Ж.Аймауытовтың психологиялық еңбектерінің мәні

Өзінің түп-төркіні мен ілкі бастауын сонау Орхон-Енисей жазбаларынан алатын ұлттық тәлім-тәрбиелік ой-пікірлер Қазан төңкерісіне дейін әлі де болса ғылыми теориялық дәрежеге көтеріле қоймаған еді. Оның бірнеше себептері болды: біріншіден, Қазақстанда қоғамдық, гуманитарлық ғылымдардың сансапалы тауарлары бір-бірінен дараланып бөліне, олардың ғылыми атаулары қалыптаса қоймаған болатын. Екіншіден, әр ғылымның жекелеген ерекшеліктерін мұкият зерттейтін маман ғалымдардың тапшылығы, үшіншіден, ғылым салаларын өрістетерлік ғылыми-техникалық, материалдық базаның (зерттеу мекемелері, баспа орындары, т.б) жұпынылығы себеп болды.
Әйтсе де осы кезеңдетуған халқының жарқын болашағы, оның тәуелсіздігі мен бостандығы және рухани өрлеуі жолында калтқысыз қызмет етіп, осы жолда шыбын жандарын пида еткен аса көрнекті ғұламалар мен қоғам қайраткерлері қазақ аспанында шоқ жұлдыздай жарқырап, жазира кең далада рухани- мәдени дамудың жаңа кезеңі қазак ренессанысының (қайта өрлеу) іргесін қалаған еді.
        
        Ж.Аймауытовтың  психологиялық  еңбектерінің мәні
Өзінің түп-төркіні мен ілкі бастауын ... ... ... ... тәлім-тәрбиелік ой-пікірлер Қазан төңкерісіне дейін әлі де
болса ғылыми ... ... ... ... еді. Оның ... ... ... Қазақстанда қоғамдық, гуманитарлық ғылымдардың
сансапалы тауарлары бір-бірінен дараланып бөліне, олардың ғылыми атаулары
қалыптаса қоймаған болатын. Екіншіден, әр ... ... ... ... ... ... тапшылығы, үшіншіден, ғылым салаларын
өрістетерлік ғылыми-техникалық, ... ... ... ... ... т.б) ... ... болды.
Әйтсе де осы кезеңдетуған халқының жарқын болашағы, оның тәуелсіздігі ... және ... ... ... ... ... ... осы жолда
шыбын жандарын пида еткен аса көрнекті ғұламалар мен қоғам ... ... шоқ ... ... ... кең далада рухани- мәдени
дамудың жаңа кезеңі қазак ренессанысының ... ... ... ... ... ... шебіне Ш. Құдайбердіұлы, Ә. Бөкейханов, А. Байтұрсынов, М.
Дулатов, X. Досмұхамедов, Ж. Аймауытов, М. ... Н. ... ... ... ... ... және психология ғылымдары
саласында ғылыми еңбектер жазып, оқу қүралдарын шығарып, ... ... ... ... ... үлес ... ... ғүлама бабамыз әл-Фараби ілімінен бастау алған психология ғылымы
шын ... XX ... 20-30 ... ... ... салаларынан бөлініп, дербес ғылым болып қалыптаса бастады. Осы
айтылғанға орай, ұлттық тәлім-тәрбие ілімінің іргесін қалаған кейбір ... ... ой ... ... сөз ... ... алынады.
Туған халқымен 60 жылдан кейін қайтадан көрісіп, табысқан біртуар
қазақ зиялыларының ішінде тәләм тәрбие, ... ... ... тереңмағыналы ғылыми еңбектерді өндіре жазған адамның бірі-
Жүсіпбек Аймауытов. Бас-аяғы 5-6 жылдын ... оның осы ... алты ... бұл айтқанымызды жақсы айғағы 1924 жылы мектеп мұғалімдері ... оқу ... ... арнап «тәрбиеге жетекші» (Орынбор ,
Госиздат, 186-бет), 1926 жылы екі кітап, бір - ... ... ... ), екіншісі- «Жан жүиесі және өнер таңдау» 1929 жылы ... ... » ... Орда ... 129 -бет) , мектеп оқушыларына
арналған «Жаңа ауыл» (бастауыш классқа арналған оку кітабы, Алматы ... ... ... жоюы ... т.б . жариялады.
Мәселен ,оның «Тәрбиеге жетекшісінде » дидактика мен ... ... ... ұлт тіліндегі тәлім-тәрбиелік терминдер
жүйесі сөз болады. Еңбек төрт бөлімнен , 29 ... ... ... ... » бөлімінде оның психологиялык негіздері (ынталы оқыту,
үйрету әдістері , машықтану жолдары, оқытудағы көрнекілік , оқыту түрлері ,
т. б.) ... ... ... ... өміршен алынған нақтылы
мысалдармен терең талданады . Еңбектің төртінші бөлімінде де ... ... ... сөз болады . Олар : Үстаз бен ... ... ... ... ... ... ... еңбек тәрбиесі, т.б .
Әрине , кітаптың қүрылымы жағынан жекелеген олқылықтар да жоқ ... ... ... ... үғымдар әр бөлімде белгілі жүйеге
түспей қайталанып отырады. ... ... ... ... ... ... ... жүрісі» деитін параграфтар төртінші ... да ... ... ынтасына сүйеніп беру», «Белсенді
сабак жүзеге қалай жығады? , т. б.»). ... де осы ... ... ... писхалогиядан жазылған алғашқы төл ... дау ... осы ... ... ... былайша жылы лебіз білдірген еді:
«Жүсіпбектің «Тәрбиеге жетекші» кітабы -жыл қүсы . Бүл кітаптың тілі ... ... Жаңа ... ... ... ... әр ... үстолының үстінде
жату керек , әр мектептің кітап ханасында болу керек » Кітапқа берілген осы
баға күні бүгінге дейін ... ... ... жоқ.
Ж. Аймауытовтың психалогиялық мүрасы туралы айтқанда, оның «психалогия»
атты төл оқу ... ... сөз ... ... ... ... бүл
психалогия саласында тілімізде жазылған ғылыми мәнін күні ... ... ... ... ... .
«психология», -деп жазды автор осы кітаптың «Бет ашарында»,-терең ой, ... ... ... ... ... өзге ... ... Қ.Ж.) табанын тіресе де, пихология әлі тіреп яғни нық басқан
жоқ... қарапайым ... ... ... ... талай нәрселер пихологияда
қаралады. Себептері, сырлары айқындалады, бұлардан ... ... ақыл ... беру ... де ... керек-ті. Бұл қітапты алдымен бала оқушыларға
ұсынамыз. Қалаберсе, кімде-кім әлеуметпен қоғаммен ... ... ... оның бәріне де пихология пайдалы кітап деп ... ... жай ... ... оқи алса ... білім алар деп сенеміз.
Қиын жерлерін салғаннан ұқпаса оңай жерлерін оқып көрер, сүйте-сүйте біріне
тісі ... ... ... ой сала ... ... ... нені
сөйлейді?» -дейтін бірінші тарауда осы ғылымның екі жарым мың жылдық
тарихынан ... ... ... Бүл ... ... ... ... (тәжірибе) пихологияның жай -жапсарын баяндайтын беттері өте
тартымды. Кітаптың екінші тарауында адамның жан- ... ... ... ... ... ... айта келіп (бақылау, анкета,
әңгімелесу, тәжірибе әдістерінің мән жайы), тәптіштеп түсіндіреді. Ол -жан-
дүниесінің ... ... ... оның ... ... ... қалайша пайдалануға болатынын қазақ топырағында алғаш рет
сөз етеді. Кітаптың үшінші ... ... ... ... ... ... ... «психика және сана»)- деп аталады. Мүнда психофизикалық
және психофизиологиялык қүбылыстар, атап ... ... ... ... ... мен ... ... (соқыр сезімдері) бүлардың бір-бірінен айырмашылықтары,
өсімдіктері дүниесіндегі тіршілік ... ... ... талдауға
алынады. Осы тарауда академик И. П. Павловтың ... ... ... ... ... сөз ... ... адам санасының даму жолын
тарихи -қоғамдық тұрғыдан дұрыс ... ... ... ... ... мәселелерінің (топ, жұртшылық, коғам, парасат,
әдет,т.б) мәнін ... ... ... ... кейбір мүшелер олардың қызметтері» деп ... ... жан ... ... ... Яғни ... оныңатқаратын қызыметі, козу, тежелу процестері, ми бөліктері,
олардың қызметі, негізгі сезім мүшелерінің (көз, ... иіс, дәм, ... ... күрылысы жөнінде мағлүматтар беріледі. Мәселен ... ... ... ... ... өте ... ... дәекті баяндалған.
Бесінші тарауда эмозия мен сезім, бет пен денедегі түрлері ... ... көз ... ымие ... т.б ... ... алынған
қызғылықты да, нақтылы деректер арқылы түсіндіріледі. ... жиі ... ... ... ... ... ... паңдық, т.б) және
бүлардың психологиялық астарлары сөз болады. Түйсік пен қабылдау, ... ... мен ... ынта мен ... ... ... ... шығармашылық мәселелері- алтыншы, ... ... ... ... классикалык психологияның негізгі қисындары: түйсіктің
Бебер -Фахнер түжырымдаған психофизикалық заңы, Г. Генголсьтің резонасын
(жаңғырық) теориясы, Беркли кисыны, т.б. Төл ... ... ... ... ... басты проблемаларының бірінен саналатын ойлау мен
сөйлеу, ұғымы мен ... ... мен ... ... ... ... ... ) сияқты күрделі ғылыми категориялардың ... ... ... ... өз ... талдау тапқан. Тоғызыншы
тарауда ерік-жігер, қажыр-кайрат , бүларды ... ... ... ... ... ... түс көру, көз байлау (гипноз), т.б. ... ... ... Он ... он ... ... әдет ғүрып
салт-сана, дәстүр түрлі оң, теріс қыльщтардың табиғаты, кісі психологиясын
әлеуметтік, қоғамдық түрғыдан қалыптастыру, сондай-ақ мәдениет пен ... мен ... ... ... (қазыргі терминде «экологияның».
-Қ. Ж.), тіл мен ауыз ... ... ... ... ... ... әрі ... мысалдар арқылы түсіндіреді.
Пихология оқу -қүралында сурет, таблица, схемад.б. түрлі безендірулерге
ерекше мән ... Бүл ... ... оқу ... ажарын
кіргізетін, олардың дидактикалык пәрменділігі ... ... ... классикалық психологиядан түпкілікті орын тепкен, күні бүгінге ... ... ... ... ... (спимограаф ,
эстезнометр , кимограф, камертон, т.б.) , ... ... ... ... (жүйке саласының бөліктері , ми жарты ... ... ... ... көз, ... тері, жүйке талшықтары,
т.б) орын тепкен.
Ж.Аймауытовтың психология саласында жазған ... төл ... « Жан ... өнер ... ... 1926) ... ... назар аудартады. Мұнда
автор ғылыми психологияда кең ... ... ... әдістері арқылы Кеңес
өкіметтің алғашқы жартысында қыр қазақтарының ... ... ... ... ... ... таңдау жолындағы
талпыныстарын тәжірибе арқылыанықтағысы келген. Зерттеудің басты ... ... ... жаңа заман жағдайында жастарға мамандықты дұрыс
таңдай білуге жәрдемдесу. Кітап мысалдарынан сол ... ... ... заң, сот, т.б. осы ... ... қызметтер сондай-ақ
мұғалімдік, журналистік, сауда, ... т.б. ... ... ... ... ... жаманы жоқ, мұының кезкелгеніне
икемдік қажет, Бұл жай күнелтудің жолы ғана ... ... ... шеберлікті
қажет ететінін айтады.
Ж. Аймауытов мамандық таңдау жайлы өз пікірін жалғастыра келіп «жұрттың
бәрі - комиссар болғанда, осынша кызметтерді ... кім ... ... ... ... да ... былайша түйіндеді: «әлеумет түрмысы оңдалу
үшін онымен бірге әр адамның түрмысы ... ... әр адам ... ... берерлік іс істеу керек. Әр адам ... ... өз ... кызмет етпесе әлеуметке пайда орнына зиян келтіреді.
Екінші, әр адам өз ... жүре ... ... ... ... оның ... ... шыға алмай жерге көміледі. Ондай адам өмірге разы
да болмайды».
Ж. Аймауытов ... ... адам ... жеке ... мен кейбір
туыстан берілетін ерекшеліктерін де (темперамент, нышан, т.б) ескерту
қажеттігін, бүл жерде кісі ... ... жеке ... ... үмтылуға ерекше мән берудің маңыздылығын жалықпай кайталап айтып
береді. Өзінде қандай талант, кандай зеректік, кандай кабілет, бір ... ... ... барлығын білуің қажет. Дәлелдеп айтқанда әр адам
өзін-өзі тану қажет. өзін -өзі ... ... ... де ... ... деп тұжырымдайды.
Аталмыш зеріттеудің ғылымиын арттыра ... ... ... ... ... осы ... ... жүргізген зерттеу
жұмыстарына ерекше көңіл ... ... ... ... ... ... өз ... сол кезде белгілі
психологы А. Ф. Лазурскийдің (1874-1917ж),сондай-ақ аттары әлемге әйгілі
неміс және ... ... ... ... ... т.б) сілтеме
жасап бұларға өзіндік пікір ... осы ... анық ... ... ... ... күні кешегі көшпелілер психологиясының жаңа
жағдайдың әсерімен біртіндеп өзгеріске түсе бастағанын паш ... ... ... ... мәселелерін өзінің соңғы еңбегі
«комплекст отқыту жолдары» атты кітабында да жол жөнекей сөз ... ... ... ... ... ол педгогикалык курсты таңдаушылармен педтехникум
студенттеріне арналып ... онда оқу ... ... түрлеріне
талдау жасалады оның негізгі үш тірегі (жаратылыс, еңбек, қоғам мәселелері)
туралы айта келіп, оқытудың түп ... - ... ... мүны шәкірт
психологиясына орайластыра жеткіздің қажеттігіне баса назар аударады. Автор
«комплекст ... не?» ... ... ... ... береді: «...бүл өмірдегі
сан алуан қүбылыстарды, нәрселерді бір тақырыпи пен бір ... ... ... түйдіктеп.
біріктіріп окыту». Автор оқыту барысында шәкірттің эстетикалық (сүлулық)
талғамының ... ... ... ... ... әндерінің пс
психологиялық жақтарына талдау ... ... ол ... ... ... ... қарай, әр елдің сазы (ән-күйі) де әр алуан Түркістан елінің әні
бүлтарысы жоқ, тек тартар ... ... жок, ... ... ... ... ... түйеге, атқа, есекке мінген адам болсын, ... шыға ... « ... ... ... еді, аридай»- деп қозғайды. Арқаның
әні толқынды ырғақты, айкайлай, зарлы, қайталамалы қайыруы үзын ... ... ... ... ... ... желдірме, көй-көй болып
келеді». Ж.Аймауытовтың үлттық этностьщ психологияға ... мән ... ... ... ... ... түжырымдарын: «ізденсе, талаптанса, колдан
жасалмайтын шарт жоқ. Қүнттталмаған, ізденбеген, соңынан түспеген адамның
жүмысы еш ... ... ... ... психологиялық түрғыдан
түйіндеді. Осы кітаптың да қазақ ... ... ... ... көмегіміз аз болмаса керек. Жүсіпбектің психологиядан жасаған
еңбектері жайлы айтқанымызда оның ғылыми терминдерді жасау, ... ... ... болса да пікір білдірмесек болмайды.
Біздегі үлттық психологиялық терминдердің алғаш жүиеге түсуіде Аймауытов
есімімен байланысты қай кезде де ... ... ауыр ... ... ... өзіндік ерекшелігін бажайлап көрсете алу абзал. Ғылыми
үғымдардың ана ... ... ... аса ... ... ... да біз әрбір терминнің түрақты орын ... ... ... қамүор болғанымыз жөн. Жасыратыны жоқ біздер осы күнге дейін
терминдік окулықтан шыға ... ... ... ... ... ... ... аударғаны құптардык жәйт. Үлытық еерекшеліктерпен санасуды термин
жасаудың негізгі принцепі етіп ... - онің ... ... тажебиесінің
негізгі кредосдер едік.
Ғылыми терминдік сөздерді ... ... ... да ерекше назар
аударады. Себебі белгілі бір ұғымдың баламасына алыныпотрған термин сол
ұғымның дәл ... ... ... оның ... ... тілінде алатын
тұрақты орны қандай болмақ деген ... осы ... ... ... , ... еңбектерінде кездесетін әсер- впечатление, әуестік-
любопытство, балалық-детство, тілек-желание, жан қуаттары-душевные стилы,
амал- действие , ... ... ... ... ... ... ... мейірімділік — гумманость, ерік-
воля, т.б осы ... ... ... күні ... ... ... еш өзгеріске түспей, үлттык терминдер қорының төрінен орын
алып келеді.
Ж. Аймауытовтың психологиялық ... ... ... оның ... мына ... қисындарға келіп саяды: «тән қуаты болса, жан
қуаты да ажарлы болады», «нашар жаннан -осал мінездер ... ... ... ... ... т.б. ... кітаптарының ерекше
назар аударатын тағы бір басты ерекшелігі ... төл ... ... ... ... ... бүрынғы Кеңес елін мекендеген түрік
тектес халықтар тілдерінде ... ... ... бірден-бірі туындылар
екендігінде.
Өйткені 40-шы жылдарға ... ... ... ... ... ... ... үлттық- психологиялык еңбектердің жарык
көрмегенін ескерсек, осы ... ... ... арта ... ... ... биік ... түйіндері бар төл туындылардың сол кезде отандық
психология ғылымының ... - ... ... ... жазылғаны белгілі.
Бүрынғы одақта 30-шы жылдарға шейін психологияның ғылыми сара ... ... ... шет ... ... ... Орталықтағы ғылым
ордаларында да белгілі ғалым психологтар (К.Н. ... В.М. ... еске ... арыла алмағанын ескерсек сондай
қарбалас кезеңде ... ... ... ... ... ... ... оларды орыс не еуропа тілдерінің біріне аудару кезек
күттірмейтін шүғыл міндеттердің бірі болмақ.
қатысты педагогикалық ... тән қоюы да ... ... Оның жан
куаттары жайлы пікірлеріде дала өмірі мен ... ... және ... ... ... ... психологиялық нақышты шеберлікпен
пайдалана білу тәсілі ... ... Жан ... ол білу яки ... яки ... һәм кайрат көріністері болып үш тармаққа бөле келіп
олардың өзара табиғи ... Абай ... ... ... ... ... ... тарихи тереңінен сөз қозғайды.
Шатырман мәселенің арқауын осылайша түйіндеп, шығыс кәусарынан мейірі ... ... келе ... ... қүлаш үрған Мағжанға етене жақын да
түсінікті нәрсе.
Ол сыртқы сезімдерді ... ... деп ... Қ.Ж) ... ... ... сипау, ет сезімі деп алты айырыммен анықтап ... ... ... ... ... ... аударады. М.Жүмабаевтың пікірінше бүл
сезімдердің сау һәмберік болуына, олардың өткір, терең, дүрыс ... қылу ... ... ... ... біреулері нашар тәрбие
қылынса, жан түрмыс та тегіс, бүтін болмак ... Әр ... ... есту
т.б) психологиялық түрғыдан карастыра келіп, ақын олардың әрқайсысына
анықтама беріп ... ... ... ... ... ... Мәселен, жарык дүниеге келген күннен бастап нәрестенің естіу
сезімін дамыту үшін ... ... ... ... бөліп әсіресе
бесік жыры үнінің тәрбиелік мәні зор екенін атап өтеді. «адамның әдемілікті
сүю сезімін тереңдететін де осы есту ... - дей ... ... ... ... ... жайлы, қазаақтың қорқыт туралы айтылған терең ... ... ... ... » ... «Абай »-Қ.Ж.) туралы да біраз деректер
бар. «Абай» дегеніміз, -деп жазды ол, - сырткы ... бір ... ... бір жан ... ... ішке ... ... жанның
тұнуы, нүктеленуі. Оның бала зейінін тәрбиелеу жөніндегі айтқандары ... ... ... ... ... даму үшін әсердің күшті, жеке, жаңа
болуын, жаңа алынған білім мен ескі ... ... және оның ... даярлану есебінде болуын талап ете отырп, оқу ... ... зер ... Ол ... ... ... ... де аша кетеді ... ... һәм ... ... ... ... т.б. жатқызады. Автор бейқамдықтың екі
түрін көрсетеді. Оның бірі еш ... абай ... ... өте ... терең, үзақ тәрбие қажет екінші түрі- бір нәрсеге абайлы болып,
басқа ... ... ... адамдардың бейқамдығы. Ақын мүндай
қасиеттің зиянсыздығын, мүның көбінесе ғалымдарда жиірек ... ... ол ... ... табансыз, ішкі, сыртқы деп
жіктейді баланы тәрбиелеу оның жас ... ... ... ... ... ... әсерлену, оның пайда болу шарттары кіші
һәм тоны деп жеке жеке талдай келіп кейбір психологиялық терминдердің мәні
ашып ... ... үғу үшін ... жан ... ... ... ... туғызған себепті, яки затты табуды перцепция,
әсерленуді ... ... ... ... ... ... ... жеңіп кететін болса, ол уақыта иллюзия, яғни сезімде
алдану пайда болады»,-деп осындай ... ... ... ... оларды жеке- жеке талдап, ... пен ... ... да ... сөз ... өміріндегі естен алатын орнын көрсете келіп, автор оларды есту,
көру,козғалу, т. б. Деп жеке-жеке ... ... адам ... байланысты
өзгеріске түсетіндігін айта келіп, баланың есене дамыту ... ... ... және ... деп ... ... Қиял (фантазия)
туралы ол былаи дейді: «жанымда бар суреттеулерден қайрат ... ... ... - ... ... ... ... яки фантазия деп аталады ».
Өзінің осы ойын әрмен қарай жалғастырып, ... ... ... ... ... ... яғни ... бір мүшелерін зорайту,
яки күшеиту; 2) Әр затың ... ... ... ... 3) ... өздері де жиыла алатын ... бір ... ... не ... бір ... жоюмен жасалатынын көрсте келіп: «фантазия сыз адам
өмірі өңсіз бір нәрсеге айналмақ. Мылқау өмірге үн ... ... ... беретін , жоқты бар қылатын, бізді бар кылатын беретін, сақау ... ... ... бар ... ... , ... көрікті қылатын, бізді асыға
аяк баст ырып , тәңірімен тілдестірген сол - фантазия ... . ... ... ... ... оны өркендетудегі ертеге , бала
ойындары мен ойыншықтардың ... ... ... ... ... қосқан үлесі.
Кеңес өкіметі жылдарында қазақ психология ... ... ... ... елеулі үлес қосқан ғүлама ғалым, белгілі мемлекет
кайраткері және ... ... ... ... ... ... үздік бітіргеннен кейін көп үзамай Мәскеудегі Н.К. Крупская
атындағы тәрбие академиясына жолдама алып, оны 1935 жылы ... ... жылы ... ... ... ... Осы жылдары ол
әлемдік психологтардың еңбектерімен тыңғылықты танысады. Солардың бірі-Л.С.
Выготскийдің психологиялық мүрасынаарналған ... 80 ... қол ... Ол
1938 жылы «К.Д. Ушинский-Ресейдегі педагогиканың негізін ... ... ... ... ... соң, Алматыға келіп, Абай
атындағы Қазақ педагогика институтында, Қазақ ... ... ... ... ... ... ... басқарады. Ол
бірнеше монография мен жүзден аса ғылыми мақалалардың ... ... ... мен ... ... мен тарихы, ұлттық мінез
бен этнопсихология, халықтық педагогика, мораль, этика мәселелері ... сөз ... ... ... ... екі ... төңірегінде,
атап айтқанда, ұлт тілінде ... оқу ... ... мен
халқымыздың педагогикалық және психологиялық ой-пікірлерін даму, қалыптасу
жолын зерттеу ісіне ... ... ... ... ұлы отан ... бұрынғы
жылдардың өзінде —ақ өркен жая бастаған еді, деп жоғарыда айттық,
өйткені 1938 жылдардан бастап «халық мұғалімі» журналының
беттерінде Тәжібаевтың осы ... ... ... ... ... көрді. Ғылыми жағынан мазмұны терең осынау
дәрістер мен мақалалар ... мен ... ... да ... ... ... ... біраз көмегін
тигізді. Осы еңбектерінде Т.Тәжібаев бүрын әр жерде шашырап, белгілі жүйеге
түспей жүрген үллтык психологиялық ... ... бүл ... ... ... жая ... ... жасады. Т. Тәжібаевтың «Жалпы
психология» деген ... ... ... ... жарық көрген
проф.С.Л. Рубинштейннің «Основы общей психологии» атты кітабының ... ... ... ... ... іргелі
теориялык қағидаларынан мол мағлүмат беретін, Ж. Аймауытов кітаптарынан
кейінгі кесек психологиялық еңбек. Мүнда осы ... екі ... мың ... ... ... мәселелер бар, оның негізгі бағыттары мен ағымдары
жайлы келелі сөз ... ... осы ... жәйт «психология
ғылымынң пәні» атты бөлімінде баяндалса, ... ... ... ... оның ... ... , бүлардың өзіндік психологиялық
астарлары, сондай-ак адамның басты-басты жан ... ... ... ... мен ес, зейін мен дағды, ойлау мен сөйлеу, қиял мен
сезім, ерік-жігер т.б. ғылыми талдауға ... ... ... адамның
жеке дара қасиеттері: темперамент, мінез, қабылет, қызығу, т.б. мәселелер
баяндалады. ... бәрі ... ... ... ... ... ... осы кітаптың негізгі желісі бүдан 50 жыл
бүрын түзілген. Сондықтан мүнда психология ғылымының соңғы жетістіктерін
баяндайтын ... ... орын ... түсінікті, осы айтылғанға
орай психология дәрістерімен оқулықтарға соңғы кездері ... ... ... («Үжым мен топ психологиясы», «қарым-қатынас психологиясы»
т.б) оқу ... ... ... ... жөнінде басқа тарауларда аз да
болса мағлүмат беріліп отырады. «Қарым-қатынастың түрлері» жайлы «сөйлеу»
тарауында, ал «Үжым, топ ... ... ... адамға» арналған тарау
ішінде баяндалған. «Дағды мен әдеттің» психологиялык астарлары туралы
мәлімет қазіргі ... ... ... атты тарауда
берілмей, өз алдына жеке такырып ретінде берілгені автордың ... ... ... ... ... осы ... ... үғынып түсінуге онша кедергі келтірмейді, өйткені ... ... ... ... орны ... белгілі. Бір есте боларлық
жәйт, психологиядан түрлі үлт тілдерінде жарық көрген оку ... ... ... қүрылымы соңғы елу елу жыл ішінде онша өзгеріске түсе
койған жоқ. Психология дәрісі де көп ... ... ... түсе ... ... лингвистика секлді дәстүрліклассикалық ... есте ... ... Әрине, кітапта психологияның 40-шы
жылдардағы казақша баламаларының бірен-сараны қазірде өзгеріске түскенін
бәріне мәлім.
Т.Тәжібаев еңбектерінің ... ... ... ... ... Ыбырай Алтынсарин, Абай Қүнанбаевтардың психологиялық және
педагогикалық көзқарастарын ... ... ... ... көзқарастарын көп жылдар бойына сарыла зерттеп, бірнеше
еңбектер жазды. Абайдың саяси-әлеуметтік, ... ... ... ... оның ... ... мен пайымдауларына кең
тоқталады. Ғалымның түжырымдауынша Абай тек ... ... ... акын ... ол ... ... қазақтан шыққан ірі философ, психологиялық білімдер
жүйесін насихаттаумен айналысқан ғүлама. ... ... ... ... ... ... Абай үлттық психологиялық үғымдардың негізін
калады. Ол ... ... ... ... ... калаумен шектелмей, сонымен
қатар үлттық психологиялык білімдер саласына қатысы бар ... ... ... еді.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Поли және моноэтностық ортадағы мәдениеттің психологиялық ерекшеліктерін эмпирикалық зерттеу23 бет
Психология тарихы33 бет
"Халықаралық валюта жүйесі."28 бет
"Қоршаған ортаны қорғау."9 бет
ENRC корпорациясы үшін радиорелейлі жүйелер негізінде резервтік радиоарна құру16 бет
Excel кестелік процессоры. математикалық функцияларды қолдану.7 бет
MapInfo бағдарламасындағы ГАЖ технологиясын пайдаланып дифференцияцияланған ландшафтық карталарын жасау әдістері (Алатау аумағында)30 бет
String Grid компоненті – жолдар кестесі14 бет
«Алматы экстертиза» ЖШС жағдайында өнім сапасын талдау66 бет
«АХҚЗ» АҚ өндірістік қалдықтарының және шығарындыларының аймақтың қоршаған орта компоненттеріне тигізетін антропогендік әсері53 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь