және ... ... Ява және Бали аумақтарында түрлері көп. Тағы бірнеше ғасырдан кейін оның таралу аймағы келесі шекараларда 50 градус Қазақстан, 50 ... ... ... 140 ... ... 8 градус Зондылық арал. Ең ірі популяциялар Индия және Үнді ... ... ... кездесетін жолбарыс популяциясы сонымен бірге Хабаровск аумағында. 1995-2005 жылы 40 % болса жолбарыстың ареалы Азияда қысқарды, ... ... ... 7 % ... Қазіргі таңда жолбарыс сақталған басты аумақ 14 ел ... ... ... ... ... ... Қытай, КНДР, Лаос Малазия, Моянма, Непал, Россия, Тайланд. Жолбарыстар ылғалды тропикалық қармақбаулар, ... және ... ... ... ... ... ашық ... шоқылар, солтүстік ландшафтар мекендейді. Тауларда 3000 метрге дейін теңіздің деңгейінде кездеседі. ... ... ... ... басты өмірдің жеке бейнесін және өзінің аумағын ашына қорғайды. Өзінің дербес аумақтарын жолбарыстар түрлі әдіс - ... ... ... ... ... жеке ... бір ... жолдың негізгі әдіс - әрекетімен табылады. Несеп білгілерін жолбарыстар көбін тік жазықтықтарда тал шыбықтың діңдерінің, жартастарда ... Бұл ... ... ... ал ... ... ... құйрығын тіке көтереді. Зәрі ақырын ағыспен шығып 30 см аралығында жақынырақ жиі ыдырап тура ағады. Жолбарыстың ... ... тік ... жерде 60-125 см ұзындықта орналасады. Жолбарыстар территорияларын жолмен ... ... ... ... ... анда - ... зәрумен белгі қалдырады. Анда - санда жолбарыстар тал - шыбыққа үйкеленеді және оның діндерін тырнайды. Территория аумағының ... ... ... ... ... ... ... бар болуы, қазіргі жергілікті тұрағын табуы аналық мекиенінеде байланысты. Жолбарыс балалары ... ... 20м2, ал ... өте территориясы үлкейіп арландары 60-100 км2 дейін. Ересек арландардың аумағында бірнеше аналық мекиен тәуелсіз жеке телімдері арақатынасы 1:2 ... 1:4 ... ... ... ауысушылығының жол бағдарында түпкілікті аумағы болады. Осындай мекиеннен ауысушылыққа жолбарыстар үнемі, өзінің ... ... жер ... ... ... ... ұзақ жүру болады.Тәуліктің ауысуы өзінің аумағының ең түпкі және фактор ... ... ... арландардың орта тәуліктік ауысуы 9,6 км, ал ең көбі 41 км. Аналық мекиені ортаның тәуліктік ... 7 - км, ең көп 22 - км ... ... ... уақыт өте келе агрессиясы достық қарым - қатынасында шығарылады, территориясының аумақ телімдері ұқсайды, бұл ... олар ... өмір ... ... ... ... етпейді, басқа мекиендер үнемі жүре - жүре ... ... ... және уақытша басқа мекенде жүріп қайтадан келеді. Жолбарыстардың арландарының агрессивті ... ... ... ... ... ... ұрыс - керісте сылтаумен таратып, бөліп, орындарына келтіреді, анда - ... ... ... ... ... Көпшілік жолбарыстардың жағдаяты табиғи байланысты пайдалануда дау - ... ... ... ... ... дене ... және даусы.
Тәжірибелік бөлім
2.1 Жолбарыстың қоректенуін зерттеу
Жұмыстың мақсаты: Жолбарыстың ... ... ... - жабдықтар: суреттер, интернет көздері.
Зерттеу әдістері: анықтау, сипаттау.
Тапсырмалар:
1. Жолбарыстың ... ... ... ... Жолбарыстың қоректенуін бақылау
Жолбарыстар өзінің ареалындағы аңдармен бірігіп азықтарын жиді. Кейде индиялық қызыл қасқыр сияқты аңдар арасында бәсекелестік туындайды.Үлкен ... ... ... ... қысқы кезде бәсекелестік танытады. Бенгальдық жолбарыс ареалы крокадилға шабуылдайды. Жолбарыс еттің 30-40 кг ... ал ... ... 50 кг ... ... ... және ... шошқаға шабуыл жасағанда қолға түсіру үшін бірнеше күнге ... ... ... ... клеткасының май қабаты 5 см дейін жетеді. Жолбарыс табиғатта жабайы альпамен азықтанады, бұғы индия замбар, аксис, жабайы қабан, ... ... ... асыл ... ... ... ... шошқаның еркектерін, еліктер және құдыр бұғы самбар сияқты жануарлармен қоректенеді. Жемтіктерін қолға түсіруде үйірге шу шығармай шабуыл жасайды. Буйвал, гаур ... ... ірі ... ... жасайды.
Ірі жолбарыстар ратционы үшін маймыл, қырғауыл, қоян және тіпті балық хайуанаттарды жемтігі ... ... ... 50-70 рет ... азық етіп қоректенеді. Жабайы жолбарыстар сыттың азулы аңдарын жоюды біледі. Дербес жағдайда қабандарды, ... ... ... ... ... ... едәуір тиянақты тіпті ересек аюларкейде жолбарысқа азық болады. Қоңыр және гималайлық аюлар 5-8 % амур ... азық ... ... ... ... ересек арландар шабуылдайды. Малайский аю ең агрессивті болып кейде жолбарыстарды мекендерінен қуады. Ересек индия ... ... үшін қол ... ... ... ... кейбір арландар пілдермен кездескенде қашады, бірақ кейде ірі жолбарыстар бала пілдерді азық етеді.Тіпті кішкентай арландар пілдерге шабуылдайды. Анда - ... үй ... ... ит, ... ... ... ... азығы жаңғақтар, шөптер, жемістермен тек жаз мезгілінде қоректенеді. Жабайы шошқа, бұғы, марал, елік, т.б. тұяқты ... ... ... кейде малға, қасқырға, итке де шабады. Жолбарыс 2 - 3 күшік туады, оларды 5 - 6 ай ... ... ... 40 - 50 ... ... ... ... - шығыс Закавказ жолбарыстың негізгі азығы асыранды шошқаның еркектері ... жылы ... ... ... бұрынғы Ленкоранскийда уездінде жойылған қалдықтар ғана осы тұяқтыдан табылған. Анда - санда еліктерді, кавказдық асыл бұғыларды және түрлі ... ... ... ... және иттерді, малға ылғи қыстыгүні шабуылдады аулағаны туралы 1914 жылы Динникте, 1942 Верещагинада айтылады. Көршілес Иран ... ... ... және ... , ал 1856 жылы ... ... ... Арада Туркменияда, Өзбекістанда және Қазақстанда асыранды шошқаның ... осы ... ... ... басты нысаны болды. Орта Азия ауданында екі жерде көп жолбарыстың қорегі тоғайлы бұғы - ... ... ал ... - ... ... 1958 жылы В. И. Чернышева пікірі жолбарыс бірінші орынды тоғайлы бұғы, ал екінші асыранды шошқаның еркегі және үй ... ... ... ... Тарғыл өзекте 1946 жыл мен 1950 жыл ... осы ... аң 19 ... ... 17 сиырды, 4 ат, 5 есек және 1 түйені қорек қылды. ... ... ... ... ... ... ... түнде тастап кететін сиыр және аттар болады. 1950 жылы 26 маусымы ... ... ... ... ... ет және ... ... сүйектері, жапырақтар және жердің кесектері болған. 1935 жылы К. К. Флерова сөзінде жайылма ересек жолбарыс мындаған суатқа келген жайрандарды ... ... ... ... қалдықтарының ылғи үлкені кездесті. 1959 жылы С.У. Строганов айтуынша шабуылда жолбарыс жайрандарға хабарлайды, ал 1945 жылы ақпанында тарғыл өзекте ... ... ... осы ... ... ... шошқаның еркегі және тоғайлы бұғы тапқан. Тарғыл өзекте ... ... ... ... ... ал да асыранды шошқаның еркегінде және тоғайлы бұғыны тапты. Амудария сағаларында жолбарыстар анда-санда ... және ... ... жеді деп Покровскийдың 1951 жылы жазған деректерінде.
1-сурет.Жолбарыстың су айдынына келген көрінісі
Тәжікстанда жолбарыстың нәжістері ... жиі ... бір ... ... ... шегірткеге араластыру бұзаубастың қалдықтарының, қоңыздың хитині, ұсақ сүтқоректі жануарлар ... ... ... жүні және құстың жүн болып табылады. Қатынасуы қалдықтың нәжістерінде бұзаубастың, қоңыздардың, ұсақ ... және ... ... К. К. ... ... азулы аңдарында нұсқайды, мысылы, борсық үшін жолбарыстарды, әйтседе С.У. Строғанов 1961 жылы ... ... ... ... нәжістерінде анда-санда бұлшықетті кеміргіштердің қалдықтарын, құстарды және құрт-құмырсқаларды, ал күздігүні және қыстыгүні - ... жиде ... және ... ... Қазақстанда Сырдария және аралдың теңізінің осы азулы аң, басқа асыранды шошқаның еркектерінде, Г. ... 1826 жыл, және Э. ... 1850 ... деректерінде ақбөкендердің, жайрандардың, тарпанов, құлан және азиялық муфлон аулады.
Жолбарыстың жайрандарға шабуылы ... оның ... ... мекені Іле өзені 1882 жылы С. А. Алфераки сонымен қатар Сырдария өзенінің жайылмасында ересек түрі, Шу, Іленің азулы аңы ақбөкендерді ... олар ... ... саны осы ... жазықтығында болған. Кейбір жолбарыстар - балықты сазанын аулаған. Тәжікстанда Орта ... ... ... Қазақстанда жолбарыс үйдің хайуанаттарына, көбіне итке және аттарға түйеге де шабуылдады. 1877 жылы Буксирмен Қара - Төбе ... ... ... ... ... тасып бітті, 1879 жылы Смирнов мәлеметтерінде. С.Н.Алфераки (1882), , ... көп, ... ... ылғи ... 1930 жылы ... Балхаш, қызыл қалашықтың ауданында жолбарыстар қысқа мерзімге малдың 200 басын жойды. Жолбарыстар алдымен өз ... ... ... және ... ... асыранды шошқаның еркегімен, еліктермен, бұландармен азықтанды және үйдің хайуанатынан - аттарды, сиырларды және солтүстіктің бұғыларының соқтықты. 1953 жылы 22 ... ... ... ... ... ... ет және еліктің жүні, ал 1953 жылы 24 желтоқсанының Монғолдар тайгасында азулы аң асыранды ... ... ... ... кездестіреді.
2-сурет.Жолбарыстың ірі азықпен қоректену сәті
Кеңестік шалғай шығыс Сихотэ - Әлина және ... ... жаңа ... ... ... шошқаның еркегімен, бұлан, алапес бұғы, елік, құдыр, маньчжурия қоян, аюдың қоңыр және гималайлық түрі сілеусін, ... ... шіл, ... ... ... ... Оның ... негізгісі асыранды шошқаның еркегі, жолбарыстың асқазандарында оның апанының қалдықтарының арасында 11 ... үш ... - ... ірі малы төрт ... ... еркегім, бір бұлан, бір құдыр, бір аю, бір сілеусін болғандығын Капланов, 1948 жылғы дерегінде. Г. Ф. ... ... ... ... тізбесін : асыранды шошқаның еркегімен - 40 нұсқайды, шығыс - сібірдің ірі малы - 30, ... - 10, ... - 10, аю - 6, елік - 3, шіл және ... ... ... - 1. ... ... ақпарат туралы жолбарыстың қорегінің Сихотэ - Алиньском қорығында 1962 жылы жинақтағандар В. Д. ... В. ... осы ... ... қақпанына шоқаның еркегін 21 рет (35,7%), шығыс сібірдің ірі малы - 13 (22,1%) ... ... ... ... - 5 (8,4%), құдыр - 8 (13,6%), елік - 2 (3,4%), сілеусін - 1 (1,7%) және шіл - 3 ... ... саны аз және ... ... ... семіздігімен, олар қырықбуын мен азықтануға мәжбүр, жеке көріністе аңның рөлі жолбарыстың қорегінде бірнеше өзгереді. 1957 жылы 1959 жылға дейін ... ... ... ... ... - ... ірі малы 20 рет (50 %), ... шошқаның еркегі - 12 (30 %) , қоңыр аю - 2 (5 %), алапес бұғы - 2 (5 %), ... ... ... ... 1 (2,5%) ... Кейбір жылдарда самырсынның және еменнің жаман егісімен және қатты қыстарда, асыранды ... ... арық ... ... ... соқтығады, ал көбіне шығыс сібір ірі малы және бұландарға шабуылдайды. Уссурийсктің аюы және ... аюы жиі ... ... ... 1944 -1950 ... ... жолбарыстың шабуылының 17 оқиғасы аюға тіркелген.
3-сурет.Жолбарыс қорегін суда аулаған бейнесі
Оңтүстіктің Қытайында жолбарыстың апанында асыранды шошқаның еркектері, үлкен бұғылар, ... ... ... және ... жайралар түседі. Қытайлықтар жолбарыстардан дәрілерді дайындайды. Жолбарыс бақаларды жейді. Бір ... түн ... ... ... ... түсіреді. Үйдің хайуанаттарынан көбіне жолбарыс иттерге деген соқтығады.
Оңтүстік ... ... ... ... ... ... ... - олень-замбар, мунтжак және асыранды шошқаның еркегі анда - санда үйдің малы, доңыздар. Индии жолбарысы - ... ... ... және ... ... ... ... пілдің және піл мекиендерін, буйволов, нильгау, жайраларды, қырғауыл және үйдің малы. Жолбарыс азулы аңдары крокодилды, тасбақаларды және балықты аулады. ... ... ... толы ... ... ... ... және тышқандарды ұстап жегендігін Жердон, 1874жылы, Бихнер 1905жылы, Покок 1939жылы, Тейт 1947жылы, Бертэн 1954жылы ... ... ... ... ... бола бермейді, себебі олар қорғанады және анда-санда азулы аңды қуып жібереді. 1874 жылы Жердон асыранды шошқаның ... ... ... ... ... ... ... жемтік болады, кейде шіріген мәйіттерді жейді. Анда - санда жолбарыстар сортаңдарды аралайды және жейді, жерді жалайды.
Жұмыстың нәтижесі:
Жолбарыстардың биологиялық ... ... ... ... ... бұл ... ... танымын және басқа жануарларда мінез - құлықтарындағы ерекше қасиеттері де болады. Жолбарыстар қызыл кітапқа енген жануарлардың бірі. Қазіргі ... ... ... алынып, асырау мен қоректендіру аса басым болу себебі түр жағынан азайып бара жатқандар қатарына жатқандығы. Сонымен қатар, бұлардың өзін - өзі ... ... де өте ... ... ... бұрыңғы кезде 10 жолбарыс түрі болса, XXI ғасырда 6 түрі сақталып қалған. Ақырында генетикалық алуан ... ... ... ... 2008 жылы ... үкіметі табиғатта көбейту заңын қабылдаған. Қазіргі таңда жолбарыс сақталған басты аумақ 14 елде атап ... ... ... ... ... Индонезия, Камбоджа, Қытай, КНДР, Лаос, Малайзия, Непал, Россия, Тайланд сияқты аймақта тарағандығымен таныс болдым. Мәселен, жолбарыстар ... ... ... кезде үйірден бір аталық немесе аналық жолбарыс тыстан ... ... ... ... ... ... ... болып шаба жөнеледі. Егерде алаңдарында қорек жеткілікті болса, басын басқа аумаққа шабуыл жасамайды. ... ... үй ... ... ... ... белсенді шабуыл жасайды. Бір - бірімен ерекше дыбысы мен қауымдасып, дыбыстарын мұрын және ауыз ... ... ... ... мен түйісу кезінде достық белгісін байқауға болады.
Қорытынды
Жолбарыстың түнгі көруі адамдардан 6 есе жақсы жетілген, ал нашар көретіндері ... ... ... ... ... ... ... қорегін өздігінен аулау білмейді. Қорегін апанына ... ... ... ... кейіннен сыртынан шабуыл жасайды. Шабуыл жасағанда жиырманың тек біреуі сәтті болады. Апанынан қорегін ... ... ... етті ... Тізерлеп бір отырғанда азулы аң еттің 18 кг дейін жиді. Жолбарыстың бұл түрі жаздыгүні өте жақсы жүзеді және көп ... суда жүре ... Суда ... тек ... ... ... шыбындардан құтқарады. Ертеде Қазақстанның Іле, Балқаш, Сырдария, ... ... ... ... ... ... ... көп болған. Жолбарыстың басы жұмыр, арқасы мен екі бүйірінде көлденең қара түсті жолақтары болады. Құлағы қысқа, төрт қатар мұртшалары қылшықты. ... ... ашық сары ... ... келеді. Сойдақ тістері өте өткір болып келеді. Тырнақтары мықты және де алдыңғы аяқтары артқы аяғынан жақсы ... ... ... ... ... ... Жолбарыстар 2 - 3 күшік туады, оларды 5 - 6 ай ... ... ... ... ... ... ... деп санаған.
Жолбарыстар үй хайуанаттарын аулайды. Үй ... ... ит, ... ... ... атап ... ... Жыл сайын жолбарыстар 2 - 3 үш күшік ... ... 6 ай ... ... тіршілік ету ұзақтығы 30 - 40 жылды құрайды.
Қытайда жолбарыстардың дәрі жасау үшін құрайды. Түн жолбарысы 1 ... ... ... ... ... ... ... мәйіттерді де жейді.
Пайдаланған әдебиеттер
1. Олжабекова К.Б., Есжанов. Б.Е. Омыртқалылар зоологиясы. 1-2 том.
- ... , ... ... И.К. Основы зоогеографии. Минск: , 1980.252с.
3. Бобринский Н.А. География животных. М 1987 г.-315 с.
4. ... Р. ... ... М: , ... ... Наумов Н.П. Экология животных. - М: ,1963.- 321 ... ... ... ... - ... , ...
7. Condon, H. T. (1975) ... of the Birds of Australia: Non-Passerines Royal ... ... ... why this species is of least ... ... ... ... http://fermer02.ru/ptica/fazan/400-volery-dlja-fazanov.html .
13. http://fermer02.ru/ptica/fazan/739-ukhod-za-fazanami.html.
14. BirdLife International (2004). Fulica atra. 2006. IUCN Red List of ... Species IUCN ... ... on 10 May 2006. Database entry includes ... for.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ажырасу мәселесіне арналған әдебиеттерді талдау19 бет
Азия және Африка елдерінің 2000-2015 жылдарындағы халықаралық аренадағы орнына сипаттама16 бет
Алдын ала қыздырылған мұнай және мұнай өнімдерін айдау10 бет
Ахмет Байтұрсынұлы - ғалым, ағартушы, қоғам қайраткері6 бет
Аңшылық трофейлерін сараптау8 бет
Балқаш өңірі38 бет
Балқаш көлі туралы4 бет
Ер Тарғын» жырындағы Тарғын батыр образы10 бет
Жабайы өсімдіктердің сыры20 бет
Желтоқсан жаңғырығы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь