Естияр тобы балаларының музыкалық мәдениетін қалыптастырудың теориялық негіздері

Қазақстан Республикасының “Бiлiм беру туралы” Заңында ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтар, ғылым мен практика жетiстiктерi негiзiнде жеке адамды қалыптастыруға, дамытуға және тәрбиелеуге, сонымен қатар рухани және тәни күш-қуатын жетiлдiруге, жеке тұлғаның жан-жақты толысуына жағдай жасай отырып, зерделi азамат тәрбиелеу мiндетi көзделген. Демек, балабақшадан бастан жас ұрпақты халқымыздың рухани байлығын, мәдениетiн, салт-дәстүрiн терең таныстырып, бүгiнгi қоғам сұранысына ұлттық тәрбие берудің жаңарған жүйесiн жасау – бүгiнгi күннiң өзектi мәселесi болып отыр.
Білім берудің алғашқы деңгейлері балабақшадан басталмақ. Хакім Абай: «Адам ата-анадан туғанда есті болмайды: естіп, көріп, ұстап, татып ескерсе, дүниедегі жақсы-жаманды таниды-дағы, сондайдан білгені, көргені көп болғаy адам білімді болады» демекші,балабақшадағы музыкалық тәрбиенің маңызы зор
1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан – 2030. – Алматы: Білім, 1997. – 265
2. ҚР МЖМБС 1.001-2009. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты. Мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту. Негізгі ережелер.
3. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты. «1 жастан 6 жасқа дейінгі балаларды мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың жалпы білім беру бағдарламасының мазмұнының базалық минимумы». – Астана қ., 2004.
4. «Балбөбек» бағдарламасы. Ы. Алтынсарин атындағы Қазақ білім академиясының республикалық баспа бөлмесі. – Алматы қ., 1999.
5. «Біз мектепке барамыз» мектепке дейінгі ересек жастағы балаларды тәрбиелеу мен оқыту бағдарламасы.- Астана, 2009. - 106 б.
6. Өтетілеуов Е.«Балақай» - Алматы қ.: Жалын баспасы, 1986 ж.
7. Педагогическое наследие (Я.А.Коменский, Д.Локк, Ж.Ж.Руссо, И.Г.Песталоцци- сборник)/сост: В.М.Кларин и др.-М: Педагогика, 198
8. Қазақстан Республикасының білім беруді дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы. Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 7 желтоқсандағы № 1118 Жарлығымен бекітілген. www. Government.kz.
9. Аль-Фараби. Трактаты о музыке и поэзии /Пер. с араб. АН Республики Казахстан. Институт философии. Отв. ред. Бурибаев М.С.- Алматы, «Ғылым», - 1993-456 с.
10. Ибн-Сина. Избранные философские произведения. /Пер. с араб. М.: Наука, 1980.
11. Балтабаев М.Х. Қазақ халық музыкасы –Алматы, 1991.
12. Ұзақбаева А.С. «Тамыры терең тәрбие» -Алматы, 1995.
13. Жұбанов А.Қ. Ән – күй сапары, Алматы, «Ғылым» баспасы, 1976 .
14. Қоңыратбай Т.Ә. Қазақ халқының музыкалық мәдениеті мен фольклоры. –Алматы. «Мер Сал» 2003-164 б
15. Қоңыратбаев Ә. Қоңыратбаев Т. Көне мәдениет жазбалары.-Алматы: «Қазақ университеті». 1991.-400 б.
16. 1. Қоғамдық білім негіздері: Жалпы білім беретін мектептің қоғамдық-гуманитарлық бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық.
17. Нысанбаев Ә., Есім Ғ., Изотов М., Жүкешев К., т.б. - Алматы: "Мектеп" баспасы, 2006.
18. 2. Ұзақбаева С. Сырлы саздар тағылымы. Ұзақбаева С., Төлебаева Ж.- Алматы, 1999.- 28 б.
19. 3. Ажіғалиева У.А., Балажанова Қ.М. Музыкалық педагогикадағы халықтық салт-дәстүрлер оқу әдістемелік құрал. Құрастырушылар Ажіғалиева У.А., Балажанова Қ.М. – Павлодар, 2007. – 59 б.
20. Қазақ совет энциклопедиясы. Алматы, 1678 ж. Т-12. - 464 б.
21. Ұзақбаев С.А. Балаларға эстетикалық тәрбие берудегі халық дәстүрі. –Алматы, 1990.
22. Момынұлы П. Музыкалық тәрбие.- Алматы. ҚАЗақпарат, 2000.
23. Ұзақбаев С.А. Балаларға тәрбие берудегі халық дәстүрі. –Алматы, 1990.
        
        КІРІСПЕ
Зерттеу жұмысының көкейкестiлiгi. Егемендi елiмiздiң ертеңi - жастардың ... ... ... ... және бiлiм тереңдiгiмен өлшенедi. Жан-жақты, қабiлеттi ұрпақ - ұлтымыздың баға ... ... ... таңдағы педагогика ғылымының өзектi мәселелерiнiң бiрi - жеке тұлғаны жан-жақты дамытуда эстетикалық тәрбие беру ... ... ... ... ... ... кең, рухани бай азамат дайындау 1.
Халқымыздың ғасырлар бойы өмiр сынынан өтiп келген ... ... ... ... тәлiм-тәрбиелiк үлгiлерi және табиғат әсемдiгiн сезiну, дұрыс дүниетанымдық ұстанымдарының, өмiрлiк бағыттарының қалыптасуы, мәдениет пен өнердi бағалау, мәдени мiнез-құлықтарының ... ... ... экологиялық, эстетикалық тәрбие арқылы берiлетiнi дәлелдендi. Бұл мәселенiң дұрыс ... ... ... жастардың өрескел мiнез-құлыққа ұрынуы, тәрбиелiк мәнi төмен жат елдiк туындыларға елiктеушiлiк, рухани кедейленушiлiкке ... ... ... ... ... қабырғасынан бастап, мәдениетiн жетiлдiру, рухани сарайын ашу, ... ... ... оқу-тәрбие үрдiсiнiң тiрегiне айналдыру, яғни қазiргi заманғы талапқа сай музыкалық тәрбие ... ... ... ... ... ... мәселе.
Балаларды музыкаға деген сүйіспеншілікке тәрбиелеу барысында оларды сұлулықты көріп қана қоймай, сол сұлулық жолында еңбектене білуге үйретудің маңызы зор.
Балаларға ... ... ... ... аспектiлерi С.А.Ұзақбаева, Б.В.Асафьев, М.Х.Балтабаев, Р.Қ.Дүйсенбинова, Ж.А.Сүлейменова, М.С.Осеннева, Б.Т.Лихачев, Ю.Б.Борев, Д.Б.Кабалевский, т.б. ... ... ... ... ... ... ... берудің теориялық-әдіснамалық негіздері В.А.Сухомлинский, Н.К.Скалон, А.Н.Захлебный, М.Н.Сарыбеков, Т.В.Кучер, ... ... және т.б. ... көрініс тапса, экологиялық білім мен тәрбие берудің ғылыми-әдістемелік жолдары А.А.Сотников, К.Ж.Сарманова, Ұ.Ә.Есназарова, К.С.Құрманбаева және т.б. ... ... ... ... 3.
Эстетикалық тәрбиелеу, экологиялық тәрбие арқылы эстетикалық талғамын қалыптастыру мәселелерiне арналған еңбектердi және ... ... ... ... ... ... мен тәрбиелеу үрдiсiне терең талдау нәтижесiнде, рухани даму дәрежесi мен тәрбие деңгейiне қойылатын талап пен оны ... ... ... ... ...
Қоғам мұратына сай жан-жақты жарасымды дамыған тұлға тәрбиелеуде, өнердiң үлкен ... бар. ... ... көре ... ... ... ... дүниетанымын, соның негiзiнде мәдениетiн қалыптастыру құралы болып табылады. Оның мәнi мынада: ... ... ... ... тәрбиеленуiне, әсемдiк әлемiне үйiрсек болып қана қоймай, оны қорғауға және ... ... ... ... ... ... Сол ... әрбiр баланың музыкалық мәдениетін қалыптастыру маңызды 4.
Қазiргi жағдайда ... ... ... тобындағы балаларға музыкалық тәрбие беруде музыкалық мәдениетін ... ... ... ... ... мән ... отыр ... те болады.
Музыкалық тәрбие беруде музыкалық мәдениетін қалыптастыру тәрбиешінiң тарапынан арнайы жұмыс жүргiзгенде ғана ... ... ие ... Олай ... ... ... мәдениетін қалыптастыру мәселесiн теориялық және әдiстемелiк тұрғыда зерттеу ... ... ана ... ... ... ... ... қарастырылуы, аталған мәселенiң ғылыми негiздемесiн жасауда балаларға музыкалық тәрбие беру деңгейi мен қазiргi ... ... ... ... ... ... зерттеу тақырыбын: деп таңдауымызға себепшi болды.
Зерттеу объектiсi: Мектеп жасына дейінгібалалардың музыкалық мәдениеті.
Зерттеу пәнi: ересек топтағы балаларға музыкалық ... ... ... ... ... ... музыкалық тәрбие беру арқылы музыкалық мәдениетін қалыптастыру.
Зерттеудiң ғылыми болжамы: жеке тұлғаның iшкi ... ... ... т.б. ... ... әсерi барысында, психологиялық заңдалықтарды пайдаланғанда, балаларда мәденидамуды қалыптастыратын оқу мен тәрбиенiң тиiмдi жолдары ... ғана ... ... Музыкамен таныстыру, оның мән-мәнісін ұғындыру арқылы жас жеткіншектерді жан-жақты ... ... ... баланың қабылдауын, зейінін, ойын, тілін дамытуға болады.
Зерттеудiң мiндеттерi:
* Жұмыстың теориялық негізі ретінде мектеп жасына дейінгі балалаға ... ... беру ... ... мәдениетін қалыптастыру
* "Музыка ", "музыкалық талғам", "музыкалық мәдениет" ұғымдарын теориялық тұрғыда қарастыру.
* Балаларға музыкалық, ... ... беру ... мен ... ... көздерi: философ, педагогтардың тәрбие, даму негiздерi жөнiндегi ғылыми еңбектерi, Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... даму стратегиясы және басқа да құжаттар мен ... ... ... ... ... мәдениетi жөнiнде еңбектер; оқу-әдiстемелiк құралдар.
Зерттеу әдiстерi: зерттеу проблемасы бойынша философиялық, психологиялық, педагогикалық, әдiстемелiк әдебиеттерге тақырып ... ... ... ... балабақшадағы оқу-тәрбие құжаттарын (тәрбие жоспары, бағдарламалар) зерделеу.
Курстық жұмыстың құрылымы. ... екi ... ... ... ... мен қорытындыдан тұрады.
I ЕСТИЯР ТОБЫ БАЛАЛАРЫНЫҢ МУЗЫКАЛЫҚ МӘДЕНИЕТІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ... ... ... тобы ... ... ... ... маңызы
Қазақстан Республикасының "Бiлiм беру туралы" Заңында ұлттық және жалпы адамзаттық ... ... мен ... ... ... жеке ... қалыптастыруға, дамытуға және тәрбиелеуге, сонымен қатар рухани және тәни күш-қуатын ... жеке ... ... ... жағдай жасай отырып, зерделi азамат тәрбиелеу мiндетi көзделген [4]. Демек, ... ... жас ... ... ... байлығын, мәдениетiн, салт-дәстүрiн терең таныстырып, бүгiнгi қоғам сұранысына ... ... ... ... ... жасау - бүгiнгi күннiң өзектi мәселесi болып отыр.
Білім берудің алғашқы деңгейлері балабақшадан басталмақ. Хакім Абай: демекші,балабақшадағы музыкалық ... ... зор 5. . ... ... шағынан тәрбиеленіп келе жатқан балада музыканы тыңдау, оны түсіну, есте сақтау, ажырата ... ән ... би ... сазгерлерді, аспаптарды тану қабілеттері бірте - бірте қалыптаспақ. Ал, балабақшаға ... ... ... ... ... ... аталған білім дағдыларын қалыптастыру музыка жетекшісінің алдына қойылған аумақты да, ... ісі. ... ... ... ... ұйымдастырудың түрлері: ән сабағы, баланың жеке музыкамен шұғылдануы, баланың күнделікті өмірдегі музыканың орны ... ... ... ... мәдениетке тәрбиелеу мәселесін қарастыру өзекті, әрі осы уақытқа дейін арнайы қарастырылып жатқан тыс мәселелердің бірі.
Жалпы музыкалық білім беру арқылы ... ... ... ... тәрбиелеу үрдісі тиімді болуы мүмкін, егерде:
-мектеп оқушыларын музыкалық ... ... ... - ... және ... негіздері анықталса.
-мектеп оқушыларын музыка өнері негізінде музыкалық мәдениеттікке тәрбиелеу тиімдігінің өлшемдері, ... мен ... ... оқу ... ... ... оқушыларын музыка өнері арқылы музыкалық мәдениеттілігін қалыптастырудың музыкалық-педагогикалық шартары белгіленсе;
- оқушылардың музыкалық ... ... ... ... тәжірибелік-педагогикалық тексерістен өткізіп, ғылыми - әдістемелік ұсыныстар берілсе, сонда ғана мектеп оқушыларының музыкалық ... ... ... арта ... бірге,
-музыка пәні арқылы мектеп оқушыларының музыкалық мәдениетін қалыптастыру ғылыми-педагогикалық тұрғыда негізделеді;
-мектеп оқушыларының музыкалық мәдениетін қалыптастыруда музыка пәнінің ... ... ... мен ... ... пәні ... ... музыкалық мәдениетін қалыптастырудың педагогикалық шартары негізделінеді.
Бала тәрбиесіндегі негізгі мақсат - өзінің бай тарихи тәжірибесіне сүйене отырып, ... ... ... ... ... ... отбасы, ауыл-аймақ, ар-намысын қорғай білетін, жаны жайсаң, арлы азамат тәрбиелеу ... Осы ... іске ... ... ... ... бастап, ауыл ақсақалдары, көнекөз қариялар мен ақын, жыршы, жырау, әнші, ... ... өнер ... бәрі ... ... ... ... ісін жүргізушілер болып келгені көпке аян.
Ән мұраларының тәрбиелік ... мен ... ... халықтың болмыс тіршілігімен, өмір тынысымен сабақтас бағалы қазына. Қазақ әндерінің ... ... ... ... ... ... ... сипаты, көркем образдылығы, философиялық ой тереңдігі, синкреттілігі, сан алуан жанрлығы, көп варианттылығы балалар мен ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуына, әсемдікті қабылдай білуді үйренуіне ерекше қолайлы жағдай жасайды 6.
Қазақ халқының ұлттық-мәдени қайта өркендеуі жағдайында жеткіншек ұрпақты ұлттың ... ... ... ... ... ... дәстүрлерінде тәрбиелеудің заңды,объективті қажеттігі арта түседі. Мұндай жағдай жеткіншек ұрпақты өз халқының рухани қазынасымен, оның ұлттық мәдениетімен, әдет-ғұрыпы, дәстүрлерімен неғұрлым ... ... ... ... Өйткені мұндай негіздерді білмей, өз халқының ұлттық ерекшеліктерін сезінбей, басқа халықтың өзіне тән белгісін толық ... ... емес ... ... ... ұйымдастырудағы сыртқы ұқсастық өзінің бағыты және мазмұны жағынан барлық халықтар үшін ... деп ... ... бола ... ... ... тәрбиелік идеялары ұлттық рухқа қаныққаны соншалық, оларды бөтен топыраққа көшіре салу әсте мүмкін ... ... өзі ... және ... бастау көздерге сүйенген тәрбие дерексіз идеяларға негізделген немесе басқа халықтан алған ең таңдаулы жүйелерде жоқ тәрбиелік күшке ие ... ... ... ... етер асыл ... ... сүзгісінен өтіп, бүгінгі ұрпақтың еншісіне жеткен ән қазынасы қашаннан дәстүрлі өнердің қаймағы саналған.
Музыка әуенін тыңдап түсіну мәдениеті бала ... ... ... ... жөн. Ол үшін оқушыны, ең алдымен, сезім байлығын дамытуға, есту, есте сақтау, қиялды ұштау және шығармашылық еңбекке үйреткен ... ... ... одан ... ... алу үшін ... ... талғамдық деңгейі, оқушыға беретін сезімдік ассоциациясы маңызды орын алады.
Оқушыларды музыканы қабылдаудың сапалы жағына қызықтырып отыру - ұстаздың басты борышы.
Музыканың түсінікті, ... ... ... үшін ұстаздың алдын ала жоспарлаған дайындық жұмыстары, көркемдік-педагогикалық, музыкалық талдаулары, әсерлі әңгіме-суреттемелері оқушының музыка қабылдау сезімін дамытып, оның дұрыс ... ... ... ... ... ... ... талғамының қалыптасуы, оның шығармашылық ойының өсуі ұстаздың баланы қандай дәрежеде қызықтырғанына байланысты қаралатыны ... ... ... ... дұрыс тыңдай білуге үйрету сабақ жоспарынан тыс қалмауға тиіс 7.
Музыканы ... ... ... түрлі кезеңмен атқарған тиімді.
Мысалы, I кезең -- ... ... ... ... ... - музыкалық шығарманы талдау, тыңдау, бөлімдерін жекелей қарау, ... ... ... ... ... -- биік деңгейде, музыканы мағыналық тұрғыдан қабылдауға үйрету.
Оқушылардың жалпы музыкалық танымын, яғни музыкаға деген ... ... ... ... бағытта дамытып, бағдарлап отыру да - ұстаздық шеберліктің бір түрі.
Музыка сауатының қарапайым элементтерін меңгеру (демек, нота жүйесін меңгеру) ... ... ... бір түрі ... ... жүйені толық меңгеру жалпы білім беру саласындағы міндетті мақсат емес, ол тек оқушыларды музыка өнеріне жұмылдыру, қызықтыру жұмыстары үшін қолданылады. ... ... ... ... ... жалпылама символы (рәміздері) ретінде әуен-саздан көркемдік ой тудыруға, мән-мағыналық түсінік ... ... ... ... ... ... сабақтарын өту кезеңдері болады. Бұл сабақтардың негізгі ... - ... ... ... ... ... ... арнаға бағыттау және ұлттық дәстүрлі өнерлердің негізгі салаларымен таныстыра ... ... ... ... ерекшеліктері мен рухани қадір-қасиетін бала танымына сіңіре білу әр ... ең ... ... екенін ерекше бөліп айтпақпыз. Әрбір ән-күй сабағында осындай ұлттық дәстүрлерге арналған танымдық бөлімдер болуға тиіс. Ән ... ... айту ... ... ... нота баспалдақтарының белгілерін саусақтармен белгілеу, сондай-ақ баспалдақтар арақатынасын графикалық суреттермен көрсету сияқты көрнекті құралдарды қолдану ... де ... пөні ... орын алуы керек.
Музыка пәнінде музыкалық-ырғактық қозғалыстарға баса мән берілгені жөн. Бұл әдістер оқушының ... ... зор әсер ... ... ... шеберліктің қалыптасуына негіз болады. Музыка сазының метрикалық негіздерін ажыратуға, оның фразалық бөлімдерін сезінуге, шығарманың ... ... ... ... ... мәні өте зор. ... пәнінің негізгі мақсаттарынын бірі - оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамыта отырып, әр баланың жеке ... ... ... дем ... ... .
+ ... тобы ... музыкалық мәдениетін қалыптастырудың мүмкіндіктері
Егемен Қазақстанның ғылымы мен білімінің ... ... ... мен тәлім-тәрбие идеяларын сақтай отырып, әлемдік білім кеңістігіне кірігуімен анықталады. Үшінші мыңжылдық жылнамасын ашып отырған бүгінгі ... ... беру ... ... ой - ... ... мен әлеуметтік саласының тұрақты дамуының басты факторларының бірі екендігінде. Еліміз ... ... ... ... ... ... қоғамдағы саяси, әлеуметтік-экономикалық, мәдени білім парадигмасы жүйесін әлемдік өркениет үлгісінде дамытуда. Өйткені кез келген жаңа тәуелсіз ... ... даму ... ... ... болады. Бұл ерекшеліктер оның аумағында мекен ететін халықтардың тұрмыс-тіршілігімен, дәстүрлі мәдениетімен, салт-дәстүрімен және ... ... ... айқындалады 8.
Даму процесінде қол жеткізген тарихи тәжірибе із-түзсіз ... ... ол ... идеяда, мәдени-әлеуметтік және құндылықтар жүйесінде белгілі ретпен жинақталып ... ... ... таңдаулы мүшесі болу - елдің рухани және мәдени қуатына, ғылымы мен біліміне байланысты. Елбасы Н.Ә. ... , - деп атап ... [6]. Бұл ... жалпыадамзаттық және ұлттық құндылықтарды бойына сiңiрген саналы да парасатты тұлғаны тәрбиелеу қажеттiгi де білім мен тәрбие беру ісіне жүктелетіні, ал ол ... ... ... ... бiлiм ... қалыптастыруға бағытталған ортақ мүддеге әкелетіні сөзсіз. Осы тұста балаға музыкалық тәрбие берудегі мақсатымыз бен ... ... ... қызығушылығын, әр түрлі музыкаға эмоциялық сезгіштігін қалыптастыру және дамыту; ... ... ... ... әнге ... . - ... қабылдауын, таныс шығармаларды әуенінен тану және есте сақтауын дамыту; .- ... ... ... ... дамытуға жағдай жасау;- Музыкалық әрекеттің барлық түрі бойынша белсенділікті дамыту.Сол себепті, музыканың құдіретті күшін бала бойына дарыту, сіңіру мақсатында музыка, ... әуен ... ... өмірінде орын алуы қажет. Музыкалық оқу іс - әрекетінің музыка тыңдау бөлімі бойынша ән, күй, халық әуендерін, басқа ұлттық ... ... ... ... ... ... есте ... ажырата білумен қатар, оның мазмұнын, көркемдік қасиетін ... ... . Әнді ... ... жеке, көппен қосылып, орындау кезінде дауысын дамытуға, өлең сөзін дұрыс, анық айтуға, ырғақты қимылмен музыка үндестігін ... ... ... ... ... қозғала білуіне ерекше мән беріледі. Музыканы басқа ... ... (тіл ... ... дене ... ... т. б) баланың көңіл хошы, өз күші мен ептілігіне қызығушылығы арта түседі 9. . Ән ... ойын - ... ... кештерде, ертеңгіліктерде, билерде, ойындарда бірге жүреді. Демек, ойнай жүріп, баланың әнге деген құштарлығы арта түседі. Музыкалық - ... ... ... ... музыкаға қызығушылығын арттырады және музыкалық іс - әрекет түрлерін тез, әрі дұрыс үйренуге көмектеседі.Музыкалық оқу іс - ... ... - ... ... ... ... пайдалану - музыканы сипатына, көңіл - күйіне, ... ... ... ... ... ... әр ... музыкалық шараларға тек жеке өзін қатыстырмай, үлкендермен, ата - аналармен бірге қатыстырудың мәні зор. Бұл баланың өзіне - ... ... ... ... ... . ... - ... қимылдарды орындауда, би билеуде музыкалық аспаптарды қолдану музыканың ... ... ... екпінін ажыратуға үйретіп, орындаушылық шеберліктерін шыңдайды.Мерекелік ертеңгіліктердің, ойын - ... ... ... ... бала ... ... дәл бере ... сахна мәдениетіне жауапкершілікке, көпшілікпен жұмыс істеуге үйренеді. ... оқу - ... ... жан - ... ... ... басты міндеттердің бірі бала тәрбиесіне қазақ халқының ғасырлар бойы ұрпақтан ұрпаққа мұра болып келе жатқан тұрмыс - ... әдет - ... ... ... ... ... пен мәдениетке, өнерге үйрете отырып, баулу. Белгілі бір өнер иесіне арналған ... ... - ... кештер өткізу де бала санасында із қалдырады. ... ... ... ... да пайдалы ісін қайталауға, ұқсап бағуға талпындырады. Әр сазгердің немесе әншінің шығармашылығындағы, репертуарындағы ... ... ... ... ... бала тағы да ... ... әсерін, бейнелеу күшін түсініп, жақсы мен жаманды ажырата алуға үйренеді.Сол сияқты баламен жеке жұмыс жасауда әр баланың бойындағы қабілетін тауып, ... жол ... ... ... түсіне шығарма кейіпкерімен бірге жетіле, әсемдік пен әдемілікті сезіне өскен бала ... тек ... ... ұлттық қазынаны бағалай білетін, саналы да білімді, ... ... адал ... болып өсерісөзсіз.Өнер түрлерінің әрқайсысы адамға әсер етудің спецификалық құралдарына ие. Музыка болса, бала өмірінің ең басында әсер ету мүмкіндігіне ие. ... ең бір бай әрі ... ... ... ... оның аса ... эмоциялық әсері бар, адамның сезімін тәрбиелейді, талғамын қалыптастырады ... ... ... ... ... ... дамуы музыка мәдениеті негізінің қалыптасуы екенін айтады- яғни, ... ... ... ... жастан бастау керек. Балалық шақта музыкалық әсердің ... ... ... ... ... өте ... ... табиғи ырғақты сөзбен пара-пар. Сөйлеу үшін сөздік орта қажеттілігі сияқты, музыканы ... ... үшін ... ... дәуірлер мен стильдердегі музыкалық шығармаларды қабылдай білу тәжірибесі болуы тиіс, оның ырғағына үйренуі, яғни көңіл күйін тани білуі тиіс. ... ... ... ... ... дамуында кедергі болады, ол өзін тәрбиелегендердің тілі мен дағдыларын меңгереді, ... ғана ... ... Және ол балалық кезінде қандай дыбыстық ақпаратты бойына сіңірсе, оның болашақ саналы сөйлеу және музыкалық ... ... етер ... және ... тілі де осы ... ... да ... бесік жырын тындап өскен, санамақ айтып, ертегі тыңдап, ойын-күлкі арасында өскен бала көпшілік бақылауға ... ... ... ... ... болатындығы осыдан кейін түсінікті болады. Музыкалық даму жалпы дамуға ештеңемен алмастыра алмайтындай әсерін тигізеді: адамның эмоциялық аймағы қалыптасады, ... ... ... және ... ... ... тәрбиеленеді 12.
Музыка мектепалды баласының өмірінде педагог әрекетінің белсенді ұйымдастырушылығы арқасында қолданыс табуы тиіс. Балалардың музыкалық қабілеттерінің дамуы ... ... ... мен ... жұмысының түйісуіне байланысты болады. Музыкалық жетекші мен тәрбиешілер әрекеттестігінде балалардың музыкалық ... ... ... ... жоспарлау олардың ұғымдары мен әрекеттерінің жалпы мағынасын қалыптастыруларын салыстыруға бағытталған инициатива ... ... ... ... жағына белсене қатыса жүріп, музыка жетекшісі ... ... ... - ... білімді белсене насихаттау тиіс. Егер ата-аналар музыкалық тәрбиенің маңыздылығын түсінетін ... олар ... ... ... үйірмелерінде, студияларында, балалармен бірге концерттерге, музыкалық спектакілдерге барады, жан- жақты музыкалық әсерлермен байиды, олардың ... ... ... тәрбие бойынша жұмыс істейтін педагогтер жұмысының басты жетістігі барлығын ... ... ... ... , ... ... білігін жүзеге асыру болып табылады.
II Естияр тобы балаларының музыкалық мәдениетін ... ... ... тобы ... ... мәдениетін қалыптастыруды дамыту
Мәдениет - мәңгілік және жалпыадамзаттық категория. Алайда қай халықтың болмасын бұл салада өзіне ғана тән ... мен ... ... үлгілері болады. Бұл ерекшеліктердің негізін халық ғасырдан ғасырға, ұрпақтан ұрпаққа мирасқа қалдырып отырады. Егер оларды жай хронологияға көшірер болсақ қазақ жері мен ... ... бойы ... оны ... тәрбиелеу, оқыту жүйелерінің даму диалектикасын да түсінер едік.
Музыка адамзаттың рухани азығы, жан серігі, ұшқыр ... ... ... ... ... қобыз жеткізеді, сыбызғы білдіреді деген сөз тіркестері қазақ мәдениетінде кездейсоқ кездеспейді. Жасөспірімнің бойында талғампаздық, эмоциялық сезім ... ... ... өсуінде, музыка әлемін түсінуінде мектептегі музыка тәрбиесінің алатын орны ерекше.
- деп Мағжан Жұмабаев айтқандай, оқыту процесіне жаңа көзқараспен ... ... . Өз ... көрнекті педагог В. Сухомлинский деп тәрбие үрдісінде өнерге аса көңіл аудару қажеттілігін қысқа да түсінікті түрде атап ... ... да ... ... ... күн әуендерімен, классикалық музыкамен ұштастыра, шығармашылықпен ақырыпты аша түсіп, оқушыларды ... ... ... білу ... ... өз ... шеберлігін талап етеді. Оқуға ынтасы барды да, ынтасыздарды да, тәртіптілер мен тәртіпсіздерді де ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыра отырып, қоғамның саналы азаматы етіп шығару - ұстаздардың ... ... 13.Н. Ә. ... , - ... аса ... ... Ы. ... деп орынды баға берген. Мұғалім - баланың жеке тұлғасын ... бала ... ... ... ... өрлететін басты тұлға. .Ал ... ... ... ... ... сол жас ... ... алуға деген құштарлығын арттыруда оқыту технологияларының алар орны ерекше14. ... күні ... ... оқытуды қолдану арқылы оқушының ойлау қабілетін арттырып, ізденушілігін дамытып, құзыреттілігін қалыптастыру ең негізгі ... ... ... . ... пәнінде жаңа әдістерді пайдалану арқылы мектептегі сабақтарды жаңаша ұйымдастыру, мұғалімнің рөлі мен қызметінің артуына жағдай жасау, теориялық, ғылыми - ... және ... ... ... ... оқушылардың құзыреттілігін қалыптастыру, ақпараттық технологиялар мен инновациялық оқыту әдістері арқылы оқушыларды ... ... ... ... ... еңбексүйгіштікке тәрбиелеу. Инновациялық әдістерді баланың білім деңгейіне және жас ерекшелігіне қарай оқу ... ... ... міндет болып табылады. . ... ... ... ... мен ... ... маңызы да зор болады. Біз осы бағыттарда сын тұрғысынан ойлау технологиясын пайдалана отырып, ... ... ... ... ... асыруды ұсынамыз. . Сын ... ... ... ... әдіс - ... күнделікті оқу іс-әрекетінде қолданып жүрміз атты оқу іс-әрекетінде деген сауал төңірегінде ассоциация жасауда балалар ... ... ... отырып, тез әрі толық жауап берді. тақырыбындағы кластерлеу ... да ... ... ... ... ... ... соң уақытнамалық әдіс арқылы оқушылардан Абай әндері туралы мәліметтерді сұрауға болады. Бұл әдісте де балалардан ұтымды әрі ... ... ала ... ... ... байқар едік. оқу ... ... ... ... ... әдісін қолдануға болады. Ән үйрену бағыты бойынша И. Нүсіпбаевтың деп аталатын өлеңін айтқыза отырып, өлең ... ... ... ... болады. Нәтижесінде оқушылар өлеңмен қоса, оның мағынасы мен мазмұнын ... ... ... қалыптастырады. Құрманғазының күйін тыңдап, шығу тарихымен танысқан ... ... ... ... ... ... меңгерте аламыз 15.
Қорыта келе, жалпы сын тұрғысынан ойлау технологиясын қолдану барысында менде қандай ... ... ... ... ... Оқу іс әрекетінің жоспарының құрылымы өзгерді.2. Балалардың жұпта, ... жеке дара ... ... ... - бірі ... ... мәдениеті артты.5.Оқу іс-әрекетіне деген қызығушылықтары оянды.6.Оқу іс-әрекетін жүйелі баяндауды үйренді. Сын ... ... ... ... ересек топтағы балаларға музыкалық мәдениетін,сапалы білім мен саналы тәрбие беруде - таптырмас технология.
2.2 Естияр тобы ... ... ... ... жүргізілетін жұмыстар
Кең даланы күйiмен күмбiрлетiп, ұрпағын күңiреткен Құрманғазыны, ұлттық таным мен тәлiм дүниесiнiң ой-маржанын сүзiп, өз ұрпағына ... ақыл мен ... ... ... дана ... ... мектептiң қайнар бастауына айналып, шәкiрттерiн бiлiм қияларына самғатқан ұстаз ... ... ... мен ... ... жұлдыздай жарқыратып, таным кiлтiн ұрпағына аманат қылған ғұлама Шоқанды тәрбиелеген халықтың тағылымдық мұралары - ... қай ... ... ... ... ... жарқыратып тұрғаны шындық едi.
Бабаларымыздың көне ғасырлар көшiнен жеткен асыл ... ... ... ... заманның қай кезеңінде болмасын оңай болмағаны хақ.
Ересек тобындағы балаларға халқымыздың мол мұрасын санасына сіңіре ... ... ... құлшынысын ояту, музыкалық мәдениетін қалыптастыру басты міндеттеріміз болып отыр.Музыкалық шығарманы таңдау кезінде ... есте ... ден қоя білу және оның ... тап ... ... сезе білу қабілетін тәрбиелеудің де маңызы өте зор 16.
Балалар музыкалық бейнені (образды) орындалып жатқан кезінде, оның қайсыбір бөліктерін дәл ... бере ... ... ... ... ... ғана жақсы түсінеді.
Музыкалық шығармалар мен әндердің қайсібір бөліктерінің мазмұны мен мәні ... іс ... ... ... көрсетіліп отырғанда ғана балалар музыкалық бейнені (образын) жақсы қабылдайтын тәрбиеші үнемі ескеріп отыру керек.
Бір шығарманы бірнеше рет қайталағанда ... ... ... ... ... ... үшін үйрету кезінде тәлімгерлік әдістерді барынша өзгертіп, түрлендіріп отыруға тура келеді. Музыкалық жетекші ... ... ... әсер ... жеткілікті қалыптасқанына көзі жеткен сәтте екі шығарманы қатар алып салыстыру әдісін қолдануына болады. Ол үшін ... ... ... ... ... да, ... жағынан да бір-бірінен өзгеше екі шығарманы тыңдатып салыстыруға мүмкіндік жасау керек.
Мәселен халық әуені / өндеген Б. ... / мен , / ... ... ... ... осы екеуін тыңдай отырып балалар олардың бір-бірінен әжептәуір айырмашылығы бар екенін / бір көңілді екпінмен айтылса, екіншісі-баяу, ... ... ... ... ... ... кейінгі үйрету кезінде Құрманғазының күйі мен Жүсіпәлиевтің әнін немесе халық күйі мен ... ... әні ... Б.Дәлденбаев/ өзара салыстыруға болады. Мұндай салыстырулар балалардың музыканы саналы түрде ... ... ... ... бөлімінде әртүрлі тәсілдерді түрлендіріп пайдаланған тиімді.
Соның ішінде ... ... ... ... ... ... ... күй өнеріне айрықша тоқталған жөн. Мәселен, естиярлар тобының оқу бағдарламасында , , ... ... ... бар. Бұл ... ... ... ... қабылдауы-негізгі талаптың бірі. Мәселен, Құрманғазының күйін балаларға таныстырғанда қолданылатын әдіске аз-кем тоқталайық . ... күй ... оның шығу ... ... ... ... берген жөн. Бұл ретте мертіккен киіктің ақсаңдап бара жатқанын нақты көрініс, суреттер арқылы көрсетіп отыру да ... ... ... ... ... ... немесе күй сандықта ара-арасында түсіндіре орындап берген әсерлі.
Келесі сабақта күй атасы-Құрманғазының өзі туралы айта ... оның ... ... ... тағы да бір ... орындау керек. Осы күйдің табиғатын түсіндірген кезде ақсақ киіктің оқ тиген соң ауырған аяғын ... ... ... ... жай, ... дыбыста орындау арқылы түсіндірген тиімді. Сабақ үстінде күйді орындағанда бір-екі ... ... ... ... киіктің жүгірген, жараланған тұстарын күй сарынына сай ... ... да ... ... ... бейнелей сездіруге әрекеттенген жөн. Балалардың түсіну, қабылдау мүмкіндігін тексеру ниетімен сабақта ... ... , ... немесе орта тұсын орындау арқылы балаларға жұмбақ тастау, күйтабақты тыңдату ... де ... ... ... ... барлық нақышымен толық қабылдануының мәні зор. Сондықтан оны орындау кезінде жол-жөнекей сұрақтарымен желісін үзіп ... ... ... ... ... ... тыңдауға тәрбиелеу маңызды. Олардың музыкалық ой-өрісін ... ... жыл ... ... жазу жүйесі арқылы музыкалық шығармаларды тыңдауды әр түрлі дидактикалық ... ... ... ... 20.
... ... Балалар! Музыка мазмұнын ұғынуға, әсемдеуге динамикалық реңкі де көмектесетінін білдік. Мен ... ... ... ... ... (Ойын шартын түсіндіреді)- Менің қолымда қима қағаздар бар. Олардың түсі қандай екен, айтып беріңдерші... (Ашық қызыл, қанық қызыл қима қағаздарды ... ... ... түсті қима қағаздар. Ал олардың айырмашылықтары бар ма?- Дәл сол сияқты бір ғана музыканы үш түрлі ... ... ... ... Ойын ... ... музыка ақырын естілсе ашық түсті, орташа естілсе қызыл түсті, қатты естілсе ... ... ... қима ... ... ... берулерің керек, жарай ма? (Ойынға қатысады. Ойын арқылы дыбыстардың динамикалық ... ... ... ...
- ... Мен ... ... бірнеше дыбыстарды тыңдатып көргім келеді. Мынау ненің ... ... ше? ... танып, атайды)- Барлық дыбыстарды дұрыс таптыңдар. Бұл дыбыстарды мен бір ... деп атар ... ... мен ... білемін. Шулы дыбыстардың белгілі биіктігі, өзара байланысы жоқ. Ал музыка - лық дыбыстардың өз ... ... ... ... Біз ... ... ... ойнап немесе әндете, қалауымызша соза аламыз. Қане, айтып көрейікші.- Алдымен, 7 ... тура және кері ... ... ... ... ... аса ... құбылыстардың бiрi - жаһандану дәуiрiнiң бiлiм, ... және ... ... зор ... тигiзiп
жатқан кезеңiнде - адамзат ұрпағының тағдырына деген алаңдаушылығы мен жауапкершiлiк сезiмдерi толастаған емес. Жер ... ... ... ... жатқан олар - бабалары мирас етiп қалдырған рухани-мәдени қазыналарын қастерлеп, өскелең ұрпақ тәрбиесiне жаратып келе жатқаны шындық.
Ұлт болашағы - жас ... ... ... әр ... өне ... барлық асыл қасиеттердi ұрпағының санасына сiңiрiп, өркениет мәдениетiнде теңдесi жоқ рухани қазынасын ... ... ... ... ... ... жас ... кешендi тұрғыда сапалы бiлiм, саналы тәрбие берудiң тарихи-әлеуметтiк маңыздылығының жоғары екенiн - бүгiнгi ... ... ... ... ... ... мағынасы ауқымды ғылым жүйесi екенiн ескерсек, оның әр саласы, соның iшiнде - ... ... ... ... ... ... анық ... мәдениет мәселесi бойынша кейiнгi жылдары iргелi зерттеулер жүргiзілiп ғалымдардың назарынан түскен емес. Қазiрде соңғы ... ... ... ... озық технологияларға сүйене отырып, музыкалық мәдениет мәселелерін одан ары ... ... ... ... мен дамыту бүгiнде өмір талабы болып отыр. Музыкалық мәдениет ... ... ... ... оқу iс-әрекеттерiнде барынша пайдалану - қазiргi кездегi ұрпақ тәрбиесіне қойылып отырған педагогикалық талаптардың бiрi. Сонымен ... ... ... үрдісті мәдени негізде қалыптастыру мәселелерін жетекшi ғалымдардың зерттеулері қатарына жатқызған ғылыми еңбектер мен ... ... ... жинақталып келедi23.
Көптеген тәжiрибелер тек қана теориялық материал ғана болып қалмай, зерделену барысында сарапталу мен ... ... ... ... ... бiрi - ... ... ұйымдарда музыкалық мәдениетін қалыптастыру мәселелері. Осыған орай, төмендегідей қорытындыларға назар аударылды:
* Бүгінгі музыкалық мәдениет тәжiрибелердi сақтау мен ... ... ... ... ... ... көрсеттi;
* Ұдайы және үздiксiз даму үрдiсi - заман мен уақыт өзгерiстерiмен санасып, нәтижесiнде қоғамдық қажеттiлiктерге ... ... мен ... ... ... Музыкалық мәдениет көзі - халқымыздың ән өнерін марапаттай отырып бүгінде өскелең ұрпақты ... ... ... ... ... ... ... ұлттық тұлғаларын даярлауға мүмкіндік алып отырмыз.
* ... ... ... ұлттық тәрбие құралының маңыздылығы жөнiнде ғұлама ойшылдарының, ағартушылардың құнды пiкiрлерi, осы мәселе төңiрегiнде ой түйiндеуге негiз болды. Ол ойымыз мектепке ... ... ... ... ... ... қоршаған ортадағы құбылыстарды тану мен бейiмделу және өмiр сүру ... ... ... ... ... ... өте келе ол дүниені қоршаған ортаны тану үшiн жай бақылау мен ұғыну ғана ... ... ... ол ... ... ... анықтау үшiн - халықтың бiлiм тәжiрибелерiн жинақтауға ... ... арта ... ... қол ... ... ... қорыта келіп, оның оңтайлы жүзеге асырылуы мен ғылыми тұрғыда зерделенуін негіздей түсу мақсатында мынадай ... ... ... ... ... ретінде өз шешімін табуы қажет деп санаймыз.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* Назарбаев Н.Ә. Қазақстан - 2030. - ... ... 1997. - ... ҚР ... 1.001-2009. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты. Мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту. ... ... ... Республикасының Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты. . - Астана қ., ... ... Ы. ... ... Қазақ білім академиясының республикалық баспа бөлмесі. - Алматы қ., 1999.
* ... ... ... жастағы балаларды тәрбиелеу мен оқыту бағдарламасы.- Астана, 2009. - 106 ... ... Е. - ... қ.: ... ... 1986 ж.
* Педагогическое наследие (Я.А.Коменский, Д.Локк, Ж.Ж.Руссо, И.Г.Песталоцци- сборник)/сост: В.М.Кларин и ... ... ... ... ... ... ... дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы. Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 7 ... № 1118 ... ... www. ... ... Трактаты о музыке и поэзии /Пер. с араб. АН Республики Казахстан. ... ... Отв. ред. ... М.С.- ... , - 1993-456 с.
* Ибн-Сина. Избранные философские произведения. /Пер. с араб. М.: Наука, 1980.
* Балтабаев М.Х. Қазақ ... ... - ... 1991.
* ... А.С. ... 1995.
* ... А.Қ. Ән - күй сапары, Алматы, баспасы, 1976 .
* Қоңыратбай Т.Ә. Қазақ халқының музыкалық ... мен ... - ... 2003-164 б
* ... Ә. ... Т. Көне мәдениет жазбалары.-Алматы: . 1991.-400 б.
* 1. Қоғамдық білім негіздері: Жалпы білім беретін мектептің ... ... ... ... оқулық.
* Нысанбаев Ә., Есім Ғ., Изотов М., Жүкешев К., т.б. - Алматы: "Мектеп" баспасы, 2006.
* 2. ... С. ... ... ... ... С., Төлебаева Ж.- Алматы, 1999.- 28 б.
* 3. Ажіғалиева У.А., Балажанова Қ.М. Музыкалық педагогикадағы халықтық салт-дәстүрлер оқу әдістемелік ... ... ... У.А., ... Қ.М. - ... 2007. - 59 ... Қазақ совет энциклопедиясы. Алматы, 1678 ж. Т-12. - 464 б.
* Ұзақбаев С.А. Балаларға ... ... ... ... дәстүрі. - Алматы, 1990.
* Момынұлы П. Музыкалық тәрбие.- Алматы. ҚАЗақпарат, 2000.
* Ұзақбаев С.А. Балаларға ... ... ... ... - ... 1990.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектеп жасына дейінгі балаларға экологиялық мәдениетті қалыптастыру әдістертері21 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың музыкалық мәдениетін қалыптастыру25 бет
Музыка өнері7 бет
Жәңгір Ханның ағартушылық қызметі7 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың есте сақтау процесінің ерекшеліктері24 бет
17 ғасырдың музыкалық мәдениеті19 бет
200 орынға арналған залы бар және 100 оқушыға арналған музыкалық мектебі бар словяндық ұлттық мәдени орталығы41 бет
HTML тэгтер тобы6 бет
Windows server атты операциялық жүйелер тобы17 бет
«Білім беру» функционалдық тобының шығындары6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь