Құстардың шығу тегі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

Систематикалық орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
I Құстардың шығу тегі
1.1Құстардың эволюциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2.Ежелгі құстардың түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
Тәжірбие бөлім
2.2.Үй тауығының биологиялық шығуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
Құстар эволюция барысында бауырмен жорғалаушылардың бір бағытта болып мезозойдың бас кезінде триас дәуірі, яғни осыдан 190-170 млн жыл бұрын, олардан бөлініп шыққан. Құстардың тегі мезозой кезеңінде сан жағынан да, түр жағынан 8 - ден өте көп болған архозаврлардан бөлініп шыққан. Ежелгі құстардың көне бауырмен жорғалаушылардан шыққандығы туралы ой көне құстар дақтарының табылуымен расталады. Мұндай тастардағы дақтар 1661 және 1677 жылдары Германияда табылған.
Юра және бор кезеңдерінде Австралия мен Антарктидадан басқа барлық құрлықтарға таралған. Қазақстанда ұшатын кесірткелердің сүйектері Қаратау жотасынан, Ақтөбе облысынан табылған. Псевдозухийден текодонттар отрядына жататын жойылып кеткен бауырымен жорғалаушы шыққан. 2 отряд тармағы рамфоринхтер және птеродактилдер, 35-ке жуық туысы, 110-дай түрі анықталған. Бұлардың денелері әр түрлі. Торғайдың үлкендігіндей кішкентай, қанаттарын жайғанда ауқымы 7 м-ге жететін алып түрлері де болған. Сүйектері жеңіл, сыртқы қабаты жұқа, берік, іші қуыс.
1. Е.Гуриков « Іле Алатауы » Алматы Мектеп баспасы 1997 (21-27)
2. М.К.Жұмалиев, Б.Е.Есжанов – « Жануарлар әлемінің биоалуантүрлілігі» Алматы Қайнар баспасы 2000 (57-68) 3. Ж.Әлиев, А.Бекенов, Х.Қыдырбаев – « Сирек кездесетін хайуанаттарды қорғау» Алматы - кітап 2004
4. Е.Гуриков « Іле Алатауы » Алматы Мектеп баспасы 1997 (21-27)
5. М.К.Жұмалиев, Б.Е.Есжанов – « Жануарлар әлемінің биоалуантүрлілігі» Алматы Қайнар баспасы 2000 (57-68)
6. Ж.Әлиев, А.Бекенов, Х.Қыдырбаев – « Сирек кездесетін хайуанаттарды қорғау» Алматы - кітап 2004
7.http://www.google..com/imgres/imgurl=http://cdn8.wn.com/ph
8.http://www.google.com/imgres/imgurl=http://upload.wikimedia.org
9.http://www.google.com/imgres/imgurl=http://egemen.kz
10.http://www.google.com/imgres/imgurl=http://balalaralemi.kz
11.http://www.google.com/imgres/imgurl=http://cdn4.wn.com
12.http://www.google.com/imgres/imgurl=http://article.wn.com/view/2011/03/08
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
.................................................3
Систематикалық орны………………………………………………………………4
I Құстардың шығу тегі
1.1Құстардың
эволюциясы..................................................................
....................5
1.2.Ежелгі құстардың
түрлері.....................................................................
..............13
Тәжірбие бөлім
2.2.Үй ... ... ... ... ... ... бір ... мезозойдың бас кезінде триас дәуірі, яғни осыдан 190-170 млн жыл
бұрын, олардан ... ... ... тегі мезозой кезеңінде сан жағынан
да, түр жағынан 8 - ден өте көп болған архозаврлардан ... ... ... көне ... ... ... ... ой көне
құстар дақтарының табылуымен расталады. Мұндай тастардағы дақтар 1661 және
1677 жылдары ... ... және бор ... ... мен ... ... барлық
құрлықтарға таралған. Қазақстанда ұшатын кесірткелердің сүйектері ... ... ... ... ... ... отрядына
жататын жойылып кеткен бауырымен ... ... 2 ... ... және ... 35-ке жуық ... ... түрі
анықталған. Бұлардың денелері әр түрлі. Торғайдың үлкендігіндей кішкентай,
қанаттарын жайғанда ауқымы 7 м-ге жететін алып ... де ... ... ... қабаты жұқа, берік, іші қуыс.
Археоптерикстер –Юра теңізінің құмдауыт тақтатастарынан бізге белгілі ең
ежелгі құс –Археаптерикс таңбасы ... оның ... ... ... Бұл ... ... төсінде қыры болмаған, сүйектері қалың қабырғалығ
ауа өзектері жоқ.Барлық ... ... ... ... қаңқасы шамамаен 20 шақты амфицельді ... ... ... ... шоқ болып бекітілмеген, ол әр омыртқаға
екі - ... ... ... қысқа қанат түрінде үш ... ... бар, ... білезігі сақталған, өрім
түзбейді.Бұғанасы айыр ... ... ... ... ... бір басы және онда ... ... өсінділері болмайды.
Құстардың  эволюциялық даму сатысы 4 кезеңге ... ... ... ... ... ... қырсыз  жалпақ  төстілер – түйеқұстар, ... ... ... ... Құстар 2 класс тармағына: бір ғана отряды
бар кесірткеқұйрықтылар жойылып кеткен және 34 отрядқа бірігетін 9 ... оның 28 ... осы ... де ... ... ... ... деп бөлінеді. Құстар Арктикадан Антарктика жағалауларына дейінгі
барлық табиғи белдемдерде ... ... ... 18 ... 489 түрі ... ... мақсаты: Халықаралық табиғат қорғау одағының ... ... ... ... шығу тегі
мен эволютциясын анықтау.
Зерттеу жұмыстың міндеттері:
1.Құстардың шығу тегіне зерттеу.
2 Ежелгі құстардың түрлерін бақылау.
3.Үй тауықтың биологиялық шығуын анықтау.
Зерттеу әдістері: Бақылау, ... ... ... Құс
Сиситематикалық орны
Тип: Хордалылар-Chordata
Тпи тармағы:Омырткалылар-Vertebrata
Класс: Құстар-Aves
Кесірткеқұйрықты немесе Ежелгі құстар кластармағы-Archaeornithes
Археоптерикстер отряды-Archatohteryges
Тісті құстар отрядүсті-Odontognathae
Ихтиорнистер отрядүсті-Ichtyornithes
I Құстардың шығу тегі
1.1 Құстардың эволюциясы.
Құстар – ... ... ... ең көп ... ауада ұшып
тіршілік етуге бейімделген. Анатомиялық құрылысы жағынан құстардың тікелей
тегі – бауырымен жорғалаушыларға жақын, олар кесіртке тәрізділер тобында
бірігеді. ... ... ... бөлініп шығуы, шамамен 190-
170 млн жыл бұрын триас аяғында- юраның басында жүзеге асуы мүмкін. Құстар
мезазой эрасында басым болған диапсидты ... ... ... ... ... ... арғы ... біршама ежелгі
авхозаврлар – Текодонттар , мүмкін орнитозухиялар болуы . Құстардың арғы
шығу тегі және эволюциясы ... ... тек қана ... ... ... ... ... жорғалаушылардiкi сияқты құрғақ және безсiз.
Аяқтарында қабыршақты  жабындары болады. Құстардың қауырсындары бауырымен
жорғалаушылардың қабыршықтары сияқты мүйiздi заттан тұрады. Бауырымен 
жорғалаушылардiкiндей зәрағарлары мен ... ... ... ... ... ... құстар мен бауырымен жорғалаушылардың ұрықтарында
байқалады. Қазiргi тропиктiк құстар огациндердiң балапандары ағаш
бұтақтарына сақталып қалған, қанат саусақтарымен  жармасады. Бұл ұқсастық
құстар мен ... ...... ... бар, ... ... ... ұйғарымға негiздеме бередi.
Алғашқы құстар. Құстардың көне бауырмен жорғалаушылардан шыққандығы 
туралы ой көне құстар ... ... ... Мұндай тастардағы
дақтар 1661 және 1677 жылдары Германияда табылған. Дақтар негiзiнде
ғалымдар бұл ... ... ... ... ... оларды алғашқы
құстар деп атады. Алғашқы құстар қауырсындармен қапталған және үлкендiгi
көгершiндей  болған. Оларды нағыз қанаттары, ұзарған ... ... тән ... саусақтарының орналасуы  және басқа құрылыс белгiлерi
ерекшелендiрдi. Бiрақ көп омыртқалы ұзарған құйрығы, жақтарындағы майда
тiстерi, ауаға толмаған сүйектерi  және ... ... ... ... ... ... ... қыры жоқ төстiң 
құйрықтыңқұрылысы,  алғашқы құстар  нашар  ұшып,  ... ... еттi ... жасауға мүмкiндiк бередi. Ғалымдардың айтуы бойынша, алғашқы құстар
шамамен 180 млн. ... ... ... ... етiп, ... ... ... ұсақ бауырымен  жорғалаушылардан  шыққан. Кейiннен 
табиғатта  қазiргi құстардың белгiлерi  дамыған дарақтар  ғана сақталған.
Құстардың  эволюциялық даму ... 4 ... ... алғашқы
құстар – археоптерикс;  тісті  құстар; қырсыз  жалпақ  төстілер –
түйеқұстар, киви, пингвиндер; қырлы ... ... ... 2 ... ... ғана отряды бар кесірткеқұйрықтылар жойылып кеткен және 34 отрядқа
бірігетін
9 мыңдай түрі оның 28 отряды осы кезде де кездеседі желпуішқұйрықтылар
немесе ... ... деп ... ... ... ... ... барлық табиғи белдемдерде таралған. Қазақстанда
құстардың 18 отрядқа жататын 489 түрі бар. Оларды мекен ететін орындарына
қарай орман, ашық ... ... және су ... деп ... құстардың дене тұрқы 1,8 м-ге дейін жеткен, тістері жақсы жетілген,
ұша алмаған. Тіссіз, жақсы ұшатын ... ... ... өте ... ... басқа омыртқалы жануарлардан айырмашылығы – олардың ауада
ұша алатындығы. Атап айтқанда, алдыңғы аяғы қанатқа айналған, төс, сан ... ... ... ... ... ... ... көбінің іші ауаға толы
қуыс болғандықтан және бір-бірімен ... ... ... ... берік. Құстарда тек құйымшақ безі ғана болады ол су құстарында жақсы
жетілген. Жүрегі 4 камералы. Зат алмасу ... тез және ... ... ... ұшуына қажетті энергия бөлінуін және дене Құстар — ... ... ... ... ... ... ... құрғақ, тек
құйымшақ безі ғана болады. Жіліншігі мен саусақтарын ... ... ... ... ... ... заттан түзілуі, ас қорыту
жүйесінде клоака болуы, жұмыртқа арқылы көбеюі, ұрығының даму ... ... ... ... ... ... ... жорғалаушыларға арғы тегінен ұқсастығын
қазба қалдықтар бойынша да дәлелдей тұсті. Тұңғыш рет 1861 жылы бұдан ... жыл ... ... еткен қанатты жануардың қазбадан қауырсынның
қалдығы соңына екі құстың скелеті табылған. Оның біреуі археоптерикс көне
құс деп, екіншісі археоорикс деп ... Дене ... ... бұл ... ... да, ... да ұқсас болып шықты. Олар онша жақсы
ұша алмағанымен де орманда тіршілік етіп, ағаштан ағашқа секіргенде біраз
қашықтыққа, қалықтауға қанатын пайдаланғаны байқалады. ... және ... ... тістердің болуы, 20 омыртқадан тұратын құйрығы — ... ... ... еді. Ал ... 3 ... ... ... тұмсықтарының болуы нағыз құсқа тән қасиет. Ең алғашқы
құстардың көне құстардан ерте тіршілік еткені де дәлелденуде. Американдық
палеонтологтар қазба ... ... ... ... ... бөлігіндегі Пост
деген шағын қаланың маңынан бұған дейін 225 млн жыл ... ... ... ... ... ... айналып, жақсы сақталған қаңқасын тапты. Оны
ғалымдар портоавис деп атады, мұның қазақша баламасы — ілік құс. ... ... - ... Оның ... көз ... ми сауыты және төс сүйегі
құстарға өте ұқсас. Құстардың бәлкім осы ілік құстардан бастама алуы да
ықтимал. ... арғы тегі ... ... Рептилилердің бір бұтағы болып бөлініп, одан ең соңында
кұстардың шығуы ... ... бас кезі деп ... ... ... ... топтарының арғы ата-тегі болып саналатын
құстарға жақын тұрған псевдозухилер болып саналады. ... ... ... ... өте ұқсас орнитозухилер болған. Олар құстар
сияқты артқы аяқтарымен ... ... ... ... ... ұстаған. Құйрығы ұзын, сол сияқты жамбас белдеуінде де, құстардың
жамбас белдеуіне ұқсас белгілері болған. Денесінін, сыртын ұзынша
қабыршақтар қаптаған. Қабыршақтарының көлденең өсі ... оның ... ... ... ұқсас қабыршақ кетеді. Псевдозухилер
рептилилердің маманданған бір бұтағы болып саналады. ... олар ... ... ... ... ... арғы ... шығу тегін және
псевдозухилердің шығу тегін ертедегі рептилилерден қарастыру керек. Бұл
топтардың эволюциясы алғашқы кезде, ағаштарға өрмелеп жүруден басталуы
мүмкін, соның салдарынан, ... ... ... ... ... жүргенде
денесіне тірек болып, ал алдыңғы аяқтары бұтақтардан ұстап қозғалуға
маманданған. Бұдан кейін оларға бір бұтақтан ... ... ... ... бола бастаған. Алдыңғы аяқтарының, артқы жиегіндегі
қабыршақтары ұзарып қанаттың қауырсынының алғашқы нұсқасын құраған. Осыған
байланысты қазіргі кездегі ... ... ... ... ... ... шығуын еске түсіруге болады. Ағаштарға өрмелеп
жүрудің нәтижесінде, артқы аяқтарының бірінші саусағы, басқа саусақтарына
қарама-қарсы арт жағына ... ... ... ... әрі ... ... қабыршақтарының жиегі кеңейіп, қауырсынға айналған. Бұл даму
процесі алдымен қанаттары мен құйрық қауырсындарынан басталып, бүкіл дене
қауырсындарының дамуымен аяқталады. Қауырсынның пайда болуы, ... ... ... қана ... дене ... ... яғни құстардың
“жылықанды” болуына себепші болған. Құстардың нағыз тегініӊ қалдығы әлі
табылмаған.
Полеонтологиялық қазбалардың ішінде, рептилилер мен құстардың
аралық формасы болатын үш факты бар. ... ... юра ... ... ... қауырсынның таңбасы, соңынан толық екі скелет табылған.
Оның біреуін археоптерикс, ал екіншісін соған жақын ... ... Бұл ... ... ... белгілері: денесі қауырсынмен
қапталған, алдыдғы аяқтары өзгеріп, қанатқа айналған, жауырыны қылыш
пішінді, бұғаналарының басы ... екі ... бір ... ... ... құрылысы, артқы аяқтарындағы сирақ пен табан сүйегі және бір
саусағы басқа саусақтарына қарама-қарсы ... арт ... ... ... бұлардың рептилилерге ұқсас бірсыпыра белгілері: мүйізді
тұмсығының, тістерінің болуы, құйрық бөлімінің ұзын 20 ... ... және оның ... ... ... төс ... ... бүйір
қабырғаларыныд болуы т. б. Алдыңғы үш саусағында жетілген тырнақтары
болған, жамбас сүйегі ... ... ... ... арқылы қозғалмалы
болып байланысқан. Археоптерикс пен археорнистің дене құрылысына жасалған
талдау, олардың тіршілік әрекеттерінің қандай болғанына болжау ... ... ... ... ... ағаштан ағашқа секіріп тіршілік
еткен, бірақ ұша алмаған. Бұған олардың алдыңғы аяқтарының нашар болуы,
төсінде қырлы сүйектің болмауы, сонымен қатар қанат ... ... ... ... мүмкіндік беретін күшті бұлшық еттіӊ болмағанын
көрсетеді. Жамбас сүйектерінің құрылысына қарағанда, олар ұсақ ... болу ... ... ... ... ... ... адғартады. Артқы аяқтарыныӊ және жамбас белдеуініӊ құрылысына
қарағанда жер бетінен гөрі, ағаштарда өрмелеп жүріп тіршілік ... ... ... Бор ... қалдықтардың ішінен құстардың екі ерекше
топтарының: мен гесперорнистердіӊ қалдықтары табылған. Гесперордистер ... жоқ, су ... ... ... болмаған, алдыӊғы аяқтары
иығының рудименті түрінде ғана болған. Төс сүйегініӊ қыры болмаған. Суда
жақсы жетілген екі артқы аяғының жәрдемімен жүзген. Сырт көрінісі
гагарларға ... ... ... жануарлар болуы мүмкін, өйткені бұлардың қанат
скелеттері жақсы жетілген және кеудесінде биік қырлы сүйегі, жақтарында
тістері болған. ... ... ... ... ... құстардың
арғы тегі, систематикалық жағынан псевдозухиларға жақын, ерте ... ... ... ... қорытындыға келеміз. Алғаш олар жер бетінде
тіршілік еткен, ... ... ... жануарлар болған. Алдыңғы аяқтары
қармап ұстау қызметін атқарған. Одан кейінгі ... ... ... өткізген. Ағаштан ағашқа секіру, қалықтап ұшу сияқты әрекеттердің
барлығы қанат қабыршағының ұзарып жетілуімен ... Бұл ... ... ... ... ... ... тіршілігіне қолайлы орта —
орман болып саналады. Ұшуға бейімделумен қатар, құрылысындағы көптеген
белгілері де жетіле бастаған. Денесін қауырсынның ... ... жылы ... ... болған. ... ... ... ... ... туралы ой көне құстар дақтарының
табылуымен расталады. Мұндай тастардағы дақтар 1661 және 1677 жылдары
Германияда ... ... ... ... бұл ... ... ... келтiрiп, оларды алғашқы құстар деп атады. Алғашқы құстар
қауырсындармен қапталған және ... ... ... ... ... ұзарған жiлiншiгi, барлық құстарға тән аяқтағы саусақтарының
орналасуы  және басқа құрылыс белгiлерi ерекшелендiрдi. Бiрақ көп омыртқалы
ұзарған құйрығы, жақтарындағы майда тiстерi, ауаға ... ... ... ... ... ... көрсеттi.
Қанаттың,  қыры жоқ төстiң  құйрықтыңқұрылысы,  алғашқы құстар  нашар 
ұшып,  ағашта тiршiлiк еттi деп  тұжырым жасауға мүмкiндiк бередi.
Ғалымдардың ... ... ... құстар шамамен 180 млн. жыл   бұрын, 
ағаштарда  тiршiлiк етiп, бұтақтан  бұқтаққа секiре алатын ұсақ бауырымен 
жорғалаушылардан  шыққан.
Кейiннен  табиғатта  қазiргi құстардың ... ... ... ... ... ... бауырымен жорғалаушылардiкi сияқты құрғақ
және безсiз. Аяқтарында қабыршақты  жабындары болады. Құстардың
қауырсындары ... ... ... ... ... ... ... жорғалаушылардiкiндей зәр ағарлары мен көбею мүшелерi
клоакаға ашылады. Әсiресе  үлкен ұқсастық құстар мен бауырымен
жорғалаушылардың ұрықтарында байқалады. Қазiргi ... ... ... ағаш ... ... ... қанат
саусақтарымен  жармасады. Бұл ұқсастық құстар мен бауырымен  жорғалаушылар
— ортақ ата-тегi бар, жануарлардың туыс топтары ... ... ... ... ... ... құрлықта тіршілік еткен бауырымен жорғалаушылар тобы. Олар
текодонттар, қолтырауындар, динозаврлар, ... ... ... ... ... Оңт. Қазақстан, Қызылорда
облыстарындағы мезозой шөгінді қабаттарынан табылған. Ғалымдардың
пікірінше, Архозаврлар пермь кезеңінде ... ... ... ... ... пайда болған. Қолтырауындардан басқа тұқымдары мезозойдың
соңында құрып кеткен. Архозаврлардың көпшілігінің денесі қатты тері
қабаттармен жабылған. Құстардың арғы тегі ... ... ... да бар. Омыртқалы жануарлардың даму тарихын зерттеп білуде
архозаврлардың маңызы зор. ... ... ... тармағына
жататын жойылып кеткен бауырымен жорғалаушылар отряды. Триастың аяғындағы
қазба қалдықтары Еуропа, Италия ... Юра және ... ... мен ... ... ... ... таралған.
Қазақстанда ұшатын кесірткелердің сүйектері Қаратау жотасынан, Ақтөбе
облысынан табылған. Псевдозухийден текодонттар отрядына жататын ... ... ... ... 2 отряд тармағы рамфоринхтер және
птеродактилдер, 35-ке жуық туысы, 110-дай түрі ... ... әр ... ... ... кішкентай, қанаттарын жайғанда
ауқымы 7 м-ге жететін алып түрлері де болған. Сүйектері жеңіл, ... ... ... іші ... Бас сүйектері мен сирақтарының қуыстары жұқа
қабыршақтармен бекіген. Бас сүйектерінің қуыстары үлкен, онда үлкен көзі
мен ұзын, сүйір жақ сүйектері ... ... ... ... ... жемін ұстау қызметін атқарған. Кейбір түрлерінде тістері
жойылған, олардың ... ... ... ... Бас миы ірі ми ... және көру ... ... олар ұшу кезінде бағыт беріп
отырады. Мишығы құстармен салыстырғанда ... ... ... ... ... ... 7—9 ... тұрады, арқа омыртқалары 12—16,
сегізкөзде 4—10. Құйрықтары рамфорник сияқты түрлерінде ұзын, ал
птеродактилилерде қысқа, омыртқа саны 10-нан 40-қа дейін. Алдыңғы аяқтары
қанатқа айналған, олар ... ... ... ... ... ... жіңішке. Жарғақ қанаттары өте ұзарған 4-саусақтарына
бекіген, 1—3 саусақтарының тырнақтарымен ұзындығы орташа, ал 5-саусақтары
кішірейіп жойылған. Тығыз денесін қалың қылшық жапқан. ... жылы ... деп ... ... ... арасындағы жарғақтары
суда жүзу және ұшқанда су бетінен көтерілу қызметін атқарған. Негізінен
өзен, теңіз жағалауларында тіршілік етіп, балықпен және судағы ... ... ... ... көбейген. Ұшатын кесірткелер ішкі
және сыртқы белгілерінің шығу тегінің бірлігіне емес, белгілі бір тіршілік
жағдайына бейімделушілік қасиеттеріне ... ... ... және ... ... ... ... болуына мысал бола
алады. Ұшатын кесірткелердің түр,туыстарының және кейбір тұқымдастарының
тіршілік ету кезеңінің аса ұзақ болмауы — сол ... тән ... ... ... ... ... береді.
Құстар эволюция барысында бауырмен
жорғалаушылардың бір бағытта болып мезозойдың бас кезінде триас дәуірі,
яғни осыдан 190-170 млн жыл ... ... ... шыққан. Құстардың тегі
мезозой кезеңінде сан жағынан да, түр жағынан 8 ден өте көп болған
архозаврлардан бөлініп шыққан. Ал, ... ... ең ... -
псевдозухилар немесе текодонттар болып табылады. Архозаврлардың барлық
топтары солардан келіп шыққан деп есептелінеді. Псевдозухилардың сыртқы
пішіні кесіртке тәріздес әрі ... ... ... жорғалап жүретін болған.
Артқы аяқтарының алдыңғыларына қарағанда ұзын ... ... ... немесе
жүгірген кезде, артқы аяқтарына күш түсіруі, олардың жақсы дамуына әсерін
тигізген. Осыған байланысты, псевдозухилар ... ... ... ... ... ... олардың жер бетінен көтеріліп, ағаш
басына өрмелеп шығуы да, біртіндеп жүзеге асқан болуы керек деп
жорамалданады. ... ... ... ... қауырсындар, алғашқыда
денедегі жылылықты сақтау үшін және тез қозғалуға бейімделу ... ... ... ұшу ... ролі ... ... кейбір псевдозухилардың денесіндегі қабыршақтардың біршама ұзын
және оның ұзына бойы орналасқан, майда көлденең өсінділерінің болуы, соның
дәлелі бола алады. Олар ... дами ... ... ... Палеонтологиялық қазбалар ішінде рептилилер мен ... ... ... табылатын бірнеше дерек бар. Оның бірі археоптерикс,
екіншісі соған жақын - археорнис деп сипатталған. Олар юра ... ... ... 150 млн жыл ... өмір ... ... жер
қабатынан, олардың қауырсынының таңбасы, кейін толық екі қаңқасы табылған.
Олар алғашқы кезеңдерде ... ... ... ағашқа секіріп тіршілік
ететін, бірақ ұша алмайтын жануарлар болған. Алдыңғы ... ... ... ... ... және ... еттерінің болмауы, олардың
ұшуға бейімделмегенін көрсетеді. Археоптерикстердің көлемі сауысқандар
шамалас, жоғарғы және төменгі жақ ... ... және ... ұзын
20 құйрық омыртқасы болған. Сондықтан да олар, ... ... ... ... ... құстар класс тармағына жатқызылады. Ал, осы
заманда тіршілік ететін құстардың құйрығы қысқа, өйткені ол бір ... - ... ... оған ... ... ... Олар нағыз құстар немесе желпуіш құйрықты қҧстар класс тармағына
жатқызылған. Ал үшінші дерек - мезозойдың бор дәуірінде 9 ... ... ... ... - ... мен ... қаңқа
қалдықтары. Гесперорнистер ұшуға қабілетті су құстары болған. Қанаттары
болмаған, алдыңғы аяқтары тек қана ... ... ... ... екі артқы аяғының көмегімен суда жүзген. Ихтиорнистер жақсы ұшатын
жануарлар болған. Өйткені, ... ... ... ... ... және
кеудесінде биік қырлы сүйегі мен жақтарында тістері болған. ... арғы тегі ерте ... ... өмір ... ... ... табылады. Алғашқы кезеңде, олар ұша алмайтын, жер
бетінде ғана тіршілік ететін, артқы аяқтарымен қозғалатын жануарлар болған.
Алдыңғы аяқтарымен қармап ұстап, ... ... ... ... ... ... қанат қабыршағының ұзаруына әкелген. Ұшуға
бейімделуі, құс құрылысының жетілуіне, ал денесінің қауырсынмен қапталуы
жылы қанды болуына септігін тигізген.
Қазіргі заманда ... етіп ... ... кайназой эрасының үштік
дәуірінде – бор дәуірінің соңына қарай, яғни 70-40 млн жыл ... ... деп ... ... тұрақты әрі жоғары болуын 38 –
41°С қамтамасыз ... Құс ... ... ұшу, қозғалу құралы ғана емес,
денедегі жылылықтың бірқалыпты болуын қамтамасыз етеді және ... ... ... ... ... ... Ас қорыту органдары қоректі көп
мөлшерде қабылдап, тез қорытуға бейімделген. Ұшу ... ... ... ... жоғары калориялы қоректі қажет етеді. Тыныс алу
жүйесі ұшуға байланысты ерекше өзгеріске ұшыраған. ... ішкі ... ... ... арасында және тері астында жалпы көлемі өкпеден едәуір
үлкен 9 – 10 ауа ... ... Олар ... ... ... ... құстар ұшу кезінде қанатын жайғанда кеуде қуысы
кеңейіп, өкпеге енген ауа осы ауа қапшықтарына өтеді. Ал қанатын қомдағанда
кеуде ... ... ауа ... ауа өкпе ... ... ... өкпесінде қан оттегімен екі рет дем алған кезде және дем ... де ... Оны ... ... алу деп ... Бұл тек ... ғана
тән қасиет. Құстардың жүйке жүйесі жақсы дамыған, миы үлкен, ми сыңарлары,
көру орталығы, мишығы жақсы жетілген. ... ... ... ... ... Тез  ... үкі, жапалақ, басқа да жыртқыш құстардың көзі жақсы
жетілген. Иіс сезу көп ... ... ал ... есту қабілеттілігі
жақсы дамыған. Құстардың көру және есту ... ... ... ... және ... кеңістіктерді игеруіне, мезгілімен қоныс аударып, түрішілік
және түраралық қатынас жасауына әсер етіп, құс тіршілігінде ... ... 1-ден 20 – 25-ке ... ... салады. Оны 12 күннен 80 күнге
дейін басады. Құстар өсімдіктерді тозаңдандырып, олардың тұқымдарын
таратады, зиянды ... мен ... ... олардың табиғаттағы
санын реттеуге қатысады. Кейбір түрлері бау-бақшаға, егістікке зиянын
тигізіп, әр түрлі жұқпалы, паразиттік аурулардың қоздырғыштарын таратады.
1868 ж. Вена қаласында Aвстрия ... рет ... ... ... ресми шешім
қабылданған. 1922 ж. Құстарды қорғаудың Халықаралық ... ... ... ... ... ... ... құстардың 209 түрі мен
83 түр тармағы, ал Қазақстанның “Қызыл ... 56 түрі ... ж. Вена ... (Aвстрия) алғаш рет құстарды қорғау туралы ресми
шешім қабылданған. 1922 ж. Құстарды қорғаудың Халықаралық кеңесі ... ... ... ... ... ... ... 209 түрі мен
83 түр тармағы, ал Қазақстанның “Қызыл ... 56 түрі ... ... ... ... теңізінің құмдауыт тақтатастарынан бізге белгілі ең
ежелгі құс –Археаптерикс ... ... оның ... ... ... Бұл ... ... төсінде қыры болмаған, сүйектері қалың қабырғалығ
ауа өзектері жоқ.Барлық қабырғалары, сегізкөзден басқалары дербес.Ұзын
құйрық қаңқасы шамамаен 20 шақты амфицельді омыртқадан тұрған.Құйрық
қауырсындар қазіргі ... шоқ ... ... ол әр ... ... ... аяқтары қысқа қанат түрінде үш бос саусақты,
тырнақтары бар, қозғалмалы білезігі сақталған, өрім түзбейді.Бұғанасы айыр
сүйекке ... ... ... ... ... бір басы және ... ... өсінділері болмайды. Денесін асимметриялы қауырсындар және
қабыршақтар жапқан. Артқы аяқтары құстардағыдай, бірақ жіліншегі толық
қалыптаспаған. Аяғы төрт саусақты. ... ... ... ... ... ... сүйектер бір – бірімен
бірікпеген, шат сүйектері жалпақ симфиз түзейді. Бассүйегі репьтилді типті,
бірақ біршама тұмсық ... және ... ... ... ... ... ... артқа бағытталған.Көз айнасындағы қатты сақина жақсы дамыған.
Жақтарында альвеолаларда тістер орналасқан, ал бас қаңқа сүйектері ... ... ... ... ... ұшуға қабілетті болуы
мүмкін, бірақ екі аяқпен жүруқабілетін жоғалтпаған.Ағаш сүлбесінде
қозғалғанда өанаттарындағы саусақтарын пайдаланған.
Археоптерикстер мен бауырмен жорғалаушылардың үлкен ұқсастықтарына
қарамастан – олар ... ... ... ... ... ... ... бүйір бұтағы болып табылады. Қазіргі құстардың тегі бұданда
қарапайым кесіріткеқұйрық құстар болуы мүмкін. Археоптерикс— ... ... 1861, 1877 және 1956 ... ... ... ... ... Оның дене мөлшері кептерден сәл ғана үлкендеу, массасы шамамен 150-
300 г тең болған. Денесін майда қауырсындар мен қабыршақтар ... ... ... ... ... ... қылыш тәрізді, бұғаналары өзара
доға тәрізді бірігіп кеткен. Омыртқа бағаны 50 ... 10-11 ... ... ... 2 бел, 6-7 ... 20-21 ... омыртқалардан құралған
тұрған. Қабыртқаларында бүйір өсінділері болмаған. Бас сүйек пен артқы
аяқтың қаңқасы қазіргі құстар қаңқасына ұқсас, бірақ, жақ сүйектерінде
майда конус тәрізді ... ... ... аяғы қанатқа ұқсағанмен,
қаңқасының құрылысы бауырымен жорғалаушылар сүйектеріне ... . ... ... ... дене ... қазіргі құстар мен
бауырымен жорғалаушыларға ұқсастығы — құстардың бауырымен жорғалаушылардан
шыққандығының дәлелі. Бұдан 150 миллион жыл бұрын өмір ... ең ... арғы ... бірінің тістерінің саны өте көп болған. Алайда
арада 20 миллион жыл өткеннен кейін Жерде тіссіз құстар тіршілік ете
бастаған.
Палеонтологтардың назарын жасы 22 ... ... ... ... yangi түрі ... Осы түрдің, сондай-ақ олардың
«әріптестерінің» қалдықтарына жасалған сараптама көптеген тіссіз ... ... ... ... ... ... құстардың арғы
тектері тістерінен айрылу арқылы бастарының салмақтарын жеңілдеткенін және
осылайша денелерінің теңгерімін өзгерткенін анықтады. Бұл өз ... ... ... ... әсер ... ... ... кәдімгі құстар бейнелі. Бір секіретіні, тістері толық жойылған және
мүйізіді тұмсықпен алмасқан. Ми сауыты үлкен, самай шұңқыры көзшарасымен
қосылып ... ... ... ... буын беті ... тірізді.
Құйрығы күрт қысқарған, ал құйрық омыртқалары пиростильмен біргіп ... ... ... ... ... үшінші саусақ жойылған,
кәдімгі құстардың қанат қаңқасы қалыптасады.Жамбас сүйектері біріккен,
жамбасы – ашық. Төс сүйегінде қыры болады, жіліншігінің дамуы
аяқталады,құрсақ қабырғаларыжойылады.Юра кезеңіндегі ... ... ... ... ... ... ол ... олар тіршілік еткен.
Тісті құстар- бор қабатынан табылған құстарың ежелгі тобы,олардың
жасы шамамен 80-90 млн жыл. Ми сауыты, көзшарасы және ... ... ... олар ... құстарға жақындайды. Біраұта көптеген бор құстарында
тістері сақталған және тұмсығы жақтың алдыңғы бөлімен ғана жапқан. Оларда
таңдайдың ежелгі типі ... тип ... ... ... ... ... Құйрығы қысқарған, кейде пигостиль түзген.
Ми кішкентай. АҚШ, Чили, Ұлыбританияда таралған.Кейбір
гесперорнитектестердің тістері кепіршіктен болған. Бас ... ... ... ... дамыған және жүзу қимылдарына
бейімделген. Кеудесінде төс қыры жоқ, архаид типті каракоид, пигострим
бар.Ұзындығы 2 м-ге дейін, 5 туыс, 8 түрі ... сүру ... ... ... қиын ... ... ... АҚШ, кұстар
эволюциясындағы өзінен кейін ұрпақ қалдырмаған бүйірлі бұтағы.
Герперорнистер ... 80 см ... 180 см –ге ... жақсы жүзген, әрі
сүңгіген, пішіні қазіргі гагараларды еске түсіреді.Тістері жалпы сайша
орналасқан , бірақ жақалды ссүйектерінде тістері болмаған. Омыртқалары
–гетероцельді. Пигостиль жоқ. Олар ұшу ... ... ... мен белдеулері күшті редукцияға ұшыраған, төсінде қыр сүйегі жоқ.
Күшті аяқтары жүзгіш ... ... 4 ... алға ... Балықпен
қоректенген. Маймаққаздар маймаққазтәрізділер отрядының қазір тіршілік
ететін жалғыз туысы. Бор кезеңіндегі тісті құстар — гесперорникстерге ... деп ... ... дене ... ... кейде ірі салмағы
1 кг-нан 5 кг-ға дейін болатын су құстары. Тек Солтүстік жарты шарда
таралған. Қоныс аударып тіршілік етеді. Қазба қалдықтары ... ... ... 1 ... 1 ... ... 5 түрі бар. ... мен мойны
ұзын әрі жіңішке, басы сопақша, тұмсығы үшкір.
Аяқтары тұлғасының артына қарай ... ... орай ... ... жүре ... ... ... бағытталған 3 саусағы жүзу
жарғағымен байланысқан. Денесі тығыз әрі қалың қауырсынды. Шапшаң ... ұшар ... су ... ... ... ... ауыр ... жақсы жүзіп, сүңгиді. Маймаққаздар — моногамды құстар. Көл
жағалауларында, батпақты жерлерге шұңқырлап ұя салады. Әрбір ұяда әдетте 2,
көкшіл-қоңыр дақтары бар ... ... ... ... мен мекиені
кезектесіп 1 айдай шайқап, кейін балапандары қанаттанғанша қоректендіреді.
Ихтиорнистер – бор қабатынан ... ... ... ... аса үлкен емес және жақсы ұшатын құстар.
Ихтиорнистердің қанаты жақсы жетілген, үлкен төсінде биік ... ... ... ... тән емес ... ... ... аяқтарында қысқа жіліншек болған. Миы, қазіргі құстармен
салыстырылғанда, өте кішкентай. Тістің бар жоғы осы күнге дейін белгісіз.
Дене ... 25 см ... ... ... ... ету ... ... қазіргі
олушаларға ұқсас.
Жүзгіш құстар – саны аз және өте ... ... ... ... ... бір ғана ...... отряды жатады, олардың қазіргі
кезде 16 түрі бар. Пингвиндер немесе балпанайлар ұшпайды, бірақ жақсы
жүзеді әрі сүңгейді. Денесін қалың әрі тығызмайда ... ... әрі ... өзектен және әлсіз жетілген желпуіштерден тұрады.Осыған
орай қауырсындары қабыршақтарды еске түсіреді. Аптерия жоқ. ... ... ... ... жылу сақтағыш қызмет атқарады. Сүйектерінде ауа
қуыстары болмайды, сүйегі майлы,олардың алдыңғы аяқтары ескекке айналған,
су астына сүңгіген кезде иық буыныда ... ... ... ... ... қыры ... жетілген, ал төс бұлшық еті құс
массасысының 1-4 бөлігің құрайды, ол көптеген ұшатын ... әде ... . ... ... ... суда ... қызметін атқарады. Аяқтарында 4-
тен саусақтары болады, олар бір – бірімен жүзу жарғағымен байланысқан.
Жіліншегі қарапайым үш ,әлі де болса бөлек, ... ... ... ... ... ... орналасқан, сол себепті пинвиндер құрылықта
жүргенде денесін тік ұстайды, бұл кезде қысқа әрі ... ... ... ... ... ... жай және ... қозғалады. Жылына бір
рет түлейді, бұл кезде жаңа қауырсындар ескілерінің астынан ... , ... ... ... қорегі – балықтар, молюскалар және шаяндар.
Барлық пингвиндер -моногамдар, көптеген жұбы өмір бойы ... үйір ... және ... ... ... ... ... салады.,оның
жан – жағын майда тастармен қоршап қояды.Ұяда әдетте 1-2 жұмыртқа болады.
Олардың аталығы ммен аналығы бірге, немесе тек аталығы ... ... ... ... ... ... екінші аптаның
аяғында ашылады. Пингвиндер оңтүстік жарты шарда Антрактида жағалауларынан
Австралия, Африка мен Оңтүстік Американы тропикалық ендіктерінде суық
ағыстар енетін жерлерде ... ... – ең ірі түр, бойы ... ал ... ... – ға жетеді. Антарктида жағалаулары бойында қыстың ортасында ұялайды.
Салмағы 500г болатын жұмыртқаны аналығы аяғының үстіне салып,құрсағының
төменгі жағында ерекше қатпармен ... ... ... соң оны аталығы
алмастырады,ал аналығы қоректену үшін теңізге кетеді. ... ... ... ... 40%- на ... жоғалтады. Аналығы балапандары
жұмыртқадан шығатын ... ... және ... ... ...... ... , шамамен 70-40 млнжыл бұрын,
желпуішқұйрықты құстарда қарқынды түрде бейімдеушілік радиациясы жүрді,
нәтежесінде көптеген қазіргі ... ... ... Плейстоценде көптеген
ежелгі құстардың тобы жойылады.Үшінші кезең басталысымен құстар ... ... ... ... ... гүлденуі сол эрада жабықтұқымды
өсімдіктер мен насекомдардың гүлденуімен сәйкес келеді. Қоректік ... жаңа ... ... ... ... ... және осыған
орай құстардың қарқанды түр түзілуін қамтамасыз етеді. Жаңатаңдайлы құстар
авифаунанасының қазіргі ... ... ... ... ... ... ... саны 8500- ге жуық , жатады.Олар үшін ... ... ... бар ... қауырсындар тән. Оларға «жаңа» типті
таңдай тән, яғни ... ... ... ... өре және қос
буынды шаршы сүйекпен қозғалмалы байланысы бар. Африка түйеқұстары
қазіргі кезде тіршілік ететін бір түр ... Ол ... ... мен
шөлейтті жерлерінде мекендейді. Төрттік кезінде бұған жақын түрлер Кіші
және Орталық Азияда, оның ішінде ... ... ... ... ... құстардың ішіндегі ең ірісі , массасы 75-90 кг және бойы 270
см-ге дейін жетеді. ... ... ... ... ұзын, кішкентай басы жалпақ. Қауырсындануы борпылдақ, қауырсындары
бүкіл денесінде бірдей өседі,яғни аптерия птерия жоқ.Қауырсындары шашақты
жинақы желпуіш ... ... ... байланысты 2- ші қатарлы
мұртшалар бір – бірімен ілінбейді. Мойны мамықпен жабылған, аяқтары
қауырсынданбаған. Кейбір динозобрлар сияқты терісінде төс ... ... ауа ... жоқ,тек ортан жілікте ғана болады.Бұлар үшін төстің
кішкентай болуы тән,қыр сүйегі болмайды және төс ... еті де ... ... пен ... өте ... және бір ... ... Алдыңғы аяқтарының қаңқасы жетілмеген , айыр сүйек жойылған.
Жамбасы жабық , симфизді шат сүйектері құрайды. Артқы аяқтарында бар жоғы
екі саусағы ... ... ұзын етті ... ... қалың. Қатқыл
өсімдіктермен қоректенеді, майда кеміргіштер, рептилия мен носекомдарды
ұстап жиді, аталықтарымен аналықтарының көбею кезеңіндегі қарым – қатынасы
осы күнге дейін белгісіз.бңр ... ... олар ... ... ... ... Үй ... биологиялық шығуы
Мақсаты: Үй тауығының тіршілік танымын зерттеу.
Құрал – жабдықтар: суреттер, интернет көздері.
Тапсырмалар:
Үй ... ... ... ... ... ... ... барысы:
Үйдің тауығы тегі - қызықтырғыштық тарих. Өзінің міндетті шығуы құстың
жабайы ... ... ... ... ... оны ... ... деп
атайды. Осы түр бейнесі, қазіргі куропатчат елгежилі таңқалдыратын алатын
ұқсас баяғы ... ... ... Тұңғыш рет Еуропа тарихында
ежелгі грек әзілқой стильде Аристофан атанады.
3227 жылы өмір сүрген Қытайда богдыхан Фу-ши өмір сүрген ең ... ... ... ... ... ... ған емес ... кейін Византия болды, ал міне жоғары шыққан тегі балкан
түбектің елдері, Италия, Франция, Испания. Ресейге ... "из ... ... деген жолмен кездестірді, ана бол- ша суға арқылы Иран және
Византияны. Ресейге тауық "норман руы және ... " ... ... суға ... Иран және Византияны кездеседі. Тарихи жоспарларда
тауықты басқа хайуанаттармен салыстыру мақсатында қанатты құстардың ең
ерекше түрлері қарастырылған. Хараппеның жоғарғы бөлігіндегі Индядағы
археологиялық ... ... ... 4000 ... жуық ... бойы сақталған
тауық қаңқалары табылған. Индия мемлекетінің көптеген қалаларында
Зуммериялық мәдениетінде б.з.д IV мың жылдықта ... ... ... ... бейнелері табылған. Ал Иран мемлекетінде тауық бейнелі қола
тастарының бөліктері табылған. Луристандық мәдениетте б.з.б 2 мың ...... ... көзі ... оның ... ... және күн
бейнелерімен тең көрген. Сонымен қатар ассориялық мәдениеттің де
жазбаларында да анық тауық суреттері көрсетілгенінен ақ тауықтың ... ... ... ... ... мен Персияда арнайы храмдарда өздері есептеген тауықтың
киелі түрінде ... ... II ... тауықтарға ескі
мысырлықтардың назары ауып, оның сапасы болғандықтан тасаттыққа пайдаланды,
біздің заманымыздың екінші мыңжылдығының ортасына қоразы ... ... ... ... - VI б.з.д ... үй ... құсы
асқақ монеталардан эллиндарға қарамастан, декора элементінің сауытында
Коринфе, Халкиде, Лаконике өзгешеленді. Ресейдегі деректерде үй тауығы
шаруашылықта қаңқасы табылған төменгі бөлігі ұлы ... және адам ... ... өмір сүрген, осы олжалардың алдында Домонголь кезеңінде
кездескен. ... ... 700 ... ал ... 1 кг ... Қоразының басының
қауырсыны мойны, қызғылт – сары, қызыл, арқа, бел ... қара ... ... және құйрығы көкшіл – қара түсті. Қоразы қысқа дауыс
шығарады, шулы ұзын дыбыспен, әдетте адамдарға ... ... ... ... ... қауырсының реңінің өзгеруі ақ, анда – ... ... ... ашық ... ... ... жері - олар тоғайдағы ағаштан ағашқа оңай ұшып қона
алады. Бұлардың тағамдары ... ... ... ... ... ... жұмыртқасы құрылыс материалдарының
қағазында және құрылыс ағаштарының құрамында болады. Тауық фабрикаларында
ең көп тұқымдану ... және ... ... ... ... 10 – 12 ... ... Балапан басып шығару 19 күнге дейін созылады. Жабайы
тауықтар Бенгалияда, ... ... ... ... ... Ява және Жаңа ... аралдарында мекен етеді. Тауықтар – үй
құстарының ең көп ... ... Ең көп ... қазіргі таңда Азияның
Оңтүстік шығысындағы аудандарда және Индонезияның көптеген аралдарында
мекен ететін жабайы Банкивтік тауықтар (Gallus gallus). Банкивтік тауықтар
зоологиялық ... ... ... ... ... ... құстар тұқымдастарына жатады.
Банкив тауығы
Бұл тұқымдасқа Банкивтік құстардан басқа сәнді, әдемі құстар қатарына
жататын құр құсы және тоты, фазандарды жатқызуға болады. Ежелгі ... өзге үй ... ... сыртқы белгілері, өңі мінезі
ұқсас болады. Ежелгі типті тауықтар құр құсы сияқты арқасы аздаған қоңыр
түске ие, ал ... ... ... ... түстер құр құсында кездеседі,ерекше
типті,айрықша белгілермен сәйкестенеді. Дәл осы белгілер құстардың түсі
жағынан ерекшелігі ... ... ... ... ие ... тек қана ... ғана емес , ( ұшатын құстардан бұрын пайда болған, аяқтары күшті)
Италияндық құр құсын, ... құр ... ... болады. Негізінде
түстері тауықтардың тұқымына қарай беріледі.Сондықтан тауық пен қораздың
түстерінің маңызды ерекшелігі қораздың ашық түсі , қою қоңыр түстері ... ... ... ... ... ... тауықтардың өмірі үнемі қыл
үстінде, өйткені олардың ашық түсіне байланысты тез ... ... ... тап ... қырып жоюға даяр тұрады.
Үй құстарын өсіру ауыл шаруашылығын өркендетудің үлкен саласының бірі.
Негізгі үй құстары: тауықтар, ... ... аз да ... күрке тауықтар,
цесаркалар өсіріледі. Тауықтардың шаруашылықта өзіндік маңызы бар. Үй
тауыктарының барлық ... арғы ... ... және Индо-Малай
архипелагасында кездесетін — банкив тауығы (Gаllиs gallиs). Тауықтарды
қолға ... ... ... мың жыл ... ... ... ... біздің жыл санауымыздан бірнеше жүз жыл бұрын алып келген. Күрке
тауықты да Мексикалық үнділіктер біздің эрамыздан ... ... ... тегі ... ... ... ... тараған жабайы
күрке тауық (Меlеаgгіs gаllораvо) болған. Оны әрбір ... өз ... ... үй ... айналдырған. Үй тауықтары Европада 1 ғасырдың басында
белгілі болған.
Үй тауығы (лат. Gallus gallus, ... Gallus gallus ... Gallus ... ... ... ең көп және көп
таралған үй құсы. Алыс емес нашар ұшады. Үй тауығының тарихыда адамдар
түрлі тұқымдарының көп сандарын шығарған. Үй ... ... ... ... және ... ... ... санына жатады. Олардың пайдасы еттің және
жұмыртқалардың, жүндері және қауырсынымен ерекшеленеді. Шығу тегі үйдің
тауығы ... ... ... кур (Gallus gallus) ... ... ... ... орман тауығының тарақты тауық (Gallus) тегіне
тағы үш тұқымы кіреді: сұр орман тауық (Gallus sonneratii), ... ... және ... ... ... (Gallus varius). Үй ... ... Индии, Үнді - қытайдың, оңтүстіктің Қытай, Индонезия және
Филиппин жатады. ... ... ... ... ... ... Индии ауданында шамамен б.з.д. 2000 жыл дейін үй тауығын анықтады.
Ертеректе Азияның басқа аймақтарында шамам. Шығу тегі үйдің ... ... ... кур (Gallus gallus) ... ... ... қызыл, орман тауығының тарақты тауық (Gallus) тегіне тағы үш тұқымы
кіреді: сұр орман тауық (Gallus ... ... (Gallus ... ... ... ... (Gallus varius). Үй тауығының өкілінің аумақтарына
Индии, Үнді - қытайдың, оңтүстіктің ... ... және ... үй тауығының шығуын б.з.д. 3200 жылы зерттеушілер қабылдап
бекітті.
Қазіргі кезде үй тауығының шығуы туралы көп ... ... ... ... жыл ... ... ... Қытай елдерінде ескі тарихында сақталған. Қазіргі
тауықтың шығу тегі және үй ... ... ... 3500 жылдары Азия
аймағында ДНҚ -ның митохондриясы зерттелді. ДНҚ -ның митохондрияның анализі
үш жақын үй ... ... қаны ... ... көп ... Е - ... ... таралған басым көпшілігі үйде кездесетін , көп қанды D
-тыныш мұхиттың ауданында және көп қанды Оңтүстік - ... ... ... XIV  көп кездескені Ежелгі Египетте болған. Сәл ... олар ... біте ... ... ... көне заманның басында кездестірді, ал
барлық Европаға тарады. Диоген Афиныларында Синоп бекіткен мәселе Платон
тауықтың ... ... , ... - екі ... жүндері
болмайды. Әлемде маңызды тауық тұқымы көпшілігі өмір сүретін аймағына
түріне, өңі ... ... және ... ... Жұмыртқасы
тұқымдарының әртүрлілігіне қарай: ақ, қоңыр, жасыл, көгілдір, қызыл.Қазіргі
уақытта үй тауығының еуропалық стандарт бойынша құс шаруашылығында шамамен
180 ... ... ... ... мақсатта олардың жерінде едәуір көп
тараған. Тұқымның шаруашылықтағы нүктесі көзқарасы және негізгі өнімі үш
басты топқа бөліп қарауға болады: - жұмыртқаның ... ,- ... ет- ... ... ... етті ... атап айтсақ бройлер
тауығы.Осы бағыттың тұқымдарында құрылысында және тұлғасында өзгешеліктер
болады. Тауық жұмыртқасы - шағын өлшемді, тез өседі, ерте ... Етті ... ... ... ірі, дамыған бұлшықеттері жылдам пісетін.Ежелгі
тұқымдар керемет өзінің шыдамдығымен ажырата білген, зейінмен, өндіруде
үлкен өсумен және салмақ ажыратылады.
Үй ... ... ... ... ... ... қарайды. Мысалы Испандия,Итальяндық
немесе леггорн, Гамбурлық,Қызыл телпекті, Андалуз, Минорка. 1920-1930
жылдарда құстың ... ... ... ... ... ... ... айталық, М. Ф. Иванов құстың негізгі тұқымының
топтастыруындағы есебінде географиялық белгінің ұсынды. Көпшілік үй
тауығының алғашқы тұқымынан басқа, леггорн тұқымы ... ... ... өндірісін жойып алды.Ұсақ жеке шаруашылықтарда қомағай, тойымсыз
тұқымдардан үлкен серуенге және қыстыгүні жақсы жылытылған бөлме болуы
шарт. Көптеген олардан бой 10 ... ... ... ... ... ... ... негізгі саны көктемде және жазда көбейеді. Құс шаруашылығында
индустриялық ет ... және ... ... ... ... Бұл ... тайпалық жұмыстың негізгі мақсаттары мамандануы
жұмыртқалағыш және ет шығару болып табылады, үй ... ... және ... ... ... ... 1,5 - 5 кг
дейін.Қораздарының салмақтары аналықтарынан 1 кг айырмашылық болады. Карлик
тұқымдары - 500 ... 1,2 ... ... өмір сүреді.Үй тауық ашық
жынысты диморфизм.Аталығының анлығынан негізгі ... ашық ... ұзын ... ... Қораздардың табанының төменгі
бөлігіндегі сүйектері тегіс , артқы тырнағы қыртысталған. Тауық және
қоразының басы айырланған айдарлы. Олар дене ... ... ... табылады және теріні жылылайды. Көбіне қораздың айдары,
тауықтың неғұрлым үлкен. Айдарлары әртүрлі: жапырақты түрі бірнеше тісті
айырады, қабықты және роза күлгін және ... ... ... ... ... иіліңкі. Тұмсық, табан өңі тұқымның
көпшілігінде сары, ақ-қызғылт, қара және бірдей қауырсынның түсі алуан.
Тауықтың негізгі қорегін жас ... ... ... ... ұсақ тұқыммен, шөптермен және жапырақтармен, құрттармен,
құрт-құмырсқалармен және тіпті ұсақ омырқалы азықтанады. Үй шаруашылығына
негізгі жемтік дәннің түрлері сұлы, арпа, қарақұмық және тары ең ... ... ... ... ... ... азықтылық үшін қолданады.
Жиі тауықтар жерден азық іздегенде құрт-құмырсқаның, личинкалардың
түрлерін қазады. Дәннің азықтық жемі саны аз ғана ... көк және ... ... ... ... ... еті, ... және шұқы- шөптер
пайдалы, ол жұмыртқалағыштықты көбейтеді.
Тауық азқазандарында шөпті азығы жазда, ... мен ... ... ... ... ... ... көп тұрып қалса жарамсыз. Үй
тауықтың көбіне азығына құм және қиыршық тас ... ... Олар ... ... тесікті болады, және ас қорытуды жеңілдетеді,қан
тамырлары көп,қанға толғыш көп ... және ... ... ... ... жем азығын орташа, ұсақ күйде талап етеді. Үнемі
мөлшерін орнату болмайды, қыстыгүні шамамен, жаздыгүні басты ... ... ... 85 ... ... ... ... есептейді.
Қыстыгүнгі азығы екі рет азаңда беріледі және кешқұрым, ... бір ... ... сай - ... жем – шөп ... ... бапшыл, қатал
олардың семіруге мүмкіншілігі бар. Өнеркәсіп жағдайында тауық негізі қорегі
арнайы жем – шөптермен және ақ ,көк ... ... ... ... 2-3 ... ... - ... арпаны, күнжара (8-12
%), балықты етті ұнды (3-5 %), құрғақ ашытқыларды (1-3 %), ... ... ... және витамин болды. Дамыған елдерде тауық шығаратын
зовоттарда, бөлек қоспа жемнің өнеркәсібі дайын толық рационды қоспа
жемдерді шығарады. Баяғыда ауыр ... ... ... шамамен 15-20
қоразға жетерлік дейін жететін, жеңіл тұқымның қызулы тауықтың 30- 500, ал
анда-санда 1000 дейін. Ең ... ... үшін 1 жыл . ... ... ал жыл ... ... ... Ол қатаяды, және жүйелі болады.
Ең жоғарғы өсімталдығы сәуір, мамыр және маусым айларында жетуі, түлеп
қабығының түсумен бітеді. Тауықтың кейін ... ... 20 - 50 ... ... ... ... ... 10 - 15 жұмыртқаға дейін қойды. Ұядан
шығуы үш апта созылды. Үлкен шаруашылықтарда, көп балапан, ұябасарлар
инкубатция жаңартылып шығарылды жаңартылады. ... ... ... бір ... 8-12 ... келеді.
Тауықтың бірінші жұмыртқасының жыныстық жылдамдығы тез пісетін
уақыты- 5-6 ай. Аналығының түлеу қабығы 2-3 ... ал ең ... екі ... ... ... қабығының түлеуі жалғауда жұмырқалау
уақытында,азыөтану кезінде жағдайы жақсы жасалғанда басталады. Тауық
жұмыртқалар шамамен 10 жыл алып ... ... ... ... пайдалану бірінші жылының
жұмыртқылауында,жұмыртқалағыштық жасшамасы жылда 10-15 % төмендетіледі,
халықтық шаруашылықтарда - 2-3 жыл, 2-3 ... ғана ... азық - ... ... ... Халықтық жас тұқым 55-60 % екі жылда 30-35 %
жетсе,ал үш жылда 10 % құралады. Қораздардың екі ... ... , үш ... ... ... ... ... қораздармен асырамаса
болады. Селекцияны алу нәтежесіндегі ұзақтығы тауықтың көпшілігінің
мәдениетті тұқымын дамытады.Инкубатр ... ... ... ... Балапанның эмбриондық дамуының кезі орта шамамен 21 тәуліктерге
тең.Барлық жарамды жұмыртқаның инкубациясынан тәжірибие үшін бір тауықтан
ондаған ондаған балапан ... ... ... ... құстардан дүние
жүзінде ең көп өсірілетіні –үй тауығы. Тауық мүшелді жыл санауда 10-жылды
иеленген. Асыранды тауықтың арғы жабайы тегі – ... ... ... ... тауығы. Бұл тауық Үнді дерінде, Явада тараған. 
 
Тауықтың жұмыртқа ... ... ... ... ... ... бірлік ретінде қолтұқым (порода)
ұғымы қолданылады. Ұзақ уақыт қолдан сұрыптау нәтижесінде ... бір ... үй ... ... ... дейді. Әрбір қолтұқым белгілі бір
мақсатқа сай (мысалы, жұмыртқа алу, немесе дәмді ет үшін, т.б.) өсіріледі.
Қолтұқымның дене құрылысында, тіршілік ... ... тән ... ... ... ... ұрпақтарына беріліп отырылады.Yй
тауығының қолтұқымдары негізінен мынадай бағытта өсіріледі: Жұмыртқалағыш
тауық қолтұқымдары. Мұндай тауықтың ... ... ... ... ... көп ... береді. Леггорн, минорка, андалуз, орыстың ақ тауығы,
орлов, павлов, воронеж осындай қолтұқымдарға жатады. Қолтұқымдар арнайы ірі
құс ... ... ... ерекше күтім жасалады. Ондағы барлық
жұмыстар тауықтарды қоректендіру, жұмыртқаларды арнайы инкубаторда ... ... ... ... ... өсірілетін тауық
қолтұқымдары. Тауық еті жеңіл, әрі сіңімді. Оның құрамында адам ағзасына
қажетті нәруыз, витаминдер, химиялық элементтер көптеп кездеседі. ... ... ... ... доминикан, дисерсей, корниш,
плимутрок қолтұқымдары өсіріледі. Етті бағытта өсірілетін тауық
қолтұқымдарының балапандары тез жетіледі, қарқынды өседі. Ондай 7–8 ... ... ... кг ... ... ... ... деп атайды және осы кезде оларды жаппай сойып, сатуға
шығарады. «Бройлер» – деген ағылшын сөзі, оның қазақша мағынасы «отқа
қақтау» деген ұғымды ... ... еті ... әрі ... ... Етінің
құрамында өте бағалы нәруыз мол. Оларды өсіруге шығын аз жұмсалатындықтан,
шаруашылық үшін тиімді. Бройлер балапандарын өсіру үшін арнайы ... ... ... істейді. Әйнегі жоқ кең бөлмелердегі еденге қалың
төсеніш жасап, сапалы құрама ... ... ... бойы ... пен қараңғылық үнемі алмастырылып тұрады. Әрі етті, әрі ... да ... ... ... ... ақ ... ... малай, үнді, ағылшын қолтұқымдары өсіріледі.
Ондай тауықтардың аяқтары ұзын, сіңірлі келеді. Денесі мығым, шоқысуға,
тепкілесуге бейім.
Нәтижесі: Тауықтар – үй құстарының ең көп ... ... Ең көп ... ... ... Оңтүстік шығысындағы аудандарда және Индонезияның
көптеген аралдарында мекен ететін жабайы Банкивтік тауықтар (Gallus
gallus). Банкивтік ... ... ... ... ... ... (Phasianidae) фазановты құстар
тұқымдастарына жатады. Шығу тегі үйдің тауығы Азиядағы жабайы банкивских
кур (Gallus gallus) ... ... ... ... ... ... тарақты тауық (Gallus) тегіне тағы үш тұқымы кіреді: сұр орман
тауық (Gallus sonneratii), атауық (Gallus lafayettei) және ... ... (Gallus varius). Үй ... өкілінің аумақтарына Индии, Үнді -
қытайдың, оңтүстіктің Қытай, Индонезия және ... ... үй ... ... 3200 жылы зерттеушілер қабылдап бекітті.
Қорытынды
Құстар эволюция барысында бауырмен жорғалаушылардың бір бағытта болып
мезозойдың бас ... ... ... яғни ... 190-170 млн жыл бұрын,
олардан бөлініп шыққан. Құстардың тегі мезозой кезеңінде сан жағынан да,
түр жағынан 8 - ден өте көп ... ... ... ... Құстардың
тегі мезозой кезеңінде сан жағынан да, түр жағынан 8 ден өте көп болған
архозаврлардан ... ... Ал, ... ... ең ... -
псевдозухилар немесе текодонттар болып табылады. Архозаврлардың барлық
топтары солардан шыққан деп есептелінеді. Псевдозухилардың ... ... ... әрі солар сияқты жерде жорғалап жүретін болған.
Юра және бор ... ... мен ... ... ... таралған. Қазақстанда ұшатын кесірткелердің сүйектері Қаратау
жотасынан, Ақтөбе ... ... ... ... ... ... кеткен бауырымен жорғалаушы шыққан. 2 отряд тармағы
рамфоринхтер және птеродактилдер, 35-ке жуық туысы, ... ... ... ... әр ... Торғайдың үлкендігіндей кішкентай,
қанаттарын жайғанда ауқымы 7 м-ге жететін алып түрлері де ... ... ... ... жұқа, берік, іші қуыс.
Алғашқы құстар қауырсындармен қапталған және үлкендiгi көгершiндей 
болған. Оларды нағыз ... ... ... ... ... тән
аяқтағы саусақтарының орналасуы  және ... ... ... ... көп ... ... құйрығы, жақтарындағы майда
тiстерi, ауаға ... ... ... ... ... ... ... Қанаттың,  қыры жоқ ... ... ... ... ... ... тiршiлiк еттi деп 
тұжырым жасауға мүмкiндiк ... ... ... бойынша, алғашқы
құстар шамамен 180 млн. жыл   ... ... ... ... ... ... құмдауыт тақтатастарынан бізге
белгілі ең ежелгі құс –Археаптерикс таңбасы табылған, оның мөлшері ... ... Бұл ... ... төсінде қыры болмаған, сүйектері қалың
қабырғалығ ауа өзектері жоқ.Барлық ... ... ... құйрық қаңқасы шамамаен 20 шақты амфицельді омыртқадан
тұрған.Құйрық қауырсындар қазіргі құстардағыдай шоқ ... ... ... ... екі- ... бекітілген.Алдыңғы аяқтары қысқа қанат түрінде үш
бос саусақты, тырнақтары бар, қозғалмалы ... ... ... айыр сүйекке біріккен, жауырыны қылыш сияқты.
Қабырғасында бір басы және онда ... ... ... ... ... даму ... 4 ... бөлінеді: алғашқы құстар –
археоптерикс;  тісті  құстар; қырсыз  ... ...... ... қырлы төсті құстар. Құстар 2 класс тармағына: бір ғана отряды
бар кесірткеқұйрықтылар жойылып кеткен және 34 отрядқа ... 9 ... оның 28 ... осы кезде де кездеседі желпуішқұйрықтылар немесе нағыз
құстар деп бөлінеді. Құстар Арктикадан ... ... ... ... белдемдерде таралған. Қазақстанда құстардың 18 отрядқа
жататын 489 түрі бар.
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... « Іле ... » ... ... ... 1997 ... М.К.Жұмалиев, Б.Е.Есжанов – « Жануарлар әлемінің
биоалуантүрлілігі» Алматы Қайнар баспасы 2000 (57-68)
3. Ж.Әлиев, А.Бекенов, ... – « ... ... хайуанаттарды
қорғау» Алматы - кітап 2004
4. Е.Гуриков « Іле Алатауы » Алматы Мектеп баспасы 1997 ... ... ... – « ... ... ... Қайнар баспасы 2000 (57-68)
6. Ж.Әлиев, А.Бекенов, Х.Қыдырбаев – « Сирек кездесетін хайуанаттарды
қорғау» Алматы - ... ... ... ... http://www.google.com/imgres/imgurl=http://balalaralemi.kz
11. http://www.google.com/imgres/imgurl=http://cdn4.wn.com
13.http://www.google.com/imgres/imgurl=http://article.wn.com/view/2011/03/08

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Зоология сабағында жергілікті жердегі кейбір төменгі сатыдағы жануарларды оқушыларға таныстыру70 бет
Серуен кезіндегі балалардың іс – әрекетін ұйымдастыру6 бет
Құстар48 бет
Құстар класы32 бет
Омыртқалы жануарлардың жалпы сипаттамасы19 бет
"жануарлар ресурстарын қорғау шаралары"6 бет
«алматы құс» аақ-ның несиелеуді ұйымдастыруын талдау18 бет
Ауыл шаруашылығы құстарының гигенасы5 бет
Ауылшаруашылығы құстарының гигиенасы жайлы ақпарат14 бет
Ауылшаруашылығы құстарының гигиенасы туралы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь