Банктің табыстары, олардың қалыптасу көздері


Коммерциялық банктердің табыс көздеріне мынадай банктік бизнес түрлерін жатқызуға болады:
• ссудалық бизнес;
• дисконттық бизнес;
• сақтау бизнесі;
• банктік кепіл беру қызметі;
• бағалы қағаздармен жасалатын бизнес;
• салымдар қабылдау және клиенттердің тапсырмасы бойынша операцияларды жүзеге асыру бизнесі;
• басқа банктермен корреспонденттік қатынасқа негізделген бизнес;
• дәстүрлі емес қызметтерді көрсету бизнесі;
Ссудалық бизнес екі элементтен тұрады: клиенттерге (жеке және заңды тұлғаларға) ссудалар беру және бос ресурстарды басқа коммерциялық банктерге уақытша пайдалануға пайыздық сыйақыда беру. Ссудалық бизнестің екінші бөлігі кейде банкаралық несие, кейде басқа банктегі депозит формасында болуы мүмкін. Ссудалық бизнестен пайыз формасында табыс түседі.
1. «Банковское дело». О.И. Лаврушина.115-125стр.
2. «Банк ісі». С.Б. Мақыш, А.Ә. Ілияс. 234-237бет.
3. «Коммерциялық банктер операциясы».С.Б. Мақыш. 245-249бет.
4. www.bta.kz. сайт.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Банктің табыстары мен шығыстары

Банктің табыстары, олардың қалыптасу көздері

Коммерциялық банктердің табыс көздеріне мынадай банктік бизнес түрлерін
жатқызуға болады:
• ссудалық бизнес;
• дисконттық бизнес;
• сақтау бизнесі;
• банктік кепіл беру қызметі;
• бағалы қағаздармен жасалатын бизнес;
• салымдар қабылдау және клиенттердің тапсырмасы бойынша операцияларды
жүзеге асыру бизнесі;
• басқа банктермен корреспонденттік қатынасқа негізделген бизнес;
• дәстүрлі емес қызметтерді көрсету бизнесі;

Ссудалық бизнес екі элементтен тұрады: клиенттерге (жеке және заңды
тұлғаларға) ссудалар беру және бос ресурстарды басқа коммерциялық банктерге
уақытша пайдалануға пайыздық сыйақыда беру. Ссудалық бизнестің екінші
бөлігі кейде банкаралық несие, кейде басқа банктегі депозит формасында
болуы мүмкін. Ссудалық бизнестен пайыз формасында табыс түседі.

Дисконттық бизнес, төленбеген вексельдерді, чектерді және талаптарды
банктің белгілі бір төменгі бағамен- дискот негізінде сатып алуын
сипаттайды. Дисконт бизнестің түріне факторинг операциясы жатады. Факторинг
операциясы айналымды және айналымсыз болуы мүмкін.
Бірінші жағдайда, банк төлеушінің төлемеген міндеттемесін қаражатты
алушыдан (жабдықтаушыдан) талап етуге құқылы.
Ал екінші жағдайда, банктің ондай құқығы жоқ, бірақ ол ондай операциядан
түсетін жоғарғы сыйақы үшін тәуекелге барады. Факторингтік операциядан
түсетін сыйақының жоғары болуы, өнімді сатудан түсетін жабдықтаушының
табысын азайтады.

Мұндағы табыс екі элементтен тұрады:
1. сатып алғаннан төлемнің түсуі арасындағы аралықта банктің несиелік
ресурсын пайдаланған үшін төленетін пайыз;
2. факторинг операциясының түріне байланысты тәуекелге сәйкес шамасы
ауытқып отыратын комиссиондық сыйақы. Факторинг операциясындағы
комиссия пайызбен белгіленгендіктен, факторингтік операциядан
түсетін табысты банктің пайыздық табысына жатқызады.

Сақтау бизнесі банктің трасталық (сенім) және агенттік қызметтеріне
негізделеді. Бұл бизнес клиенттің мүлкін (жылжымайтын мүлік, бағалы қағаз,
шоттағы қаражатын) басқарғаны үшін немесе осы мүлікке байланысты клиенттің
тапсырмасын орындағаны үшін алатын комиссия формасындағы табыс түрінде
банкке табыс әкеледі. Мысалғы траст келісім-шарты негізінде банк клиенттке
шоттағы қаражатын табыс әкелетін активтерге орналастыратындығына міндеттеме
алады. Агенттік қызметте клиентпен нақты қай операцияға қаражат жұмсау
қажеттігін келісіп алады. Трасталық операцияларда тәуекел жоғары, себебі
мұнда банктің табысы клиенттің табысынан жоғары болуын қалайды. Соған
сәкес, трасталық операциялардан түссетін комиссия мөлшері де агенттік
қызмет көрсетуден түсетін табысқа қарағанда біршама жоғары болып келеді.
Мұндай ерекшелік, өз кезегінде трасталық қызметтен алынатын комиссиялық
сыйақының құрылымын анықтайды. Ол мүлікті басқарғаны үшін төленетін
комиссиондық сыйақы мен жұмыстың нәтижесі бойынша төленетін сыйақыдан
тұрады.

Бағалы қағаздармен бизнес мынадай элементтерді қамтиды:
1. банк өзінің бағалы қағаздарын шығару;
2. оларды нарыққа салу;
3. кәсіпорындарды жекешелендіруге байланысты қызмет көрсетуде басқа да
эмитенттердің бағалы қағаздармен қайталама нарықтағы операциялары.

Мұндай бизнестен табыстар келесідей көзден құралады:
1. өзінің және басқа да эмитенттердің бағалы қағаздарын сату барысында
бағамдық айырмадан;
2. жекешелендіруге байланысты көрсеткен қызметі (жекешелендірілетін
кәсіпорынның есебін талап етілетін стандартқа жеткізіу, оның құнын
бағалау, акцияларын шығару және орналастыру, реестр жүргізу) үшін
комиссия.

Банктіңкепіл беру қызметі клиенттерге есеп айырысу үшін және несие алу
үшін банктің әр түрлі формалардағы берген кепіл-хаты мен кепілдемесіннен
түсетін ақшалай сыйақы түріндегі табыс әкелетін банктің қызметін
сипаттайды. Егер клиент банкі үшін оның атын шығаратын клиенттер қатарында
болса, банк оған ақысыз кепіл-хатын беруі мүмкін.

Салымдар қабылдау және клиенттердің тапсырмасы бойынша операцияларды
жүзеге асыру бизнесі банкке мынадай формаларда табыс алуға мүмкіндік
бетеді:
1. комиссиондық сыйақылар:
• шот ашқаны үшін;
• шотты жүргізгені үшін;

2. белгілі бір мерзім ішінде белгіленген комиссия(ақща белгісінде);

3. айналымнан алынатын комиссия (айналымнан % түрінде алу):
• шот бойынша операциялар туралы көшірмелер бергені үшін;
• шот жабу үшін;
• қолма-қол ақша беруге немесе есеп айырысуға байланысты операцияларды
жүргізгені үшін;

4. Банктің корреспонденттік қатынас бойынша басқа банктерге
корреспондентік шоттарындағы кредиттік қалдық үшін алынатын пайызы;

5. Дәстүрлі емес табыс түрлері банктің лизингтік, ақпараттық, кеңес беру,
валюта айырбастауға байланысты, клиенттерге оқытып-үйреткені үшін және
т.б алынатын табыстар. Мұндағы лизингтік операциялардан түсетін
табысқа: лизингтік төлемдер, пайыздық төлем және комиссия жатады.

Банктің барлық табысын үш топқа бөлуге болады:
1. пайыздық табыстар;
2. банктік қызмет көрсетуден алынатын комиссиялар;
3. басқа да табыстар (бағамдық айырма, яғни баланстық құны меннарықтық
құны арасындағы айырма, алынған айып пұлдар, пениялар және т.с.с.)

Пайыздық табыс комиссиялармен ұштасуы мүмкін. Мысалға, несиелік және
факторингтік операциялардан банк пайыздық төлем мен комиссияға иеленеді.

Ссудалық пайыз- пайыздық табыстың басты көзі ретінде банктің берген
ссудалары үшін қарыз алушылардың төлейтін төлемі болып табылады. Ссудалық
пайызды мынадай белгілерге байланысты жіктеуге болады:
• несие формасына қарай: коммерциялық, банктік, тұтыну несиелерінің
пайызы және т.с.с.;
• несиелік мекеме түріне байланысты: Орталық банктің есепке алу пайызы,
банктік, ломбардтық ;
• ссудалардың мерзіміне қарай: қысқа мерзімді ссудалар бойынша пайыз,
ұзақ мерзімді ссудалар бойынша пайызы;
• ссудалар түріне байланысты: овердрафт бойынша айналым құралдарына
берілген ссудалар, вексельдерді есепке алу, мақсатты ссудалар бойынша
пайызы;
• операциялар түріне қарай: ссудалар бойынша пайыз, банкаралық несиелер
бойынша пайыз, депозиттік пайыз;
• есептеу тәсіліне қарай: жай және күрделі, қарапайым және тура және
т.б.

Комиссия – банк операциясы үшін сыйақы, латын тілінен аударғанда
“comissio” сөзі тапсырма дегенді білдіреді. Оның мөлшеріне көрсетілетін
қызметтердің өзіндік құны мен қажетті пайда жатады.

Табыс көздері екіге бөлінеді:
1. тұрақты, оған банктік қызметтен алынатын пайыздық және пайызсыз
табыстар жатады;
2. тұрақсыз, оған қайталама нарықтағы бағалы қағаздармен жасалатын
операциялардан және көзге көрінбейтін операциялардан алатын
табыстарды жатқызуға болады.

Табысты топтастырудың негізіне қабылдаған есептеу жүйесі жатады.
Жоспардағы шотқа сәйкес бірінші реттегі 701-ші баланстық шотқа екінші
реттегі 7-ші шот ашылады. Табысты есептеу жүйесіне сәйкес бірнеше түрге
бөлінеді:
1. несие бергені үшін алынатын пайыздар;
2. бағалы қағаздар операцияларынан түскен табыс;
3. шетел валютасымен басқа валюталық құндылықтар операциясынан түскен
табыстар;
4. алынған дивиденттер;
5. банктарды ұйымдастырудан түскен табыстар;
6. айып пұл, өсім, тұрақсыз айып пұл;
7. басқа табыстар;

Екінші реттегі баланстық шотқа аналитикалық есептеу шоты ашылады, олар
табысты контрегенттер түріне қарай, тұрақты мәртебесіне қарай ерекшелінеді.

Банктің шығыстары және олардың жіктелуі

Коммерциялық банктердің шығыстарын формасына және есепке алу тәсілдеріне
қарай жіктеуге болады.

Формасына қарай, олар мынадай түрлерге бөлінеді:
• пайыздық шығыстар;
• пайызсыз шығыстар;
• басқа да шығыстар;

Пайыздық шығыстар клиенттердің талап ету және мерзімді депозиттері, басқа
да банктердің депозиттері бойынша, басқа да банктерден сатып алынған
несиелік ресурстар үшін сондай-ақ шығарған бағалы қағаздар бойынша төленген
пайыздардан құралады.

Пайызсыз шығыстарға жалпы банктің операциондық шығыстары мен басқару
аппараттарын ұстау шығындары жатады.

Басқа да шығыстар, банктік операциялардың өзіндік құнына жататын
резервтерді құру, салық төлеу шығыстарын, бағалы қағаздар нарығында,
валюталық нарықта алып сатарлық операцияларды жүзеге асыруға, банктің
мүлкін сатуға және тағы басқа байланысты болатын зияндарды сипаттайды.

Есепке алу тәсіліне қарай банктік шығыстарды мынадай түрге бөлуге болады:
• банктің операциондық және түрлі шығыстары: банктің төлейтін
салықтарының бір бөлігі, (мүлік, жол, көлік құралдары, жер, ҚҚС, яғни
бұл салықтар банктің операцияларының өзіндік құнына жатады) таратқан
қаражаттар бойынша төленген пайыздар, негізгі құралдардың
амортизациясы, арзан бағалы тез тозатын заттардың және материалдық
емес активтердің тозуы, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Банктің пайдасы және олардың қалыптасу көздері
Үй шаруашылықтарының табыстары және олардың құрамы
Несиелік ресурстар. Олардың жинақтау көздері
Кәсіпорын қаржысы және оның ресурстарының қалыптасу көздері
Банктің меншікті капиталының көздері мен қызметі
Халыққаралық валюта табыстары
Кәсіпкерлік капиталдың маңыздылығы және қалыптасу көздері
Айналым қаржысы және оның қалыптасу көздері
Фактілер және олардың қайнар көздері
Мемлекеттік бюджет кірістері және олардың көздері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь