Монополиялық бәсеке туралы

Кіріспе . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
1. тарау. Монополиялық бәсеке туралы ... ... ... ... ... .5
1.1.Монополиялық бәсеке нарығында ерекшеліктері ... 6
1.2.Монополиялық бәсекелес фирманың қысқа мерзім кезеңіндегі жұмысын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
1.3. Монополиялық бәсекелес фирмалардың ұзақ мерзімдік кезеңі.
2. тарау. Монополиялық бағаны қалыптастыру ережелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
2.1.Нарықты монополиялаудың белгілері ... ... ... ... ...16
2.2. Монополиялық бәсеке нарығындағы баға құру саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
2.3. Мемлекет тарапынан монополияны реттеу ... ... ... .20
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
Пайдаланған әдебиет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
Монополяны талдауда «монополия» ұғымының бір мәнді еместігін есепке алудың маңызы бар. Бәрінен бұрын бұл құблыстың мәнін өз этималогиясынан («моно»- біреу, «полео»- сатамын) шығару дұрыс емес. Нақты өмірде рынакта бір ғана фирма – тауар өндіруші әрекет ететін жағдай болмайтын нәрсе. Олай болса, сұраныс қисық абсалютті тұрде икемді емес фирманы табу мүмкін емес.
1.Н.Қ.Мамыров , Қ.С . Есенғалиева,
М.Ә.Тлеужанова «Микроэкономика».
2.Осипова Г.М . «Экономикалық теория негіздері» Алматы-2002ж.
3. Ө.Қ. Шеденов, Е.Н.Сағындықов, Жүнісов, Ү.С.Байжомартов,Б.И.Калягин«Жалпы экономикалық теория» Ақтобе -2004 ж.
4.Я.Әубәкіров , К. Нәрібаев,М.Есқалиев, Е. Жатқанбаев , Е. Байжұмаев , С. Досқалиев. «Экономикалық теория негіздері». Алматы «Санат» -2004 ж.
5.Б.М. Мұхамедиев «Микроэкономика» Алматы-2003ж.
        
        Жоспар
Кіріспе - ---------------------------------------------------------------3
1- тарау. Монополиялық бәсеке туралы ---------------------5
1.1.Монополиялық бәсеке нарығында ерекшеліктері ... ... ... ... мерзім кезеңіндегі жұмысын
талдау -----------------------------------7
1.3. Монополиялық бәсекелес фирмалардың ұзақ ... ... ... ... ... ... ... монополиялаудың белгілері -------------------16
2.2. Монополиялық бәсеке ... баға құру ... ... ... ... ... ... ----------------------------------------------------------25
Пайдаланған әдебиет ----------------------------------------------26
Кіріспе
Монополяны талдауда «монополия» ұғымының бір ... ... ... ... бар. ... ... бұл құблыстың мәнін ... ... ... ... ... ... дұрыс емес.
Нақты өмірде рынакта бір ғана ...... ... ... ететін
жағдай болмайтын нәрсе. Олай болса, сұраныс қисық ... ... емес ... табу ... емес.
Монополист саналы түрде пайда ең жоғарғы болатын баға деңгейін
іздейді және ... ... ... ... ... ... яғни ... оны өзгерте алмаиды деп болжанады. Егер
«таза» ... ... ... ... ... онда ол ... өнім сату ... бағаны төмендету керек екенін білдіреді.
Бұл факт монополистің ... ... ... емес ... тағы да
қуатайды, ол өзінің сыртынан ... оның ... ... ... ... өніммен монополистік бәсеке рыногында сатып ... бір ... ... оны нақ осы ... сапасы, сатуға
дайындалуы, сауда маркасы, қызмет көрсету деңгейі және т.б. ... ... ... тұтынушыға көрсетілетін ... ... ... ... ... – сатушы рыноктың қатнастарға тек өз ... ... ... Бұл ... ... сипаты мынадай: егер
монополист бағаны кемітсе, онда одан көп өнім ... ... ... ... хал – ... ... үшін жетілген
және жетілмеген бәсекелердің шарттарын тағы да ... ... ... ... ... ... түсінік.
Монополиялық бәсеке нарығының ерекшеліктері жетілген ... ... тән ... ... ... ... Жеңіл және тамақ
өнеркәсібі, жихаз жасау, ... ... ... ... ... да көп ... ... бәсеке нарығының іс - ... ... бұл ... ... ... ұзақ
және қысқа мерзім кезеңдерінде өнім ... ... ... және ... мен ... ... ... талдап түсіндіреміз. Соның нәтижесінде монополиялық
бәсеке нарығындағы ... ... ... ... ... – бұл ... ... сауда жасаушылардың
қандай да бір шаруашылық қызметін ... ... ... ... ... монополия
- жасанды монополия
« Монополияның үш ... көзі бар: « ... », ... және ... ... ... және ... қолдау және жеке келсім ...
Қашан қандай да бір ... адам ... ... ... ... ... жол жоқ ... өз шарттарын қоя аларлықтай жағдайда
қандай да бір ... ... игі ... ... алса,
монополия сол кезде бар болып шығады.»
( М. Фридман – Капитализм және ... өте ... ... ... өнім ... ... көтеру және табысты тұтынушылардан өндірушілерге өткеру
саналады.
Монополиялық ... ... ... – ақ, жақсы ... « таза ... » ... ... Олар ... ... құнынан шығынға ұшырап, бәсеке баға ... ол ... алар да еді, ... ... бағада ... ... ... ... ... алуға мәжбүр.
Монополистер ( тағы басқа кімдер болса да ) ... ... ... ... орнын толтырмайды, өйткені монополист өз шығарған
өнімнің ... ... ... ... ... түседі, себебі
тауарды ... ... ... ... ... ... өндірістік ресурстарды өнім санын ... ... одан да ... ... ... еді.
Біздің ғасырымыздың 30 – шы жылдары Эдуард ... ... ... ... ... ... етіп жетілген бәсеке
мен монополияның ... ... ... ... алайда ол
мақсат сөзсіз олард
ың орташа арифметикасы ... ... Егер ... ... ... ... онда ... бәсеке бар деп
саналады:
1. Рынокта сатушылар мен ... ... көп ... ... ... бәрін сатушылар болып келеді.
2. Барлық сатып ... мен ... ... баға ... сатылатын тауарлардың ... ... ең ... ... ... шығу және одан ... ... еркіндігі бар.
4. Сатушылардың өнімдері әртекті болып ... ... ... ... ... сатушының өнімі белгілі дәрежеде кез
келген басқа сатушының ... ... ... да өзгешеленеді.
Монополистік бәсеке моделіне қарағанда антитрестік ... ... ... өте маңызды болып келеді. Оның ... ... егер ... ... ... ... болса,
онда барлық сатушылар белгілі ... ... ... ... Сол себепті әрбір сатушы шығарылатын
өнімнің ... және ... ... ... ... да қарайды. Бұл дегеніңіз, олигополистер рыноктағы ... ... ... ... ... деген сөз себебі
олар өздерімен ... ... да ... дәл ... ... ... ... күтеді, сонда ғана түскен ... ... ... ... ... сатушылар үйлестіру мен
болжалдауға назар ... ... ... ... ... және ... ... бәсекеден, мысалы, өнімдерді
бөлшектеу, жарнама және өнім ... ... ... ... ... бәсекелестіктердің қарсы шаралары алдындағы
қарқыншақ немесе орташа ... ... ... ... ... ... ... қарама – қайшылығы
- бәсекелес сатушылардың ... таза ... ... ... ... ... ... бәсекелестердің ... өз ... ... ... Сол себепті
фирмалар ... ... ... ... ... бәсеке нарығының
ерекшеліктері
Монополиялық бәсеке нарығы төмендегідей негіз ... ... ... сатушылар мен сатып алушылар саны ... ... ... ... көбінесе ұсақ фирмалар жұмыс
істейді, тіпті ірі ... жоқ деп ... да ... ... де ұсақ ... ... ... келтірмейді.
а) монополиялық бәсеке саласына ... ... ... қойылмайды және ... кету де ... ... ... жихаз
жасайтын шағын шеберхана салуға өте ... ... ... ... ... кез
келген
фирма айналысуы мүмкін, ал осы фирма ... онда бұл істі ... ... ... өнім ... баға және ... ... ашық белгілі болады.
в) ... ... ... ... ... ... ... Бұл тауарлар
бірін – бірі
ауыстыра алады. Бұл әр фирма ... ... ... ... тіс ... ... ... өзгешеліктері және т.б
Сонымен қатар ... сату ... орап – ... ... жасауы да
олардың
тауарларына ... ... ... ... ... ... ... мерзім
кезеңіндегі жұмысын ... ... ... ... ... ... 1.1. – ... бойынша түсіндіреміз.
Бірінші көңіл аударатын жағдай, ... ... ... ... ( Д ). Бұл ... ... ... ... ... ... ... Басқаша айтқанда,
абцисса осіне параллелдік емес, ... ... ... ... басты
себебі монополиялық бәсекелес ... ... ... ... сурет. Монополиялық бәсекелес фирманың қысқа ... А. ... ... ... көбейту жағдайы.
Б. Фирманың шығынын ... ... ... ... ... қисығы саладағы сұраныс
қисығымен бірдей дедік, себебі осы ... ... ... ... тек бір ғана ... ... Ал, монополиялық бәсеке ... ... ... қасиетіне байланысты нарықтағы ... ғана ... ... есептеледі. Сондықтан оның
сұраныс ... ... ... ... баға ... сайын сату
көлемі көбейеді.
Екіншіден, фирманың ... өнім ... ... ... ... құрылымдардағы сияқты монополиялық бәсекелес фирма
пайдасын мейлінше ... ... ... шығын шекті түсімге тең
болғанға сәйкес келетін өнім мөлшерін ... Бұл шарт ... ... ... тағы бір ... ... ... шекті шығын осы өнімді ... ... ... ... ... ... өнім ... жалғастырады. Графиктен МС пен МR
– дің қиылысу нүктесі Q өнім ... ... ... тұр. ... Р ... тағайындай отырып, өз пайдасын барынша көбейтеді. ( 1.1а ... ... ( ... ... тұрғанымыз Q2 Q1.
Егер дәл осы баға Р0 таза ... ... ... онда Q2 ... ... ... ... айтқанда, қысқа мерзім кезеңіндегі монополистік ... іс - ... ... ... ... ... емес
нарықтық құрылымдармен ... ... ... ... ... ұзақ ... кезеңі
Монополиялық бәсеке нарығының ұзақ мерізімді кезеңін талдағанда,
бұл нарықтының ерекшеліктері ... ... ... ... болу үшін шығындар қисығы
өзгермейді деп ... Д1 ... ... АС ... ... ... жоғары орналасқан. Осы жағдайда ... ... ... деп жорамалаймыз. Егер бұл ... ... ... ... басқа фирмалардың
нарыққа кіруіне мүмкіндік бермей, осы ... ұзақ ... ... тұруға ... ... ... бәсеке нарығына кіруге ... ... ... алатын экономикалық пайдасы ұзақ мерзімде осы нарыққа басқа
фирмалардың кіруіне себеп болады.Жаңа ... ... ... ... өнімдеріне ұқсас және оларды ... ... ... ... ескі ... сұраныс қисықтары
төмендейді, өйткені тұтынушылардың кейбір бөлігі жаңа фирмалардың ... ... ... ескі ... ... ала) нарықтағы үлесі
азаяды. Бұл ... ... ... ... ... ... Д3
жағдайына келіп , орташа жалпы шығынды жанап өткенге ... ... ... ... ... ... ұзақ ... бәсекелес фирмалардың экономикалық пайдалары ... ... ... бұл ... ... ... ... жеңіл
кіріп , одан шыға алатындығының нәтижесінде болып отыр.
Ұзақ мерзімдегі тепе-теңдік нүктесінен жоғары орналасқан .Дәл
осы ерекшелік ... ... ... мен ... ... нарығына
айырмашылығын анық көрсетеді. Неге бұл екі нүкте бір-біріне дәл ... АС ең ... ... ... өту үшін ... қисығы горизантальды
болуы керек.Бұл шарт жетілген бәсеке нарығында орындалады да , монополиялық
бәсеке ... ... ... ... ... ... өте ... емес болады).Егер сұраныс қисығы орташа шығын қисығына
жанама болып өтпей,оның ең ... ... қиып ... ... ,онда сұраныс
қисығының белгілі бір бөлігі шығын қисығынан жоғары орналасады. Бұл кезде
экономикалық пайда болатын аудан ... ... ... ... ең төменгі нүктесін қиып өтетін
Д2сұраныс ... ... Бұл ... ... Д1 ... Д3 ... яғни
тұрақты жағдайға дейін жылжығандағы арадағы тұрақсыздықты ... ... ... мерзімдегі тепе-теңдік нүктесінің орташа шығынның ең төменгі
нүктесімен дәл түспеуі негізгі ... ... алып ... ... монополиялық бәсеке нарығындағы тепе-теңдік баға ұзақ мерзімдегі
бәсекелестік бағадан жоғары ... ... ... бәсеке
нарығы тұтынушыларды тауар үшін «артық » ақша төлеуіне мәжбүр етеді.
Екіншіден , ... ... ... өнім ... ... өнім ... ... толық бәсеке жағдайында әр ... ... өнім ... шығындардың ең аз мәніне сәйкен өндіріледі.
Егер жетілген бәсеке нарығындағы ... ... ... онда ... ... ... бағаға сатуға болар еді.
ІІ-тарау .Монополиялық бағаны қалыптастыру ережелері.
Нақты ... ... ... өз ... ... және ... ... туралы шектеулі ақпаратты алып отырады.Соған қарамастан, олар
MR=MC болғандағы өнім шығару көлемі мен бағаға қатысты ... ... . ... ... ... ... осы шартты пайдалануды
практикада жеңілдету үшін, «бас бармақ » ережесін ... Бұл ... : ... шығындарға белгілі мөлшерде үстеме баға қосу арқылы тауардың
бағасын анықтау болып табылады және ... ... ... ... ... белгілері.
Нарықты монополиялаудың екі негізгі белгісі бар .Олар мыналар:
1) бір фирманың қолында нарықтың үлкен бөлігінің шоғырлануы;
2) ірі фирмалардың бәсекелестермен байланысы.
Мемлекет ... ... ... ... үш ... ... мөлшері, жұмыспен қамтылғандар саны , капитал мөлшері.
Монополияға қарсы саясатшылардың көзқарасымен қарағанда ең ... ... ... ... ... Бұл ... тауар ұсынысының
қай бөлігі бір фирманың қолында шоғырланғанын көрсетеді.Ірі фирмалардың
нарықтық үлесін ... үшін ... ... индекстерді пайдаланады.
Соның бірі – Херфиндал- Хиршман индексі(Іnn)
Іnn= (x1)2 +(x2 )2 ... , хi-℅ ... ... саладағы фирмалардың әрқайсысының үлесі.
Индекстің мәні үлкен болған сайын саладағы фирмалардың шоғырлану деңгейі
жоғары болады.
2.2 ... ... ... баға құру саясаты.
Монополиялық бәсеке нарығында тауарларды бір-бірімен жеңіл ... , жеке ... ... ... сұраныс өз өнімнің бағасына
ғана тәуелдейміз, ... ... осы ... бәсекелес фирмалардың
тауарларының бағасына да тәуелді болады.Монополиялық ... ... ... (А және ... деп ... ... өніміне деген сұраныс
төмендегідей өрнектелген:
QA=aA=baPa+c(Pb-Pa)= aA-(bA+c)PA+C*Pb
QB=aB=bBPB+C(PA-PB) = ... ... ... ... ... ... ... бәсекелес
фирмалардың тауарларының бағасына тікелей тәуелді, ал өз ... ... ... ... көрсетеді.Екінщіден , монополиялық бәсеке
нарығындағы ... ... ... сұранысты екі бөлікке бөледі:өнімнің
осы түрін таңдайтын «өз» тұтынушыларының және ... ... ... ... ... ... ... тұтынущылардан тұрады . Сұраныстың
«өз» тұтынушыларынан тәуелділігін в параметрін , ал «өзге» ... ... ... с параметрі білдіреді.
Монополиялық бәсеке нарығындағы өнімге деген сұранысқа сипаттама
беру үшін ең төменгі және ең ... ... ... ... Ең төменгі деңгейдегі сұраныс функциясы ... ... ... ... ... ... тең болған кездегі
қарастырып отырған фирманың тауарына деген сұраныс көлемі мен осы тауардың
бағасының арасындағы тәуелділікті ең аз ( ... ... ... деп
атайды.
Бәсекелес фирманың «тиым салынған» бағасының деңгейінде (PBmax) қарастырып
отырған фирманың тауарына деген сұраныс көлемі мен осы ... ... ... ... ... ... көп ... түрі
деп атайды. «Тиым салынған» баға төмендегідей теңдеумен анықталады:
aB-bBPB+C(PA-PB)=0
бұл теңдеуден,
PBmax
Онда А фирмасының өніміне барынша көп ... ... ... ... aA-(bA+C)PA+C
Ең аз (минималды ) және ... көп ( ... ... ... ... ... ... деген ықтимал сұраныс
ауданы шектейді. Ол 2.2 – суретте көрсетілгендей:
Бәсекелесінің өнімі қымбаттағанда қарастырып отырған ... ... ... оңға ... ... ... (максималды деңгейне дейін) , ад
бәсекелес фирманың өнімі арзандаса , онда ... ... ... ... ... ... ( минималды деңгейге дейін) . ... ... ... ... ... баға ... ... ерекшеліктерді
көреміз.
2.3.Мемлекет тарапынан монополияны реттеу.
Көптеген елдерде жеке фирмалардың монополиялық ... ... ... қабылданып олардың қызметтерін ... әр ... ... ... «жоғары деңгейдегі баға » белгілеу , салықтар, т.б.
Монополиялық фирмалар нарықта ... , ... ... ... ... неғұрлым жоғары қойып , ал өнім көлемін соғұрлым
төмендететінін білеміз.Көпшілік елдерде жеке фирмалардың ... ... үшін ... ... ... және оның ... ... түрлі реттеу мехавнизмдері қолданылады. Осы тәсілдерінің бірі бағаны
шектеу, реттеу салық салу.Енді осы ... ... ... әсер ететінін көрейік.
1.Бағаны реттеу.
Фирманың монополиялық билігін жоғары деңгейдегі баға қою арқылы
реттеуді көрелік .Бұл баға монополистің MR=MC ... ... ... ... енді бұны ... ... көрсетейік
Pm, Qm- монополистің тауарының бағасымен өнім ... енді ... ... болып , тауарға Р1 бағасы қойылады дейік.
Соның нәтижесінде тауардың бағасы монополия бағасынан гөрі ... ... ... Q1 –ге ... ... Бағаны реттеу механизімі бұл жағдайда
нарыққа оң әсерін тигізіп тұр , бірақ бұл ... ... ... ең ... ... бәсеке нарығының бағасына келіп тіреледі.Одан
әрі баға төмендесе , өнім көлемінің ... ... ... ... ... теріс әсерін тигізеді.Монополияға бағаны Pm –нан
жоғары белгілесе , ондай жағдайда да баға монополиялық фирманың ... әсер ... ... ... реттегенде Pr бәсеке бағасының төмен
болуы керек: Pk

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Монополия. Монополиялық билік пен бәсеке22 бет
Монополиялық бәсеке35 бет
Монополиялық бәсеке нарығы15 бет
Монополиялық бәсеке туралы түсінік8 бет
Бәсеке және монополия15 бет
Бәсекелік ортаны қалыптастыру және монополияны реттеу6 бет
Жетiлген бәсеке мен монополия – нарықтық экономиканың қарсы түрлерi27 бет
Жетілмеген бәсеке және оның түрлері20 бет
Мемлекеттің монополияға қарсы саясаты17 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь