Жер қойнауы және оның байлықтары

І Кіріспе: Жер қойнауы және оның байлықтары.
ІІ Негізгі бөлім: Жер қойнауы байлықтарын ұтымды пайдалану.
А) Қазбалы байлықтарды пайдалану
Б) Шикізаттарды, энергия қуатын пайдалану
В) Күн сәулесі энергиясын пайдалану
ІІІ Қорытынды
Жер қойнауын құқықтық қорғау
Пайдаланған әдебиет
Күнді айналып жүрген 9 планетаның біреуі Жер - барлық адамдардың «үйі» болып саналады және солай болып қала бермек.
Әуелде салқын және борпылдақ жер қойнауындағы заттар бірнеше миллиөн атмосфераға жететін салмақтан жаншылып, бірте-бірте нығыздалып және ондағы радиоактивті элементтерден бөлінген жылудан қызып, біртіндеп үлкейіп осы күнгі қалыпқа келді.
Жер қойнауы қызуына байланысты ондағы заттар балқып, бір-бірімен араласып, қүрамы мен үлес салмағы аздар «қалқып» жоғары қабатқа көтеріліп, үлес салмағы ауырлап төмен түсіп орта қабатқа жиналған.
1. Ғ.Сағымбаев «Экология негіздері» Алматы, 1995ж.
        
        Жоспар:
І Кіріспе: Жер қойнауы және оның байлықтары.
ІІ Негізгі бөлім: Жер ... ... ... ... ... ... ... Шикізаттарды, энергия қуатын пайдалану
В) Күн сәулесі энергиясын ... ... ... ... ... қойнауы және оның байлықтары.
Күнді айналып жүрген 9 планетаның біреуі Жер - ... ... ... ... және солай болып қала бермек.
Әуелде салқын және борпылдақ жер қойнауындағы заттар бірнеше миллиөн
атмосфераға жететін ... ... ... ... және ... ... бөлінген жылудан қызып, біртіндеп үлкейіп осы
күнгі қалыпқа келді.
Жер қойнауы ... ... ... ... ... ... ... мен үлес салмағы аздар «қалқып» жоғары қабатқа көтеріліп,
үлес салмағы ауырлап төмен түсіп орта қабатқа жиналған.
Сөйтіп жер шарының ... ... 3500 км ... ете ... зор ... ядросы (өзегі) пайда болған. Оның салмағы жер шарының 34
процентін құрайды. Ядроны ... ... ... ... 2900 ... ... Мантия деп атайды. Ғалымдардың болжауы бойынша мантия
крем-ний, ... және ... ... ... Жер шарының сыртқы
қабатының жер қыртысы (литосфера) деп аталады. Оның ... 15-18 ... ... ... болады. Жердің осы қабаты адамдар пайдаланып жүрген барлық
минералды ... ... ... ... ... жер ... деп оның ... қабатын, мантияны және ядроны
қосып айту дұрыс. Бірақ күнделікті өмірде, ғылыми әдебиеттерде жер қойнауы
деген ... тек жер ... ... жатқызу кең тарап,
үйреншікті бола ... ... ... ... ... 6370 км-ге жетеді. Ал адамдардың осы
күні пайдаланып ... ... 10 ... де жетпейді.
Жер қойнауындағы пайдалы кендер 3 топқа белінеді:
жанатын пайдалы кендер-көмір, шым тезек, мүұнай, газ,
жанғыш тақта тас т.б.
металдық пайдалы ... ... ... ... т.б. ... метал алатын рудалар;
- Бейруда пайдалы қазындылар - тау мен химия шикі ... ... ... ... аппатит т.б.), отқа төзімді материалдар (талық, ... ... ... ерте ... бері жер ... ... заттарды алып,
керегіне жаратып келеді. Пайдалы кендер қазу мөлшері жыл сайын осіп, қазір
125 ... ... ... ... бір ... ... 25 тоннадан
келеді. Алғашын-да жер қойнауынан тек 4 металл: алтын, күміс, темір және
мыс алынатын болса, осы ... ... ... ... пен отын ... қойнауы әлі толық зерттеліп болған жоқ. ... ... ... 5 км - ден ... Коль ... ... өте ... 12 км-ге жетіп, енді 15 км-ге дейін бүрғылау көзделіп ... ... ... бір ... ... скважинасы 8 км. тереңдікке жетті.
Жер қойнауын жан-жақты зерттеу және ... ... үшін кең ... геофизикалық т.б. геологиялық іздестіру жұмыстарын жүргізу
қажет.
Жерасты байлықтарын ашуға ғарыштық аппараттардың да ... ... ... жүргізгенде әуелі жер қойнауының жарылған, ... ... ... ... ... ... түсіріп, мыңдаған км.
жол жүріп бірнеше жерді ... көп ... ... ... ... талдау жасап, қорытынды шығарады. Бұл өте ... ... ... түседі. Ал ғарыштан түсірілген суреттер пайдалы кен ... ... аз ... ... көмектеседі. «Салют» кемелері Каспийдің шығыс
жағалауынан газ бен мұнайдың жаңадан 66 ... ... ... 10 өте ... ... ... суреттер арқылы жер қыртысының жас ... ... ... ... ... болады. Олар мұнай мен газ
жиналатын жерлер. Жер қыртысының жарылған, бір - ... ... ... ... Бұл да мұнай мен газ барына дәлел болады. Осындай зерттеулер
Түркіменстан, Өзбекстан, Қазақстан жерлерінде ... ... ... мұзы мен ... ... ... үлкен
жанар таулар барын, жер сілкіну ондағы ... мен ... ... ... ... 1980 жылы Газли (Өзбекстан) маңында
болған жер сілкіну жер қыртысындағы ... ... ... Ауғанстан мен Калифорниядағы сынап қазбалы кен алқаптары
жердің тектоникалық ... мен ... ... пайда болғанын
анықталды.
Ғарыштан қарағанда Кавказ, Памир, Тянь-Шань таулары бір тау жүйесі
екені белгілі болды.
Барланған және зерттеген ... ... қоры онша көп ... ... ... тірі организмдері ... олар ... ... ... ерте ме элде кеш пе ... қоры ... ... осыған байланысты жер ... және оның ... ... ... кендердегі пайдалы заттарды қалдыққа ... ... алып іске ... ... ... ... саналады.
Ғалымдардың есебі бойынша дүние жүзіндегі белгілі пайдалы кендер
қазіргі ... ... және ... болса олардың қорлары мына
жылдарда таусылады: вольфром мен қалайы - 2005, ... - 2008, ... ... ... - 2013, ... - 2015, мұнай - 2018, кобальт - 2020, ... бен мыс - 2030, ... - 2035, ... - 2040, ... - 2045, ... ... - 2090, фосфорит - 2ІОО, тас көмір мен ... тұзы - ... ... ... ... ... көп АҚШ. ... оларда
қалайы, алмаз, марганец, хром, никель, кобальт т.б. минералдар жоқтың қасы.
Батыс ... ... мен ... ... кен байлықтары өте жеткіліксіз.
Көптеген елдер өздерінің кендерін кейінге сақтап, ... ... ... ... ... ... ... бағамен алғанды тәуір көреді.
Таяу және Орта Шығыс елдері Алжир, Венесуэла ... ... ... Ямайка - бокситке, Замбия мен Заир-мысқа бай. Дамушы елдердің
үлесіне жер жүзіндеғі мұнай қорының - 75, ... 50, ... - ... 30, ... - 25, ... пен ... - 60, темір рудасы-
ның - 33, фосфориттың - 40, алмаздың - 25 ... ... ... ... олардың байлықтарына қызығу себебін түсінуге болады.
Қазақ жері де қазбалы кендерге бай. Тас көмір мен ... ... ... ... 10 ... 155 кені, 102 жерде белгілері бар. Жалпы көмір
қоры 170 ... ... жуық оның ... 15 миллиардтан астам кокс
беретін көмірлер. Ең ірілері Қарағанды, ... ... ... ... Шу, ... ... бассейндері. Жанғыш тақ та қоры 4
миллиард тоннадан асатын ... ... ... ... ... және ... газ кендері Ақтөбе, Атырау, Маңғыстау, ... ... ... Қызылорда облыстарында, Металды пайдалы
кендерден 60 тан ... ... ... ... ... ... ... темір, марганец, хромит, ванадий, титан рудалары.
Еліміз түсті, асыл және сирек кездесетін металға да бай. ... ... ... - ... ... ... мыс, ... мырыш,
(соңғы екеуі полиметалға жатады), асыл металдан - ... ... ... ... ... ... ... тантал, ниобий, цирконий,
вис-мут, сурьма, сынап, мышьяк, кадмий, ғалий, индий, рений, талий, селен,
теллур т.б. бар.
Бейруда ... ... - ... ... барит, фосфорит, күкірт,
флюорит, натрий сульфаты, ас ... ... ... ... отқа ... доломит, әктас, кварцит, саз құм. Құрылыс материалдарынан - цементтік
және керамикалық шикізаттар, дала ... шыны ... ... гиис,
мәрмір, гранит, үлутас, ... ... ... ... ... габбро-диабаз, лейцит) қорлары бар.
Жаратылыстың бергені көп екен деп қолда барды шашып төгу, ... ... ... ... қалғанын қалдық санау әрине дұрыс емес.
«Шаруашылық байланыстарды ... ... ... ... ... ... ар-зан бағамен беріп «жомарттық жасағаннан гөрі келешек ұрпақты, ... ... ... де ойлаған жөн. Елдің байлығы сол жұрттың мұрасы,
онымен басқаларды ... деу ... ... шашып-төгу деген сөз.
Қазақ елінің байлығын әдейі алуға келген келімсектерге өнімнің ... шет ... ... ... ... автомәшине, жақсы теледидар,
тоңазытқыштар т.б. жеке ... ... ... ... ... ... ... шашу, талан-таражға салу болып саналады. Ал сол
байлықтың ... ... ... қой ... ... де құрғалуда.
Жер қойнауы байлықтарын қорғау, ұтымды пайдалану бүгінгі кісілердің
қамын ойлаумен аяқталмайды, келешек ұрпақтың да ... ... ... бар ... ... да ұмытпау керек.
Жер қайнауы байлықтарын ұтымды пайдалану.
Өкінішке орай, адамдар осы ... ... ... ... ... ... де, ... ортаға да тиімді екенін ескере бермейді.
Оның ... ... кен ... ... ... затты алын, қалғандарын
қалдыққа жіберіп шашып-төгіп, айналаны ластап жатады. Бар пайдалы ... ... ... ... шаша ... ... қоғамның тез арада баюы
екі талай.
Айтылғанның дұрыстығын ... ... ... Жаңа салынған
электр станцияларда жағылған отынның тек 40- 42 % ғана ... ... ... Ал ... ... ... станциялары бойынша бұл
көрсеткіш онан да төмен. Токты электр жүйесімен таратқанда энергия ... ... ... ... ... ... поездар энергия қуатының 15-
20 процентін пайдаланса, көмір ... ... мен ... тек ... пайдаланады. Сөйтіп жаққан отынның 80-90 проценті басқа шығын
болып, аспанды жылытуға, түтінді көбейтуге кетеді.
Металл кендерін қазып, ... ... ... онан мәшине және басқа
жабдықтар жасағанша алынған металдың 25 ... ... ... ... Ал ... ... ... оның бөлшектерін қалыпқа
салып дайындаса (штамповка) мұндай көп ... ... ... Т.С. ... айтуынша дайын өнім салмағы жөнінде
жұмсалған шикізат пен материалдың 1-1,5 ... ... ... ... ... бос жыныс, сыпырынды, қалдық немесе шлак
аталып тау-тау болып үйіліп жатады.
Металды рудаларды, тас ... ... ... ... ... олардың біраз бөлеғі жерастында алынбай қалады. Мысалы, осы күнгі
әдіс бойыиша мүнайдың тек 35-40 ... ... ал егер ... ... 70-80 ... алуға болады. Тек көмір мен металды ... ... ... 50 ... ... жер ... қалып жатыр.
Біздегі қара және түсті металлургия, химия ... ... ... ... ... ... ... барлық пайдалы заттарды
айырып ала алмайды.
Өскемен мен Лениногор түсті металлургия, Жамбыл, Қара тау, ... ... мен ... қара ... ... мен ... көмір
кәсіпорындарында тау-тау болып үйіліп ... ... ... ... пайдалану жолдарын әлі игере алмай келе жатқанымыздың куәсі. Балқаш,
Жезқазған, Алға, Текелі т.б. қалалардагы жасанды ... да ... ... кен орындарында қазылатын темір рудада 10-нан астам
пайдалы заттар бар. Олардың тек біреуін темірді алып ... 9-ын ... ... ... ... тау-металлургия, Өскемен қорғасын-мырыш,
Балқаш мыс, Қарағанды металлургия зауыттарында да бар. Бұл, әрине, табиғат
байлықтарының шашылып төгілуіне, қоршаған ... ... ... жер ... ... ластауына әкеліп соқтырады.
Ғылым мен техника тезірек бұл тұғырықтан шығу ... ... ... ... пайдалануға көмектесуге тиіс.
Запорожье (Украина) қаласында қалдықтарды пайдалану жөнінде қызғылықты
тәжірибе жасады.
Қаладағы барлық қалдықтардың ... ... ... ... ... май ... барлығы 66 түрлі) түрлері мен мөлшерін біліп,
үлес салмағына сәйкес көлемде олардан сынама алып ... ... ... ... редакция жүріп, бір қалыпқа келген соң тексергенде,
бөлінген газ ... ... ... ... ... қышқыл газдары көптеу болған.
Сұйық қалдық теңіз суына ұқсаса қою ... ... ... ... ... ... суларда теңіз организмдері - балдыр мен моллюскі өмір сүріп, қою
қалдықта -арпа, қызылша, қияр ... ... ... ... кейін көмір қышкыл газы азайып, атмосферадағы ауамен бірдей
болған.
Зиянды қалдықтар химиялық реакция мен араласу нәтижесінде ауаға, суға
топыраққа зиянсыз ... ... ... ... ... ... тазалап, зиянсыз ету үшін шамамен 100 миллион ... ... ... ал 5 жылда шыққан шығынды қайтарар еді. ... бұл ... әрі ... ... ... немесе шабындық болған жерлер қазір күл мен шлак ... ... ... қорытқанда немесе көмір жаққанда пайда болатын шлак
салқындаған соң ауаға уытты газдар беледі, ал күл болса ... ұшып ... ... XX ғасырдың аяғында кісі басына 1 тонна шлак ... ... ... шлакты жинап, босқа жер алдырғанша, олардан
түйіршіктер жасап минералды мақта, ... ... ... төсейтін
тас тақталар, құбырлар т,б. пайдалы заттар шығаруға ... ... ... ... ... ... ... суытып, мөлшері 5-10 мм. ... ... ... ... гипске, қосуға болады.
Металлургия шлактарын кварц құмдарымен және арнаулы ... ... қол ... ... ... т.б. қажетті заттар шығарады.
Түсті металлургия кәсіпорындары шлактарын ... ор ... ... ... ... 3.0 см. ... соң, ... су құйса шлактар жарылып,
бөлек - бөлек тас болып қалады. ... ... ... тағы 30 см. шлак ... ... тас жасайды. Солай ор толғанша қайталай береді. Осылай ... ... ... мал қораларын салғанда пайдалануға болады. Басқа
құрылыстарда ірге тасқа да ... ... ... ... ... ... ... бөлуге, төбесін әшекейлеуге пайдалануға болады.
Фосфоргипсті сортаң жерлердің натрий тұздарын азайтуға да ... ... 170 ... ... жер ... кокске айналдырғанда қүрамында бензол, ксилол, нафталин бар
май, ал тас көмірден - қара май ... ... ... ... ... ... ... байыту фабрикаларының домнаның күлімен
шлагын, ағаш ... ... ... ... ... ... бетон
мен тақта (плита) шығаруға, гипс пен әк ертінділеріне қосуға болады.
Көмір байыту фабрикаларының қатарын қиыршық тас ... ... ... ... ... ... ... — төгу, оларды ұтымды пайдалану орнына,
қалдыққа ... ... ... жэне ... зиян ... өте ... ... елдер әлде қашан түсінген.
Шикізаттарды, энергия қуатын пайдалану.
Бір ... ... ... шикі зат ... пайдаланып, бар
қалдықтарды іске жарату екінші ... ... ... ... ... кең өріс ... Мысалы, бұрынғы ГДР болатты - металл сынықтарынан
қағазды - газет, кітап ... да ... ... шыны ыдыстарды
әйнектерді шыны сынықтарынан, жанар-жағар майларды - май қалдықтарынан
шығаратын.
Болгария метал ... ... 800 мың ... ... 68 мың ... ... шығарады. Осы жолмен алы-нған болат рудадан алынған болат ... 4-5 есе ... ... 1 тонна қағаз қалдықтарынан 25 мың
дәптер шығады. 1 ... шыны ... ыдыс ... 300 кг өте ... ... ... болады.
Венгрия өзіне керекті қағаздың 40 ... ... ... ... қала мен ... ... ... қалдық майларды,
аккумулятор қалдықтарын, металл сынықтарын, пластмасса қалдықтарын, ескі
киім-кешекті, ескі фото және кино ... ... ... ... ... қалдықтарын т.б. толып жатқан ескі заттарды
жинап алып, іске жаратады.
Міне, осылай шикізаттарды, материалдарды, энергия ... ... ... қоры ... қоры молдармен алмастыру жолдары көп,
оларды тізбелеп айтып жату мүмкін емес. ... ... ... ... ... бай ... баймын деп масаттанбай, табиғат ресурстарын
үнемдеп пайдалануды ... ... ... ... ... бәрі
қайталанбайтын, таусылса орны толмайтын қорлар. «Бүгін күн ... көре ... ... ... ... жоқ, ... жаны
ашымайтын адамдардың ісі.
Бұрын айтқандай атом, күн сәулесі, жел, су, энергиялары және жерасты
жылу қазбалы кендерді аз ... ... ... таза ... ... бола ... ... олар әзірге өте аз пайдаланылады.
Атом энергиясын пайдалану XX ғасырдың екінші жартысында кең өріс алды.
Дүние жүзіндегі атом ... ... 1972 жылы 30 ... ... ... 1980 жылы онан он есе көн болды. 2000 жылы ... ... 20 ... атом ... ... ... ... (1982жыл) кейін АЭС-ті жақтаушылар қатары сирей бастады.
Олардың қауінсіз жұмыс істеуіне баса көңіл ... ... ... салу ... Нақ осы ... ... 6 атом станцияларын салу
жөнінде бағдарлама жасалуы таң ... іс. ... ... атом
станциясының жұмысын жолға қоя алмай ... ... атом ... ... та негіз жоқ. Біздегі отын қорлары 200 жылдан ... ... күн ... ... Сондықтан атом станцияларының қауіпсіз
технологиясы мен жабдықтары табылғанша күте ... ... Бұл ... ... ... әпермейтімі айдан анық.
Теңіз суларының көтеріліп жағадан шығуы ... және кері ... ... ... ... ... ойлаған арманы. Судың
көтерілу биіктігі ... ... ... Қара және Балтық теңіздерінде
бірнеше сантниметрден аспайтын болса, Ақ тенізде - 9 метрге, Охот ... ... ... -16-18 метрге жетеді.
1967 жылы Баронцов теңізінде қуаты 0,4 МВТ кислогуб көтерме су ... ... Ақ ... - ... Охот теңізінде - Пенжин станцияларын
салу жобалары бар.
Көптеген аудандарда Жел энерғиясын ... су ... ... су ... мал ... қой ... т.б. жұмыстарға
пайдалануға ... Ол үшін ... ... ... ... ... 0,75 тен 30 ... дейін) қолданылады. Энергия қоры жоқ
Арктика мен Оңтүстік Шығыста пайдалану үшін қуаты 100-200 КВТ ... ... ... қойылған.
Жерасты ыстық сулардың қоры мол. Жылуы 200 °С-тен ... ыссы ... мен ... 300-500 метр ... шығады. Осындай сулар
Мақашқала, Омбы, Кизляр, Черкес, Тбилиси маңайында да ... ... ... істейтін жылу электр станциялары Ставрополь өлкесінде,
Дағыстанда, Камчаткада бар, ... ... ... ... ... ... ... отыр. Батыс Украина мен Румыния елінде осындай
сулар үй жылытуға, кәсіпорындарда, ауыл шаруашылығында пайдаланылады.
Қазақстан жеріндеғі ... ыссы ... ... ... ... бойы жұмыс істейтін шомылу бассейндерінде, балық өсіретін жасанды су
тоғандарында кеңінен ... ... ... ... етудің
көзіне айналадьі деген үміт бар.
Күн сәулесі энергиясын пайдалану.
Күн сәулесі энергиясын пайдаланудың келешегі зор. Оны ... ... ... ... қажетке жұмсауға болады. Өзбекстан мен
Түркменстанда күн сәулесі энергиясымен жұмыс істейтін ... ... ... ... мен ... ... ... қаласында күн сәулесі қуатымен радио-теледидар станциясы жұмыс
істейді, Семейде санаторий үйлерін ... ... ... ... электр станциялар (СЭС) АҚШ-та,
Францияда, Испанияда, Жапонияда, Италияда бар. Станция ... ... ... ... ... әзірше күн сәулесі аз пайдаланылады.
Ғылым мен ... ... ... ... өзгеретін болар деген үміт бар.
Соңғы кезде ғалымдар термоядролық синтезге көңіл бөлуде. Оның себебі
табиғатта ... ... қоры мол, олар ... да, ... ... ... емес.
Заттарды 1 миллион градуске, онан да көп ... ... ... жылдамдығы көбейіп, электростатикалық тебу жылдамдығынан
артық болып, атом ... бір - ... ... ... көп энергия
пайда болады.
Алғашқы ядролық құбылыстар 1 млн. °С-тен ... мен ... ... ... 70-100 млн. ... ... ... Бұл күн кіндігіндегі ыстықтан 3-5 есе көп деген сөз. Сонда жеңіл
элементтердің таусылмайтын ... ... ... болады. Мысалы, сутекті
қыздырғанда олгелийге айналып ... көп ... ... Мұндағы басты
қиыншылық, сол бөлінғен жылуды жоғалтпай, бір қалыпта ұстап тұру. Ол үшін
өзгеріс реакциясы ... ... ... ... ... ... ... оның қабырғаларына тигізбей ұстау керек.
Мәскеу түбінде И.В. Курчатов атындағы атом ... ... ... ... да ... ... сутек арқылы ток
жіберіп ... ... ... ... өріс плазманы
қабырғаға тигізбей ұстап тұрады. Дубнадағы бұл қондырғыда температура 40
млн. °С-қа ... ... 70 млн. ... дейін жеткен қондырғы бар.
АЭС сияқты Уран ядроларын бөлмейтін болғандықтан термоядролық ... ... да, ... да ... емес. Автомәшинелер
қозғағыштарында бензин қалай жанатын ... ... ... ... ... электр қондырғысының камерасында солай жанады.
Сондықтан, термоядролық синтезді қуаты аз ядролық жарылыстарды басқару
деп айтуға да болады.
Жер ... ... қоры ... және ол өте таза энергия көздері
қатарына ... ... ... ... ... пайдаланатын бірнеше автомэшине 60-
70-шы жылдары ойлап шығарылды, ол ... ... ... ... ... болды. Сутекті газға ... ... ... ... ... де пайдалануға болады. АҚШ-та сутекті кәресін
орнына ұшақтарда пайдалану жөнінде де тәжірибе жасалды.
Жапонияда ... пен ... ... ... ... ... қондырғының
жобасы бар.
Дегенмен сутекті пайдалануда әзір шешілмеғен қиыншылықтар кездеседі.
Мысалы, сутекті сақтау ... ... ... кысып, көлемін кішірейтіп,
-252 °С салқындықта, үнемі үлкен қысым ... ... ... Ол ... газ. ... оны ... және сақтау оңай емес.
Жер қойнауын құқықтық пайдалану.
Қазакстан Республикасының Жоғарғы Кеңесі «Қазақстан ... ... және ... шикізатты өңдеу жөніндегі Кодексті 1992 жылы
қабылдады.
Кодексте жер қойнауы ... ... ... ... ... ... ... жер қойнауын қорғау барлық кәсіпорындардың,
ұжымдардың, ... және ... ... ... табылатыны атап
көрсетілген.
Осы күндері пайдаланылатын және пайдаланылмайтын жер ... ... ... қор болып саналады.
Республика үкіметіне біртүтас мемлекеттік қорға ... ету, ... және ... техникалық саясатын жүргізу, байлықтарды
пайдалану мен геологиялық ... ... ... ... ... ... ... жер қойнауын пайдаланудың мынамдай түрлері белгіленген:
-геологиялық зерттеу;
-пайдалы кендерді қазу;
-жер қойнауын құрылыс ... ... ... ... ... да материалдар қоймасы ретінде радиоактивті қалдықтарды, ... ... мен ... ... ... ... ... қойнауын пайдаланушылар:
ондағы байлықтарды толық зерттеуге, ұтымды және
түгел ... жер ... ... тиіс;
жер қойнауы байлықтарьш пайдаланғанда адамдар үшін
қауіпсіз, ауаға, ормандарға, жерге, суға ... да ... ... ... гимараттарға зиянсыз болуын қамтамасыз
етуге міндетті;
жер қойнауын пайдалану жұмыстары қорықтарға табиғат, тарих және ... ... ... етпейтін болуын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... қалпына келтіріп,
халық шаруашылығына қайтаруға міндетті.
Жер қойнауы байлықтарын қазатын, өцдейтін жаңа кәсіпорындарды ... ... ... ... ... беру тек қордың мөлшері
бекіген соң, алдыңғы қатарлы технология қолданылса, зиянды қалдықтар ... ... ... құнарлы топырақ жиналып, ... ... ... ... ... және ... ... кендер
шашылып-төгілмей, толық сақталатын болса, адамдардың қауіпсіздігі, ... мен ... ... ... қамтамасыз етілсе ғана рұқсат етіледі.
Жер қойнауы байлықтарын ... ... ... ... және тау ... ... жүргізуді бақылау жөніндегі
мемлекеттік комитетке жүктелген.
Бұл комитет және оның ... ... жер ... ... ... ... ... таудағы жұмыстардың қоршаған
ортаға зиянсыз болуын, жерасты ... ... ... жүргізумен
олардың қорлар есептеу тәртібінің сақталуын бақылайды.
Кен орындарын пайдалануда кемшіліктерге жол берілсе ... өз ... кен ... ... ... ... мен ... жөнінде өзінің қорытындысын жасауға қүқығы бар. Бұл комитеттің
тау жұмыстарын жүргізу туралы берген ... мен ... ... мен ... ... ... орындауға тиіс.
Жер қойнауын қорғау жөніндегі ... өз ... жер ... ... ... ... бұзған, кені бар жерлерді таңдап қазып,
кені аз жерлерді қазбай қалдырып кеткен, пайдалы ... бар ... ... ... жүргізу қауіпсіздігін сақтамаған адамдар әкімшілік
және - қылмыстық жауапкершілікке тартылады. Жер қойнауын ... ... ... ... зиян ... адамдар
зиян мен залаладың орнын тотыруға міндетті.
Пайдаланылған ... ... ... негіздері» Алматы, 1995ж.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Блок экскурсиятану32 бет
Геодезия (сұрақ-жауап)11 бет
Геодезия, жер мәселелері (сұрақ пен жауап түрінде)326 бет
Жер қоймасы және әр түрлі мемлекеттердегі қазба байлықтар тобы9 бет
Топырақты сақтау шаралары15 бет
Қазақстан биосферасы8 бет
Жалпы психология213 бет
Жапония жайлы9 бет
Табиғи ортаны қорғау11 бет
Шикізат және қосымша материалдар7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь