Биосфера туралы ақпарат

Биосфера ұғымы — ғылымға кездейсоқ берілген. 100 жылдан астам уақыт бұрын, 1875 ж Австриялық биолог Эдуард өзінің Альпі тауларының шығу тарихы туралы кітабының ең жалпылама тарауында жер шарының әр түрлі қабаттарының жолында баяндаған кезде осы терминді алғаш рет қолданды. Бірақ бұл үстіртін айтылған сөз ғылыми ойдың дамуында айтарлықтай роль атқара алған жоқ. 1926 жылы орыс минералогы Вернадскийдің екінші лекциясы жарыққа шықты. Сол лекцияда ол Зюзстың еңбегінен кейін 50 жылдан соң біз осы күнге шейін мойындап жүрген биосфера концепциясын тұжырымдады. Биосфера ретінде Вернадский жер қыртысының бүкіл геологиялық тарихы бойында тірі организмдер әсеріне ұшыраған барлық қабаттарды түсіндірді.
Соңғы жылдары көптеген ғалымдардың (Д.Ж. Катин және т.б.) биосфера жер бетінің қазіргі кездегі организмдердің тіршілігінің ықпалындағы бөлігі ретінде қарастырылып, биосфера ұғымын таратып жүр. Көптеген ғылыми терминдер әртүрлі жағдайлар бірде кеңірек, бірде тарылу мағынасында қолданып жүр.
1 Коробкин В.И. Экология «Академия», 2011.
2 Басов В.М. Задачи по экологии «Либроком КД», 2011.
3 Тягунов Г.В.Экология «Логос», 2010.
4 Колумбаева С.Ж., Білдебаева Р.М. Жалпы экология. Алматы, «Қазақ университеті», 2006.
5 Бигалиев А.Б., Халилов М.Ф., Шарипова М.А. Основы общей экологии Алматы, «Қазақ университеті», 2007.
6 Шилов И.А. Экология. М.: Высшая школа, 2001.
7 Ильин В.И.. Экология, М., «Перспектива», 2007.
8 Новиков Ю.В. Экология, окружающая среда и человек. М., «ФАИР-ПРЕСС»,2003.
9 Национальные доклады о состоянии окружающей природной среды в Республике Казахстан в 2000-2006 г.г.. Алматы, 2001-2007 г.г.
10 Дрейер О.К., Лось В.А. Экология и устойчивое развитие, М., «УРАО», 1997.
        
        Кіріспе
Биосфера - ерекше биос - өмір және тіршілік, (сфера) шар, қоршаған орта деген сөздерінен ... яғни жер ... ... ... ... және басқа тірі организмдердің тіршілік ететін ортасы деген мағына береді.
Бұл терминді 1875 жылы бірінші рет Австрияның ... ... Э. Зюсс ... ... ... биосфера және оның жер бетінде жүріп жатқан процестері туралы ілімнің негізін салған академик В.И. Вернацкий болды. Осы ілім бойынша, ... +50 %-дан - 50 % -ға ... ... ... ... қабат болып саналады.
Биосфера негізінен үш қабаттан құрылады. Олар: ... (газ ... ... (су), ... (қатты) қабаттар.
Адамзат баласы да табиғаттың өзі жаратқан көп ғажайып көріністерінің бірі. Бірақ адам баласының ... ... ... оны ... ... тірі ... әлдеқайда жоғары дәрежеде көтерді. Үстіне аң терісін, өсімдіктердің жапырағы мен қабығын жамылып күн елткен алғашқы адамдардың өзіде керекті қажетін ... алып ... От ... ... ... адам ... ... жануарлардың еті мен өсімдіктердің жапырақтарын, сабағы мен буын-бұтақтарын шикідей жеп, өсімдіктерді қорек етіп, өсіп-өне берді. Кейінірек тамақты ... жеу ... адам ... ... ... ... ... сатыға көтеріле түсті. Сана-сезім, ақыл-ой ғасырлар өткен сайын үлкен эволюциялық даму кезеңдерінен өтіп жоғары ... ... ... ... ... ... ... корабльдерін ұшыру, Ай мен Марсқа саяхат жасау ... ... атом ... мен атом ... энергиясын салу, екі-үш жылдың ішінде миллион гектар тың және ... ... ... ... ... ... ... жасанды көл жасау, мәуелі бау-бақша, саялы ну орман - ... ... жер ... ... тікелей хабарласу - бәрі де бүгінгі заманның үйреншікті әдетіне ... ... Бұл ... әсіресе соңғы 20-30 жылдың ішінде көріп отырмыз. Сондықтан да біздің заманымызды ракеталар, ... ... ... ғасыры дейді. Мұның бәрі адамзат баласының зор қарқыны, қызу жарысы деген сөз.
Бірақ биосферадағы объектілер жойыла қалса, ол қалпына тез ... келе ... ... және ... жылдарды қажет етеді. Мысалы, орман-тоғай алқабын кесіп, не оттап, не өртеп ... ... ... ... ... ... өзеннің арнасын басқа жаққа бұрып жіберуге болады.
Бірақ арнасындағы балық құриды, кеме жүзбейді, жағаларындағы ел ... ... құс пен ... ... ... ... ауып кетеді, жер құлазып қалады. Ұлан байтақ кең далаға мыңдаған тракторларды жауып жіберіп, жер қыртысын айналдырып, шаңын ... қара ... ... да ... ... шамасы әбден келеді. Бірақ биосфера заңдарында бұлай болмайды. Мыс, жоғарыда көрсетілгендей, су ... ... ... көл ... оңай келмейді. Миллион жыл уақыт кетеді. Биосферадағы пайда болып ғасырлар бойы шалқып жатқан айдын шалқар көлдің экосистемасы ... ... ... ... ... емес. Оның ішіндегі балығы, өсімдігі, климаты, арнасы, басқа да биосфералық құбылыстары адам танымастай өзгеріске ұшырап ... ... ... ну орман-тоғайсыз, айдын-шалқар көлсіз, арқырап аққан өзенсіз- жайқалып өскен шекарай шалғын шөпсіз, бітік шыққан егінсіз адамзат ... ... өсуі ... емес. Сондықтан да біздің заманымызда биосфераны қорғау, оның байлығын, асыл қазынасын сарқып алмай, өте ұқыптылықпен, жанашырлықпен орынды ... ... ... ... ... ... ғана ... көп жағдайларда бүгінгі таңда биосферамен , оның заңдарымен ... ... ... ...
I Биосфера туралы жалпы түсінік
Биосфера ұғымы -- ғылымға кездейсоқ берілген. 100 жылдан астам уақыт бұрын, 1875 ж Австриялық ... ... ... ... ... шығу ... ... кітабының ең жалпылама тарауында жер шарының әр түрлі қабаттарының жолында баяндаған кезде осы ... ... рет ... ... бұл ... айтылған сөз ғылыми ойдың дамуында айтарлықтай роль атқара алған жоқ. 1926 жылы орыс минералогы Вернадскийдің екінші лекциясы жарыққа ... Сол ... ол ... ... ... 50 ... соң біз осы ... шейін мойындап жүрген биосфера концепциясын тұжырымдады. Биосфера ретінде Вернадский жер қыртысының бүкіл геологиялық тарихы бойында тірі ... ... ... ... ... ... ... көптеген ғалымдардың (Д.Ж. Катин және т.б.) биосфера жер бетінің қазіргі кездегі организмдердің тіршілігінің ... ... ... қарастырылып, биосфера ұғымын таратып жүр. Көптеген ғылыми терминдер әртүрлі жағдайлар бірде кеңірек, бірде тарылу мағынасында қолданып жүр.
Айнала қоршаған орта өлі ... ... өмір сүре ... Себебі ол айнала қоршаған ортаға терең экологиялық және биологиялық өзгерістер енгізді. Жер ... ... өмір сүру ... қоса ... ... ... ... құрайды. Вернадский биосфера тіршілігі үрдісін жан-жақты зерттей келе, биохимиялық элементтердің бір тобын тірі ... ... ... ... ... биоталар сирек кездеседі деп бірнеше категорияларға бөлген. Биогенді заттарға күкірт, сутегі, оттегі, азот және фтор жатады. Ол тірі ... бір ... ... ... ... ... ... қозғаушы күші - күн сәулесі. Вернадский биосфераны зат немесе ... ... ... ... үрдісі адамзат баласының ролін ерекше көңіл аударған. Вернадскийдің дәлелдеуінше, адамзат баласы теңдесі жоқ уақытты биосфера қуатты күш. Академик ... ... 1940 жылы ... ... -- деп ... Шынына келетін болсақ, қазір де биосфераның тағдыр-тұрақтылығы әрбір адамзат баласының қорлында. Ол ешбір ... ... ... ... ұлы ... -- өмір және тіршілік, -- шар ... ... ... Яғни ... орта ... ... ... Өсімдіктердің және басқа да тіршілік ететін ортасы деген мағынаны береді. Бұл ... ... рет ... атақты геолог 1875 жылы Э. Зюс ғылымға енгізді.
1.1 Биосфераның негізгі ерекшеліктері:
Биосфера - жер шарының осы бір айрықша қабығына ... ... ... ... ... ... судың мөлшері айтарлықтай көп.
* Оған күн энергиясы тасқыны ықпал етеді.
* Биосфера сұйық, ... және газ ... ... ... беттерінің болуы тән.
Жердегі энергия көзі күн болғандықтан күллі тірі ... ... ... ... ... мен ... жоғарғы қабатында таралған. Жер қабатының қай-қайсысы болмасын күн сәулесінің неғұрлым жақсырақ өтіп, соғұрлым тірі организмдердің олардың тереңірек қоныстары ... ... ... биосфера жарық беретін жерлермен шектелмейді. Ауырлық күші арқылы энегия ағыны одан да әрі таралады. Жарықтанған қабат ... ... ... өлі және тірі организмдердің үздіксіз түсіп жатуы жатады.
Литосфераға тірі организмдер болмашы тереңдікте ғана ... ... ... ... ... ... қалыңдығы ондаған см қабатында шоғырланған. Тек бінен-сараңдары ғана неше иетрге немесе ондаған жер ... ... ... шахталардың бұрғылау скважиналардың бойымен жануарлар мен бактериялар әлдеқайда көбірек 2,5-3 км дейінгі тереңдікте жетуі мүмкін. Көбіне терең жер ... ... ... ... ... тән ... флорасы бар. Жарық болмаған жасыл өсімдіктер литосфераның ... ... ене ... Тереңде жануарлар азық таба алмайды. Сондай ақ ... ... тау ... ... ... олар да ... таралуына бөгет болады. Ақыр аяғында жер қойнауына тереңдеген сайын температура жоғарылап 3 км тереңдікте ол 1000С - ... ... ... жер бетінен 3 км астам тереңдікте тірі организм күнелте алмайды.
Тірі организмдер литосфераның бетінен атмосфера төменгі бірнеше см-ден бірнеше метрге ... ... ... ... Ал өсімдіктер өзінің жасыл бөлік бастарын кейде ондаған метрге көтереді насекомдар, жарғанаттар құстар атмосфераға 100деген метр ... ... ... ... ауа ... ... мен өсімдіктердің дамылдаушы бірнеше шақырым биіктікке көтерілуі мүмкін. Бірақ бүкіл тіршілік ауада ... яғни ... ... ету ... ретінде пайдалы өзгерістер әзірге белгісіз.
Атмосфера мен литосферада емес гидросфераның ең биік қабаттарына дейін тіршілікке толы. Ғалымдардың зерттеуінше ... жете ... ... ... тірі организмдер болып табылады. Бұдан организмдер таралуы үшін сұйық күйдегі су жарықтан гөрі ... ... ... ... ... Айталық әлемнің ең ыстық шөлдері формальды түрлері биосферадан тысқары жатыр. Бірақ іс жүзінде оларды өзара биостарын аймақтар деп санауға болады. ... ол ... ... ... бар. Мысалы, олар өсімдіктердің қалдықтарымен қоректенеді. Насекомдар метоболизм ... ... ... ... ... ... әуеге қарай өрістенуіне негізі сұйық күйдегі судың тапшылығымен көмірқышқыл газдың фрациалық қысымының төмендеуі ... ... ... ... 6200 м ... ... ... жануарлар мысалы, өрмекшілер кездеседі. Өрмекшілер айырқұйрықтылармен қоректенеді. Ал олар өз кезеңінде жел ұшырып әкелген. Өсімдіктер тозаңдануының түйіршіктермен ... биік ... ... шөл ... - ... ... деп атайды.Биосфераның шектеуші факторлары сұйық күйдегі с умен күн сәулесі болса, тіршілік оптимумының орталардың жанасу беттеріне ... ... ... ... ... ... көп ... организмдер зат шығымын ең көп беретін 3 ортаны - ... ... және ... ортаны бірдей пайдаланады. Апатты өсімдіктер екенін көрсетті. Мысал ретінде кәдімгі қамысты алуға ... Оның суды ... ... су ... ... ... ... Тіршілік ұшін қажетті СО2 газын қамыс көздері сіңіруші беттер арқылы өту ... ең ... ... газ күйіндегі ортадан алады. О2-де судан алғаннан гөрі ауадан алған оңай. Ақырында қалған барлық элементтер шөгінді капилярлық суындағы ерітінділерден сорып алу ... ... ... ... анықтағаны үшін көптеген әрекеттер жасалған. Жердің орасан зор аймақтағы су және қоректік заттар ... ... ... ... ... ... ... категориясына жатады. Құрлықта ауданы бүкіл планета бетінің 4/1 ... ... ... ... ... ... асты ... Себебі мұхит суларының басым бөлігі шөлді әлемдік мұхиттың әртүрлі аудандарының бастапқы өнім ... ... ... бар. ... ішінде ең өнімдісі тропикалық ормандардан кем түспейтін ... ... ... ашық ... өнімдері. Афвери аймақтарымен жағдайы жақын аудандарға ұарағанда, төмен және өнімдері шамалас.
Тірі аймақтар орташа ... ... ... ... 100 м-ге ... ... 20 мыңға дейінгі аралығында өзгермейтін, ал жердің жылдық жалпы өнімі 10 калонияға жуық ... ... ... одан әрі ... үшін ... ... айналуы тоқталмауы тиіс. Бұл процесте жылу әртүрлі болуы тиіс. ... шығу тегі ... ... қосып организм, яғни организм өзінің үзілу циклін ондаған жыл ішінде аяқтайды.
1.2 Биосфераны ... ... ... ... соңғы кездерi тұщы су қоры азайған, су қоймаларының борланып, ластануы, жерасты су қорының азаюы байқалады. Жыл сайын ... мен ... ... мен ... ... майлағыш майлардың, бензиннiң, керосиннiң, әртүрлi өнеркәсiптiк өндiрiстердiң қалдықтары, егiндер мен фермалардан ағын сулар түседi. Су ... ... ... қабық күн жарығын өткiзбейдi, су және ауа қабатындағы газалмасуды бұзады, оттегiнiң суға өту процесiн әлсiретедi, оның барлығы су ... ... зиян ... ... ... ... ... тазартудың әдiстерiн жасауда.
Мұнай iздерiн жою үшiн химиялық препараттар, арнайы "сорғыштарды" пайдаланады. Олар мұнаймен ... суды да ... ... ... ... ... резервуарға жинайды, ал тазарған суды қайтадан суқоймасына құяды. Арнайы құралдар мұнайдан тазартып қоймай, ... ... ... ... пластмассалы торларды және тағы басқаларды жинайды.
Суқоймаларының ластануын алдын - алу ... ... ... ... ... ... Сөйтiп, өндiрiс шығаратын зиянды заттар мөлшерi азаяды, ағын сулар тазарады, өндiрiстiң зиянды қалдықтары өңделедi. Өндiрiсте қолданатын суды ерiген ... ... ... ... ... ... ... суларды қоспалардан тазарту үшiн құрылыстар, фильтрлер пайдаланылады. Зиянды заттарды тұнбаға түсiретiн, ауру ... ... ... ... ... ... ... қондырғыларда бактериялар органикалық қалдықтарды, зиянды заттарды ыдыратып, сiңiредi.
Суды тазартуда кейбiр өсiмдiктер мен жануарлар ... роль ... ... су ... ... тiрi ... деп атайды. Оларға су гиацинтi жатады. Ол ... ... ... ... улы ... және ... ... қалдықтарын сiңiредi. Қамыс суды ауру тудырушы бактериялардан, тұздың артық ... ... ... ... Суды ... өлең шөп, батпақты қырықбуын тазартады.
Ал мынадай жануар - фильтраттар, айқұлақ ұлу өзi арқылы күнiне 30 л суды ... ... ... да суды ... Бiр шаян ... 1,5л суды фильтрлейдi.
Кез келген табиғи су қоймасы өзiнiң өсiмдiктерi, саңырауқұлақтары, ... ... ... ... тазартады. Бұл организмдердiң барлығы - санитарлар, олар өздерiнiң суларын тазартады. Су қоймасына улы қалдықтар түссе, оның ... ... ... ... оттегi мөлшерi және қоректенуге қажеттi қорек мөлшерi азаяды, санитарлар өлiп, судың дәмi мен иiсi өзгередi.
Қазiргi кезде Дүниежүзiлiк мұхитты ластанудан ... ... ... ... қорғау бойынша мұхиттарды мұнаймен және тасымалданатын зиянды заттармен, қалдықтармен ластануды болдырмау, сиреп бара жатқан өсiмдiктер мен жануар түрлерiн ... ... ... ... ... халықаралық келiсiмдер жасалады. Суқоймаларының күйiн басқару мен бақылау жаңа құралдар арқылы жүргiзедi.
II Ерекше қорғалатын ... - ... ... ... ... ... әсерiнiң күшеюiмен байланысты табиғаттың кейбiр бөлiктерiн, жойылу шегiнде тұрған жануарлар мен өсiмдiктер түрлерiнiң мекен ету ортасын қорғау, ... ... ... су ... ... ... ... болып бағаланатын ерекше ескерткiштерiн сақтау қажеттiгi артты.
Экологтар әрбiр Ресей тұрғыны ... ... 58-65 ... табиғатта өткiзетiнiн есептедi. Халқы көп европалық мемлекетте орманның әрбiр ... адам ... орта ... 44 ... болады. Үлкен қала маңында орманда демалушылар концентрациясы жоғары. Бұл қоршаған ... ... ... күшi ... ... соның iшiнде табиғаттың жерлерiне де, әрине Жер ... ... ... ... ... ландшафтар, кейбiр табиғи территорияларды ерекше қорғаудың маңыздылығын да көрсетедi.
Толық немесе жекеленген, үздiктi немесе уақытша адамның қалыпты - ... ... ... ... және ... тепе - ... сақтауға адамзаттың тiршiлiк ортасы мен денсаулықты ұстап ... ... ... ... ... ... ... мағынасы бар бағалы табиғи және жасанды объектiлер мен құбылыстарды қорғауға арналған биосфера аудандары - ... ... ... ... жөнiнде айтып отырмыз.
Дүниежүзiнде мұндай территорияның үш мыңы ... ... ... ... ... ... дүниежүзiнде ең үлкен Гренландия ұлттық паркi, ол Гренландия аралының солтустiк - шығыс бөлiгiнде орналасқан. Ауданы 7 ... Ол ... ... ... ... ... ... - бұқалықой, ақ аю, морж, тюлень, поляр түлкiсi, ақ қоян және ... ... ... ... ... ... Орталық - Калахер резерваты - 5,3 млн.га. Монголиядағы Үлкен Гобий қорығы - 4,3 ... және ... Вуд - ... ұлттық паркi - 4,5 млн.га.
Тек құрлық бөлiктерi емес, акваториялар да қорғалады - 200 ден астам ... ... ... ... ... ... ... қорықтары - Астрахань (Волга дельтасында), Қиыр ... ... ... аймағы), Кивач (Карелиядағы Суна өзенiндегi сарқырамамен бiрге).
Дүниежүзiнде ұлттық парктер мен оларға тән территориялардан бес ... ... ... 1) ... ... 2) ... ... 3) толық резерваттар немесе бағытталған тәртiп резерваттары, 4) ... ... және ... ... ... 5) тарихи, мәдени - тарихи және ... ... ... ... - ... ... - ... комплекстердi қорғаумен бiрге, рекреациялық мақсатқа арналған ерекше қорғалатын табиғи ландшафтар ... ... ... ... ... ... ... парктiң барлық территориясында және оның қорықтық аймағында жер ... ... ... ... ... бар. ... 4 млн. км алып ... шамамен 2 мың осындай парктер бар.
Ұлттық парктер территориясы экологиялық, тарихи және эстетикалық жағынан бағалы, және табиғи мәдени ландшафтарды бiрiктiредi. Бұл ... ... ... қорықтық аймақтар; туристердiң реттелген саяхатына ашылған, рекреакциялық аймақтар; шектелген шаруашылық қызметтер ... ... ... ... өлi және тiрi ... ... бiрге ерекше бағалы табиғи комплекстердi қорғайды, және тарихи және мәдени ескерткiштердi де қорғайды. Олардың қорықтық аймақтарында ғылыми ... ... ... ... ... парк - 1872 ... АҚШ - да, Вайоминг, Монтана және Айдахо штаттарының территориясында құрылған Йеллоустан ... Оның ... - ... 900 ... Ол жер ... ең үлкен гейзерлi аудан: бұл жерде 3000 гейзерлер, көптеген ыстық көздерi бар. Ол жерде ... ... ... шалғындар, прериялар бар. Бизондар, вапиттер, аюлар (қара және ... ... 200 түрi және ... ... ... ... ... аз. 1993 ж басында жалпы ауданы 3,6 млн.га болатын, 17 парк бар. Олар тек 1980 ... ... ... ... 1991 жылы 5 парк ұйымдастырылды. Олардың территориясы ... ... және су ... ... ... пайдалану белгiсi бойынша, провинциальдiге ұқсас, олар орталық емес, жергiлiктi әкiмшiлiк орындарға бағынады. Толық резерват және бағытты тәртiбiнiң резерваттарға келсек, Қазақстанда ... ... - ... ... ... түрi ... келедi.
Қорықтар - табиғи комплекстердi бұзылмаған түрiнде сақтау үшiн, жануарлар мен өсiмдiктер түрiн қорғау және табиғи процестердi басқару үшiн кез ... ... ... ... ... заңмен ерекше қорғалатын кеңiстiк. Оның бiр түрi - биосфералы қорық, яғни әлемдiк масштабта ... ... ... ... ... ғасырлық процестер жүретiн, адам қайта құрған ландшафтар әсерiне түспейтiн, қатаң қорғалатын табиғи аймақ. Бұл ... ... ... ... дүниежүзiлiк торына ЮНЕСКО құрамына бiрiктiрiлген.
1999 жылдың соңына қарай Қазақстанда 9, ал Ресейде 75 қорық қызмет жасады (оның iшiнде 16 ... ... ... 20 ... ... 4-нiң ... 500 ... олар 1991 жылы ашылды. Сонымен бiрге халықаралық ресей-фин қорығы қызмет жасай бастады; шекаралық аудандарда жаңа халықаралық ... ... ... - ... ... - монгол, ресей - қытай - монгол.
Бiздiң елдегi үлкен ... ... ... ... 240 ... ол ... қызғылт фламинго ұялары, тыпшақ - шөлдi далалар, батпақтанған Қорғалжын және Теңiз көлi және ... ... ... ... ... ... ... қорық - Үстiрт, ол жерде Тұран ойпатының ландшафты шөлi және Үстiрт платосы, ... ... ... және ... ... қатаң тәртiбi бар территриялар резерваттар деп аталады. Оларға кең қорғалатын территориялардың орталық, бағалы бөлiгi - қорықтар мен ұлттық ... ... ... кез ... ... қызметi толық тыйым салынады, және олар экскурсанттар мен туристер үшiн жабық.
Қазақстандағы ерекше қорғалатын территориялардың кең тараған түрi - бұл ... ... ... ... ... бар ... ... акваториялар). Оның жеке табиғи ресурстары пайдаланылады. Олар шаруашылық қызметiнiң жеке түрлерiнiң және ... ... ... ... ... табиғатты территориальдi қорғау қызметiн атқарады.
Ерекше әдемiлiгi және тарихи бағалылығы бар жеке табиғи ... ... ... объектiлер - табиғат ескерткiштерi деп аталады. Қазақстанда 24 ... ... бар, ... ... ... ... ... Сопкасы, Синегорск пихталы тоғайы және т.б.
Республикада алғашқы мемлекеттiк ... ... ... ... Қазiр олар төртеу - Алтын - Эмель, Iле - Алатау, Баянауыл және Көкшетау. Болашақта тағы 12-сi ... ... ... ... және ... ... ... кеңеюде. Олар Астана, Қызылорда және Атырау қаласында ұйымдастырылады
Қорытынды
Биосферадағы ... ... ... ... калу және ... тірі организмдердің сан алуан түрлілігін сақтау мәселелерімен тығыз байланысты.
Қазіргі кезде Жер ... ... аяғы ... және ... әсеріне ұшырамаған алқаптар жоқтың қасы. Дегенмен де табиғаттың бастапқы табиғи қалпы сақталған немесе антропогендік факторлардың ықпалы онша байқала коймаған ... ... ... ... ... ... сақтап қалудың маңызы зор. Өйткені мұндай аумақтар антропогендік факторлар көбірек ықпал еткен аймақтармен салыстыру үшін қажет. Халықаралық ... ... ... ... ... ... жер ... 10%-ы ерекше қорғалатын табиғи аумақтар мәртебесін алуы қажет.
Ерекше корғалатын табиғи аумақтарға биосфералық қорықтар, ... ... ... ... ұлттық табиғи саябақтар, қорықтық аймақтар, корықшалар және т.б. табиғи нысандар жатады. Соңғы деректер бойынша дүние жүзінің 100-ден астам ірі ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылған. Мұндай аумақтардың жалпы көлемі 230 млн га жерді алып жатыр. Бұл жер бетіндегі құрлықтың 1,6%-на тең.
Ерекше ... ... ... ... кезде ұйымдастырылып жүрген түріне -- биосфералық қорықтар жатады. Биосфералық қорықтар дүние жүзіндегі кейбір ауқымды аймақтардың ... ... және ... қалу ... ұйымдастырылады. Онда табиғат қорғау шаралары халықаралық деңгейде жүргізіледі. Мұндай қорықтар табиғаты онша өзгеріске ұшырамаған экожүйелерде ұйымдастырылып, табиғатта үздіксіз болып ... ... ... ... ... Биосфералық қорықтардың аумағы бірнеше белдемдерге (ішкі, шекаралық және шаруашылық) бөлініп, ғылыми зерттеу жұмыстары жүргізіледі. Қазір дүние жүзінде 350-ге жуық ... ... ... ... ... және Наурызым қорықтарына биосфералық қорық мәртебесі берілген.Ақсу-Жабағылы, Алматы, Марқакөл және Батыс Алтай қорықтары таулы алқаптың ... ... ... ... ... ... ... аяқсыз кесіртке, үнді жайрасы, Алматы қорығында орақтұмсық, ілбіс, т.б. қорғалады. Ал Алакөл қорығында қара мойнақ ... т.б. ... ... ... ... В.И. ... , ... Басов В.М. Задачи по экологии , 2011.
* Тягунов Г.В.Экология , 2010.
* Колумбаева С.Ж., Білдебаева Р.М. Жалпы ... ... , ... ... А.Б., ... М.Ф., ... М.А. ... общей экологии Алматы, , 2007.
* Шилов И.А. Экология. М.: Высшая школа, 2001.
* Ильин В.И.. Экология, М., , ... ... Ю.В. ... ... ... и ... М., ... Национальные доклады о состоянии окружающей природной среды в Республике Казахстан в 2000-2006 г.г.. Алматы, 2001-2007 г.г.
* ... О.К., Лось В.А. ... и ... ... М., , 1997.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адамның қоршаған ортаға биогеохимиялық адаптациясы. Биосфераның биогеохимиялық ұйымдастырылуы және популяцияның физиологиялық гетерогендігі19 бет
Атмосфера туралы түсiнiк жəне биосфера мен адам өмiрiндегi маңызы10 бет
Атмосфера туралы түсінік, онын құрамы және биосфера мен адам өміріндегі маңызы14 бет
Байқоңыр космодромы және оның Қазақстан биосферасына әсері9 бет
Байқоңыр космодромының биосфераға әсері10 бет
Байқоңыр космодромының биосфераға әсері туралы6 бет
Байқоңыр космодромының биосфераға әсері қандай?10 бет
Биосфера9 бет
Биосфера - ғаламдық экожүйе7 бет
Биосфера - әлемдік экожүйе3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь