Ұлттық бас киімдерінің негізгі композициясы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1. ҰЛТТЫҚ БАС КИІМДЕРІНІҢ НЕГІЗГІ КОМПОЗИЦИЯСЫ ... ... ... ...4
1.1 Бас киімдердің жас ерекшеліктеріне қарай бөлінуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Композицияның негізгі заңдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
1.3 Мата фактурасы мен түсі, суреті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14

2. ТАҚИЯНЫҢ КӨРКЕМДІК ЕРЕКШЕЛІГІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
2.1 Ұлттық бас киімдердің бірі . Тақияға сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
2.2 Бас киім үлгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
Қазақ халқы бұрынғы өткен заманда өз салты, өз дәстүрі бар үлгі өнегесі бай дамыған ел болған. Қазақ бас киімдерін қазақ халқының ұлттық тұрмыс көркем мәдениетінің естелігі деп айтуға болады. Олар қазақ халқының эстетикалық талғамын, мәдени дәстүрін, ұлттық ерекшелігін анық көрсетеді. Бас киімдердің тігілген пішіні қолданылған материалдары әшекей заттары жасалу техникасы арқылы халықтың өмір сүру шарттарын, еңбек ету жолдарын бейнелеуге болады.
Қазақ халқы ешқашан жалаңбас жүрмеген. Ер адам, әйел адам өзіне сай бас киім киген. Жалаңбас жүрмеудің экологиялық, эстетикалық негізі бар. Қазақтың ұлттық киімдерін көптеген ғалымдар зерттеген. Солардың бірі Захарова И. Р. Мен Р. Р. Ходжаеваларды атап кеткен жөн.
1. «Қазақ халқының ұлттық киімдері» Алматы «Кітап» 2007ж
2. Асанова Сабыркүл «Қазақтың ұлттық киімдері» Сымбат, Алматы «Атамұра» 1995ж
3. «Еңбекке үйрету» Республикалық ғылыми – әдістемелік журнал// 2006ж, № 3-4. Бас редактор: Әбиева Фарида Бейбітқызы, басылу жері: «Алжан» ЖШС. 2005ж, № 6.
4. Шаңырақ үй тұрмыс энциклопедиясы. Бас редактор: Р. Н. Нұрғалиев, Қазақ Советэнгциклопедиясының бас редакциясы, Алматы 1991ж.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................3
1. ҰЛТТЫҚ БАС КИІМДЕРІНІҢ НЕГІЗГІ КОМПОЗИЦИЯСЫ...............4
1.1 Бас ... жас ... ... ... ... Мата ... мен ... ... ... ... бас киімдердің бірі – ... Бас ... ... бұрынғы өткен заманда өз салты, өз ... бар ... бай ... ел ... ... бас киімдерін қазақ халқының ұлттық
тұрмыс көркем мәдениетінің естелігі деп айтуға болады. Олар қазақ ... ... ... ... ... ... анық көрсетеді.
Бас киімдердің тігілген пішіні қолданылған материалдары әшекей заттары
жасалу техникасы арқылы халықтың өмір сүру ... ... ету ... ... ... ешқашан жалаңбас жүрмеген. Ер адам, әйел адам ... ... киім ... ... ... ... эстетикалық негізі бар.
Қазақтың ұлттық ... ... ... зерттеген. Солардың бірі
Захарова И. Р. Мен Р. Р. Ходжаеваларды атап кеткен жөн.
Мақсаты мен міндеттері
Қазақ ... бас ... ұмыт ... үшін тек ... ... ... бас киім ретінде шығару жолын қарастыру керек.
Халқымыздың бай тарихи мұрасын насихаттау ... өнер ... ... көптеген шығармашылық жұмыстар жүргізіп
1) жастардың ұлттық санасын қалыптастырып;
2) өз Отанын ... салт ... ... ... қарай жалғастыру міндеті
тұр.
І. Қазақ ұлттық баскиімдерінің негізгі композициясы
Бас киімдер ұлттық ... ... де ... ... болып саналады,
олардан халқымыздың эстетикалық талғамын аңғарамыз. ¥лттық киімдердің
ерекшелігімен қоса ... жас ... ... ... ... бірге жүздің, рудың ерекшеліктеріне қарай, киген киімі сонымен
бірге ... ... ... де ... ... ... ... жартысында қазақ елінің тұрмысындағы өзгерістерге
байланысты, мәдени өмірінде де өзгерістер ... ... ... ... ... сақталып қалуы, халықтың қоғамдық және ... өз ... ... ... жүз бен ... ерте ... ... киім үлгілерінің ерекшеліктері сақталынып қалды.
Бас киімде жиі географиялық, ру-тайпалық ерекшелік байқалады. Мысалы,
ұлы ... ... ... сегіз сай уақ тымақ, үш құлақты керей
тымақ, сырмалаған алты сай ... ... төрт сай ... ... ... біртекті баскиімнің сан алуан түрлері ... оны ... ... доктор Е.Жанпеисов еңбегңнде атап өтеді. Бұған қоса аймақ
ерекшелігіне қарай Жетісу, Арқа, Қоңырат үлгісіндегі тымақтар деген ... ел ... ... ... ... ... ... осы ерекшеліктер
былайша суреттелген: «Батыс қазақтарына тән киімдер Арқа ... ... ... ... ... жабатын түйе жүн далбағай,
етек жағы айбалтаның жүзіндей қайқайып келген. Әшекейлене ... ... ... да ... ... барқытпен тыстап, етегін терімен
көмкерген. Шошайған төбесінің ... ... ... ... қарай алты салалы
етіп оқа ұстаған. Жарғақ шалбар, түйе жүн шекпен, кең қоныш етік, ақ таңдақ
арша не ... ... ... етіп ... ... тонның, шолақ сэнді
бешпенттердің етек өңіріне зер салған...» (Абдрасилова).
Қазақта бас киімді ерлер де, әйелдер де ... ... мен ... ... ... Бас ... жас ... қарай бөлінуі
Ерлердің баскиімдері
Еркектің бас киімі сан жағынан онша көп емес: қалпақ, бөрік, тымақ,
(жекей, құлақты, жаба ... ... ... ... ... ... төбелі,
шошақ төбе), құлақшын, жалбағай (делбегей, башлық, далбай, күләпара), ... ... ... ... бар), ... ... (зерлі, үкілі,
оқалы, сырма, шошақ төбе, тікше, қатипа, жэне т.б.), ... ... ... ... мен XX ... бас ... қазақтың ұлттық киімдерін
зерттеген Захарова И.В. мен Ходжаева Р.Р. ер ... бас ... ... ... ... ... өзін ... кестелеп матадан тіккен және қалпақ,
тымақ астынан киетін кішігірім бас киім тақия;
2) ... ... ... ... ... ... баскиім –
төбетей;
3) Киізден тігілген баскиім – қалпақ;
4) Қалың матадан ... ... ... Тері ... жылы бас киім – бөрік;
6) Ақ терісінен жасалып, суықта киітін баскиім – тымақ.
Мұрақ – ... ... ... екі жағы қошқар мүйізденіп келетін,
сән-салтанатқа ... ... Жай ... ... ... ... жайында
мақал-мәтелдер көп. «Хандар киер мұрақты, қараша киер құрақты», «Қалмақ
абзалы – ... ... ...... - ... ... қарап халық
мансапты адамды айрады. Мұрақ қалпағын елбасы, төре, ... ... ... ... ... ... ... тігеді. Ою-өрнек
жібіне қарай мұрақтар жылтырап көрінеді. Мұрақты көбіне иесі әртүрлі жиын,
жиналыс, той – томалақ, сән – ... ...... биік ... ... екі ... бар, ... жотаны
жауып тұратын артқы етектен тұратын, аңның, малдың терісінен тігілген ... ... ... ... ... мол пішіледі. Сыртын берік және
жақсы, қымбат маталармен тыстайды. Оның іші ... ... ... ... дүрия, тағы басқа матамен тысталады. Тымақтың құлағы мен етегінің
төбемен жалғасқан жерін ... деп ... Екі ... сырт ... бастыра
матадан жалпақ екі бау тағылады. Етегін төбеге қайырып қою үшін тымақтың
артқы жағына ... ... арша ... ... ... тиек жасап
қадайды. Оны құрысқақ дейді.
«Ескілік киімі» деген өлеңінде данышпан Абай былай деп суреттеген:
Күлапара бастырған, пұшпақ ... ... ... ... құлақ.
Тобылғыдан кесіп ап, жіппен қадап,
Артын белге қыстырған бар құрысқақ.
Әдебиеттерде тымақтың сан ондаған атаулары кездеседі. Қазақтың ... ... ... ... ... ерекшеліктері әр түрлі болады. Осыған
байланысты атаулары да ру ... ... үлгі ... ... ... қарай әртүрлі болуы ықтимал. Тымақ түрлерін атасақ ... ... ... ... ... ... ... тымақ, жіңішке ұзын
төбелі керей тымақ, төрт сай аласа төбелі тобықты тымақ, сырмалы алты сай
найман тымақ, ... сай уақ ... ... қыпшақ төбе, сегіз сай, төрт
сай, төрт сай үйсін ... ... төбе ... ... ... М. Әуезов
шығармаларында Торғай тымағы, Семей тымағы деген түрлері аталады.
Бұрын қазақ елі қай ... қай ... ... ... осы ... қарап
тани берген.
Тымақтар терісіне қарай бота, сусар, елтірі, түлкі, барыс, ... ... ... лақ ... ... ... деп те аталады.
Тымақты кедейлер – сеңсеңнен, байлар ... ... ... ... ... құндыз терісінен жасалған тымақтар сәнді, бағалы саналады.
Түлкі тымақты қыста, пұшпақ тымақты жаз, күз ... ... ... ... ... ... қазақ киімдерінің ішінде
бөрік пен ... 15 ... ... мен ... бар. ... жаба салма,
қайырма, төрт сай, дөңгелек төбе, шошақ төбе, жекей тымақ. Кейбір түрлері
қазір де ел ... ... ... ... ...... ... терісінен, сеңсеңнен тігіледі,
құлағы мол, милығы кең, төбесі аласа.
Қайырма тымақ – ... және қозы ... ... оның ... ... үлкен қайырмалы келіп, жұрындары жалпақ болады.
Төрт, сегіз сай тымақтар – төбелері төрт, сегіз бөлек теріден немесе
киізден ... ... ...... ... ... жатаған келеді.
Шошақ бөрікті тымақ – төбесі иықсыз, үшкірлене биік етіп сырылады.
Жекей тымақ – жаз бен күзде киетін әрі ... ... де ... етіп
тігілетін елтірі тымақтың түрі.
Тымақ - қасиетті бас киім. Оны ... ... аяқ ... ... бас ... ... ... мұра есебінде қалып отырған.
Қазақта «Шала туып, тымаққа салып өсірген екен» - деген сөздер жиі
естіледі. Халықты ... шала ... ... ... ... ғұрып бар.
Біреуге бас ұрғанда аяғына тымағын тастайтын әдет бар.
Қызды алып қашу үрдісінде қыз жағының «аяғына жығыла» ... ... да бас ... жерге, алдына тастайтындығы тағы бар.
Айырқалпақ – ерлердің киізден тігілген ... бас ... ... етіп ... ақ ... ... Ол ... екі бөліктен құралады.
Олар - ... ... және ... ... кайырмасы деп те ... ... төрт ... ... ... ... пішілген төрт қиынды
киізді арасына қара барқыттан сыздық салып, қайып тігеді. Сонда ... ... ... болып шығады. Қалпактың етегі жалпактығы төрт елідей
етіп дөңгелектеп қиып алынған ақ киізден ... да, оны ... ... етегіне сыздык салып қондырады. Сәнді болу үшін, ... ... жағы ... қара ... ... Қалпақтың
төбесіне қара не баска түсті шашақ тағьш төбесінің төрт сайы әр түрлі жібек
жіптермен ... Ақ ... ... ... әрі ... әрі
салқын, әрі сәнді болып келеді. Соңғы кезде жергілікті өнеркәсіп орындары
айырқалпақты әр түсті киізден ... ... ...... ертеден қалыптаскан ұлттық бас киімі, оны бағалы аң
терісінен және жас төлдің елтірісінен тігеді. Оның ... және ... ... ... түріне қарай бөрік әр алуан аталады. Құндыз бөрік,
сусар бөрік, кәмшат ... ... ... ... ... ... ... т. б.
деп аталады. Оны ерлер де, қыздар да киеді. Бөріктің төбесі көбінесе алты
сай (қиық), төрт сай ... ... Оны ... ... ... алып, жұқа
киізден төрт не алты сай етіп пішеді. Әр сайдың ... ... ... үш
бұрыш тәрізді етек жақтары тік төрт бұрыш ... Осы ... ... шүберектен астар екі арасына жұқа матадан бидай шүберек салып, жиі
етіп сыриды. Одан соң жеке-жеке сайларды біріне-бірін ... ... ... да жөрмеп тігеді. Оның сыртын асыл матамен (барқыт, ... ... ... ... іші сай ... оның тысы да ... сай ... кейін бөріктІң төбесінің етегін жай матамен астарлап тігеді де төмен
жағын төрт елідей терімен (қылшығын сыртына қаратып) көмкереді.
Бұрын ... ... ... үкі, ... шашақ тағып, зер жіппен, жібек
жіппен кестелеген, меруерт маржан тізбелер, алтын, күміс ... ... ... етегін жауып тұратындай етіп айналдыра зер не жібек шашактар
ұстаған. Бөрікті қазақ халқы сияқты қарақалпақ, қырғыз, ... ... т. б. ... да ... ... ... ... бөрік, жаулық, желгек, жырға, кимешек,
орамал, қарқара, сәукеле, тақия, шәлі ... ... оюлы түрі ... ... ... т.б.
Қазақ әйелдерінің бас киімдері олардың жасы мен отбасындағы жағдайына
байланысты бір-бірінен ерекшеленіп ... ... ... ... ... ... ... төбесі жайпақ, дөңгелек тақия кисе, ... ... ... бөрік киген.
Қыздар тақиясы – қыздар үшін тақия кию міндетті бас киім болмаған,
бірақ XIX ... ... ... ... баскиімді кигендері байқалады.
Қыздардың тақиясын қызыл, жасыл, күлгін тағы басқа бір ... ... ... ... ... өңді маталардын қабаттап сыра тіккен.
Қыздардың киетін тақияларын Маңғыстауда «телпек», шығыс Қазақстанда
«кепеш» деп атайды.
Қыздар кепеші – ... ... ... ... ... ... жасалады. Ою-өрнектердің қай түрімен де ... ... ... түйреуіш, маржан, меруерт тізбелермен көркемдігін
арттырады. Төбесіне торғын жібек шашақ ... ... үкі ...... ... ... ... баскиім. Артында салпыншағы бар.
Қыздарға көз сұқтан сақтау үшін «ырымдап» кигізеді.
Жырға – әйелдердің сәнді бас киімі, асыл тастармен, ақық моншақтармен
әшекейленеді.
Қасаба – ... ... ... бас киім ... Оны ... жағы ... ұзын етіп түсірілген тақия түрінде көзге елестетуге болар еді,
қасабаның қас аруға ... деп ... ... ... ... ... ... тұсымен бірге пішіп-тігу
керек. Егер төменгі жалбағайы жалғанғаны көрініп тұрса оның сәндік тартымы
болмайды. Оның ерекшелігі де сол – ... ... да ... тақиясы сияқты алтын немесе күміс паршамен әдіптеледі.
Желкені жауып ... ... да тура ... ... ... Қасаба-
әйелдер костюмінен өте сәтті толықтырады.
Кимешек – қазақ әйелдерінің дәстүрлі ұлттық бас киімі. Кимешекті ... ... егде ... ... ... ... Ол ... ақ
матадан тігілген. Жас келіншектерге арнап кимешекті үлбіреген ақ жібектен
жасаған. Ақ кимешек ... ... ... ... ... ... және ... жауып тұрады.
Оның өңірге, жауырынға түсіп тұратын бөлігін күндік деп атайды. Біздің ата-
бабаларымыз отбасының сәні – әйелдің бас ... ... ... ... де ... ... ... мән берген. Сол алдыңғы ұрпақтан
жеткен дәстүр бойынша жас ... ... ... ... ... ... ою-өрнектермен кестеленіп, оқаланып, кей жағдайда
алтын, күміс, асыл ... ... ... моншақтармен әшекейленеді.
Соңғы уақытта салт-дәстүріміз қайта жаңғырып, Иран, Пәкістан, ... ... ... ... ... ... ... киген бас киім кимешекті шығару өндірістік жолға қойыла бастады.
Жаулық — әйелдердін бас ... оны ақ ... ... ... ақ жібектен
тігеді. Жаулықты кимешектің сыртынан тартады. Ол тарту ... ... ... деп ... ... тұтас енімен алынған, кейде ең жарма
(бір жарым ен) матадан ұзындығын бір жарым – екі ... етіп қиып ... ... ғана ... жасалады. Қарқара тартқанда әйелдер жаулықтың
бір ұшын желке тұсына келтіре сәл ... ... да, ... ... сыртынан айналдыра, шашын көрсетпей жауыи тұрарлықтай етіп
орайды. ... ... ... ... ... де ... ... Күндік жаулық кимешектің сыртьнан жартылай оралып тартылады.
Күндік жаулық ... әйел ... ... ... ... маңдайындағы үш
бұрышты қаттаманы еңкейтіп түсіріп қояды. Оның ... ... ... гөрі ... ... әйелдің арқасын жауып тұрады. Күндік
жаулықты үш бұрышты каттама шыққан жерінен және ... ... ... түйреуішпен түйреп бекітеді. Қазақстанның әр ... ... ... ... ... әр ... ... тартады.
Жаулықты қазір ескінің көзі – әжелер болмаса, жастар тартпайды.
1.2 Костюм композициясының негізгі заңдары
Композиция деп ...... бір ... ... шығарманың образдық, идеялық, көркемдік мазмұнын көрсететін
бүкіл ... ... ... ... ... ... форманы жасау (форма, геометрикалық түрі, конструкция,
масса, силуэт);
композиция заңдылығы (элементтер өлшемділігі, ... ... ... ... ... ... тенділігі,
тұтастылығы;
композиция әдістері (пропорция, ритм);
композицияның үндестік әдістері (контраст, нюанс, ... ... ... ... статика, динамика).
Дизайнда композицияның екі түрі бар:
1. Жазыктықтағы композиция (екі өлшемді);
2. Кеңістіктегі композиция (үш өлшемді).
Композициялық форманың құрылымы
Форманың құрылымы – ... мен ... ... ... ... форманың құрылымы – кеңістікте адам мен ... ...... мағыналы өзгертудегі морфологиялық және көлемді –
кеңістікті бұйымның ... ...... ... ... ... сыртқы көрінісін, фактураның ... ... ... ... түрі – ... ... кеңістіктегі үш өлшем бірлік
бойынша өзгеретін қасиеті. Ол жазықтықта қисық ... пен түзу ... ...... ... ... құрылымы.
Масса материяның негізгі құрылымы.
Силуэт – ... ... ... жазықтықтағы кескіні. Силуэтті
геометриялық фигурасы бойынша сұрыптауға болады: ... ... ... ... әдістері
Ырғақ (ритм) – әр түрлі бөлшектердің белгілі бір ... ... ... ... т.б.). ... – табиғаттың әр түрлі түрінде.
еңбек процесі мен өнер ... және т.б. ... ... ... – бұл жай ... ... формалары
тұрақты интервал арқылы кайталануы.
Динамикалық ырғактық қатар – элементтердің әуені мен аралық интервалы
байкалатын белгілі бір ... ... әр ... ... болуы мүмкін: сәулелі, радиальды, шиыршықты,
қарама-карсы бағытталган. Костюмнің ырғағында көп ... ... ... ... ... торлы мата, оюлы, ... ... ... ... ... ... рельефті
Контраст – форманың, мөлшердіц, фактураның, түстің айқын өзгешелігі.
Костюмнің ... ... ... ... Адам ... формасын
түсі мен реңі аркылы айырады. Композицияда әр ... ғана ... ... ... ... элементтер араласып келеді: көлемді және
жазықтықты, жарық пен көлеңке, үлкен мен кіші, алыс пен ... ... ... ... ... – қарама-қарсы мәннің ... әрі ... та, ... та ... ... ... әр ... аспекте,
мағынада кездеседі: форма мен оның бөліктерінің пропорциялары ... ... және ... ... ырғақтатұрқы мен сәндігінде.
Контрастык композиция көрер көзге ... ... бір ... ... ...... топта айрықша көріну.
Симметрия дегеніміз бұйымның екі жағы бір – біріне тең, көлемі сәндік
конструкторлық сызықтары, элементтері мен түстері бірдей тең ... ... ... киімнің костюмді өз сызығымен вертикал бөлгенде
екі жағы бір – ... тең емес ... мен ... ... ... сол уақыттағы адамның шығармашылық сезімі арқылы берілген сол
дәуірдің шығармашылық туындысы.
Ғасырлық стиль, тарихи костюм стильі, сәнді стиль, ... ... ... ... ... романтикалық, спорттық, фальклорлық стильдер
болады.
Масштаб дегеніміз адам денесінің параметрлерінің елестік әрі ... ... Ол тек қана ... ... сол ... аяқ киім ... ... да сөмке, шамадан, белдік, қолғап, т.б. заттарда көрінеді.
Костюмнің композициясындағы ...... ... ... – бұйымның сыртқы пішінін көрсетеді
де және сыртқы көрінетін бейнесін жасайды. Бір ... ... әр ... пайдаланғанда әр жазыктықтың ерекшелігін көрсетіп тұрады. Бір
бұйымда контраст пен ... ... ... ... ... пен
жарастық беруге болады.
Силуэттің формасын іздеу және фактураның әр түрімен толтыру. ... ... ... аркылы, бір фактурадан келесісіне жеңіл ... ... ... ... ... ... ... букле)
элементтермен толықтырылган болса, бұйымның жалпы салмағы өседі, ... ... ... жеңілдік, үйлесімділік беріп, көз ... ... ... ... ... және детальдардың фактура
толымына байланысты, бір силуэттің негізінде, костюмнің ... ... Мата ... мен ... ...... сыртқы пішіні бұйымның сыртқы пішінін көрсетеді де
және сыртқы көрінетін бейнесін жасайды. Бір ... ... әр ... ... әр жаулықтың ерекшелігін көрсетіп тұрады.
Матаға стандарт – матаның құрамын, құрылымын және қасиетін анықтайтын
техникалық көрмелер жиынтығы. Матаның енін, ... ... ... және ... бойынша тексін анықтайтын стандартта жеке маталарға
нақты сандық нормалар берілген және матаның ... ... оның ... және ... суреттеледі.
Калорит – матаның әшекейіндегі барлық түстің арақатынасы. Үндестігі,
қанықтығы ... ... ... ... ... не ... немесе
күңгірт калорит береді. Өрнегі бір, бірақ калориттік ... ... жиі ... – ені ... және шындығындағы болып келеді. Стандартты ені
дегеніміз – берілген матаның стандарт тағайындаған енінің нормасы. Матаның
шындығындағы ені – ... ... ... ... – оның ... мен дайындауға қанша кеткен шикізат
көрсеткіші.
Матаның мақталығы – оның сапасын сипаттайтын негізгі ... ... ... ... – оның ... ... ... тұру қабілеті.
Маталардың физикалық қасиетіне оның гигроскопиялық, ауа өткізгіштік,
бу өткізгіштік, су өткізбейтін, суланғыш, шық тұрғыш, электрленгіш және ... ... ... технологиялық қасиетіне дегеніміз – тігін өндірісіндегі
бұйымды пішу, құрастыру және ылғал – жылумен ... ... ... кезеңдерінде байқалады.
Матаның технологиялық қасиетіне мыналар жатады: қиюға мықтылығы,
сырғыштығы, тарқатылғыштығы, опырылғыштығы, отыруы матаның ылғал – ... ... ... тігістегі жіптердің жылжымалылығы.
Түскен жарық шоғының ... ... ... ... ... түсі жылтыры мөлдірлігі, шаққақ ақ түстілігі сияқты
қасиеттері көрінеді. Суық ...... ... көк ... көк ... Олар ... ... металдың түсін елестетеді. Жылы түске –
сары, қызғылт сары, қызыл түстер жатады.
Матадаға суреттердің ... ...... – ақ түсті, біртүсті,
немесе көптүсті дөңгелектер, жолақтар, гүлді ... ірі ... ... ... ... ЕРЕКШЕЛІГІ
2.1 Ұлттық бас киімдердің бірі – Тақияға сипаттама
Тақия кішігірім сәтен, ... ... ... ... әр ... (сыру, кестелеу) тігілген бас киім. Оны қалыңдау, ... ... ... арасына кейде жұқалап, жүн немесе мақта ... ... де ... ... ... ... кестелісі де,
кестесізі де болады. Тақияны төбесін төрт сай немесе ... ... ... Тақияны, еркектер үлкен баскиімнің астынан міндетті түрде киілетін
баскиім ретінде ұстанған.
Тақияның да ... көп: ... ... ... ... шошақ төбе,
тікше, қатипа т.б. бірнеше түрге бөледі. Етегі аласа, төбесі төрт сай болып
келетін кестелі шошақ ... ... ... Тегеріш тақиялар орта
жүзде көбірек кездеседі. Ал жалпақ төбелі, ... ... ... ... кіші ... тән сондай-ақ, қазақ жерінде қазақы , ноғайша оқалы тақия,
оқа шеккен тақия, сырма тақия, тікше қатипа тақия шошақ төбе ... ... ... ... ... жартысында тігілген тақиялардың ... ... ... ... ... 5-7 см, төбелері төрт бұрышты сайдан тұрған.
Сайлардың пошымына сәйкес төбесі үшкір, конус тәрізді болған.
Төбелері доғал, ... ... да ... ... болу үшін ... ... тігісін жиілетіп жүргізген. Сәнді тақиялар кестеленіп
тігілген, шеттері мен тігістерін түрлі контраст мата қиындыларымен ... ... пен ... ... ... ... ... барқыт тақияларды
көбінесе жігіттер киген. Ерлерге ... ... ... де, ... ... ... орта ... қарияларға арналған түрлері онша кестелеп
әшекеленбейді. Тақиалар ... ... ... ... ... айтуынша, Орынбор даласынан табылған тақияның төбесі
конус тәрізді ... ... ол ... ... ... ... бұрындары құлынның терісі мен тулағынан жасалған төбетейге
түрі жақын келетін баскиімдер болған. (Павлодар коллекциясы ... қай ... ... ... XIX ... аяғында онша биік
емес цилиндр пошымды бітеу ... ... ... ... пайда
болған.
Ерлер тақияны төбесі шошақ ақ киіз ... ... әр ... аң
терілерінен жиектелген бөріктердің ішінен киеді.
Тақияны Маңғыстау өңірінде ... ... ... ... ... ... туралы анық бір ұғым жоқ. ... ... ... жай ... ... бас киімнің ішінен киетін ... дәл ... ... жұқа ... ... ... бас ... кепеш дейтін көрінеді. Оны көбінесе бас ауруы мен ... ... ... де ... көп. ... төрт төбелі кепештің төбесін жеке-
жеке қатырып барып кестелейді. Кестесін қолмен және бізбен ... ... ... ... қусырып, астарлайды. Төрт төбелі кестелі кепешті
орта жастан төмен адамдар ... ... ... ... болмайды. Төбесін
қусырғанда сыртынан «алақұрттап» тіксе ... ... ... ... дөңгелек кепештің төбесі шошақ, тақия сияқтя қабырғасы бөлек
болады. ... бұл ... де ... ... соң ... ... ... Осылайша кестеленгеннен кейін астарлап барып қусырады.
Өңі тұтынушының қалауынша таңдалады да көбінде орта ... ... ... ... (Халел.Н. ¥лттық мирас).
Тақияның кейбір түрлерінен көршілерден ауысқан өзгерістерді байқауға
болады. Шыңжан қазақтарының найман тайпасындағы «қызай тақия» деп ... түрі жиі ... Оның ... көлбеу, төбесі тегіс, ... ... ... ... ... тақиялар барқыт, мақпал сияқты асыл
кездемелерден тігіліп, астарының арасына жұқа киіз ... ... ... ... дәл ортасынан және қабырғасының төрт жағынан айналдыра
жүп өрнекті қошқар ... құс ... ... ою ... зер ... ... ... зермен біркелкі аса тік ирек түсіреді.
(Қазақтың дәстүрлі киім-кешектері).
Яғни, осыған байланысты тақияны орта ... ... жас ... ... ... болады.
Пайдаланған әдебиеттер
1. «Қазақ халқының ұлттық киімдері» Алматы «Кітап» 2007ж
2. Асанова Сабыркүл «Қазақтың ұлттық ... ... ... 1995ж
3. «Еңбекке үйрету» Республикалық ғылыми – әдістемелік журнал// 2006ж,
№ 3-4. Бас редактор: Әбиева Фарида Бейбітқызы, басылу жері: «Алжан»
ЖШС. 2005ж, № ... ... үй ... ... Бас ... Р. Н. ... ... бас редакциясы, Алматы 1991ж.

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
VСT шаблон негізінде «Компьютерлік желілер» пәні бойынша электронды оқулық құрастыру»73 бет
«Абди компани» ақ-ның қызметіне сипаттама32 бет
Жоғары мектеп жасындағы оқушылардың оқу жетістіктерін бағалауда компьютерлік оқыту және бақылау бағдарламаларының рөлін анықтау50 бет
Компания капиталы25 бет
Компанияның ақша қаражаттары34 бет
Компанияның ақшалай қаражаттарын басқарудың мәні мен оңтайландыру әдістері31 бет
Компанияның инвестициялық портфелін қалыптастыру тетігі28 бет
Компьютер туралы12 бет
Компьютер ұғымы10 бет
Компьютерлік неологизмдер83 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь