Абайдың өмірі мен педагогикалық шығармашылығы

Абайдың өмірі мен педагогикалық шығармашылығы.

Жоспары

І. Кіріспе

Негізгі бөлім

ІІ 1. Абай. қазақ халқының ұлы ақыны.
2. Абай оқыту ісіндегі педагогикалық ой пікірлері

ІІІ Қорытынды.
Абай – қазақ халқының ұлы ақыны, жазба әдебиетінің негізін салушы, сонымен бірге ұлы ойшыл.
Абай дүниетануда материалистік тұрғыда болды.Абай түсінігінде , табиғат біздің санамыздан тыс және бізге бағынышсыз өмір сүреді.Біздің сеніміміз қабылдауымыз және ойлауымыз айналадағы ақиқат , шындық өмірдің сәудесі ғана .Адам баласы « көзімен көріп, қолымен ұстап, құлақпен естіп,тілімен татып, мұрнымен иіскеп тыстағы дүниеден хабар алады» - дейді Абай.
Абайдың дүниенің дамуына көзқарасы , әлі кешеніне келіп жетпеген болса да, диалектикалық еді: ол табиғат құбылыстарын бір-бірімен өзара байланыста , үнемі өзгерісте , дамуда алып қарастырады.
Абай қазақ халқы дамуындағы прогрестің халық ағарту ісін кеңінен өрістеуге байланысты екендігін өте дұрыс түсінді.
Ол қазақ халқының саяси-экономикалық және мәдени артта қалушылығы –оның феодалдық –патриархалдық қатынасынан , рулық талас-тартыстарны орын алған көшпелі тұрмысынан туып отырған бытыраңқылығының салдары екендігін жақсы білді.Алайда, Абайдың қоғамдық саяси көзқарасының белгілі дәрежеде сол өзі өмір сүрген дәуірдің қоғамдық қатынастарымен көзқарастарының дәрежесінен шыға алмаған кездері де болды, яғни белгілі дәрежеде тарихи шектеуліктен де құр алақан болмады.Ол тарихты идеолистік тұрғыдан түсінушіліктен арыла алмады, сөйтіп, қоғамды өзгертуде халық ағарту ісінің рөлін асыра бағалады.Ол кездегі әлі шешу Россия шындығында , әсіресе әлдеқайда мешеу феодалдық-патриархалдың Қазақстан жағдайында , Абай елді ревалюциялық жолмен қайта құруға болатын қоғамдық күшті таныи алмады.Ол қазақ ауылындағы тап тартысын көрді, бірақ сол күрестің мәнін дұрыс түсінбеді және одан дұрыс ревалюциялық қорытындылар шығара алмады.
Өзінің көптеген шығармаларында қазақ халқының көрнекті ағартушысы Абай өз халқының ауыр тұрмысын және надандығын мінепшелейді. Тек өзінің қарын-қамын , яғни тән қажеттігін өтеуді ғана ойлап, рухани қажеттілігін өтеуді ғана ойлап, рухани қажеттілігін ойламайтындарға , еңбексіз мал табудың жолына түсушілерге , біреуді алдап, біреуді арбап күн көрушілерге , өзінің жағымпаздығы мен ұлының алдында көзге түсіп қалуға тырысушыларға қарсы болды.
Ата-ананың надандығымен қараңғылығын айта келіп Абай солардың өз баласына дұрыс тәрбие беруіне іші жанады.Ол осындай ата-аналарды : « бір бала туғызып, оны да ит қылуға , оған да қорлық көрсетуге мұнша неге құмар бодың? » -деп сөгеді.Жақсы баланы сендей әке, сенің еліңдей ел асырап өсірген не екен?» Жоқ , баланы «өзің жақсы асырай білесің бе? Білмейсің. өз еүнәңді өзің көтергеніңмен тұрмай баланың күнәсіне тағыда ортақ боласың» , «осы ма берген тәлімің ? Осы баладан қайыр күтесің бе? –дейді ақын .
Қайыршылықпен , теңсіздіктен және надандықтан құтылу үшін АБай өз халқын біліммен қарулануға, алдыңғы қатарлы халықтардың мәдениетін кабылдап, балаларын сол мәдениетке үйретуге шақырды: «Біз ғылымді сатып , май іздемек емеспіз, өнер де өзі де мал өнерді, үйренбей өзі де ихсан.Өз шығармаларының басым көпшілігінді-плэзиясында да, ғаклия сөздерінде да Абай қазақ халқын білімге , мәдениетке шақырды. «Жан құмары дүниеде немене екен?»- дейді де, «білмекке құмарлық» , деп жауап береді.
Халық ағарту ісін оның материалдық тұрмыс жағдайын жақсартумен байланыстыра отырып, Абай біздің көз алдымызға халықтың рухани ұажеттіліктерін бөліп қарайтын қимыл утопист ретінде емес, материалист ретінде көрініп отырды.
Абай өзінің 40 жасқа келгенде (1885) жазған «Жасымда ғылым бар деп ескермедім»дейтін өлеңінде жас кезінде ғылымның пайдасын көре тұра ескермей, ал ер жеткен соң ғылым қолына түспей, мезгілімнен кешігіп қалғандықтан өкініш білдіреді.
Тек орыс тілін оқып үйренгеннен кейін ғана , орыстың жер аударылып келген прогресшіл пікірдегі адамдармен танысып, солардыңі көшпеді арқасында классикалық көркем әдебиетті , жаратылыстық-ғылыми , тарихи- философиялық т.б. прогресшіл – демократиялық әдебиеттерді орыс
        
        Абайдың өмірі мен педагогикалық шығармашылығы.
Жоспары
І. Кіріспе
Негізгі бөлім
ІІ 1. Абай- ... ... ұлы ... Абай ... ... ... ой ... Қорытынды.
Абай – қазақ халқының ұлы ақыны, жазба әдебиетінің негізін салушы, сонымен
бірге ұлы ... ... ... тұрғыда болды.Абай түсінігінде ... ... ... тыс және ... бағынышсыз өмір сүреді.Біздің
сеніміміз қабылдауымыз және ... ... ... , ... өмірдің
сәудесі ғана .Адам баласы « көзімен көріп, қолымен ... ... ... мұрнымен иіскеп тыстағы дүниеден хабар алады» - дейді
Абай.
Абайдың дүниенің дамуына көзқарасы , әлі кешеніне келіп жетпеген болса ... еді: ол ... ... ... ... ... ,
үнемі өзгерісте , дамуда алып қарастырады.
Абай қазақ халқы дамуындағы прогрестің халық ағарту ісін ... ... ... өте ... ... ... ... саяси-экономикалық және мәдени артта қалушылығы
–оның ... ... ... , ... ... орын
алған көшпелі тұрмысынан туып отырған бытыраңқылығының салдары екендігін
жақсы білді.Алайда, Абайдың қоғамдық саяси көзқарасының ... ... өзі өмір ... ... ... ... көзқарастарының
дәрежесінен шыға алмаған кездері де болды, яғни белгілі дәрежеде тарихи
шектеуліктен де құр ... ... ... ... ... арыла алмады, сөйтіп, қоғамды өзгертуде халық ағарту ісінің
рөлін асыра бағалады.Ол ... әлі шешу ... ... , ... мешеу феодалдық-патриархалдың Қазақстан жағдайында , Абай елді
ревалюциялық жолмен қайта ... ... ... ... ... алмады.Ол
қазақ ауылындағы тап тартысын көрді, бірақ сол ... ... ... және одан ... ... ... шығара алмады.
Өзінің көптеген шығармаларында қазақ халқының көрнекті
ағартушысы Абай өз ... ауыр ... және ... ... ... ... , яғни тән ... өтеуді ғана ойлап, рухани
қажеттілігін өтеуді ғана ойлап, рухани қажеттілігін ... ... мал ... ... түсушілерге , біреуді алдап, біреуді арбап күн
көрушілерге , өзінің жағымпаздығы мен ұлының ... ... ... қалуға
тырысушыларға қарсы болды.
Ата-ананың надандығымен қараңғылығын айта келіп Абай ... ... ... тәрбие беруіне іші жанады.Ол осындай ата-аналарды : « бір
бала туғызып, оны да ит қылуға , оған да ... ... ... неге ... » -деп ... ... ... әке, сенің еліңдей ел асырап
өсірген не екен?» Жоқ , баланы «өзің жақсы ... ... бе? ... ... өзің ... тұрмай баланың күнәсіне тағыда ортақ боласың»
, «осы ма берген тәлімің ? Осы баладан қайыр күтесің бе? ... ақын ... , ... және ... құтылу үшін АБай өз
халқын біліммен қарулануға, алдыңғы қатарлы ... ... ... сол ... ... шақырды: «Біз ғылымді сатып ,
май іздемек емеспіз, өнер де өзі де мал ... ... өзі де ... басым көпшілігінді-плэзиясында да, ғаклия сөздерінде да Абай
қазақ халқын білімге , мәдениетке шақырды. «Жан ... ... ... ... де, ... ... , деп жауап береді.
Халық ағарту ісін оның материалдық тұрмыс жағдайын жақсартумен
байланыстыра ... Абай ... көз ... ... ... бөліп қарайтын қимыл утопист ретінде емес, материалист
ретінде көрініп отырды.
Абай өзінің 40 ... ... (1885) ... ... ғылым бар деп
ескермедім»дейтін өлеңінде жас кезінде ... ... көре ... ал ер ... соң ... ... ... мезгілімнен кешігіп
қалғандықтан өкініш білдіреді.
Тек орыс тілін оқып үйренгеннен кейін ғана , орыстың жер ... ... ... ... ... ... ... арқасында
классикалық көркем әдебиетті , ... , ... т.б. ...... ... орыс ... ... өмірден алған жеткілікті тәжірибиесіның арқасында
Абай нағыз ғылым орыс халқына екенін, сондықтан да оның озат ... ... орыс ... ... оқыту керек деген қорытындыға
келеді.
Ол орысша тек өзі ғана оқып ... жоқ, ... ... өзінің балаларын
да орысша оқуға бергенді және оларда шен алсын , ... ... деп ... ... ... танысын, қараңғылықтан көздері ашылсын, ... ... деп ... Мағауия дейтін ұлы мен ... ... ... орыс ... , ал үлкен ұлы Әбдірахман Петербургтегі
Михайловск артилериясы училищесінде оқыды.
Абай қазақ балаларының ... ... оқып ... қатты
қуанды. «Интернатта оқып жүр» (1886)деген өлеңінде қазақ баласының
шариғатқа ... ... , орыс ... ... ... ... ... отырып , олардың ата-аналарының өз балаларын мәдениетке
үйренсін демей, шен алсын, шекпен кисін ... ... де ... тілегін орындау үшін балалар арыз жазуға тезірек үйренуге ,
тілмш , адвокат болуға ... , ... мен ... ... кіріп –шықпайтындығын Абай қатты қынжыланды.Ол балалардың ... ... , ... ... ... ... ... ешбір білім
алуға болмайтындығын атап көрсетеді.Жастардан ... табу үшін емес , ... ... ... алу үшін ... талап етеді.
Шын білім кітапта, оны оқып үйрен, әскери шенге қызықпа, жаныңның
оты ... ... ... ... ... ... ... жолы
қиын, сонда да өзіңнің адал еңбектеріңмен оқып білім ал, адал бол, әділетті
жақта деп үйретеді Абай.
Мектептің жалпы біреудегі маңызын ... ... , Абай жас ... ... ... беру ... мойындайды.Ол тәрбие мен білім
берудің жас буынды адам етіп ... ... роль ... ... ... , «Егер мен заң қуаты қолымда болса, адам мінезін
түзетуге ... ... ... ... кесер едім.» , - деп жазды .
Абай оқыту ісіндегі саясластикалық ... , ... ... қарсы
болды. Ол сапалы білім беруді қуаттады. Таяқ тәртібінің болуын жақтады.
Ғылымға шын құмартып, аңсау білім ... ең ... ... бірі ... « ... көрсем екен , үйренсем екен» деген – мұның бәрі жан
құмары.
Дүниенің көрінген әлі көрінбеген ... ... ең ... орны ... ... соң,ол жан адамдықтың орны
болмайды.Оны білмеген соң , адал жаны ... ... жаны ... ... нәтижелі әрі пайдалы болуы үшін Абай, орыстың ұлы
педагогы ... ... , ... ... ана ... ... ... шын ғылыми білімдер беруді , содан кейін барып ... ... араб , ... ... ... ... ... Әуелі білім –ғылым табылса, ондай – мұндай іске жарытар едім» - ... ... бір ... ... ... ... еді деп ... керек.
Абай ғылымды үйренуісіне тек пайда көздеп қарауға қарсы болды.Ол
балаларға әуелі олардың ақыл-ойын , ... мен ... ... білімдер беру қажет деп есептеді.
Абай оқыту процесінде ақыл-ойды дщамыту керек ... , ... ... ... өте дұрыс көрсетеді.Ойлаумен ... ... ... ... ... танып білуге мүмкіндік
береді.Ақылды адам заттар мен ... ... ... одан ... ой
қорытындыларын жасай алады.
Білім алуға ең зиянды нәрсенің бірі-салақтық, тойымсыздық , ... ... ... ... Бұл ... адамды жалқауландыра береді,
көздеген мақсатына жету үшін барлық күш – ... ... ... өзінің « білім сақтайтын сауатты» болып табылатынын өзі еркін мықты,
берік мінезді адам ғана білім алу ... зор ... жете ... Білім
оңайлықпен қолға түспейді, тек ... ... ету ... білім алуға
болады.
Ұлы ағартушы өз айналасын қоршаған әділетсіздік, өтірік, өсек пен ... пен ... ... ... ... бара ... үміт, артып
отырған жас ұрпақты тәрбиелеуге теріс ыөпалын тигізетіндігін көре отырып ,
халықты , әсіресе жастарды ... ... ашық ... ... тіпті кез келген шығармасында байқалып отыыр деуге болады.
Ол жастардың еңбексіз жүруін, жаманшылыққа бой ... ... ... бір ... ... Қартайдың , қайғы ойладың , ұлғайды арман,
шынымен кейінгі жас балаларадан
терін сатпай , ... ... ... ... бәрі ... ... , өз кезіндегі жастардың осындай жағымсыз мінездерін қатаңсынуға алады
.
Абай ... ... бос ... еріншектерді ,
өсекшілерді , адамгершілік қасиетке ұмтылмайтындарды мейлінше жек көрді:
Осындай сыйдың жігіт елде шол-ақ . Бәрі де ... ... ... ... ... жоқ, сыртын түзеп, Бар өнері-қу борбай, сымпыс шолақ-
дейді Абай.
Надан адамды Абай ақылсыз, біреудің ... ... ... , ... адам деп ... нағыз пайдалы еңбек деп әр ... ... ... ... ... , оқуды есептейді. Міне, жастар осындай ... ... ... тәрбиелеудің әр түрлі жорлдарын, ең алдымен ... ... және ... ... ... ұсынады.Балалардың дүниеге көз
қарасын және мінезін қадыптастыруды семьяның ролі аса зор ... ... Абай ... тәрбиелеу үшін ата-аналардың өздері тәрбиеленген
болуы керек екендігін ... ... Абай ... ... ... ролі ... деп
көрсетті.
Арманы- ұлы орыс халқы мен қазақ ... ... ... ... ... жастарын орыс тіліне , орыс мәдениетін ... ... ... тәрбиелеу болған ұлы ... ... ... маңызы бүгінгі біздің заманымызда да айрықша зор.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«қайым және алаш» сценарий6 бет
Абай және қазіргі заман, Шоқан және географиялық детерминизм, Фрейд және психоанализ, Ницше және аса кушті адам6 бет
Қайым Мұхамедхановтың ғылыми зерттеу еңбектері23 бет
Абайдың өмірі мен шығармашылығы, шығармашылық өмірбаяны, Абай өлеңдеріндегі ғылым тақырыбы. Абайдың эстетикалық тағлымы16 бет
«Абай жолы» романындағы тарихи шындық эволюциясы7 бет
Абай философиясы7 бет
Мемуарлық шығарма (конспект)18 бет
Мұхтар ӘуезовтIң өмIрбаяны мен ғылыми - творчестволық көзқарасының қалыптасуы42 бет
Оқу – тәрбие үрдісінде бала мінезін тәрбиелеу38 бет
Р.Тоқтаровтың «Абайдың жұмбағы» романына әдеби талдау12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь