Аудиттің теориялық негізі мен ерекшеліктері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
І Аудиттің теориялық негізі мен ерекшеліктері ... ... ... ... ... 5
1.1 Аудиттің мәні және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Аудиттің әдістері мен принциптері ... ... ... ... ... ... ..7
ІІ Шығындар мен табыстардың аудиті ... ... ... ... ... ... ..12
2.1 Табыстар, шығындардың экономикалық мәні ... ... ... ... .12
2.2 Табыстар мен шығындардың танылуы ... ... ... ... ... ...17
2.3 Шығындардың аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
2.4 Табыстардың аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... 29
Қазіргі нарықтық жағдайда қаржы, ұйымдарда маңызды орын алады. Республикамыздағы қаржы жүйесі максималды түрде халықаралық қаржы стандарына жақын қарастырылған.
Қаржының тұрақтылығы мен рентабельділікке талдау жүргізу мәліметтері ұйымдардың жедел басшылық жұмысы және олардың құрылымдық бөлімдері үшін қолданылады, мемлекеттік қаржылық есеп беруді құрастыру үшін, экономикалық болжамды және ағымдағы жоспарды, қорыта келе, еліміздің экономикасын дамыту заңдылықтарын оқып білу және зерттеу қажет.
1. З.Н.Әжібаева, Н.Ә.Байболтаева, Ж.Ғ.Жұмағалиева «Аудит»: Оқулық. - Алматы: 2006 2. Қазақстан Республикасының «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» Кодексі – 30 қаңтар 2001 ж., №155-ІІ (өзгертулерімен жәнетолықтыруларымен).
3. М.Б. Байдаулетов, «Аудит» : Оқулық. - Алматы: 2003
4. Абленов Д.О «Аудит негіздері» Алматы 2005 жыл
5. «Бюллетень бухгалтера» № 37, 2010жыл қазаң.
6. Қазақстан Республикасының «Аудиторлық қызмет туралы» Заңы, 20 қараша 2007 жылы. №304 (өзгертулері мен толықтыруларымен).
7. Қ.К.Кеулімжаев, Н.А.Құдайбергенов «Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері»: Оқулық – Алматы Экономика 2006 жыл
8. Ержанов М.С. Ержанова А.М. «Бухгалтерлік есеп негіздері» Алматы 2003 жыл
9. Ержанов М..С., Даулетбеков Г. Б. «Аудит -1» оқулық Алматы: Бастау 2005
10. Халықаралық қаржылық есептік стандарттары- Алматы 2007 жыл
11. Каморджанова Н.А., Карташова И.В.. Бухгалтерский финансовый учет.Питер, 2006
12. Қаржылық есеп беру туралы №1 стандарт, Қазақстан Республикасының каржы Министірлігінің 2007 жылдың 21 маусымындағы бұйрығымен бекітілген, № 218
        
        Мазмұны
Кіріспе______________________________________________________3
І Аудиттің теориялық негізі мен ... ... мәні және ... ... ... мен принциптері__________________________7
ІІ Шығындар мен табыстардың аудиті __________________________12
2.1 Табыстар, шығындардың экономикалық мәні_________________12
2.2 Табыстар мен шығындардың танылуы _______________________17
2.3 Шығындардың аудиті______________________________________22
2.4 ... ... ... ... ... ________________________________29
Кіріспе
Қазіргі нарықтық жағдайда қаржы, ұйымдарда маңызды орын ... ... ... ... ... халықаралық қаржы
стандарына жақын қарастырылған.
Қаржының тұрақтылығы мен рентабельділікке талдау жүргізу ... ... ... ... және олардың құрылымдық бөлімдері ... ... ... есеп ... ... үшін, экономикалық
болжамды және ағымдағы жоспарды, қорыта келе, еліміздің экономикасын дамыту
заңдылықтарын оқып білу және ... ... ... ... ... айналысатын ұйымның қаржы жүйесі
заманға сай, толық және ... ... ... ... ... басқару тәжірибелі түрде жүргізу мүмкін емес.
Курстық жұмыстың мақсаты табыс және шығысты танып білу және ... ... ... ... ... ... екі бөлімнен тұрады. Әр бөлім атауларына сай ... ... ... ... ... ... ... шығыстардың аудиті
Осы бөлімдер бөлімшелерден тұрады. Осы жұмысты жазу кезінде Қазақстан
Республикасының ... ... және заң ... білімді
экономистердің теориялық және тәжірибелік ... ... ... ... ... экономика-математикалық және жеке ауқымды зерттеу
әдістерін қолдана отырып, кәсіпорынның қаржылық есеп беру ... ... ... ... экономикалық сипаттамасы қарастырылады.
Яғни, көптеген білімді экономистердің теориялық, ... ... ... ... ... ... ... аудитін қарастырдым.
Қаржылардың келіп түсуінен және жұмсалуынан қаржы нәтижесі орныдалады.
Мұнда қаржы көрсеткіштерінің ... және ... ... ... кестелер түрінде талдау жасалған.
Бизнестің кәсіби ... ... ... ... аз шығынмен аса жоғары экономикалық тиімділікке қол ... ... ... ... ... ... ... жоспарлау, талдау, үйлестіру, есеп, ұйымдастыру, бақылау және реттеу
сияқты басқару қызметтерімен тығыз байланысты. Егер ... ... ... ... ... онда оның ... ... шаруашылық
жүргізуші субъектілердің экономикалық процестерін жоспарлау, ұйымдастыру
және ... ... ... ... мен ... ... оны ... болдырмауға мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасында индустриясы дамыған ... ... ... бизнестің жаңаша кешенді тәуелсіз кәсіби аудиті жүзеге
асырылуда. Операциондық аудит пен қаржылық есептілік аудит және оның басқа
да ... ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілер қызметінің ... ... ... негізделген ұсмыныстармен және шындыққа жанасымды
ақпараттармен ... ... ... ... ... ... ... негізі мен ерекшеліктері
1.1.Аудиттің мәні және түрлері
Кәсіби аудиттің пайда болуы мен ... бұл ... ... ... тапқан айтарлықтай ұзақ процесс. Аудиттің қоғамдық ролін түсінуі
үшін оны ұйымдастырудың әдістемесін, теориялық ... және ... ... ... ... екі мың жыл ... «audio» деген латын сөзінен
шыққан, аудармадағы мағынасы «ол естиді» немесе «естуші» дегенді білдіреді.
Аудиторлық іс экономикалық ... ... ... ... ... ... сараптаманы есеппен тексеру ... ... ... ... да ... ... міндетін жүзеге асыру барысында
аты аталғандардың және есептік, бақылаушы-талдамалы тәжірибе ... ... ... ... Я.В. ... айтуынша, тексерудің
мақсаты- кемшіліктерді құрту және жамандықты жою, ал ... ... ... жәнә ... ... біздің еліміздегі акционерлік қоғамдардың серіктестіктердін
және басқа да ... ... ... ... экономикалық
талдаудың және қаржылық бақылаудың салыстырмалы түрдегі жаңа бағыты. Бұрын
бақылау мен ... ... ... ... деп, ... ... ... операциялық мазмұны жағынан бір-біріне жақын болса да, ревизия ... ... бір ... білдірмейді. Аудит бақылаудың шығармашылық дамуын
білдіреді. Ол экономикалық бақылаудың формалары мен ... ... ... экономика жағдайындағы бизнестің кәсіби аудитін ... көп ... ... мына ... ... үшін ... ... тудырады:
1) Теориялық: кәсіби аудиттің мәнін, мазмұнын және мағынасын ... ... ... да ... ғылымдары және
түрлерімен өзара байланысын анықтау; аудиттің нұсқауларын, түрлерін
және типтерін ғылыми жіктеу; аудиттің даму ... ... ... ... ... мен ... ... мен
компоненттерін, постулаттарын нақтылай түсу, тұжырымдамасын әзірлеу;
2) Әдіснамалық аудиттің жалпы және жеке ... ... ... ... ... ... ... әдістерін таңдау,
экономикалық әлеуетті пайдалану тиімділігіне әсер ететін факторларды
анықтау және шаруашылық ... ... ... ... әзірлеу;
3) Ұйымдастырушылық: бизнес аудитін ... мен ... ... және ... ... ашу; аудиторлық бақылаушы-талдамалы ... мен ... ... жетілдіру бойынша ұсыныстарды әзірлеу.
Кәсіби аудиттің даму проблемаларымен осы аспектілерді ... ... ... ... ... ... нақты секторындағы
шаруашылық жүргізуші субъектілердің жабдықтаушылық, өндірістік, қаржылық
және ... ... ... ... мен ... ескеру арқылы оның ұйымдастырылуын жетілдіру бойынша,
ұсыныстарды ... мен ... ... ... әдістемелік негізіне
қызмет етеді.
Экономикалық әдебиеттерде аудиттің түрлері мен нұсқауларын жіктеудің әр
түрлі тәсілдемелері бар. Мынандай негізгі белгілері ... ... ... ... орнықты болады:
1) Аудитті дамытудың эволюциялық кезеңдерімен:
- растаушы
- жүйелі-бағдарлы
- тәуекелге негізделген
2) құқықтық негізде:
- міндетті
- бастамашыл ... ... ... ... ... ... ... банктік
- сақтандырушы
- қаржылық
- өндірістік
- маркетингтік
4) толықтығы:
- кешенді
- тақырыптық
- функционалдық
- ұйымдастырушылық
- арнайы
5) әдістемелік тәсілдемемен:
-есепшіліктік
- тестілік
- объекті
- циклдік.
1.2. Аудиттің ... мен ... ... ... ... мына ... ... алу
керек: адалдық, объективтілік, кәсіби құзыреттілік, құпияны ... ... ... ... ақ ... ғылымилық,
нақтылық, жариялылық, демократияшылдық және т.б.
Мысалы, аудитор өзінің кәсіби міндетін ... ... ... ... әрі ... ... адалдық, объективтілік және тәуелсіздік
прициптерінің талаптарын сақтауы, ... ... ... мен ... ... ... саласындағы зерттеу, оның шындықты анықтау үшін ғылым тану жолын
оның ғылыми әдістері деп ... ... ... тану ... ... бір
ғылым саласында болмасын арнайы ғылым тану құралы ... ... ... саласының ерекшелігіне сәйкес оның әдістерінің де өзіндік
айырмашылығы болады. Сонда да ... ... ... даму ... ... философиялық анықтама бойынша барлық ғылым саласына бірдей әмбебап
әдіс – ол диалектикалық әдіс деп ... ... ... ... ... ... экономикадағы құбылыстың барлығы өзара байланысты ... ... ... ... әдіс өмірдегі барлық құбылысты
өзара объективтік заңдылықпен байланыста ... ... ... ... ... әдіс қандай ғылым саласы болса да оның ... ... ... экономика ғылым саласына қосылады,
оның даму барысында қоғамға қажет ... ... үшін ... ... ... тобы оның методологиясын анықтайды, олар өз кезегінде жалпы
методология және жеке методология болып бөлінеді.
Аудиттің жеке методологиясы диалектика принциптері мен ... ... ... ... құралады. Аудиттің жеке методологиясы
экономика, ғылым саласының теориясының заңдылығын негізге ала ... ... тән ... ... ... жеке ... ... ғылым саласына тән әдістер тобынан
құралады, олар: талдау және топтау, индукция және дедукция, ... ... Осы ... ... барлығы философияның гнесология
теориясы бөлімінде толық, жан – жақты қарастырылған.
Аудит барысында ... ... ... ... жалпы
көрсеткіштерінің мағынасы мен мазмұнына талдау ... оның жеке ... ... ... шаруашылық субъектілерінің шаруашылығының
жеке көрсеткіштеріне талдау жасап оның ... ... ... байланыстылығын анықтап қорытынды жасау әдісі.
Аналогия (ұқсастық) – ғылыми зерттеудегі ұқсастық ... ... ... ... зерттеу объектілерінің әр түрлі
жағынан ... ... ... ... ... ... – объектілерін жүйеге келтіріп оны құрайтын бөлімдерін
топтау арқылы ... ... ... ... ... талдау әдісі талдау
объектісінің бөлімдерін жеке – жеке ... ... әсер ... ... ... бірлескен түріндегі объектілерге әсерін бір жүйеге келтіру.
Яғни, жүйелі талдау әдісі ... ... ... байланысты
анықтайды.
Өндіріс өнімінің функциялық ... ... ... ... ... әдісі мен талдаудың дамуы барысында өндіріс ... ... ... барлық түрлі өндіріс шығындарының тиімділігін,
шығындарды ... ... ... үшін қолданылады. Бұл әдіс өндірістік
шаруашылық субъектілерінің ішкі аудиттік жұмысында қолданылады.
Аудит жаңа ғылым саласы ретінде бухгалтерлік есеп, экономикалық талдау,
заң тағы ... ... ... негіздерімен жан – жақты байланысты.
Сондықтан да аудиттің ғылым саласы ретінде ... ... ... ... әдістері бар. Ол әдістер аудиттің ... ... ... ... жалпы ғылыми әдістермен үйлестікпен
құралған. Олар әсіресе сыбайлас ғылымдар саласының ... ... ... ... ... барысында сол жоғарыда аталған ғылым
салаларының методикалық әдістері аудитке тікелей қолданылады және де ... ... ... ... тікелей әсерін тигізеді. Мысалы,
аудит, ... ... ... ... ... істейді. Олар түгелдеу,
бақылау әдістері, бухгалтерлік есеп берудегі тіркеуді тексеру, аналитикалық
және синтетикалық есеп кестелерін ... ... ... ... әдістері үш топқа бөлінеді:
1) Аналитикалық анықтау; есептеу
2) құжаттау;
3) қорытындылау.
Аналитикалық анықтау – есептеу әдісі – ол негізінде экономикалық талдау
(топтау, салыстыру т.б), ... ... және ... ... ... Осы орайда аудиттің көп тараған методикалық әдісі –
ол шаруашылық субъектілерінің қаржылық ... ... ... тексеру. Мысалы, өндіріс шығынын, оны сатудан түскен төлем сомасымен
салыстыру, ол көрсеткіштерді өткен жыл ... ... ... ... ... нендей себептен болғанын, факторлардың әсерін
есептеу.
Методикалық құжаттау ... - өз ... үш ... ... 1)
информациялық моделдеу; 2) нормативтік құқылық ... ... 3) ... ... ... ... дегеніміз – аудит объектісінің ақпарат тасушыға бір
жүйеге келтіріп аудит жүргізуге ыңғайластыру.
Нормативтік – ... ... ... ... заң тұрғысынан ереже
нұсқаудың, нормативтік құжаттар ... ішкі ... ... ... ... түгелдеу тәртібінің заңды ... ... ... ... ...... ... қолданылуы бақылану қажет.
Нақты, мүлік түгелдеу, қаржы қорларын тексеру, ақша қаржысын ... ... ... құжаттарын зерттеп, тексеру әдісінде сол құжаттарда көрсетілген
шаруашылық операцияларының заңдылығы, қажеттілігі және ... ... ... ... ... тексерудің бірнеше түрлерін, әдістерін, қарастыру ... ... ... ... ... ... ... қарама
– қарсы екі жазу жолымен, шоттарға тіркелу ... ... ... ... тағы ... қарастырулармен.
Формалдық әдісте құжаттың барлық реквизиттерінің дұрыс толтырылғандығы,
түзетудің болмауы, арифметикалық есебі, жауапкершіліктегі жұмысшылардың қол
қоюы қарастырылады.
Арифметикалық тексеруде санау, көбейту процестерінің ... ... ... ... ... мақсат сондағы тіркелген
операциялардың заңдылығын және экономикалық тиімділігін анықтау.
Қарама – қарсы тексеру ... ... ... ... ... ... есептің дұрыстығын тексеру өте жиі қолданылады. Себебі,
бір құжат бухгалтерлік есепте екі қайтара кездеседі. Мысалы, ... ... ... ... ... ... Яғни, касса ордерінің түбірі касса
есеп беруінде болады да, оның ... ... есеп ... ... арасындағы құжат көрсеткішінің дұрыстығы қарама – қарсы
тексеру арқылы анықталады.
Түзету процесінің ... түрі ... ... ... ол ... ... кезінде жіберілген
қателерді сол есеп кестелерінде түзетіп ол туралы белгі жасау. ... ... ... есеп ... қандай түзетіледі, оны түзеткен
адам өз атын жазып қол қоюы керек (күнін, жылын көрсетіп).
2) Бухгалтерлік ... ... ... екі жақты жасау арқылы
түзету. Бұл әдіс қате қай кезде анықталса сол уақытта қолданыла ... ... қате ... ...... жазу. Бұл әдіс бойынша, бұрын ... жазу ... ... ... ... ... ... есепте және аудит барысында ... ... ...... әдісі. Нақты тексеру методологиясы ең сенімді,
күдіксіз әдіс, сол осы арқылы ғана бар ... ... ... өз
кезегінде нақты тексеру үш түрге бөлінеді: түгелдеу, сараптап анықтау,
бақылау ... ...... ... есепте және аудитте түгелдеу
әдісі ол, кәсіпорын мүлкінің негізгі құралдың, тауардың, материалдың, ақша
қаржысының, құнды қағазының есеп ... ... ... бір ... ... ... есеп көрсеткішіне сайма – сай дұрыс
екендігін анықтау.
Сараптау анықтау. Нақты тексеру ... ... ... ... ... ... бақылау ретінде қолданылады.Оның ішінде өндіріс
технологиясының дұрыстығы, өндіріске ... ... ... ... ... ... ... жаңа өнім
сапалылығын сараптау, өндіріс процесіндегі шикізат пен ... ... ... тағы сол ... ... ... ... – анықтау әдісі – бұл да нақты ... бір ... ... ... ... ... процесін тексеру, бақылау жасау.
Мысалы, күнделікті өндіріс процесіне бақылау жасау, ... ... ... материалдар тасу, дайын өнімнің сатылу процесін, олардың
қоймада сақталу тәртібін бақылау.
Қорыта келгенде аудитор жұмысында методикалық ... ... ... ... ... және ... ... сәйкес жүргізілген әртүрлі
бақылау объектісін аудиттік ... ... есеп ... ... ... үшін сапалы аудиторлық дәлелдемелердің
жеткілікті санын жинауға мүмкіндік береді. Бұл жерде есеп беру ... ... ... ... ... және ... ... сондай – ақ «Ұйымдардың бухгалтерлік есеп
беруі» бухгалтерлік есеп беру ... ... ... оған ... жалпы
талаптардың және бухгалтерлік есеп берулердің құрамын сақтауды қосымша
тексеру қажет.
Аудиторлық тексеруге экономикалық субъектілердің бухгалтерлік ... ... ... ... ... ұйымдық балансы (бухгалтерлік теңгерімі) (нысан – 1)
- кірістер мен шығыстар туралы есеп беру ... – 2)
- ақша ... ... есеп беру ... – 3)
- меншікті капитал қозғалысы туралы есеп беру (нысан – 4 )
Жылдық есеп ... ... ... Есеп ... ... ... есеп беру формаларын толтыру бойынша жоғарыда келтірілген нормативтік
құжаттарды, тексеру ... ... ... ... ... және түгендеу мәліметтерін басшылыққа алады. Есеп беру
жылдың аяғында баланстың әрбір бабы мұқият ... ... ... ... ... және аудит жүргізу барысында
айқындалған барлық қателер және бұзушылықтар, сондай – ақ ... ... ... ... түзетіліп және жылдық есеп беру
тапсырудан бұрын тиісті есеп регистрлеуде аталуы тиіс.
Баланс баптарын бағалаудың дұрыстығын, сондай – ақ ... ... ақша ... ... және ұйым ... ... ... қайтадан тексеру қажет. Осыдан кейін аудитор
бухгалтерлік есеп ... ... ... аналитикалық және синтетикалық
есеп мәліметтерінің сәйкестігін және ... ... ... ... ... ... ... мәліметімен сәйкестігін тексеру
қажет.
ІІ Шығыстармен табыстардің аудиті
2.1. Табыстар, шығыстардың экономикалық мәні
Нарықтық экономика шарты ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынның табыстылығы нақты және салыстырмалы
көрсеткіштер арқылы ... ... ... көрсеткіші- бұл табыспен
пайданың жиынтығы. Шет елдерде "табыс" ұғымы келесі мағынада ... ... ... өсуі есеп беру ... ... ... ... жарналарын қоспағанда пассивтердің азаюынан
капиталдың өсуі.
Қазақстан Республикасының " Бухгалтерлік есеп ... ... күші ... бұл түсінікке өте қысқаша анықтама.Табыстар- бұл есеп ... ... өсуі ... ... ... ... бойынша
сәйкесінше шығын шығармай, тілеген табысты алу мүмкін емес. Ал, табыс
болмаған жағдайда, ... ... және ... сұрақтарды сәтті
шешуі мүмкін емес.
Табыс көрсеткіштер жүйесі ең ... ... ... ... тұрады. Оған мыналар жатады:
- Өнімдерді сату мен қызметтер көрсетуден түскен ... ... ... ... түскен кірістер;
- өзге кірістер;
- негізгі емес қызметтен алынатын табыс;
- салық салынғанға дейінгі табыс;
- салық салынғаннан кейінгі жай ... ... ... ... ... ... табыстар;
- кәсіпорын қызметінің соңғы қаржылық нәтижесі болып танылатын ... ... ... тірі және ... ... ... шығындарының
өнімділігін, шаруашылықтың нәтижелерін көрсетеді. Кейбір экономистер оны
экономикалық тиімділік көрсеткішіне басқа экономистер ... ... ... ... көзқарасымыз бойынша бірінші айтылған сөздер
дұрыс.
Қазіргі нарықтық заманға сай табыстың маңызы өте зор. ... ... ... және қалай өндіреміз деген үш түбірлі бір бірімен тығыз
байланысты мәселелерді шешуді анықтайды.
Табыс, нарықтық ... ... және ... дамуының негізгі
көзі болғандықтан, кез келген кәсіпорын қызметінің мақсаты табыс табу ... ... ... ... ... қызметінің сәтті болуына,
өз өзін қаржыландыруына әсерін тигізеді. Әр ... ... ... шығындарын өздерінің меншікті көздері арқылы жабады. ... ... ... ... банк ... және коммерциялық несие
бойынша қамтамасыз етеді.
Осы табыс бойынша кәсіпорынның бюджет ... ... ... ... мен ұйымдар алдындағы міндеттері орындалады. Сондықтан табыс,
өндірістік және қаржы қызметіне баға берудің ... ... ... ... ... ... оның ... функциялары арқылы
анықталады. Біздің ойымыз бойынша, ол екі функцияны орындайды:
- мемлекеттік бюджет кіріс көздерін бірлестіктер
- ... ... және ... даму ... ... функцияларын тиімді орындау үшін, келесі ... ... ... ... ... ... ... болуын, сонымен бірге еңбек
өнімділігін жоғарылауын және ... ... ... ... ... ... жүйесі және өнімнің өзіндік құнын анықтау ғылыми
негізделген болуы керек.
Табысты бөлу механизмі белсенді ... алуы тиіс және ... ... ... ... ... ... атқарады.
Табысты тиімді пайдалану тек қалған барлық қаржылық жүйесінде ... ... ... ... жазалау шаралары, салық салу
акциздер, жол ақысы, дивиденттер, өсім ақы, салымдар, пай ... ... ... түрлері, валюта және бағалы қағаздардың құндылығы, тағы
басқа).
Нақты табыс көлемі кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметінің (кіріс және
шығыс ... есеп ... ... ... ... ... ... жүз мың теңгелік табыс қызмет масштабының және кәсіпорынның салған
қаржы мөлшерінің ... ... ... ... орай салыстырмалы сомасы
бірдей ... Сол ... ... ... ... ... үшін
салыстырмалы табыс, көрсеткішін қолданады, оған әр ... ... ... ... ... және кісіпорын қызметінің тиімділігін
сипаттайтын кәсіпорынның табыс көрсеткіштерінің дамуына ... ... ... те ... ... Сондықтан әр кәсіпорында нақты
және салыстырмалы табыс көрсеткіштеріне ... ... ... өте ... ... талдау міндеттеріне:
- нақты табыс көрсеткіштерін жоспар бойынша орындау бағасы;
- таза табыстың пайда болуының ... ... оқып – ... ... әсер ... ... ... факторлары;
- табысты бөлу үшін бағыттары пропорцияларды, даму бағытын оқып білу;
- табыстың ... ... ... ... кәсіпорынның келешекте дамуы үшін табысты тиімді ... ... ... ... әр түрлі коэффициенттерін және оған әсер ... ... өз ... ... ... ... талдау кезінде
келесі пайда көрсеткіштерінің қолданылатындығын айтады:
- баланстық пайда, яғни, тауарларды сатудан ... ғана ... ... оның көлемін нақты және салыстырмалы көрсеткіштер. ... ... ... ... ... қосалқы өндіріс және
жұмысты орындау, ... ... ... ... ... ... мен ... оған қоса сатудан тыс табыстар мен
шығындар. Басқа сөзбен айтқанда, кәсіпорынның баланстық ...... ... әр ... ... қызметтерінің табыстар мен шығындар
қалдығынан құралады.
- тауарларды сатудан түскен пайда, талдау жасалатын ұйымдар есеп ... ... ... ... мен немесе басқа шаруашылық ұйымдар
сол мерзіміндегі өзгерістерін салыстыру арқылы жеке факторлардың қызметін
анықтау осы ... ... ... ... ... ... сипаттамасы пайда жиынтығының
көрсеткіштерімен шектеліп қана қоюға болмайды, себебі нақты пайда ... ... ... қай ... ... тиімді қолданылатындығын түсіну
қиынға соғады. Пайда көлемінің өсуі, ақшаның құнсыздануына ... ... ... ... өсуі себебінен болуы мүмкін. Мұндай жағдайда ... ... ... ...... ... ... ол, баланстық пайданың өткізілген өнімнің толық ... ... ... ... ... ... ... баланстық пайда ол қаржылық нәтижелерде, жұмыс пен қызмет, басқа да
өткізулер, өткізуден тыс операциялар бойынша ... мен ... ... ... ... ... ... көлемі, дайын өнімнің ауыспалы қалдықтарынан,
дайын өнімді шығару, ... ... ... өзгерістерінен
тұрады;
- тауар өнімдерінің құрылымы;
- тауар өнімінің сапасымен, өнімдерді өткізу нарығы, сату нарығы
мен құнсыздану процесіндегі ... ... ... ... ... өзіндік құны;
Басқа өткізуден түскен пайда үш факторға бөлінеді:
- ТМҚұндылықтарын ... ... ... ... өнімін сатудан түскен пайда;
- Негізгі қорларды және материалдық емес ... ... тыс ... ... ... кәсіпорындарда, үлестік
қатыстар пайдасынан құралады:
- негізгі құралдарды және жерді жалға беруден пайда;
- алынған және төленетін өсім айыбы мен ... ... ... есептен шығарғандағы шығындар;
- табиғи апаттан шығындар;
- акция, облигация, депозиттерден табыстар;
- валюталық операциялар бойынша табыстар мен шығындар.
Салық ... ... ... пайда мен мүлікке ... ... ... ... ... ... (құнды қағаз және бірлескен
кәсіпорынның үштік қатысы ... ... тек ... ... ... ... ... шығын, есептегенде пайдаға салынатын салыққа
жеңілдікті есептеуде қаралатын.
Таза пайда- бұл барлық салықтардан, экономикалық ... ... ... ... ... ... ... басшылығында
қалатын пайда.
Талдау процесінде таза табыс көлемінің өзгеру динамикасы, пайдалылық
(рентабельділік) деңгейі және о,ан әсер ... ... ... ... әсер ... негізгі факторлар болып, өнімді өткізуден түсім көлемі,
өзіндік құнының деңгейі, пайдалылық ... ... тыс ... олар ... шығындар табыс салығы мен басқа да салықтар көлемі
жиынтық табыстан төленетін кәсіпорын ... ... ... ... салыстырумен жүргізіледі.
Пайда және кірістің молдығы өндірістің маңызды тиімділік ... ... ... бұл, ... ... ... ... көзі,
екіншіден мемлекеттік және жергілікті бюджет табыстарының көзі
Табыс деңгейі мен кәсіпорын рентабельділігі өндірісті қарқындардыру
және ... ... ... ... ... тереңірек
талдау үшін әсер етуші факторларды мақсатқа сай топтастыру керек.
Сыртқы факторлар тобына:
- табиғи жағдайлар ... және ... да ... ... бір
кәсіпорында қосымша шығындар шығаратын, екіншіден қосымша пайда
әкелетін;
- өзгерістер, кәсіпорын жоспарында қаралмаған өнімнің ... ... ... ... ... ... қызметтер мен тасымалдарға белгіленген бағалар,
сауда жеңілдігі, амортизациялық аударым жарнасының мөлшері,
еңбек ақы ... және оған ... ... тағы ... жинақтардың мөлшері кәсіпорын төлейтін салық;
- кәсіпорынға әсер ... ... ... ... жабдықтау- өткізу, жоғарғы шаруашылық,
қаржылық, банктік және басқа ... ... ... ... факторлар:
- негізгі факторлар:
а) еңбек нәтижелерін анықтайтын және мемлекеттік тәртіпті бұзумен
байланысты факторлар.
А.Д. Шеремет пен Р.С. Сейфуллин айтқанындай:
Кәсіпорынның әр түрлі ... ... және ... қызметтері
соңғы ақшалай бағасын қаржы нәтижелер көрсеткіші жүйесінде алады. ... ... ... ... ... ... да өткізулерден (жұмыс,
қызмет) пайда (зиян); өткізуден тыс операциялардан табыс, шығын; баланстық
пайда салық салынатын табыс, таза ... және тағы ... ... ... ... ... нақты тиімділігін
сипаттайды. Табыс бойынша авансталған қаржыны қайтарым даңгейі кәсіпорынға
салынған ... ... ... көрсеткіштерін есептеудің бастапқы кезеңі, өнімді өткізу айналымы
болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... авансталған қаржының қайтарылуын сипаттайды. Сату көлеміндегі
өзгеріс ... ... ... әсер ... ... ... шығындарының пайда болуымен ... ... ... ... ... немесе міндеттемелердің
артуы (әсіресе, кредиторлық қарыз) енеді.
Шығыстар- бұл ағымдағы ... ... ... ... ... ... кезең бойында табыс табу үшін пайдаланылатын ресурстарды
көрсетеді.
БЕС-ты ... ... ... ... ... пайдалану немесе
есептен шығару жағдайында табыстың ... ... ... ... және соған сәйкес міндеттемелердің пайда болуы мүмкін.
Енді шығындардың мәнін түсіну үшін оны үш жақты қарастыру керек.
Біріншіден, ... ... ... ... ... санын көрсетеді.
Екіншіден, шығындар ақшалай өлшеммен көрсетілген, ... ... ... ... кез ... ... ... өнімді өндіруді,
яғни олардың іске асырылу жайын салыстырады.
Осыдан барып, есептің мақсаты, атқаратын қызметі және ... ... ... ... ... ... оның ... өнімі
болып табылады, ал ол мақсатқа жетудің құралы ретінде көрінеді. Икемді
шығындар әр түрлі өндіріс ... әр ... ... алып ... ... тұрғысынан қарасақ, ол: пропорционалды, прогрессивті немесе
дегрессивті түрде көрінеді. Шығынның мұндай ... көре ... ... ... бухгалтерлік есеп бойынша теориялық еңбектерінде
«шығындардың әрекетті» деген терминді өте жиі қолданады.
Қазақстандық тәжірибеде шығындар ... ... айту ... ... ... ... ... пікірімізше, тек қарқынды
ғана емес, сондай-ақ осы немесе ... ... ... ... ... көрсететін, өте ауқымды ұғым болып көрінеді.
2. Табыстар мен шығындардың танылуы 
   Әртүрлі есептеу категорияларына қатысты ХҚЕС ережелерімен таныса
отырып және ... ... ... біз ... есептеу
түсіндірмесінің орталық сәтінің мойындау сәтін ... ... ... алу объектісі бірдейлендірілген болуы және компанияның есептілігінде
көрсетілуі мүмкін екенін анықтау мүмкіндігі бар ... көре ... мен ... ... ... ... ал ... алынғаны
туралы бухгалтерлік ақпараттарды қолданушылардың өтініші болып табылады.
ХҚЕС ұйғарымдарын түсіну, бұл жағынан фирманың ... ... ... сәтінен бастап сұраққа жауап беруге мүмкіндік береді. Бұдан басқа,
компанияның қаржылық жағдайы туралы есептілік ... ... ... ... ... есеп беру ... ... қорытындысын
есептеуде табыстар мен шығындар қатыса бастайтын сәтті ... ... ... мынадай сұраққа жауап беру қажет: «Бағалау
ағымдағы есеп беру мерзімінің қаржылық ... ... ... өмір ... ... мен ... деп санауға болады
ма?». 
   Бұл сұрақтарға ... ... ... уақытша анықтау
принциптерін түсіну мен түсіндіруге байланысты және фирманың     ... ... ... ... ... ашу мүмкіндігі жағынан компанияның
құрамын және құрылымын таңдауды анықтайды. 
   Қаржы есептілігінің халықаралық стандартында анықталған табыстар мен
шығындарды ... ... ең ... ... ие. ... ... түрде өлшеуге
болатын активтердің өсуіне және ... ... ... экономикалық пайдалардың өсуі орын алғанда танылады. Осылайша,
егер есеп беру мерзімінде ұйымдардың активтерінің саны өссе ... ... бұл өсім ... ... ... ... ... оған сенімді баға беруге болатын болса, онда ұйымға табыс кіргенін
анықтауға болады.
   Бұдан ... ... ... ... ... баланстық құнның
қарқыны табыстың бабын «құрайтын» ... мен ... ... ... ... ... ... қажет. Мысалы, пайызға шаққанда қаржы жалға алу келісім-шарты бойынша
жалға алушының табысы қарыздың негізігі сомасы (IAS 17) ... ... ... ... пайыздың тұрақты тиімді және нарық
мөлшерлемелерін (жалға алу ... ... ... ... жолымен
өлшенеді.
   ХҚЕС-да ерекше көңіл ақшалай түсім ... ... ... IAS 18 жеке ... ... Бұл жерде ақшалай түсімді өлшеу және
мойындаудың ... ... ... ... ... ... Осылайша тауарларды (өнімдерді) сатқаннан түскен ақшалай түсім
сатушымен берілген мүліктің (сатушымен берілген ақша ... ... әділ ... ... ал жеке меншік құқығына өту
өлшемдері жоқ ... ... ... бес ... орындау кезінде
танылады. Мысалы, инвестордың  қаржыны алуға құқығы болған жағдайда, басқа
ұйымдардың ... ... ... ... ... ... ... туралы ресми ... ... ... Егер ... деп ... ... ... жағдай 28 ХҚЕС (IAS)  
түсіндіріледі) белгілі бір өлшемдер бойынша компанияның жарғылық капиталына
инвестиция салынса, онда ... ... ... ... ... ... хабарландыруларына қарамастан және қауымдасқан
компания пайда алған жағдайдағы есеп беру ... ... ... ... ... құны есеп беру ... арналған оның
пайдасына инвестордың үлесі артады.        Дивидендтердің одан кейінгі
хабарландырулары табысты құрмайды, ... ... ... ... ... дивидендтер аталған жағдайда пайда бабының
несиесі бойынша ... ... ... ... ... ... таза құн ... инвестицияларды көрсету әдісін қолдану кезінде оның
акцияларын сатып алғанға дейін инвестициялап отырған компаниялармен алынған
пайдалардан төленетін дивидендтер инвестицияның ... ... ... ... ... ... ... дегеніміз - активтерді беру, жоғалтуды немесе
міндеттемелердің туындауын білдіреді және аталған ... ... ... ... табысты алумен байланысты.
   Осылайша, операциялардың қаржылық қорытындысының оң және ... ... ... алайда сәйкес келетін активтерді және
міндеттемелерді мойындау ... ... ... ... ... ... сатуды мойындау, есеп беру мерзіміндегі ақшалай түсімді
қамтамасыз ететін ... ... және ... ... ... сатылымдардың өзіндік құндарынан көрінеді (атап айтқанда, тауарлардың
өзіндік құны, басқару және коммерциялық шығындар). 
   ... есеп беру ... ... ... пайдаларды алу, осындай ... ... ... ... ... ... жайлап шығарады.  
Активтерді ... ... ... ... ұйымдармен келтірілген
шығындар активтердің құнын құрай алмайды, керісінше олар ... ... ... ... ... қарастырылады. Бұл зерттеу кезеңіндегі (IAS
38) материалдық емес ... құру ... ... ... және ... жатады.
   ХҚЕС-да есепті және шығындардың есептілігін түсіндіретін ... ... жоқ. Жеке ... ... шығындардың капиталға айналуы
және айналмауы жөніндегі ұйғарымдарды береді, яғни активтердің, ... ... ... ... ... құнын
қалыптастыру және есептен шығару.
   Негізінен, иелену құнына арналған 23 ХҚЕС (IAS)  (оның ... ... ... ... шығындар») егер белгілі бір өлшемдерге жауап ... ... ... ... немесе дайындауға тікелей байланысы
жоқ ... ... ... есеп беру мерзімінің шығындары ретінде
көрсетілетіндігі жазылған. 2 ХҚЕС (IAS), 6 ХҚЕС (IAS) және 38 ХҚЕС ... ... ... ... ... және ... активтердің (оларды капиталға айналдыру) алғашқы құнына шығындарды
енгізудің, сондай-ақ оларды ... және ... ... ... ... ... айырудың) тәртібін анықтайды.
   Шығындарды есептеу (яғни міндеттемелерді мойындау) ... ... ... ... ... теріс факторларының пайда
болуын). Жұмыскерлердің еңбегін төлеу бойынша есептелген табыс, ... ... ғана ... ... ... ... өнімдердің таза құнына
енгізіледі. Несиелерге арналған есептелген ... ... ... емес активтердің, өнімдердің құнына қосылуы мүмкін және
осылайша сату кезіндегі немесе ... ... ... бойынша
шығындар болып табылады. Алайда коммерциялық немесе басқаруға жататын
кейбір шығындар ... ... ... және есеп беру ... ... ... ... қосылады.  
   Фирманың табыстары мен шығындары туралы ақпараттарды ұсыну ... алу ... ... ... бір ғана ... ... ... ғана деп айтуға болмайды. Осыған қоса, бухгалтерлік
есептіліктің мазмұнын түсіндірудің ... ... ... ... мен шығындары туралы деректерді ... ... ... ... екі ... ... көрсетуге болады:
   - бірінші тәсіліне сәйкес, табыстар мен шығындар туралы ... ... және ... және ... туралы есепте көрсетіледі;
   - екінші тәсіліне сәйкес, компанияның табыстары мен ... ... және ... туралы есепте көрсетіледі.   
   Бұл категориялардың әртүрлі түсінігінде компаниялардың табыстары
және шығындары туралы ... ... ... барлық элементтерін
бойына жинаған үшінші тәсілін де ... ... ... ... Бұл ... қазіргі қолданыстағы ережені ауқымды және ... ... ... ... ақша ... айналымы туралы есепте ақшаның
фактілі қозғалысын мойындаудың сәтін уақытша анықтаудың басқа  принципімен
ұйғарылатын компаниялардың ... мен ... ... ақпарат жазылады.
Пайдалар және залалдар туралы есептегі ақпараттармен қоса, ... мен ... ... бұл деректерді салыстыру, бұл жағдайда
фирманың нақты ақша ағымындағы   табыстар мен шығындар туралы ... ... яғни ... ақшамен толтырылғандығын анықтайды
(табыстар мен шығындар).  Бұдан басқа, ... ... ... есеп
табыстар мен шығындар туралы есептің нысанын ұсынады, себебі ... ... ... жеке ... ... ... ... деп
түсіндіріле алады. Нақты осындай көзқарас ХҚЕС-да қабылданған болатын. Әрі
қарай ұйымдардың ... ... ... ... ... ... отырып, біз табыстар мен шығындарды
көрсету бөлігіндегі қаржылық есептіліктің құрамына және құрылымына қатысты
ХҚЕС-ның жаңа ... ... ... ... 1 ХҚЕС (IAS) ... ... ... қаржылық
есептіліктің құрамына пайдалар мен залалдар туралы есеп енген болатын.    
Онда аталған есепке енгізу үшін басқа да ... ... ... ... мен ... ... баптары көрсетілуі қажет болған,
яғни есеп беру мерзімінің таза пайдасын қалыптастырды. 
   Пайдалар мен ... ... ... ... ... ... есеп
беру мерзімінде танылған табыстар мен шығындарды жеке ... ... ... ... өзгеруімен қатар, капиталдың өзгеруі туралы
есепте көрсету қажет. Баламалы нұсқа – есеп беру мерзіміндегі ... ... ... мен залалдар туралы есептің ... ... да ... мен шығындарды, есептеу саясатының өзгеру тиімділігі және
қателерді түзетуді көрсететін  «танылған ... мен ... ... ... ... ... алу көздерін анықтау үшін, кәсіпорынның барлық қызметі
мыналарға бөлінеді:
   - ... ... ... ... (кәсіпорын өнімдерін, жұмыстарын
және қызмет көрсетулерін өндіру және жүзеге асыру);
   - қаржылық қызмет (несие алу және оларды басқа кәсіпорындарға беру;
басқа ... ... ... қатысуы; қаржы нарығында
кәсіпорынның операциялары, курстық айырмашылықтар және т.б.);
   - ... ... ... ... тән болып табылмайтын
операциялар).
   Осындай бөлінімдер аса маңызды болып табылады, ол ... ... тән ... табылмайтын және оның табыстарын алудың тұрақты
көзі ретінде қарастырыла алмайтын, осы және басқа да ... ... ... ... ... ... қаншалықты екенін анықтауға
мүмкіндік береді.
   №1 Қаржы есептілігінің ... ... ... ... шығындарға және болашақ мерзімдегі шығындарға бөлінеді.
   Мерзімдегі шығындарға субъектімен ... ... және ... ... ... ... ... есептеуге жатпайтын шығындардың барлық
түрлері жатады.
   ... ... олар ... есеп беру мерзімінде есептен
шығарылады (есептен шығару құқығы жеке меншік құқығына ауысқан ... ... ... ... бар ... ... өнімді қоспағанда). 
   Болашақ кезең шығындарына субъектінің есепті ... ... ... ... жатады және олар болашақта табыс алуға және
қызметін жалғастыруға арналған.
   1. ... және ... ... ... асыру жөніндегі
шығындар.
   Өнімдерді және қызмет көрсетулерді жүзеге ... ... ... және ... көрсетулерді жүзеге асыруға байланысты шығындардан
тұрады. Оларға мыналар жатады:
   - еңбекақы және ... ... ... ... - жеке ... ... жөніндегі шығындар;
   - іссапар шығындары;
   - қорларды жүзеге асыру кезінде ... ... ... ... ... амортизациялық аударымдар мен шығындар
және басқалары;
   - ... ... ... ... ... ... - маркетингтік қызмет көрсету шығындары және басқа да осыған ... 2. ... ... ... ... өндірістік процестерге байланысы жоқ басқару
және шаруашылық шығындары жатады.   
  Жалпы және ... ... ... ... ... ... типтік номенклатурасы бойвнша жүргізіледі:
   - әкімшілік персоналдарға жататын қызметкерлердің еңбекақысы;
   - шаруашылық және қызмет көрсетумен айналысатын қызметкердің ... ... - ... ... ... өкілдік шығындар;
   - әкімшілік басқару персоналдарына жұмсалған іс-сапар шығындары;
   - ақпараттық және ... ... ... - сот ... - ... ... ... уақытша еңбекке жарамсыздығына жәрдем ақы
төлеу;
   - өрт, әскери, күзет қарауылын ұстау шығындары;
   - ... ... ... ... ... - ... алымдар;
   - ұрланған, жоғалған мүліктердің ... ... ... ... ... ... , оларды қалпына келтіруге кеткен
шығындары және т.б.
Қажет ... ... ... ... ... кәсіпорын  оларды әрбір экономика саласының 
ерекшеліктеріне қарап қысқартуға да, біріктіруге де құқығы бар.
  3. Қаржыландыруға кеткен шығындар ... ... - ... ... ... қаржылық жалға алу жөніндегі пайыздарды төлеуге кеткен шығындар;
   - ... ... ... да ... 4. Корпорациялық табыс салығы бойынша шығындар.
  5. Өзге ... ... ... ... ... туындайтын
басқа да өндіріске жатпайтын шығындар жатады. Оларға мыналар жатады:
   - активтерді шығаруға кеткен шығындар;
   - курстық айырмашылық жөніндегі ... - ... құру және ... ... ... шығару жөніндегі
шығындар;
   - операциялық жалға алу және басқа да шығындар.
   Табыстар мен шығындардың жіктелуі дегеніміз ... үшін ... ... ... жасақтау үшін тиімді, пайдалы ақпарат беретін 
топтарға бөлу. ... мен ... ... ... ... ... және ... есепке алынуында болып
табылады.
2.3. Шығыңдардың аудиті
Шығыңдар есебі бойынша 7000-7710-ші бөлімшелердің ... ... ... осы ... ... ... ... тексеру
жүргізеді. Есептік дұрыстығы және нормативтік ... сай ... ... ... ... мен ... есебін жүргізуге рұқсат етеді.
Негізгі құралдарды жөндеуге жұмсалатын шығындар келесідей тәсілдердің
біреуі арқылы көрсетілуі ... ... ... ... көлемін жүргізу кезінде пайда болған
шығындар сол кезеңнің шығындарын есепке алу шоттарына жазылады
- күрделі жөндеу жүргізу кезінде ... ... ... ... ... үшін негізгі құралдарды жөндеуге резерв
(провизия) немесе жөндеу қорын құрайды. ... ... ... мен оның ... ... ... жылдық
сметасынан шыға отырып, ай сайынғы аударымдар ... ... ... ... ... қабылдау үшін, ең алдымен ... ... ... ... ... ... Ол үшін ... барлық баламасы бойынша, қажет ақпараттарды жинау керек.
Басқарушы есепте жинақталған ақпараттардың көмегімен оперативтік және
болашақтық сипаттағы екі ... ... ... қалған түрлері бойынша шығарамыщ да, оның нәтижесі басшыға
түсінікті болу үшін, біз кестенің келесідей ... ... (1 ... ... ... өнімнің операциялық табысы мен табыстылығы
|Рет |Көрсеткіштер |А |Б |В ... |
|1 ... ... |445 793 |525582 |173 175 |1144550 |
| ... | | | | |
|2 ... ... |3813 |2558 |4511 |- |
| ... | | | | |
|3 ... ... |1 699809 |1344439 |781192 |3825440 |
| ... (1*2) | | | | |
|4 ... ... |3553 |2395 |4220 |- |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... ... | | | | |
|5 ... бірлігіне |260 |163 |291 |- |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
|6 ... |115906 |85670 |50394 |251970 |
| ... ... | | | | |
| |(5*1) | | | | |
|7 ... ... |- |- |- |178670 |
|8 ... ... |- |- |73300 |
| |(6-7) | | | | |
|9 ... ... |98 |64,5 |-584 |- |
|1 ... ... өнімнің операциялық табысы мен таьыстылығы |
|10 |Таза табыс |+162 |+98,5 |-293 |- |
| |2-(4+9) | | | | ... ... |4,44 |4,0 |-6,1 |- |
| |10/ ... | | | | ... ... ... рентабельділігін анықтайды, ол үшін
алдымен үстеме шығыстарын өндіріс шығындарына таратады. Біздің, мысалда,
тарату ... ... ... ... құны ... ал шетелдік
компанияларда (әсіресе Қазақстанда жұмыс ... ... ... жалақы алғанды қалайды.
Негізінен қайсысы басым болса, сонысы ... ... ... ... ... ... ... үшін, келесідей есептеулердің
көмегімен жүзеге асады:
{ 178670*[1100/(1100+855+2550) ]} = 178670* ... ... = 43626415 ... А ... бойынша күтілетін үстеме шығыстар- 98,0 теңгеге ... (43626/ ... ... ... да, ... есептелінеді.
Жоғарыда келтірілген 1-кесте мәліметтеріне қарасақ, онда В өнімнің
(293) зиян ... ... ... ... программасына біршама
өзгерістер енгізудің қажеттілігі туындайды. Осыдан ... В ... алып ... мәселесі қозғалады, бірақ бұл шешімнің шын ... ... ... ... ... ... ... тұрған келесі мәселесі болып табылады.Ол үшін бухгалтер- талдаушы В
өнімін қоспай, А мен Б ... ... ... ... Әрбір
өнімнің өзіне тиесілі үлесін табады. Бұл арады, өндірілетін өнім түрі
қысқарғанымен, және ... ... ... ... үлес ... ... тұрақты шығындардың үлес салмағы өзгермейді. Сондықтан
да тұрақты шығындарды ... ... ... ... тартады. Осыған
сәйкес, А өнімі бойынша есептеудің тәсілін ... ... }= ... ... ... оны өнім ... онда 225,5 теңгеге тең болса (100530/445793), ал Б өнімі ... ... тең ... біз осы ... программа бойынша толық өзіндік құнның есебі
мен рентабельдігін 2 кестеде келтіріп көрейік.
Бұл арада өнім ... ... ... ... мен өнім ... ... мәліметтерін сақтайды.
2. кесте. Әрбір өнімнің «жетілдірілген» өндірістік программасының толық
өзіндік құны мен рентабельділігі
|Қатар нөмірі ... |«А» |«Б» ... ... ... ... |3 553 |2 395 ... |Тұрақты шығын, теңге |225,5 |148,67 ... ... ... құн (1+2), ... ... ... ... ... ... |3 813 |2 558 ... ... ... (4 – 3), ... |34,1 |14,33 |
|6. ... ... |0,9 |0,56 ... 2 ... ... ... 1 ... мәліметтермен
салыстырсақ, онда біз ұйымның қаржылық жағдайының едәуір нашарланғанын
көреміз. Яғни, «А» ... ... 4,44 ... 0,9 ... ал «Б» ... 4,0 оң ... 0,56 ... дейін төмендегенін
көреміз, ал таза табыстың деңгейі 73 300 мың теңгеден 22 733131 мың теңгеге
дейін ... ... ... осы ... «В» ... ... өндіруін алып
тастаудын қате шешім ... ... ...... ең ... ... ... шешуге, яғни
өнімнің ішкі құрылымына өзгерістер енгізудің тиімділігін қарастырады.
Яғни, «В» ... ... 20 ... 28 ... ... «Б» өнімін 34
пайыздан 38 пайызға дейін көтеріп, ал «А» пайыздан 34 дйін төмендетеді.
2.4 Табыстардың аудиті
Табыстар мен шығыстар туралы есеп ... ... ... ... тікелей байланысты элементтер болып табылады.
Концептуалды негізгі ақша қозғалысы туралы есеп беру мен ... ... ... есеп берулер әдетте табыстар мен шығыстар
және бухгалтерлік баланс элементтерінде болған ... ... ... ... элементтерін көрсетеді.Аудитор өз пікірін білдіретін
қаржылық есеп беруді кәсіпорын басшылығы, оның құрамдас элементтерін ... ... ... Бұл ... басшылық, қаржылық есеп беру белгілі
бір категорияларға сай келеді деп дәлелдейді:
- болуы (әрекет ... ... мен ... ... ... ... ... ұсыну және алу.
Осы категориялардың сипаттамасы мен мәнін ашу ... ... ... Бұл ... ... ... ... есептің жалпы қабылданған принциптеріне тікелей байланысты
екенін атап өткіміз ... Бұл ... ... ... ... және қаржылық есеп беруді ұсыну үшін пайдаланатын
категориялардың бөлігі.
Аудиторлық мақсат, клиент басшылығын бекіткен ... ... ... ... ... ... Сондықтан аудитордың басты міндеті-
басшылықтың қаржылық есеп беру жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... аудиторға қажетті көлемде дәлел жинауға
көмектесетін ... ... ... түрі ... ... бір ... ... нақты мәліметтер қалыптасқан жағдайға байланысты ... ... тест ... ... ... үшін де, ... мен шығыстар
туралы есеп беру үшін де Бас кітаптың соңғы сальдосына ... ... Осы ... ... бақылау кездеріне тест жүргізу, мән
бойынша операцияларды жүргізу ... ... ... ... бойынша операцияларды тексеру талдамалық реттемелерге қарағанда
қиын және қымбат.Мәні бойынша тестілер әдетте бүкіл ... ... ... ... ... Бұл елеулі дәрежедегі кәсіби пікірді қажет ететін
субъективті процесс.
Тиімді бақылау кездерінің болуы бақылау тәуекелдігін ... мән ... ... ... ... ... дәлелдеулер көлемі де
азаяды, ал керісінше ... ... ... болмауы аудиторлық
дәлелдеулердің қажетті көлемін арттырады.
Шаруашылық операциялардың мәні бойынша бақылау кезінде тескерулерге,
сонымен қатар ... ... тест ... ... ... тест ... әдістерін өзгертуге тару келеді.Егер аудитор
қаржылық есеп ... ... ... әділ ... ... ... және
оның сенімділігі ішкі бақылау ... ... ... тәуекелдігін
бағалауға, бақылау кездері тестілеріне негізделсе баланстың жекелеген
баптары мен ... ... ... ... тексеруді едәуір
құрастыруға болады. Сонымен бірге қаржылық есеп берумен ... ... ... ... ... ... ... нақты учаскелерін
рационалды бөлу үшін он сигменттерге немесе элементтерге бөледі.
Қорытынды
Осы қурстық жұмысты қорыта келе ... мен ... ... ... ... ... ... барлық бөлімдер толық ашылды деп
ойлаймын. Осыдан қорыта айтатын болсам: ... бір ұйым және ... пен ... ... ... ... ... бұларға деген қөніл бөлу
ерекше орын алады.
Табыстар мен, ... ... ... ... де,
мемлекеттік экономикасын басқарудың жалпы жүйесінде де өте зор мәнге ... келе ... ... ... ... ... әлеуетінің өзгеше құрамдасы екендігі белгілі, сондықтан әрбір
кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы мен одан әрі экономикалық дамуы ... ... ... ... мен ... бақылауына байланысты.   
Шығынды мойындау дегеніміз - активтерді беру, ... ... ... ... және ... шығындарға (сәйкес келу
принципі) негізделген табысты алумен байланысты.
   Осылайша, операциялардың қаржылық ... оң және ... ... ... ... ... келетін активтерді және
міндеттемелерді ... ... ... ... ... ... ... сатуды мойындау, есеп беру мерзіміндегі ақшалай түсімді
қамтамасыз ететін ақшалай ... және ... ... мойындауда,
яғни сатылымдардың өзіндік құндарынан көрінеді (атап айтқанда, ... ... ... және коммерциялық шығындар). 
Жылдық есеп беруге түсініктеме қағаз. Есеп берулерді тексерген кезде
аудит есеп беру формаларын толтыру бойынша ... ... ... ... ... ... ... есебін
ұйымдастыру форма және түгендеу мәліметтерін басшылыққа алады. Есеп ... ... ... ... бабы ... жүргізілген түгендеудің
нәтижелерімен расталуы тиіс. Түгендеу және ... ... ... барлық қателер және бұзушылықтар, сондай – ақ бухгалтерлік есеп
мәліметтеріндегі барлық айырмашылықтар түзетіліп және ... есеп ... ... ... есеп ... ... тиіс.
Баланс баптарын бағалаудың дұрыстығын, сондай – ақ қаржылық нәтижесін
есептеуді, ақша қаражаттардың қозғалысын және ұйым ... ... ... қайтадан тексеру қажет. ... ... ... есеп ... ... ... ... және синтетикалық
есеп мәліметтерінің ... және ... ... байланысын және
бухгалтерлік есептердің тиісті формаларының мәліметімен сәйкестігін тексеру
қажет.
Табыстар мен шығындардың ... ... ... үшін ... ... ... ... үшін тиімді, пайдалы ақпарат беретін  топтарға
бөлу. Осылайша табыстар мен шығындардың ... ... ... ... және ... ... ... болып табылады. Таза
пайда- бұл барлық салықтардан, экономикалық жазалау ... ... ... ... ... ... басшылығында қалатын
пайда.
Талдау процесінде таза табыс көлемінің ... ... ... ... және оған әсер ететін факторлар зерттеледі. ... әсер ... ... ... ... ... ... түсім көлемі,
өзіндік құнының деңгейі, пайдалылық деңгейі, өткізуден тыс операциялар
табысы, олар ... ... ... ... мен ... да ... көлемі
жиынтық табыстан төленетін кәсіпорын табыстылығын талдау өткен кезеңмен
жоспарды салыстырумен жүргізіледі.
Аудиторлық мақсат, клиент басшылығын бекіткен ... ... ... ... ... ... Сондықтан аудитордың басты міндеті-
басшылықтың қаржылық есеп беру жөніндегі тұжырымдарының дұрыс ... ... ... ... ... ... қажетті көлемде дәлел жинауға
көмектесетін құрылымды құру. Мақсат түрі ... ... бір ... ... нақты мәліметтер қалыптасқан жағдайға ... ... ... ... мен ... ... ... дәрежеде
әзірленбеу мәселесі оның біршама дайын нұсқасын нақтылауды ғана ... ... бір ... ... әр ... ... ... нарық конюнктурасы өзгергенде және бәсеке деңгейінің болжап
білуге болмайтын өзгеше ... оны ... ... ... әзірлеуді де талап етеді.
Егер есептің көмегімен ақпарат көздері қалыптасатын болса, онда оның
кешенді аудиті шаруашылық жүргізуші ... ... ... ұйымдастыру және реттеу барысында жіберілген кемшіліктер мен
қателіктерді анықтауға және оны ... ... ... ... пен қаржылық есептілік аудит және оның басқа да маңызды түрлері
посткеңестік аумақтарда нарықтық экономиканың қалыптасуындағы шаруашылық
жүргізуші ... ... ... арттыру бойынша ғылыми
негізделген ұсыныстармен және шындыққа жанасымды ақпараттармен мүдделілік
танытатын пайдаланушылардың ... ... ... ... ... З.Н.Әжібаева, Н.Ә.Байболтаева, Ж.Ғ.Жұмағалиева «Аудит»: Оқулық. ... 2006  2. ... ... ... ... ... Кодексі – 30 қаңтар 2001 ж., ... ... М.Б. ... ... : ... - ... 2003 
4. Абленов Д.О «Аудит негіздері» Алматы 2005 жыл
5. «Бюллетень бухгалтера» № 37, ... ... ... ... ... қызмет туралы» Заңы, 20 қараша
2007 жылы. №304 (өзгертулері мен ... ... ... «Бухгалтерлік есеп теориясы және
негіздері»: Оқулық – ... ... 2006 ... ... М.С. Ержанова А.М. «Бухгалтерлік есеп негіздері» Алматы 2003 жыл
9. Ержанов М..С., Даулетбеков Г. Б. «Аудит -1» оқулық Алматы: Бастау 2005
10. ... ... ... ... ... 2007 ... 11. ... Н.А., Карташова И.В.. Бухгалтерский финансовый
учет.Питер, 2006
   12. Қаржылық есеп беру  туралы №1 стандарт, ... ... ... 21 маусымындағы бұйрығымен  бекітілген,
№ 218

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«М-1 enternational» ЖШС83 бет
«Транс Техно Сервис» ЖШС- нің ағымдағы және корреспонденциялық шоттардағы ақшалардың есебі86 бет
Ішкі аудит116 бет
Ішкі банктік бақылау әдістері мен тәсілдері41 бет
Ішкі және сыртқы аудит20 бет
Аудит жайлы24 бет
Аудит жалпылама түсінік; пайда болуы; мәні және түрлері35 бет
Аудит және бизнесті категориалдық талдау34 бет
Аудит негіздері89 бет
Аудит оның пайда болуы және дамуы20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь