Қазақстанда корпоративті бағалы кағаздар нарығының әлсіз дамуының себептері


Қазақстанда корпоративті бағалы қағаздар нарығының элсіз дамуының бірнеше себептері бар. Оның маңыздыларының бірі - нормативті және институционалды инфрақұрылымның сәйкестілігінің жеткіліксіздігі және жаппай немесе жеке жекешелендірудің арасындағы нақты байланыстың сэйкессіздігі, ал екінші жағынан бағалы қағаздар нарығының дамуымен байланысты.
Орталық депозитарийлерден, қор биржасының сауда жүйесінен және брокер-дилерлердің бэк-офисінен тұратын аралық депозитарлық және есеп айырысу жүйесін таңдау бойынша тендер жүргізілді.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




КОМПАНИЯНЫҢ БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР ПОРТФЕЛІН БАСҚАРУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ

3.1. Қазақстанда корпоративті бағалы кағаздар нарығының әлсіз
дамуының себептері

Қазақстанда корпоративті бағалы қағаздар нарығының элсіз дамуының
бірнеше себептері бар. Оның маңыздыларының бірі - нормативті және
институционалды инфрақұрылымның сәйкестілігінің жеткіліксіздігі және жаппай
немесе жеке жекешелендірудің арасындағы нақты байланыстың сэйкессіздігі, ал
екінші жағынан бағалы қағаздар нарығының дамуымен байланысты.
Орталық депозитарийлерден, қор биржасының сауда жүйесінен және брокер-
дилерлердің бэк-офисінен тұратын аралық депозитарлық және есеп айырысу
жүйесін таңдау бойынша тендер жүргізілді. Бүл жүйе іске асырылуға толығымен
дайын және 30 тобының үсыныстарына толығымен сәйкес болады. 1997 жылдың
14 мамырында алғашқы қүрылтайшылар жиналысы өткен, Орталық депозитарий
қүрылды. Бүл үйым оның мүшелеріне тиесілі болады және өзін-өзі реттейтін
үйым статусына ие.
Наурыз айының басында номиналды үстаушылар үғымын
енгізетін жэне өздерінің клиенттерінің бағалы қағаздарының
номиналды үстаушылары ретінде көрініс табатын брокер-дилерлердің,
кастиондардың қызметтерін сипаттайтын бағалы қағаздармен
мәмілелерді тіркеу туралы парламентпен заң қабылданды. Болған өзгерістер
өте маңызды болып табылады. Өйткені акцияның дематерилизациялануын жэне
алаяқтықты болдырмайды. Акционерлік қоғам туралы заңның жобасына сәйкес
көпшілік компанияға өздерінің акцияларын дематерилизацияланған формада
шығарып, Орталық депозитарийде сақтауы туралы талап қойылады. Нарық 3 бағыт
бойынша өркендеуде деп күтілуде:
1. Көгілдір фишка нарығы А листингі талаптарын
толығымен
қанағаттандыратын жэне бірінші деңғейдегі сауда жүйесінің
қор
биржасында сатылатын компания үшін.
2. В листингі шарттарын қанағаттандыратын және екінші деңгейдегі
сауда жүйесінің шеңберінде қор биржасында сатылатын компаниялар
үшін екінші эшелондағы бағалы қағаздар нарығы.
3. Листингтен өтпеген компаниялар үшін
үйымдастырылған
котировкалық жүйе.
Бірінші деңгейге немесе А листингіне келесі листингтік талаптар тэн:
компания қүрылғанына 3 жыл мерзімі болуы керек, дауыс беру қүқығы бар
акциялар үстаушыларының саны 500-ден астам болуы керек, соңғы жылдары үшін
қаржылық есеп беруінің аудиторлық қорытындвіСьі болуы керек жэне
1000000 доллардан астам
капиталы болуы керек. В листингі: соңғы жылдар үшін қаржылық есеп беруінің
аудиторлық қорытындысы болуы керек.19
Жоғарыда айтылған шаралардың барлығы, яғни
корпоративті бағалы қағаздар нарығының техникалық инфрақүрылымын
нормативті - құқықты дамыту, қор биржасы арқылы
мемлекеттік ірі кэсіпорындарды жекешелендіру жэне инвестициялық
жекешелендіру қорларын жабық түрдегі инвестициялық
ауыстыруы жекешелендіруде неғұрлым ашықтыққа экеледі жэне корпоративті
бағалы қағаздар нарығының дамуын жылдамдатады.
Капитализацияның белгіленген өсуіне қарамастан Қазақстандық
ұйымдастырылған қор нарығындағы жағдай тым жағымды емес. Орта Азиялық қор
биржадан лицензиясын тартып алғаннан кейін (1998 жылы 1 наурызда)
Қазақстандағы корпоративті бағалы қағаздармен айналысатын жалғыз биржа КА8Е
мен Орталық бағалы қағаздардың депозитарий. Бұрынғыдай Қазақстандық
үйымдастырылған қор нарығында сатылатын қағаздардың тізбегі өте тар. 2003
жылдың 1 сэуірінде КА8Е-ге акциялардың 33 түрі мен 18 элементтер үсынылды,
соның ішінде тек қана 4 эмитенттің 8-ақ қағаздары ғана ресми тізбек
бойынша өтеді (а жэне в категориялар) ал акциялардың басым бөлігі немесе
қосымша тізім бойынша жүреді. Бұны түсіну қиын және бүл жағдай нарықтың
дамымағандығын дәлелдейді.23

3.2. Корпоративті бағалы қағаздар нарығының дамуының негізгі бағыттары
жэне бүгінгі тандағы жағдайы

Қаржы министрлігі және Үлттық Банктің көмегімен
өте жақсы дамып келе жатқан жэне инвесторлардың сенгендігімен пайдаланып
жүрген МЕККАМ нарығынан ерекше корпоративті бағалы қағаздар нарығы бірнеше
жыл бұрын басталған күйінде түр. Бірақ оның заңдық базасы, нарықты
реттеушілері (Қазакстан Республикасының қаржы нарығымен қаржы үйымдарын
реттеу жэне қадағалау бойынша Агенттігі), брокерлік-дилерлік қызметке
лицензиялары бар 51 үйымы бар жэне 1 қор биржасы, жүздеген
жекешелендірілетін ірі жэне орташа кэсіпорындары бар.
Осыған байланысты эртүрлі себептер туралы айтуға болады, бірақ іс
жүзінде капиталдың қандай болса да нарығында оныц қатысушылары үшін
негізгісі - бүл қарыз алушылардың белгілі бір төлеміне қаражаттарды тарту
мүмкіндігі және белгілі бір тэуекелдік деңгейінде инвесторлар мен
делдалдардың ақшаны табу мүмкіндігі. Осы схема қызмет ету үшін барлық
қатысушыларына түсінікті нақты ережелері керек. Оларға реттейтін органның
нормативті актілер кешені, қор биржасының жарғысы мен ережелері,
депозитарлы - есепті жүйені құру принциптері жэне эдетте өзін өзі реттейтін
органдарға біріккен осы нарықта делдалдармен құрылатын стандарттар. 23
Сонымен қатар, нарықтың қатысушыларын өз шешімдерін негіздей алу
үшін сапалы жэне сенімді ақпараттық үсынылуын қамтамасыз
ету қажет. Осында негізгі рөл реттеуші органға беріледі - Қазақстан
Республикасының қаржы нарығымен қаржы үйымдарын реттеу жэне
қадағалау бойынша агенттігіне. Екінші жағынан, елдің
басқармасы жекешелендіруді жүргізу жэне оның қор нарығымен үйлестіруді
жүргізу бойынша, қор нарығының дамуының заңдылық базамен қамтамасыз ету
бойынша, бухгалтерлік есептің халықаралық стандарттарды енгізу мен
кәсіпорындардың аудитін жүргізу бойынша, үзақ мерзімді жинақтарды
ынталандыру үлттық валютаның макроэкономикалық тұрақтылық пен айналымдылығы
бойынша өз күштерін толық жүмылдыру керек. Бүл міндеттерді Қазақстан
Республикасының қаржы нарығымен қаржы ұйымдарын реттеу жэне қадағалау
бойынша Агенттігі қызметінен тыс, бірақ олардың шешуінсіз қор нарығының
дамуы мүмкін емес.
Факторлар тобының екеуі де, біріншіден, инвесторлар жағынан бағалы
қағаздарға сүранысын ынталандыру қажет. Екіншіден, инвесторларға керекті
бағалы қағаздардың үсынысын қамтамасыз ету қажет.
Қазақстандағы қор нарығының дамуына кедергі жасайтын негізгі проблема
- бүл инвесторлар үшін маңызы бар елдің ең ірі жэне потенциялы мықты
кәсіпорындардың осы нарыққа шықпауы. Олардың бір бөлігі толығымен немесе
бөлігімен жекешелендірілген, тағы бір бөлігі сыртқы басқаруға берілген, ал
тағы бір бөлігі мемлекеттің меншігінде қалады. Егер осы тәсілін өзгертпей
жэне осындай кэсіпорындардың акцияларының мемлекеттік пакеттерін қор
нарығына бағыттамайтын болсақ (бүл туралы Өкіметтің шешімдері қабылданған)
бүл нарық өте баяу қарқынмен дами отырып, портфельді инвесторлар үшін
өтімді және қажетті болуы мүмкін емес.
Елдің экономикасының негізін құрайтын кэсіпорындар (мұнай, газ, тау -
металлург кешені, байланыс, электроэнергетика мен банктер) Қазақстанның қор
нарығының дамуын анықтайтын көгілдір фишкалар (Ыие сһірз) болуы керек.
Сол фишкалар бойынша эр елдің экономикасының негізгі көрсеткіштерінің бірі
болып табылатын қор индексі есептеледі.
Ал осы мэселе бойынша саяси шешім қабылданып болғандықтан (Өкіметтің
қаулыларымен 1538, 1716) төменде көрсетілген шараларының жиынтығын өткізіп
корпоративті бағалы қағаздар нарығын тірілту қажет. Таяу жылдарда
корпоративті бағалы қағаздар нарығы стратегиялық инвесторларды тарту
мэселесін шеше алмайды, сондықтан өкіметтің осы бағыттағы тырысулары
жалғастырылуы қажет.
Үйлесімді тізбектегі барлық кэсіпорындар өз шоттар жоспарын
халықаралық стандарттарға конверсиялану үшін жэне толық масштабты аудитті
жүргізу үШін халықаралық аудиторлық
фирмалар
арасында тендер жүргізу керек. Бүл потенциялды инвесторлар 2000 жылдың эр
кэсіпорындарының табыстары мен шығындары жөнінде түсінікті баланс пен
есепті көре алу үшін керек. Сонымен қатар, барлық кэсіпорындарды 2005 жылда
жүзеге асырылуы жоспарланатын бухгалтерлік есептің халықаралық
стандарттарға аудару бойынша жүмысты тездету керек. Кейін осы
кэсіпорындардың акцияларының мемлекеттік пакеттерін қор биржаның бірінші
алаңына кезектесіп шығарудың графигі дайындалынады.
31 желтоқсандағы тендер арқылы базалық қор биржаны
анықтаудан кейін халықаралық стандарттарға сэйкес осы биржаның бір
акция - бір дауыс деген принципті бар жарғыны қабылдауы қажет. Осы
базалық қор биржа арқылы мемлекеттік пакеттерінің таралуы
жүргізіледі, мемлекеттік қазынашылық мінттемелерінің екінші нарығы
қызмет етеді, жэне де тек көгілдір фишкалар
айналатын бірінші сауда алаңы үшін листинг
қатал процедурасын енгізу керек жэне осы көгілдір
фишкаларға жатпайтын ірі жэне орташа кэсіпорындардың
акциялары екінші сауда алаңына жіберілетін листинг алдындағы
процедураны енгізу керек. Сонымен қатар орталық
депозитарий мен жэне брокер мен дилердің бэк - офистермен күшті өзара
эсерлесуді қамтамасыз ету үшін бағалы қағаздар бойынша сауда жүйесін қүру
керек.
Орталық депозитарий жэне есептік жүйені кұру қажет. Қазір
болашақта элемдік банктің қарызының компоненттерінің
біреуін төлемдік жүйесінің дамуына қосу есебін жетілдіруге болатын аралық
жүйені таңдау бойынша тендер жүргізілуде. Бүл депозитарий бір акция - бір
дауыс принципі бар нарықтың маманданған қатысушылардың иелігінде болу
қажет жэне аралық пен ұзақ мерзімді депозитарлы - есептік жүйелер
максималды түрде халықаралық стандарттарға - модификациялары бар 30 тобының
үсынуларына сэйкес болу қажет, яғни Т + 3-те есеп айырысулардың аяқталуын,
төлемге қарсы жабдықтауды, сол күннің қорларын жэне тағы басқаларды
қамтамасыз ету керек.
Капитализация деңгейіне талаптарын көтеру туралы Қазақстан
Республикасының қаржы нарығымен қаржы ұйымдарын
реттеу және қадағалау бойынша Агенттігінің
шешімі
брокерлер және дилерлермен орындалуын бақылау жэне де олардың қызметі
ерекше болып шаруашылық белсенділігінің басқа түрлерімен қабаттасып қалмау
үшін бақылау керек. Брокер - дилерлік қызметпен айналысуға маманданған
куэлігін алуға жеке тұлғаларға квалификациялық талаптарын қатайту қажет.
Брокер - дилерлік ассоциациясын толық өзімен - өзі реттелетін үйымға кайта
қүрылу жөнінде шаралардың жиынтығын жүргізу керек. Яғни ол маманданған
қатысушылардың квалификациясын арттыру жэне оқытуын ұйымдастыра алатын,
қор нарығы туралы ақпаратты тарата алатын,
өркениетті өкімет пен парламентте саланың мүдделерін лоббировать етуге
болатын болу үшін қажет.
Мэжілістен өткізген бағалы қағаздар нарығы туралы заңдар пакетін
қабылдау жэне оның негізінде барлық нормативті базасын анықтау. Азаматтық
кодекс пен Шаруашылық серіктестіктер туралы заңдарға өзгерістер еңгізу,
соның ішінде мүмкін халықтық компания деген түсінік еңгізу. Бұл
компаниялардың акциялары биржада айналады (яғни ол биржадағы листинг
процедурадан жэне аудиттен өтіп жай акционерлік қоғамнан гөрі күштірек жэне
сенімі жоғарырақ компания болып табылады.)
Инвестициялық жекешелендіру қорларын толық инвестициялық
компанияларға, ал инвестициялық жекешелендіру қорларын жэне
теріс активті инвестициялық жекешелендіру қорларын не шығару, не жою.
Бүл жағдай жекешелендірудің купондық және ақшалы схемаларын
біріктіруге жэне бірінші, екінші деңгейдегі кэсіпорындарын
қор нарығына бағыттауға мүмкіндік береді. Бұл
үшін
Парламентпен Инвестициялық қорлар туралы заң жобасының қабылдануы
жэне Президентімен Инвестициялық жекешелендіру корларын
қайта құру туралы жарлығының жобасын қабылдау қажет. Инвестициялаудың
ұйымдық схемаларының дамуының келесі этаптарында өзара қорлар құруға
жағдайларды жасау қажет.
Бүл капиталдың көмегімен қайта қүрылуынан кейінгі қор нарығына шыға
алатын үшінші деңгейлі кэсіпорындарына венчурлық капиталды тарту жөнінде
жүмысты жүргізу. Енді барлық институционалды жэне ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Корпоративті бағалы қағаздар
Қазақстанда бағалы қағаздар нарығының қалыптасуын зерттеу
Бағалы қағаздар нарығының объектілері
Бағалы қағаздар нарығының негізі
Корпоративті бағалы қағаздар мен қор нарығы
Отандық корпоративті бағалы қағаздар рыногының жағдайына талдау
Қазақстандағы бағалы қағаздар нарығының жағдайы
Бағалы қағаздар нарығының кәсіптік қатысушылары
Бағалы қағаздар нарығының даму жолдары
Бағалы қағаздар мен бағалы қағаздар нарығының пайда болуы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь