Инфляцияның мәні және оның себептері

Оларды сатып алу қабілетінің күшті валютамен салыстырғанда күнсызданады, Инфляцияны бұлай түсіндіру яғни ақшының алтынға қатысты құнсыздануы, алтынды бұрынғыша ақша сияқты жалдылама эквивалент деп қарастыруда жатыр. Инфляция елдегі баға деңгейінің өсуі. Бағаның көтерілуіне "нақтылы" экономикалық жағдайда әсер етеді. Мысалы, 70-жылдардагы энергетикалық дағдарыс тек мұнай бағасының өсуінен (мұнай бағасы 20 есеге өсті) емес, басқа да тауар мен қызмет көрсету бағаларының өсуімен байланысты. 1973 жылы жалпы бағаның деңгейі 7%-ке, 1979 жылы — 9%-ке артты.
        
        Кіріспе
Елiмiз нарық экономикасына көшiп, нарық қатынастары аясында әлеуметтiк
және экономикалық реформаларды жүзеге асырғалы он үш ... ... ... ... ... ... көптеген реформалар жүргiзiп, нарықтық экономикаға
жақын қадамдар жасау үстiнде. Біздің халық ... ... ... біледі.
Өйткені ауызекі тілде «сабан ақша», «бір қап ақша» кезі деп те жататыны
бар. ... ... ... осы ... оның ... мен ... арналған.
Экономикалық құрылыс ретінде инфляция көптен бері өмір сүріп келеді.
Оны тіпті ақшаның шығуымен бірге ... ... әрі ... ... ... деп ... өткен он жылдығының ішінде инфляцияның біздің өмірімізге
қалай әсер еткенін біздің бәріміз білеміз. Және қазіргі ... жыл ... ... ... процесс те біздің назарымызда. ... ... адам ... әсер ететін болғандықтан бұл тақырып қызық та ... ... ... ... ұзақ ... өмір ... Оның
пайда болуын ақшаның шығуымен, қызметімен байланыстырады. Инфляция ... сөзі — ... ... ... ... ... Америкада 1861 —
1865 жылдардағы азамат соғысы кезінде пайда болып, ... ... ... ... ... ... ХІХ ... бұл Англия мен
Францияда қолданыла бастады. Экономикалық әдебиеттерде инфляция ... ... ... дүниежүзілік соғыста кеңес өкіметінің экономикалық
әдебиеттерінде 20-жылдардың орта кезінде көрінді.
Инфляцияның жалпы, әдеттегі анықтамасы — ... ақша ... тыс ... ... Бұл ақша ... құнсыздануына және тауар
бағаларының соғұрлым өсуіне әкеледі. Алайда ... ... ... ... ақшамен толтыра беру деп түсіндіру жеткіліксіз. ... ... ... ... ол тек ... тән ... құбылыс
емес. Ол — күрделі әлеуметтік-экономикалық құбылыс, оны ... ... ... ... ... ... ... бұзылуы.
1-тарау. Инфляцияның мәні және оның себептері
1.1 Инфляцияның себептері
Оларды сатып алу қабілетінің ... ... ... ... бұлай түсіндіру яғни ақшының алтынға қатысты
құнсыздануы, алтынды бұрынғыша ақша ... ... ... ... ... Инфляция елдегі баға деңгейінің өсуі. ... ... ... ... әсер ... ... ... энергетикалық дағдарыс тек мұнай бағасының өсуінен (мұнай бағасы
20 есеге өсті) емес, ... да ... мен ... ... ... өсуімен
байланысты. 1973 жылы жалпы бағаның деңгейі 7%-ке, 1979 жылы — 9%-ке ... ... тыс, ... ... ... ... ... артуына,
циклдық және маусымдық ... ... ... ... ... ... мен экономиканы мемлекеттік реттеуге,
салықтың жана ставкаларын енгізуге, ақша ... ... ... ... ... өзгеруі мен сыртқы экономикалық
байланыстардың ықпалына жане т. б. байланысты. Демек, ... ... неше ... себептердің әсері болады.
Коньюнктураның циклдық толқуынан болатын бағаның ... ... ... Циклдың түрлі фазаларынан өту барысында (әсіресе ХІХ—ХХ
ғасырдың бас кезіне ... ... ... ... өзгеріп
отырады. Аласапыранның бас кезіндегі оның өсуі дағдарыс пен ... ... ... ... баға тағы да ... Кездейсоқ
апаттар да бағаның инфляциялық өсуіне көп әсер етпейді. Айталық, су басып
кеткен аймақтардағы құрылыс ... ... ... Бұл ... ... ... ... ал олар рынокты толықтыру
барысында, баға төмендеуі тиіс.
Сонымен, баға өсуінің ... ... нені ... көп ... байланысты екенін еске ұстап, оның ішіндегі
ең бастыларын атайық.
Біріншіден, мемлекеттік шығыстар мен ... ... ... ... Ол мемлекеттік бюджеттің тапшылығынан көрінеді.
Егер дефицит Орталық эмиссия банкісінен заем арқылы ... ... ақша ... ... ... онда ... ... көбейеді.
Екіншіден, осындай жолмен, әдіспен инвестицияны қаржыландыру
жүргізілген жағдайда да ... ... өсуі ... ... ... байланысты инвестиция инфляцияны өршітеді.
Ұлттық табысты әсксри мақсатқа ... ... емес ...... ... ... ... етеді. Әскери ассигнациялар бір сәтке ғана
қосымша төлем қабілеті бар сұраныс туғызып, ... ... ... ... өсуіне әкеледі. Әскери шығындардың өсуі мемлекеттік
бюджетті тұрақты тапшылық жағдайына және ... ... ... ... баға ... ... өсуі қазіргі рыноктық экономиканың
ерекшелігіне байланысты, Бұл ... ... ... кезіндегі рынокта
көптеген өндірушілер болып, ... түрі аз, ... ... оңай ... ... Қазіргі рынок белгілі дәрежеде ... ... ... (жетілмеген басекелес) едәуір дәрежеде бағаны билейді.
Олигопиялар бағаны өсіруді ... ... ... да, олар оны ... ... ... бағаның жоғары деңгейін ұстап тұру ... пен ... ... ... ... дефицит жасауға тырысады. Өздері
билік жүргізетін рынокта бағаның төмендеуін болдырмау үшін олигополия мен
монополия икемді тауар ұсынысына ... ... ... жаңа ... ... үшін олигополистерге жиынтық сұраныс пен ұсыныстын сәйкес
келмеуі көмектеседі.
Төртіншіден, елдің экономикасының ашық ... оның ... ... ... тартылуы барысында импорттық инфляцияның қаупі
туады. ... ... 1979 ... ... ... ... дағдарыс) сырттан әкелетін ... ... ... ... ... ... тауарлар бағасының қымбаттауына әкелді.
Импорттық инфляциямен күресу ... ... ... өз ... ... ... ... жоғарылату арқылы мұнай импортын
арзандатуға ... ... ... ... тауарлардың экспорттық
бағасын да қымбаттатады, ал бұл дүниежүзілік рынокта бәсекелестік ... ... ... дем беретін сипат алады, ол инфляцияны
күту нәтижесінде орын алады, Батыс ... ... ... және
біздің елімізде де осы факторды ерекше көрсетуде. Халық пен ... күту ... жою ... ... ... ең басты міндеті.
Инфляциялық күту жағдайындағы экономикаға ықпал етудің механизмі
қандай? Баға деңгейінің жалпы өсуі жағдайында өмір ... ... ... одан әрі ... ... ... ... еңбекшілер жалақыны
көбейтуді талап етеді. Халық тауарларды ... ... ... ... ... тағы да өсуі ... ғой. ... өз өнімдеріне өте жоғары
баға белгілейді, сөйтіп қыска мерзімде шикізат, материал, қосалқы ... ... ... ... ... — көкек 1992 жылы)
инфляцияның ... ... ... өндірушілер өздерін жабдықтаушылардың
бағаны көтеру мүмкіндігінен сақтанып, алдын ала өз ... ... ... Peceй ... басқа да ТМД елдеріндегі
бағалар бұрынғы төлем қабілеті бар сұраныс деңгейінен ғана ... ... ... де асып ... ... ... елдерінде де инфляция өршуінің сан
түрлі ... бар. ... бұл ... қоздыратын факторлардың
комбинациясы жекелеген елдің нақты ... ... ... ... Еуропада ІІ дүниежүзілік соғыс біткеннен соң ... ... ... пайда болады. Одан кейінгі ... ... ... ... ... баға мен ... инфляцияның басқа елдерден келуі және т.б. ... ... ... ... ... жалпы заңдылықтармен қатар, соңғы жылдардағы
инфляцияның себептеріне экономикадағы ерекше тепе-теңсіздік (диспропорция)
жатады, ол ... жүйе ... еді. ... ... ... ... әскери шығындар үлесінің көптігі, өндіру, болу және қаржы-
несие жүйесін монополияландырудың жоғары деңгейі, ... ... ... ... және т. б. ... ... ... (баламалы) көздері
Батыс экономистері жасаған теорияларда инфляцияның альтернативті
қайнар көздері ретінде ... ... мен ... ... Бұл концепциялар инфляция болуының әр түрлі себептерін атайды.
Сұраныс ... ... пен ... ... бұзылуы
сұраныстан көрінеді. Мұндағы негізгі себептер: мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... кездегі
өндіріс құрал-жабдықтарын сұраныстың өсуі, өңдірістік қуаттардың толық
жұмыс ... ... ... ... ... ... алу
қабілетінің жоғарылауы (жалақының өсуі) т.б. ... ... ... ... ... ақша ... ... өседі. Мұндай жағдайда өндірісте
жұмыспен қамту ... ... ... ұлғайған сұранысқа тауар
ұсынысымен жауап бере ... ... ... ... ... ... көбеюі шектелген тауар ұсынысына тап болады, ... ... ... ... ... ... ... өндіріс шығындарының ұлғаюымен
түсіндіреді. Шығындардың көбеюі баға ... ... ... ... және ... саясатынан, шикізат
бағасының өсуінен, кәсіподақтық жалақыны көтеру талабынан және т, ... ... ... бір ... ... айыру оңай емес, олар
бір-бірімен тығыз байланыста, сондықтан жалақының өсуі, мысалы, сұраныс
инфляциясы немесе ... ... ... де ... ... ... екінші жартысында экономикасы дамыған елдердің бәрінде
дерлік ұзақ уақыт бойы толық жұмыспен қамту, еркін ... ... ... ... атап өту ... Экономиканың тоқырауы мен құлдырауы
кезеңдерінде де өндіріс өз қуаттарын толық пайдаланбаған уақытта да бағалар
үнемі өсіп ... ... ... бір ... өсуі XІX— XX ... ... ... өзгерістердің алапат құбылысы кезінде орын
алды. ... ... ... деп ... ол экономикалық дағдарыс пен
стагнация ... ... ... бағаның, инфляцияның өсуі.
2-тарау. Инфляцияның түрлері мен оның экономикалық және ... ... ... ... ... ... ... инфляция, әдетте,
төтенше жағдайларға байланысты пайда болатын еді. Мысалы, ... ... ... шығындарын жабу үшін көп көлемде қағаз ... ... ... Соңғы жылдары бірқатар елдердің экономикасы үшін ол
айықпас ... ... ... ... ... ... ... жай, орташа жүруі кезінде бағаның өсуі 10%-тен
аспайды. Экономикалық теория, мысалы, ... ... ... даму үшін оңды ... деп, ал ... ... ... жүргізуші субъекті деп есептейді. ... ... ... ... ... ... қарай бағаларды түзеп отыруға мүмкіндік
береді.
Жоғары қарқынды ... ... ... бағаның өсуі 20-дан
200 процентке жетеді. Ал бұл экономика үшін үлкен салмақ. Бірақ ... ... ... ... өсу ... ... алады.
Аса зор, шексіз инфляция (гиперинфляция) айналымдағы ақша мөлшері мен
тауар бағасы деңгейінің тым шарықтап, шектен тыс ... ... ... ... соғысы жылдарында бағаның жылдық өсуі 3300%-ке дейін
жетті. Мұндай жағдайда халық үлкен зиян ... ... ... ... да қиын ... ... ... бүлінеді. Гиперинфляцияны басынан
өткізген бірқатар елдерде бағалардың өсу ... ... ... өсу ... ... жоғары болады. Мұндай құбылыс, мысалы,
1945—1946 жылдары ... ... ... субьектілері ұлттық
валютаға деген сенім жоғалған кезде, қолдағы ... ... ... ... ... айналымдағы ақша айтарлықтай өсіп, ол ... ... тең ... Салдарында баға қауіпті шектерге дейін
шарықтайды. Гиперинфляцияның ... ... ... де үлкен әсері
болатындыгын атап өту ... ... ... ... кезінде
бағаның өсуі байқалмай қалады.
50—60-жылдарда көптеген елдерде инфляция орташа, бірқалыпты қарқынмен
жүрді, Ал 70-жылдары ол бақылаудан шыға ... ... ... ... ... ... ... бірінші жауына айналды. Инфляциялық
процестің ең қызған шағы 70-жылдардың екінші жартысы. Мысалы, ... ... ... ... өсуі ... ... жылдары 1,7%, 1966-1974
жылдары-5,1% 1975-1980 жылдары-9,3% ... ... осы ... ол 3,1, ... 17,9%, ... 5,0; 5,9 және 10,9%, 80-жылдардың соңына қарай
бағаның өсу қарқыны төмендеп, жылына 4%-ке тең ... 1987 жылы — ... ... инфляцияның үлгісіне сәйкес келді. Мұны ... ... ... ... ... ... мұнайға
әлемдік бағаның төмендеуі, баға бәсекесінің артуы, жалақы өсуін тежеу
шаралары.
Инфляция балансталған, ... ... ... яғни ... өсуі
баяу және ол барлық тауарлар мен қызметтерге бірдей өседі. Мұндай жағдайда
бағаның жылдық өсуіне сәйкес ... ... ... бұл ... кезеңіндегі экономикалық ахуалды білдіреді.
Болжамды, күткен инфляцияны кенеттен өршитін инфляциядан ажырата білу
керек. Күткен инфляцияның ... ... ... үкімет оны
"жоспарлайды", мысал ... ... ... Қазақстанның 1991 жылы
бағаны ... ... ... ... жоғарылату карқынының
бағдарламасын келтіруге болады.
Кенеттен болатын инфляция ... ... ... ... ... ақша ... ... салу жүйесіне теріс әсер етеді. Егер экономикалық
инфляция ... ... ... өз ... ... ... ... сатып алуға ұмтылады, қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... ... Қоғамдағы шын қажеттілік
бүркемеленеді, шаруашылықтың ... жайы ... ... тұтқиылдан
шарықтауы инфляцияны күтуді одан әрі арандатып, ... ... ... ... ... өсуі ... күту" басталмаған экономикада орын
алса, онда халықтың бағаның өсуіне көзқарасы өзгеше болады. ... ... ... мерзімді құбылыс, ол төмендейді деген үмітпен, ... ... алу ... бар ... ... ғана ақша ... көбірек
сақтап, жинауға тырысады. Сұраныстың көлемі азайған шақта бағаның ... ... ... ... ... ... тағы да ... тепе-теңдік
жағдайына келеді. Біз рыноктық шаруашылық қызметінің ... онды ... Мұны Пигу ... деп ... ... экономикалық және әлеуметтік салдары
Өнеркәсібі дамыған елдерге жылжымалы инфляция тән, яғни жылдан жылға
ауысатын бірқалыпты ақшаның ... ... ... жобалауынша
инфляцияның бұл түрі өндіріс пен жалпы ... ... ... ... Ал ... мемлекеттерде қарқынды және ұшқыр инфляция басымдау
болады. Инфляцияға әсер ететін факторлар, оның ... және ... ... жою шаралары да әр елдің экономикалық
өсуінің ерекшеліктеріне ... ... ... ... даму ... мен оған әсер ... ... ... ... болады.
Бірінші топтағы елдерге Латын Америкасының дамушы мемлекеттері жатады,
оларда 80-жылдардың аяғы - ... бас ... ... ... ... ... бюджетінің тұрақты тапшылығы, ішкі саясатта
ақша шығару станогі мен ... ... ... қолданылуы байқалып,
ал сыртқы экономикалық ортада жүйелі түрде ұлттық ... ... ... ... 1990 ж. ... ... 8500 ... Перуде - 8291,5 процентке жетті.
Екінші топқа Колумбия, Эквадор, Венесуэла, Бирма, ... ... ... елдері кіреді, оларда да экономикалық тепе-теңдіктің жоқтығы байқалып,
ал қаржы саясатында аз қаржыландыруға және несиелік ... ... ... ... ... Бұл елдерде қарқынды инфляция ... ... өсуі 20-40% ... сақталып, бірен-саран индекстеу
жүргізілуде, жұмыссыздықтың жоғары деңгейі сақталуда.
Үшінші топқа жататын елдер - ... ... ... ... ... ... ... Сауд Аравиясы, Бахрейн - жеткілікті
деңгейде экономикалық тепе-теңдігі бар мемлекеттер. ... ... (1-5%) ... бағаға қатаң бақылау енгізілген. Экономикасы
дамыған нарық жағдайында жұмыс істеуде. ... ... ... ... ... ... және шетел валютасының құйылуы зор роль атқаруда,
жұмыссыздық бірқалыпты деңгейде жүруде.
Төртінші ... ... ... ... ... ... ... кіреді (ТМД елдері, Қытай, Польша, ... ... Бұл ... ... ... ... ... өту
барысында туындайтын объективті процестерге байланысты болады. Себебі
инфляция факторлары, ... ... ... ... ... тапшылығы негізінде қаржыландыру ... ... ... ... ... тез ... ... ауыр
өнеркәсіпке салынатын инвестицияның қауырт өсуі; үшіншіден, "баға қайшысы"
деп аталатын ауыл ... ... ... ... ... ... ... өсуінің арасындағы үйлесімсіздік.
Құрылым факторлары тек бағаны қауырт көтеріп шығын ... ... қана ... ... қатар сұраныс инфляциясының өсуіне әсерін
тигізеді. Бұл мемлекеттер өндірістің өсуі мен ішкі ... аз ... ... бір жағынан, зияны қаржыландыру жолымен, яғни
ақша массасын ... ... ... ... ... займдарын көптеген
мөлшерде тартумен шешуге ұмтылуда. Нәтижесінде бұл топтағы мемлекеттерде
көп мөлшерде ішкі және ... ... ... ... ... ... тән ... және ұшқыр инфляциялардың нышаны -
ақша айналымы жылдамдығының өсуі, ақша массасының жиынтық ... ... ... төмендеуі және ақша айналысынан ұсақ монеталар түгілі
бірте-бірте ұсақ ... ... да ... ... ... ... өсуі мемлекет ішінде доллардың немесе басқа шетел ... жол ... Бұл ... ... одан әрі ... және
елден капиталдың "әкетілуіне" соқтырады.
3-тарау. Инфляцияға қарсы саясат және Қазақстандағы инфляция
3.1 Инфляцияға қарсы саясат
Инфляцияның әлеуметтік және экономикалық ... оған ... ... белгілі экономикалық саясат жүргізуге мәжбүр етті.
Алдымен экономистер ең ... ... ... ... ... ... қолдану арқылы жою керек пе, әлде оған ... ... пе? ... әр елде өзінше, сол елдің ерекшеліктеріне сәйкес шешіледі. ... ... ... ... ... ... деңгейіндегі мәселе. Басқа
бір елдер бейімделу шараларын қарастырады (жалақыны индекстеу және т, ... ... ... ... оның екі ... көрсеткен жөн,
Бірінші бағыт белсенді бюджеттік саясатты жақтайды, мемлекеттік шығыстар
мен салықтарды ... ... ... қабілеті бар сұранысқа ықпал
жасайды.
Инфляциялық артық сұраныс тұсында мемлекет өз ... ... ... ... ... сұраныс қысқарады, инфляцияның
қарқыны төмендейді. Алайда, солармен бір мезгілде ... те ... ... пен ... белгілері байқалады, жұмыссыздардың саны
өседі. Бұл инфляцняны тежеудің ... ... ... ... ... ... үшін ... бюджеттік
саясат жүргізіледі. Егер сұраныс жеткіліксіз болса, мемлекеттік
қаржыландыру ... ... ... бастайды, салықтардың деңгейі
төмендетіледі. Төмен деңгейлі салықтар ең алдымен ... аз ... ... олар ... ... пайдаланады. Сөйтіп қызмет
көрсетулерге және тұтыну тауарларына ... ... ... ... ... ... 60—70-жылдары көптеген елдердің
тәжірибесі көрсеткендей, оны күшейтеді. ... ... ... ... ... ... ... жасау мүмкіндіктерін тарылтады.
Екінші бағыттың авторлары экономикада пайда ... ... ... саясаты арқылы реттеуді ұсынады. Реттеудің бұл түрі үкіметтің тікелей
бакылауынан тыс, дербес орталық банк ... ... Ол ... ... және ... процентінің ставкасын өзгертеді. Ақша-несие саясаты
экономикаға қысқа мерзімдік ықпал жасау құралы ретінде қолданылады, басқаша
айтқанда, экономистердің ойынша үкімет ... ... бар ... ... ... шаралар қолданады. Өйткені экономикалық өсуді ынталандыру
жане жұмыссыздықтың табиғи деңгейін ... ... ... ... бақылаудан шығарады. Қоғамдық мүдде тұрғысынан инфляциямен күрес
халық шаруашылығына үлкен зиян ... яғни ... ... ... ... ... ... инфляцияны 1%-ке төмендету
жұмыссыздықты жыл бойындағы өзінің табиғи ... 2% ... ... ... 4%-ке ... шыққан инфляцияны ауыздықтау үшін біраз елдердің үкіметтері
60-жылдардан бастап, баға мен табыс арақатысы деген ... ... ... ... жалақының өсуін тежеу. Бұл саясат инфляциямен күресте
рыноктық стратегиядан гөрі ... ... ... ... және ол алға ... мақсатқа әрдайым жете бсрмейді. Қайшылықты
проблемаларды шешуде түрлі экономикалық шараларды ... ... ... реттеуді тиімсіз етеді.
АҚШ-тың тәжірибесі табыс саясатын жоққа шығарды. Мұнда 1971—1974
жылдарда үкімет жалақы мен баға ... ... ... ... ... ... бұл мәселеде тек кеңес берумен ғана шектелуде. Ал үкімет
басына Р. Рейганның ... ... ... ... ... ... ... жойылды.
3.2 Инфляцияның Қазақстандағы ерекшеліктері
Қазақстандағы инфляция барлық ТМД ... ... ел ... ... ... ... өту кезіндегі
өзгерістерге байланысты. КСРО-ның халық шаруашылығындағы ... ... бойы ... жоқ. ... ... ... жағдайында
инфляция болуы мүмкін емес, ол тек капиталистік өндіріс тәсіліне тән деген
үзілді-кесілді тұжырымдар айтылды.
Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... ... факторлардан іздестіру керек. Олардың ең ... ... ... жоспарлы-бөлу жүйесі. Ол шаруашылықтың шығынды
механизмін ... ... ... материалды-ақшалық
үйлесімсіздіктің тууына мүмкіндік ... ... ... салаларына
зиян шеккізді. Әсіресе:
• ұлттық өнімді жинақтау ... және ... ... бөліп, соның
негізінде инвестициялық саясат жүргізуде;
• құрал-жабдықтарды өндіру және ... ... ... ... ... баға ... жүйесінде;
• мемлекеттік бюджеттін кірісі мен шығынында;
• несиелік және қаржылық ресурстарды қалыптастыруда байқалды.
Қазіргі инфляцияның бір ... - ... ... ... ... ... бері ... оның түпкі себептері:
біріншіден, бұрынғы КСРО-ның 20-жылдар аяғынан бастап бұрынғы нарықтық
кұрылымдарды жоя бастауы;
екіншіден ... ... ... көп ... ... қалыптасты, яғни бір ... ... ... ауыр ... ... ... ... екінші жағынан, тұтыну
құралдарын өндіретін салалар қарқынсыз жәй ... Ол ... ... тамақ жеңіл және басқа ... ... ... ... ... ... өндірісінде А тобындағы салалардың
үлесі 1928 ж. - 39,5%, 1940ж.- 61%, 1960 ж.- 72,5% ... ... ... ұлттық табысының жартысына жуығы жинақтау
қорына кетсе, ал алдыңғы ... ... ... ол - ... ... ... КСРО-да ұлттық жиынтық өнімнің (ҰЖӨ-нің) 25-30
проценті ғана тұтыну қорын құраса, өркендеген елдерде ол ... ... ... ... да өте ... яғни ол ұлттық табыстың 1/3 ... ал ... ... ... ол 2/3 ... болды.
Сөйтіп, біздің елде (бұрынғы КСРО-ның бір республикасы болғандықтан)
инфляцияны ... ... көп ... бойы ... Бірақ жоспарлы-
әкімшілік экономика жағдайында ол басылыңқы сипатта өрбіді. ... ... баға ... ... ... қажет заттарының бағасын
тұрақты қалыпта ұстауға ... ... ... ... ... ... пен ұсыныстағы өзгерістерді есептемей тұрақты қалыпта
немесе ... ... ... тұру ... тауарлар мен көрсетілген қызмет
бағасының олардың құнымен ... ... көп ... әкеп ... ... ... ... көтерме, сатып алу
бағаларын қайта қарап, ал бөлшек саудадағы бағасын өзгеріссіз төмен қалыпта
қалдырды. Бұл ... ... ... ... шығындары мен өнімнің
сапасын, олардың тұтыну қасиетін, оларға сұраныс пен ұсыныстың арақатынасын
көрсеткен жоқ, ол ... ... ... ... ... көтерме, сатып алу бағасы мен бөлшек саудадағы
бағалары ... ... ... тереңдей түсті. Оған
мемлекеттік бюджеттен дотация (жәрдем қаржы) беріліп ... Бұл ... ... және дара ... ... белгілеуге деген
ұмтылысын күшейтіп, соның әсерінен кейбір ... ... ... сауда орындары мен өнеркәсіпте жиналып ... ... ... ... ... оның өз ... ... болмады. Нәтижесінде жылма-жыл сауда орындарында тауарлар ... ... ... ... ... жазылып (списание) отырды (жылма-
жыл 1,5-2 млрд сом). Осының бәрі ... ... ... ... 1992 ж. ... нарықтық өзгерістер аясында жүргізілген
баға ... ... ... ... ... көтерілуіне, сонымен бірге
инфляцияның қарқындап өсуіне әсер етті. 1993 ж. ... ақша ... есе, ал баға 21,7 есе ... 1994 ж. ақша ... мен ... қарқыны
әрқайсысы 845 және 125 процентке өсті; осы көрсеткіштер 1995 ж. 216 және
160 процент болды. Ал 1996ж. ақша ... өсу ... одан әрі ... ... ... байқатты.
Жалпы экономикадағы инфляция деңгейін ... ... (ТБИ) ... Ол үй ... ... ... ... есептеу негізінде бірсыпыра тауарлар мен көрсетілген ... өсу ... ... есептелінеді. Қазақстанда ТБИ 1991
ж. белгіленді. "Тұтыну қоржынына" біздің елде 275 ... мен ... ... ... және тұтыну тауарлары құрылымының өзгеруі ескеріліп
ТБИ-нің құрылымы да әлсін-әлі қайта қаралады. 1995 ... әр ... ... ... ... 1996 ж. ... ... "тұтыну
қоржынының" төмендегідей құрамы бекітілді: азық-түлік - 62,6 ... 58,2), ... емес ... - 23,2 процент (бұрынғысы 30),
көрсетілетін ақылы қызмет 14,2 процент (11,8) құрайды.
Тәуелсіз Қазақстанның тәжірибесі ... ... ... ... ... ... және ... баға белгілеуде, сондай-ақ өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығы
өнімдеріне баға қайшысын ... ... ... ... жылдары инфляция бұрынғы КСРО елдеріндегі ең қиын ... ... ... ... жагдайында инфляция
"қысыңқы", "басыңқы", "жабыңқы" күйде болып, көптеген тапшылықтар болуы мен
өнім сапасының үнемі төмендеу ... ... ... Рыноктың құрыла
бастауы инфляциялық процестерді ... ... ... ... үшін баға мен табысқа түгелдей әкімшілік бақылауды күшейту нарық
қатынастарының дамуына теріс әсер етті. 1992 ... ... ... ... ... ... жан-жақты ойластырылған шаралар жүргізілген жоқ.
Мысалы, Ресей Федерациясындағы, Қазақстандағы ... ... ... ... тек жанама экономикалық әдістер арқылы жүргізуге
болмайтынын ... ... ... ... бірте-бірте
мемлекеттің тиімді құрылымдық саясаты арқылы қалпына ... ... ... ... ... пен ... шығындарды қысқарту, өндірісті бюджеттік
қаржыландырудан гөрі ... ... ... пайдалануға көшу
және экономикадағы монопольді құрылымдарды жою қажет. ... өзі ... ... ... ... ... жою, ... валюта курсын
тұрақтандыру және экономикада бәсекені ... ... ... ... ... ... қазіргі инфляция сан қилы, көп факторлы ... ол ... бір ... барлық елдерді қамтиды. Иифляцияның жоғары
қарқыны елдің, халықтың экономикалық ... ... зиян ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Инфляцияның мәнi, түрлері және пайда болу себептерi26 бет
Инфляцияның мәні, себептері және түрлері21 бет
Инфляцияның мәні, себептері және әлеуметтік – экономикалық зардаптары. қр-ғы инфляцияға қарсы саясат12 бет
Инфляцияның мәні, себептері әлеуметтік - экономикалық жағдайы27 бет
Инфляцияның мәні, тарихы және пайда болу себептері11 бет
Инфляцияның себептері және экономикалық-әлеуметтік салдарлары28 бет
Инфляцияның себептері мен механизмдері25 бет
Инфляцияның себептері мен салдарлары31 бет
Инфляцияның түрлері және оның шығу себептері17 бет
Инфляцияның түрлері, себептері21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь