Ақан сері

Заманынан озып туған, талайлардан асып туған, жастайынан өнер қуған, шартарапқа өнеге шұғыласын шашқан, қиял есігін еркелеп ашқан, жалпақ даланы жыр мен сырға толтырған, ай маңдайлы, ақ дидарлы, ақ қанатты үрзадаларды, пәкизаттарды жүрек құштарымен, іңкәр көңілмен, шалқар сезіммен толқыта суреттеген, сұлу, сылқым һәм меңіреу, мылқау табиғатпен бірге оянып, бірге қалғып, бірде күлісіп, біресе бүрісіп ғұмыр кешкен сал-серілердің падишасы - ақпа ақын, саңлақ сазгер, дүлдүл әнші, майталман орындаушы Ақан сері Қорамсаұлы еді.
«Тау-тасты шабыт қылған ақиық» ел еркесі, сахараны ән мен күйге бөлеген өнер керуенінің ай мүйізді ақ серкесінің мінсіз тұлғасы, өнерпаздық келбет-болмысы турасында қазақ фольклоры мен ауыз әдебиетінің жауһар нұсқаларының қажырлы жинаушысы Мәшһүр Жүсіп Көпеев: «Ақан сері – заманының сұңқары, қызыл тілдің ділмәрі, жігіттің құлпы жібегі, сөздің ағытылған тиегі» деп шыншылдықпен сипаттаған.
Ұшы-қиыры жоқ сары дариядай Сарыарқаның ортасында аралдай көгерген Көкшетау, Абылайдың ордасы құрылған, Кенесары, Наурызбайға отан болған Көкшетау алаштың ақындығының да ордасындай жер еді. Соңғы 50-60 жыл ішінде алты алашқа аты шыққан ақындарымыздың бірталайы сол Көкшетаудың маңайында туып-өскен. «Кең сабаның қорындай, Бертағының баласы Орынбай», екі аяқты адамның ділмәрі, улы тілді соқыр Шөже, Тойлыбай бидің ұлы Арыстан, үні зарлы Атығай, соқыр Тоқжан, терең ойлы Атығай шал, аспанға өрлеп ән шырқайтын Біржан сал, өмірі ертегідей әдемі Ақан сері – осылардың бәрі сол күңіренген көкшенің маңайында туып-өскен ақындар. Бұл ақындардың ішінде адамның іскерлігін алдымен өзіне аударатыны – Ақан сері. Сөзінің сұлулығы, тереңдігімен демейміз, өмірінің сұлулығымен.
Ақанның өмірі – ертегі өмір. Судай сұлу, желдей екпінді, жалпақ жұртқа жат, жұмбақ өмір. Сондықтан Ақанның алдымен өмірін жазып, онан соң сөздерін тексереміз.
Ақанның сүйегі – Орта жүз арғын ішінде қарауыл. Ұлы әкесі қарауылда – нар шөккен Жарқынбай. Жарқынбайдың бір ұлы, тоғыз қызы болған. Ұлы Қорамсадан көпке шейін бала болмаған соң Жарқынбай бәйбішесі һәм тоғыз қызымен көгеннің бұршағын мойнына салып, тәңірінен немере тілейді. Сол тілектің артынан жалғыз ұлы Қорамсаның қосағы Жаңыл жүкті болып, одан ұл туады. Ұлдың атын Ақжігіт қояды. Біздің Ақанымыз осы. Ақан 1843 жылы Көкшетау қаласынан күнбатыс пен солтүстік әрелігіне қарай 70 шақырым жердегі. Қоскөл деген жерде туған. Ақанның әкесі Қорамса бай, саудагер адам болған. Ол маңайда ол кезде ақша ұстаған қазақ сол Қорамса болды. Әрі малға бай болса, әрі ақша болса, әрине, Қорамса елге қадірлі болмақшы.
Ақан сері Қорамсаұлы он үш жасқа келгенше Бұқарадан оқып келген Күнтуден діни білім алады. Сонан соң Уәли ахун хазіреттің медресесінен оқиды. Зеректік пен сергектікті, ұшқыр қабілет пен түйсік қуатын сүбесіне
        
        Ақан сері
Заманынан озып туған, талайлардан асып туған, жастайынан өнер ... ... ... ... қиял ... еркелеп ашқан, жалпақ даланы
жыр мен сырға толтырған, ай маңдайлы, ақ дидарлы, ақ ... ... ... ... іңкәр көңілмен, шалқар сезіммен толқыта
суреттеген, сұлу, сылқым һәм меңіреу, мылқау ... ... ... ... бірде күлісіп, біресе бүрісіп ғұмыр кешкен сал-серілердің падишасы
- ақпа ... ... ... ... ... майталман орындаушы Ақан сері
Қорамсаұлы еді.
«Тау-тасты шабыт қылған ақиық» ел еркесі, ... ән мен ... өнер ... ай ... ақ ... ... ... өнерпаздық
келбет-болмысы турасында қазақ фольклоры мен ауыз ... ... ... жинаушысы Мәшһүр Жүсіп Көпеев: «Ақан сері – ... ... ... ділмәрі, жігіттің құлпы жібегі, сөздің ағытылған
тиегі» деп ... ... жоқ сары ... Сарыарқаның ортасында аралдай көгерген
Көкшетау, Абылайдың ордасы құрылған, ... ... отан ... ... ... да ... жер еді. ... 50-60 жыл ішінде
алты алашқа аты шыққан ақындарымыздың бірталайы сол Көкшетаудың маңайында
туып-өскен. «Кең ... ... ... баласы Орынбай», екі аяқты
адамның ділмәрі, улы ... ... ... ... бидің ұлы Арыстан, үні
зарлы Атығай, соқыр Тоқжан, терең ойлы ... шал, ... ... ... ... сал, өмірі ертегідей әдемі Ақан сері – осылардың бәрі сол
күңіренген көкшенің маңайында туып-өскен ... Бұл ... ... ... ... ... аударатыны – Ақан сері. Сөзінің сұлулығы,
тереңдігімен ... ... ... ...... ... Судай сұлу, желдей екпінді, жалпақ жұртқа
жат, жұмбақ өмір. Сондықтан Ақанның алдымен өмірін жазып, онан соң сөздерін
тексереміз.
Ақанның сүйегі – Орта жүз ... ... ... Ұлы ... ...
нар шөккен Жарқынбай. Жарқынбайдың бір ұлы, тоғыз қызы ... ... ... ... бала ... соң ... бәйбішесі һәм тоғыз
қызымен көгеннің бұршағын мойнына салып, тәңірінен ... ... ... ... ... ұлы ... қосағы Жаңыл жүкті болып, одан ұл
туады. Ұлдың атын ... ... ... Ақанымыз осы. Ақан 1843 жылы
Көкшетау қаласынан күнбатыс пен ... ... ... 70 ... Қоскөл деген жерде туған. Ақанның әкесі Қорамса бай, саудагер адам
болған. Ол маңайда ол кезде ақша ... ... сол ... ... Әрі малға
бай болса, әрі ақша болса, әрине, Қорамса елге ... ... сері ... он үш ... ... ... оқып келген
Күнтуден діни білім алады. Сонан соң Уәли ахун хазіреттің медресесінен
оқиды. ... пен ... ... ... пен ... ... сүбесіне
құйып берген мәрт табиғат, жомарт жаратылыс Ақанды білім дариясынан емін-
еркін сусындатады. Ол араб, парсы, ... Орта азия ... ... негізінде жырланған қисса-хикаяларды жетік білген, терең түсінген.
Сондай-ақ Фирдоуси, Омар Хайям, Низами, Науаи, Әбу-л-Хасан ... Абу ... ... ... ... Руми ... Шығыс жұлдыздарының інжу-маржан
шығармаларын және халық мұраларын төгілтіп жатқа айтқан.
Бірақ біраз ес кіре бастаған соң ... ... ... ... ... ... бастайды. Сөйтіп, 13 жасында Ақан молдасымен бір
шариғатқа ... ... ... ... деп ... ... соң, «шыбыққа
сүйенген шариғатыңды ұрайын» дейді де, оқуымен қоштасып кете барады. ... ... ... ... жат көрінген серілік өмірі басталды.
Сұлу киім, жүйрік ат, құмай тазы, алғыр бүркіт Ақанда болады. ... ... ... Ақан ... ... әрі ... әрі ... айтатын турашыл болған. Халықтың
жуан ортасында қаздай қалқып, қасына ... ... ... ... ... ... ... топ құрып
тізіліп жүрген.
Жүргенде сол жігіттердің алдында қолбасыдай оқшау отырады. Біресе боз
атқа мініп, ақ киген. Біресе қара атқа ... қара ... ... ... күрең киген. Басында – бұлғақтаған үкі, қолында – домбыра, аузында -
ән. Жігіттердің бәрі балуан, бәрі әншіл. ... ... әні ... ... Ақан ән ... би билігін, кемпір өрмегін, сұлу кестесін
қойып, аңырып тыңдай қалады. Қалың қарауылдың ... ... ... ... - деп ... Сүймесе сері дер ме еді, қалың қарауыл Ақанға сері
деп ... ... ... толқыта Ақан сері жырлаған, байтақ дала тыңдаған.
Кесте тіккен қырдағы, ... ... ... Құрт ... ... сырмақ тоқыған, тезек терген әйелдер де, жидек терген жеткіншектер
де, мал баққан, аңға ... аран ... шөп ... ... де ... ... ... қиялы шалқып құлай берілген.
Иә, халық мәдениетінің көрнекті қайраткері Ақан сері Біржан сал,
Орынбай, ... Шөже ... ... ... ұйып ... ... ... баласы Қанапия, Жарылғапберді, Жаяу Мұса, Доскей, Естай,
Иман Жүсіп, Мәшһүр Жүсіп, Балуан Шолақ тәрізді өнер ... ... ... елдің аспанында қаршығаша қалықтаған. Асылы, бұлар сегіз
қырлы, бір сырлы яки ақын, әнші, жыршы, ... ... ... ... саятшы, зергер, би, спортқа бейімі ала-бөтен ... ... өнер ... ел ардағы Ақан серінің өмірі мен өнері ... ... ... сыр ... ... ... ... қазақша оқытқан – дейді Доскей – араб, парсы
тіліне де ... өзі ... ... ... ... ... өлең-
жырға, ән-күйге әуес, ынтық болып өскен. Өзі ажарлы, сөзі базарлы болды.
Дүниені көрсем, білсем, жүрсем деген ... ... ... ... ... кием ... қыз жақсысын сүйем деді. Ат жақсысын, мылтықтың
түзуін жиды. Иттің құмайына қолы ... Сол ... ... еліне даңқы кең
тараған өнер перісі Біржанды ... ... Ақан ... жолығады, әңгімеге
молығады. ән тыңдау үшін келген Ақанның ниетін аңғарған Біржан асқақтата
шырқайды:
Алып ... ... ... ... ... ән ... біздің жақтан.
Сыдырып қойған таспадай сыртың сұлу,
Айналайын анаңнан сені тапқан.
Сал Біржан «Ләйлім», «Айтпай» және «Топай көк» ... ... ... ... ... ... ... сүйсініп, ақыл-ой дүниесіне
жойқын әсер ететіндігіне таң-тамаша қалады. Біржан өнеріне ... ... ... ... ... ірі ... ... гүлі екенсің.
Кісідей дәріс оқыған ақылың кәмал,
Ғылымның шалқарының бірі ... ... ел ... баға ... бағланы Біржан сал қолқа салған соң, Ақан оның «Жалғыз арша»
әнін шырқайды.
Солай жүргенде Ақан ... ... ... ... ... ... ... алады. Онымен он жылға отасып тұрады. Бәтимадан бір ұл, екі
қызы болады. Бірақ ұлы тілсіз болады. Он жыл ... ... ... ... ... жүрген Ақан Бәтиманың өлімін елемейді. Серілікті бұрынғыдан
да үдетеді. Құлақ естір жерден алғыр қыран, ... ... ... ... ... ... ... бір жылда алпыс түлкі ... ... ... ... ... бір ... ... қасқыр алған Базарала деген
итті алады. Қалың қарауылға аты ... ... ... ... ... ... сол ... Ақанның қолына алты алашқа аты шыққан Құлагер түседі.
Ақан сері ... ... ... ең ... ... ең көркем салдық пен серіліктің салтанаты мен сауығын, аңшылық-
саяткерлік, құсбегілік өнердің ғажайып құпиясын ... ... ... сәйгүліктің еренін, Қараторғайдай қыран құстың тегеурінді
беренін, ... ... ... ... ... аялап, құрметтеп
ұстаған.
Жүйрік мініп жүйткіген жан аттың түр-түсіне өте-мөте мұқият зейін
бөлген. Ылғи да не ... ... ... не шаңқан ақ боз. Немесе бірыңғай
құла түстілерді жинауға ұмтылған. Атақты оқымысты Әлкей Марғұланның жазуына
ден ... ... сері ... ... ақ киім ... боз атқа ... ... түсті киініп, құлаға мінеді, күз айларында үстіне қара ... киім ... атқа ... екен.
Мінгенім, Құлагерім, өзің тұлпар,
Қолыма ұстанғаным тағы сұңқар,
Жастықтың арқасында қылдым сайран,
Өзім сал, өзім ... ... зар, -
- ... ... ... ... қыран құс саят-санатым, жеті
қазынаның бірі ит-қорған, көңіл-күйімнің қошын табатын серіліктегі ... ... Ақан ... ... ... ... шыққан. Жабағы тай күнінде
Құлагер кез ... ... ... ... ... ... ... серейіп
ұйықтай береді екен. Шөкетайдың ағасы Әбілторы сыншы Құлагерді тай күнінде
тұлпар болады деп сынаған екен. ... ... ... ішінде алдына
қара салмайды, сол Құлагерді Ақан жүз сомға ... ... ... ... асында дара келеді.
Неше ықылым замандар мен дәуірлер өтсе де, тау мүжіліп, төбе болса да,
дария құрғап, шөлге айналса да ел ауызында, ... ... ... Ақан
сері есімімен егіз – қатар Құлагердей пырақтың тағдыры аңыздай айтылады.
Сан бәйгеде бас жүлдені бермеген, талай ... дес ... ... ... ағып ... ... ... Ақан сері жас сәбиіндей,
үкінің балапанындай мәпелеген. Өзінің сырласының, қадірлісінің маңдайын,
көзін, қабағын, тұмсығын емірене ... ... жал мен ... ... мейлінше ләззат алады екен. Ақан есір ән мен жырға шалқыған, сұңқар
шүйіп, аң қуған, сұлу сүйіп, ... ... ... суреттей кемел шағын
тебірене жырлайды. ... ... ... шарықтап, бүкіл қазақ
даласына Сарыарқаның саумал самалындай кең жайылады. Ел санасында ... ... ... ... жиындар, жәрмеңкелер ұйымдастырылған ғой.
Соның бірі – Алтай Аққошқар Сайдалының асында аламан бәйгеге қатынасқан екі
жүздей жүйріктердің ... Ақан ... жел ... ... жеке ... озып ... Сол ... Ақмоланың алпауыты – Жүсіп мырзаның Ақдауыл
дейтін аты бәйгеге іліге алмаған соң, Ақан ... ... ... ... шексіз байлығына масайып, күш көрсетпекші болады. Өрі – ... ... ... ... ... ер ... тумысы бөлек,
тұлғасы ерен науша жігіт Ақан да берілмеген деседі.
Бұдан былай шет елдерге Ақан мен Құлагердің аты ... ... ... – Құлагер, Құлагердің иесі Ақан деседі жұрт. Ақан ... ... ... зор ... ... құс ... сан ... озып
жүреді.
Содан 1876 жылы Ереймен жерінде болған атышулы Керей Сағынайдың асында
үш жүз жиырма үш арғымақтың алдында екпіндеп ... ... ... келе
жатқан «баспа-бас қызға бермес» аяулы Құлагерді кекшіл, топас Жүсіптің
қолшоқпарлары қастандық жасап, айбалтамен қақ ... ұрып ... ... ... ... қайрылған, қабырғасы қайысқан
сұңқар үнді Ақан сері:
Құлагер, айналайын шабысыңнан,
Атағың елге ... ... ем ... ... түсімдегі дауысыңнан, -
деп, ботадай боздап, көзінен қанды жас ағып, зар жылайды. Небір ... ... ... асыл ... ... ... «Өлімі адамзатпен
бірдей болған» Құлагердің басын ақ кебінге орып, ... ... ... ... етіп тапсырады. Үркеккерін, сандалкерін қимаған, оның өлшеусіз
сұлулығын жырға қосқан қайран ер жүзіктің ... ... ... да ... деседі...
Ақан сері серінің тағдыры – бір жағынан, сұлу өмірдің иесі ... ... ... ... ... ... ... толы аянышты өмір.
«Мақұлықтың да тілін білетін» аяулы Ақан сері, өз ... ... ... ... дүрри жауһар дүрі, дүние ... ... ... ... ... отыз ... ... жалғанның буынсыз
жерге пышақ салған сұмдықтарын бастан кешіреді. Құлагердің ... ... ... ... ... ... қосқан қосағы Ұрқиясы о дүниеге сапар
шегеді. Аққудың ... ... ару ... ... көз ... Көк ... ... құсы мен төрт аяқтыда теңдесі жоқ жүйрік
Алақұмайынан айрылады... Жігіттің бағланы, ... ... тіл ... ... сөйлейтін көсемі тірлігіндегі барша ... соң ... ... жұрдай қалу, ажырап ... ... ... ... ... күңіренген күй кешу – Ақан серіге мүлде
оңайға соқпайды. «Енді Ақанға теңізден ... ой ... ... ... ... ... қалды... Удан ащы қасірет қалды – деп баяндайды «Ақан
сері» атты зерттеу еңбегінде иісі ... ... ... ... ... ... ... жақсы көретін қанатты серіктерінен айрылған Ақан ... ... ... ... де ... паң ... оңаша қалады.
Ақынның ендігі сүйеніштері – табиғат ... мен ... ... «перінің
қызы иеленіпті», «дию, жындармен» тіл тауыпты дейтін лақап аттар, қызыл
сөздер ... ... ... тарайды. Ақан сері өмірі, құпия,
белгісіз ... ... ... ... ... ... үшін
осындай жанның жаратылыс құшағында жападан-жалғыз күн өткізуі түсініксіз
жайт. Судай сұлу, желдей екпінді, ... ... жат, ... ... ... ... ... күйлер, қайшылықты жағдаяттар, тағдырдың
ойынынан туған көріксіз, жан түршігетін құбылыстар Ақан сері ... мен ... ... мен ... суреттілігі мен
бейнелілігін, ағыс-толқындары мен күйлілігін үдеткен, маздатқан.
Екіншіден, Ақан сері – ... ... ... ... ... табиғаттың, киелі топырақтың бекзат тумасы, жемісі. Атам заманда,
адамзаттың сәбилік ... ... ... ... ... ... ... ілім-білім, дін, емшілік барлығы бір-бірімен
тоғыса, ұштаса, біртұтастықта өмір сүрген. ... Ақан сері – ... ... құбылтып түрлендірген, толық сақтап бүгінгі күнге жеткізген,
байыта ... ... ... Бұл орайда Сегіз сері, Нияз сері, Дүйсен сері,
Біржан сал, Құлтума, Қанапия, Кемпірбай, Ағаш аяқ, Шашубай, Доскей, ... ... ... тал ... ... ... жыршылықты,
сазгерлікті, клоундық-жонглерлікті, ... ... ... ... ... ойға ... Ақан сері – қасиетті, таза, сап мөлдір ... ... бұла ... ... ... оюлы, іші ойлы, нәзік әшекейлер
мен сипаттауларға негізделген иірім-толқындары ересен ... ... ... ... ... ... бір отым бар,
Түтінсіз аспан-көкті жалындайды.
Сөндіріп сол жалынды бермесеңіз,
Қаудал жердің өртіндей ... ... ... ... он ... ... мұнарланып сен бір сағым.
(«Ақмарал»)
3. Күннен нұр, айдан раушан, сәулетайым,
Сен – гауһар жанып тұрған мәңгі жарық.
(«Ақмарал»)
4. Босанғанға ұқсайды ... ... ... ... қара көк ... ... қара болады бір сағатта, жар-жар,
Көкала үйрек жүзгендей көз жасыңнан, жар-жар,
Дауысыңа сыңсыған жүрегіміз, жар-жар,
Кем болмайды балқыған қорғасыннан, жар-жар.
(«Аужар»).
Әйтпесе, ... ... ... ... құйылған, қиыннан
қиыстырылған мынадай жолдар ... ... ... ... ... зейін аударады.
Бұлттан шыққан күндей, көрсең жүзің,
Сөйлесе әрбір түрлі күй мен сөзін.
Толғанып оқ жыландай ... ... ... ... ... ішкі дүниесінің толқындарын сырлы суретке, сазды, сұлу
лирикалық поэзияға, тотыдай сыланған хас сұлулардың өрт құшағын, «ақ ... бота ... ... ... ажар түрін, бал мінезін» жойқын
өнерпаздық қуатпен жосылта толғаған, асқақ, ескек ... ... ... ... ... Ақан ... ... жай-күйіне де барлау
жасайды, болашағын болжайды, жер-суының тағдырын ойлайды. Қазақ жерін қайғы
бұлты торлайды, келімсектер қорлайды, ... ... ... ... ұр ... есерлер арамшөптей қаптап, ел мен жерді тоздырады. Қазақ ... ... көк ... ... ... ... құйқалы, шүйгінде
қоныстарынан, сулы, ... ... ... ... ... ... ... жаны, сезімтал жүрегі, өткір де терең түсінеді. Отарлық
езгіге қарсылық көрсетіп, қарғыс оғын жаудырады. ... ... ... ... күн ... дәурен кешіп?
Темір айыр, ақ балта қолдарында,
Тілге келмей, ұрады өңмеңдетіп,-
деп ашына сөйлейді.
Немесе:
Қоныс жоқ жан-жағыңнан тарылмаған,
Патша отыр, жұтамын жеп, бір ... ... ... ... ... ... жырымдаған, -
Я болмаса:
Марқамат патшамыздан ала алмадық,
Иә Бұқар кетеміз бе, иә ... ... ... ... ... үш кез жер тимей өлгеніңде, -
деп, қабырғасы сөгіледі.
Мауытыдай үлпілдеген жерлерді «қорсылдаған доңыздар» ... ... ... ... Ақан сері сері ата ... Қоскөлінен,
Сарыкөлінен тірідей айрылып, жыраққа ірге тепті.
Ақан сері – қара ... орып ... ... ... де ... ... арқалы ақындарды тулақша сіліккен. Ол Жүсіп төре, Қожамбек, Орынбай,
Тезекпай, Мұқан, Ғалиянұр, Әділ, Мұқан сияқты ақындармен сөз ... Ал ... ... ... және әрі ... әрі мода Қодыға баласы
Есмағұлмен сәлем-хат арқылы айтысқан.
Ақан сері жұмбақтар да шығарған.
Ақан ... ... ... ... ... ... ... тапқыр тілді
алғыр ақын, суырылып тұрған шешен болған. Жүрген-тұрған жерінде сан қырлы,
алуан түрлі көл-көсір сөздер қала ... Олар ... ... Ақан сері Құлагерінен айрылып, қайғының отымен өртеніп
жүрген кезінде, Қылды Қарауылдың ... ... ... ... ... ... менің қара шаңырағымнан дәр татып
кеткеніңде, дүлдүлің аман қалар еді, - дейді.
Сонда Ақан сері ... ... ... жүріп, Әзірет Әлінің тұлпарының орға жығылғаны, сенің
үйіңнен дәм татпағанынан болды дейсің бе? – деп тұтқиылдан жауап беріпті.
Бір күні Ақан сері ... ... ... деген жеңгесінің үйіне
қонады. Сонда Нұрила жеңгесі серіні қызға жібермей, ... тас ... ... Ақан сері:
Нұрила, мен қайтейін бөстегіңді,
Жалғанда ғашық болған төстегіңді.
Әншейін, көңілім ауып келіп едім,
Есікке дайындапсың кескегіңді.
Ойласам, ойдан, сірә, қалар ... ... ... ... ақ ... ... қорғап,
Қыранның ілетұғын аңын қорғап,
Отырған қапастағы тоты құстың
Өміріне өң беретін қанын қорғап,
Ішіне құрт-майыңды салушы ма ең,
Бір келген ... ... ... ... қоя ... ... ... ақын жинақтарында жазылмаған. Бұл
Ұлттық Ғылым академиясының Қолжазбалар қорында яғни, әнші ... ... ... бар (№ 932 ... ... байға, Алаз қажыға, Шалабайға т.с.с. оқыста айтқан
сөздері мірдің оғындай, біздей өткір де ... ... әділ ... ...... ... ... дейді де, әрі қарай: «Ұнамаған адамға Ақанның тілінен
құйылған у ... ... ... ... ... - деп, түйін жасайды.
Тағылым - тәрбиесі, ... мол, ... мәні ... мағыналы,
ғибратты ділмәр сөздер де Ақан сері поэзиясында жиі ұшырасады.
1. Ақыл - шам, керек оған май мен білте,
Сасарсың кеш боп ... егер ... ... күн ... ... ... түсіре бер бірте-бірте.
(«Әйелдер сипаты»)
2. Дүние бір сырғанақ сайқал екен,
Күн түскен ... ... ... ... ... ... ... жүріп шықылықтап,
Өлексе жеп тауысқан.
Келеріңде сұлусың
Ғашықтай боп қосылған.
Кетеріңде қызыл түлкісің
Шошыған ... ... ... тұрсаң, не етеді?
Кетесің шығып уыстан.
Ақырында кісіні
Шал етесің құрысқан.
(«Кәрілік»)
Ақан серінің лирикалық поэзиясындағы суретті, ... ... ... ... ... ... қиял ... дүниетаным
дәрежесінен туындайды.
1. Пәруана отқа түскен мысалындай,
Ынтығып дидарыңа, толғанамын.
(«Ж.-ға»)
2. Ерітіп түскен ұшқын ғашық ... орын алды ... ... ... ... ғой ... суы,
Жалынды отқа күйді сабыр туы.
(«Бибіғайша»).
3. Топ тартты, шіркін, көңіл қара ... ... ... ... бұзып.
(«Зағипаның Ақан ға жазған
хаты»)
4. Қалқыған ... сен бір ... бір ... бұрандалы.
Қайратпен қаһарманша бекінсең де,
Тәуекел майданында тұрам дағы.
(«Жайықтың ақ түлкісі ... ... ... асыл тот ... баспас сап алтындай бедер көшіп.
Жұпар жел мас боламын ... ең нұр ... ... ... ... ... көз алмасар жамалыңа.
(«Тағырыпың»)
6. Шыраққа түсіп жанған мен пәруана.
(«Тағырыпың»)
7. ... ... жаны ... Жан ... ішімдегі жалын шықса
Аузымнан ақ сағымдай мұнарланып.
Құшақтап қыл беліңнен бір таң ... ... ... Ақан сері ... ... жариялануы және әндерін
бүгінгі күнге жеткізуші – орындаушылар жөнінде бірер сөз айта ... ... ... қатын», «Жақсы қатын» және «Мылтық пен
мергеншілік» ... 1908 жылы ... ... ... ... жарық көрген. Ал жеке ... 1935 жылы ... ... ... ... ... Тілеубаев, Уәлихан Жауаров, Нияз
Ожанов, Ғаббас Тінәліұлы, Кәріпжан Құдайбергенов, ... ... ... ... ... ... көзі ... көкірегі ояу ел зиялылары
Ақан сері шығармаларын жинауға қатынасқандығын еске алған дұрыс ... де Ақан сері ... ... ... ... ... келісімін
тауып, үн-дыбыс толқындарының иірімін жіті танып, шебер орындаушы-
жеткізушілер ... ... ... ... Әміре Қашаубаев, Жүсіпбек
Елебеков, Ерғали Алдоңғаров, Мұхтар Жылқайдаров, Мағауия Көшкінбаев, ... ... ... ... Есімжанова, Майра Уәлиқызы,
Құрбанәлі ... ... ... ... ... ... ... Отызбаев, Қуан Лекеров, Игібай Әлібаев, Нәзипа Құлжанова,
Қосымжан Бабақов, Жабал Тоғандықов сынды ... ... ... ... асыл ... ... мен өнерпаздығы хақында өлең сөздің өрен
жүйрігі Ілияс Жансүгіров «Құлагер» поэмасын туындатса, ал көрнекті ... ... ... ... сері» дилогиясын жазды. Ақан ... ... мен ... ... – зерттелмей жатқан
тың дүние, күрделі мәселе.
Сайып келгенде, Ақан серінің ақындық - ... ...... ... сыршылдық мен сыншылдықтан, ... пен ... ... пен ... қуатты шабыт пен құдіретті қиялдан
өріліп туған, өрнектеліп тоқылған сап таза ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақан Сері туралы8 бет
Ақан Сері шығармалары5 бет
Ақан Сері Қорамсаұлы лирикалық ақын12 бет
Ақан сері өмірі17 бет
Ақан сері өмірі мен шығармашылығы37 бет
Ақан Серінің өмірі мен шығармашылығы7 бет
Ақан Қорамсаұлы (1843-1913)9 бет
Буаздықты анықтау22 бет
Гәкку14 бет
Ежелгі дәуір әдебиеті55 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь