Қазақстандағы саяси партиялар және бүгінгі күннің өзекті мәселелері

"Саяси партиялар туралы" Заң қабылданған 2002 жыл 15 шілдеге дейін елімізде 19 партия болды. Қазақстанның халық конгресі, Қазақстанның социалистік партиясы, Қазақстанның Халықтық-кооперативтік партиясы, Дәуірлеу партиясы, Еңбек саяси партиясы, Қазақстанның азаматтық партиясы, Әділеттілік партиясы, "Отан", Республикалық халықтық партия, "Алаш" үлттық партиясы, Қазақстан ойелдерінің демократиялық партиясы, "Ауыл" партиясы, Қазақстан патриоттарының партиясы, "Қазақ елі" үлттық бірлестік партиясы, "Ақжол" партиясы, "Орыс партиясы" тіркелген еді. Әйтеуір, біреулері жүртқа таныс, келесісі ара-түра естіліп, кейбіреулерінің атауын енді ғана естіп отырған қоғамдағы саяси партиялардың болмысы осындай халде болатын.
        
        9. Қазақстандағы саяси партиялар және бүгінгі күннің өзекті мәселелері
"Саяси ... ... Заң ... 2002 жыл 15 ... ... 19 ... ... Қазақстанның халық конгресі, Қазақстанның
социалистік партиясы, ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның азаматтық партиясы,
Әділеттілік партиясы, "Отан", Республикалық халықтық партия, ... ... ... ойелдерінің демократиялық партиясы, "Ауыл" партиясы,
Қазақстан патриоттарының партиясы, "Қазақ елі" үлттық бірлестік партиясы,
"Ақжол" партиясы, ... ... ... еді. ... біреулері жүртқа
таныс, келесісі ара-түра естіліп, кейбіреулерінің атауын енді ғана естіп
отырған ... ... ... болмысы осындай халде болатын.
Солардың ішінен бүгінгі күнге дейін жеті партия тіркелді1. " Ақ ... ... ... ... ... "Отан" саяси
партиясы, Қазақстанның ... ... ... ... ... ... партиясы және "Ауыл" социал-
демократиялық ... 50 ... ... ... ... 2003 жылы ... ... партиясы қүрылып, 2003 жылдың желтоқсан айында заңды
тіркеуден ... Осы ... ... ... саяси еңбек партиясы мен
Халықтық-кооперативтік партиясы "Отанға" қосылды. ... ... ... ... ... көбінесе, ... ... ... адамдар мүше болып табылады. Басқалай айтқанда,
билікке жақын партия деп ... да сол. ... тек ... ... ... ... артып келген отандықтар үшін ендігі жерде ... ... ... тура ... Өйткені, алдағы кезенде
сайлаушының әрбір дауысы үлкен ... ... ... ... ... кірісіп кеткен сияқты. Өйткені, "Отанның" үйытқы болуымен
еткізілетін шаршіар барған сайын көбейіп ... Оның ... ... ... істерін насихаттайтын бүқаралық ақпарат қүралдары да жеткілікті.
Биліктің ... ... ... ... ... мен
телерадиокомпаниялар партияның өткізген игі шараларын жүртшылыққа жеткізуге
тырысып бағады.
"Отан" партиясы қатарында 170 мың ... бар1. ... ... ... ... ... үшін қызмет етеміз ... ... ... кезінде орнықты болады дейді, бірақ шекімдей топ ... ... ... ... ... жол ... керек.
Билікпен көзқарастарында "Отан" екеуінің арасында аса айырмашылық ... ... ... ірі ... ... ... қолдайды.
Партияның басты филиалдары негізінен өндірісті қалаларда ... бір ...... қолдайтындардың ыды-раңқы емес, шоғырланып
орналасқандығы. Оның ... ... ... ... ... артық болмаса, кем түспейді. Оның үстіне шетеддік инвестор-
лардың үлкен қолдауына да ие ... ... осы ... ... ... шетелдік капиталдың мүддесін көздеп, мейлінше соларға тиімді
зандарды қабылдауға үмтылады2.
Азаматтық партияның ... ... ... ... ... ... күнделікті шығатын "Экспресс-К" басылымы бар. ... ... ... деп ... болады. Оның үстіне сайлау бәсекесінде қаржы
әлеуетін пайдаланып, телерадиокомпанияларда ... ... ... ... ... партиясына көнекөз ... ... Оның ... ... ... ... ... сайлау барысында аталған партияға дауыс беруі де ықтимал.
Оның электора-тының дені зейнет жасыңдағылар деп ... ... ... бәсекесівде қайта тіркелуге қүжаттарын тапсырмаған Социалистік
партияның, Халық конгресі және Респуб-ликалық халықтық партиясының белгілі
бір ... ... ... ... де ... ... көп жағдайда
сайлаушылардың дауысын тек солардың көзқарастары мен үстанымдарына сай
аламыз деп ... ... ... ... Парламент сайлауы барысында
коммунистердің басты "көзірі" зейнет ... шығу ... ... - ... ... ... мен елу бесті еңсерген әйелдер
қауымының жүмыссыз бөлігі бүл үстанымды қуаттайтыны ... ... ... ... ... ... апта сайын шығады. ... ... ... ... ақпарат беруге үмтылып жүр. Оған
қоса кейбір облыстық үйымдардың өз басылымы бар. ... ... ... ... — үйымдастырушы" екендігін әлі де басты қағида ретінде
үстанатын тәрізді. Оиың үстіне компартияға іш тартатын кейбір жеке ... да ... Бүл да оз ... ... үнін ... ... ... Қазақстан Республикалық партиясы өз бағдарла-масында: Біз қазақ
үлтының мүң-мүқтажына мықтап ден қойып, көмек беруді ... ... ... ... ... туындап жатқанын неге кормейміз? Бір ғана
туберкулез дерті ... ... ... ... ... Үкімет пәрменді
іс-өрекетті үйымдастыра алмай ... ... да ... ... ... мен ... партиясының электораты ортақ. Оның үстіне
алдағы үш жыл ... ... ... ... ... ... Бүл ... Аграрлық партияның тәжірибесі мен мүмкіндігі жоғары.
Өйткені, ол партиялық ... ... ... бақ ... ... ... ие ... Оньщ үстіне партияның үстанымы бүгінгі билік жүргізіп
отырған реформамен астасып ... ... ... ... аталған
партияға қарай бүйрегі бүратыны өткен ... ... да ... Оның ... ... ... де ... көбірек дауыс алуға үлкен
мүмкіндік береді. Электоратының денін, әрине, ауыл ... ауыл ... ... Жер ... ... үзарту
мәселесінің шешімін табуы аталған партияның ... ... ... ... осы ... ... партияның үстанымына
мойынсүнады. Яғни, дауыс беру ... ... ... қоса жерін
субарендаға бергендер де ... ... ... ... деген сөз.
Аграрлық партияның органы — "Аграрный Казахстан" газеті және "Мерей" атты
журналы бар. Ауыл шаруашылығын ... және ... ... ... осы екі ... ... ... кореді. Өз сайлаушыла-рымен
байланысты аталған бүқаралық ... ... ... ... ... ... партияның ақпарат кеңістігінде де өзіндік орны бар екендігін
көрсетеді.
"Ауыл" ... ... ... ... тұр. Тіпті, олардың
қатарынан елге белгілі адамдардың есімін жиі ... ... ... ... ... сайлау додасында өз белсеңділігін корсетеді деп
айту қиындау. Оның үстіне ... ... Жер ... талқылау
барысында өздерінің айқын үстанымын көрсете алған жоқ. Тіпті, оның ... ... ... қабылданып кеткен кодекске қатысты сайлау
кезінде оз ... ... оның кеш ... ... ... ... партиясының қаржылық мүмкін-діктері де шамалы. Сайлаушылар
бүгіңде сөзден, үраншыл-дықтан гөрі нақты қимыл көрсететіндерге ... ... Сөз жоқ, ол үшін ... керек екендігі белгілі. "Ауыл"
партиясының да олқы түсы осы. Ақпаратгық жағьшан түрақты ... ... де жоқ. Тек ... деңгейдегі мемлекеттік басылымдар
арқылы өз үнін сайлаушыларға жеткізуге тырысады.
Ал, "Асар" партиясының бағдарламасына келетін болсақ, партия ... ... ... ... позициясын үстанатын болады. Бізге
бүгінге/белгілісі партиялардың оң жақ қанатында: "Отан", ... ... ... сол ... "Ақ жол", ... ... ... "Ауыл социал-демократиялық",Ал
Асар партиясының мақсаты болашақта Қазақстанда күшті саяси-әлеуметтік,
мемлекет ... ... Елді ... ... ... ... ... игеруді мақсат етеді жоне президентіміздің инновация саясатын
қолдайды. Жер ... ... ... "Жер туралы заң" 2003 жылдың 20 маусымынан күшіне енді. Жер жеке
меншікке сатылатын болды1.
Еліміздің территориясы 272 ... ... ... осы жеріміздің 10
проценті ғана егін салуға тиімді және өмір сүруге қолайлы екенін ... біле ... ... ... ... ... 44 ... немесе 6,7
миллион адам өмір сүріп жатыр. Олардың ішінде 2 миллионнан астам адам өмір
сүруге қолайсыз, шел мен ... ... ... ... ... егін
егіп, мал өсіру өте ... ... ... ... өнімдерінің
^зіндік қүны нарықтағы бағадан асып кетіп, өндірушілер белшелерінен қарызға
батып жатады. Таңның ... ... ... адал ... етіп жатқан
шаруалардың не себепті осындай қиыншы-лықтарға ... ... ... кез келді. Әйткені олардың бәсекелестері табиғаты ... ... ... өнім ... ... Демек, нарық жағдайында шығыны жоғары,
үтымсыз еңбек пен бәсекеге шыдау мүмкін ... ... шөл мен ... ... ... экономикалық дағдарысқа душар болуда.
Жеріміздің 10 проценті ғана қүнарлы бола түрып біз сол жерлердің жартысын
да игере алмай ... ... ... еліміздегі ең қүнарлы жердің 50
проценттен астамы ... ... ... Ақмола облыстарының
үлесіне тиеді.
Бірақ сол жерлердің соңғы жыддары ... ... ғана ... ... ... ауыл халқының күрт азаюы бірден-бір себеп болуда. Мысалы
Қостанай облысында ауыл ... саны 22,6 ... ... 23 процент, Ақмола облысывда 20 процент кеміп кетгі2. ... ... ... үйлер иесіз, жерлер жыртусыз қалуда. Неге біз
қолымыздағы бар байлығымызды дүрыс пайдалану үшін ... ... ... ... ... игеруге келмейміз?
Бүл жерде көшу үшін Үкіметтен қаражат талап ... ... ... ... ... асырудың бірнеше жолы бар. Айталық көршілес жатқан екі обльіс
әкімдері келісім-шартқа отырып, бірі иесіз ... ... мен ... ... ... ал екіншісі еңбек күшімен қамта-масыз етсе. Онда
көптеген әлеуметтік-экономикалық мәсе-лелер шешілер еді. Сонда ғана біз жер
ресурстарын ... ... ... ... едік.
Халықты дүрыс орналастырудың үшінші жағы бар. Ол соңғы кезенде ... ... ... пен ... ... қоғамға қолайсыз
қүбылыстарға тосқауыл қоюға байланысты. Кедейшіліктен арылудың бірден-бір
жолы халықты жүмыспен толық қамтамасыз ету емес пе. Бүл ... ... ... ... осы ... іске асыру мүмкін болмай жатады.
Қолайсыз ... ... елді ... жаңа ... ... ашып
өндірісті дамыту мүмкін емес. Демек ондай ... ... тек ... жоқшылықтан қүтқаруға болады. Сондықтан Аграрлық, Ауыл партиясы ең
басында көтеріліп ... ... ... ... ... бүл мақсаттың
қоғам үшін, мемлекет үшін маңызы жоғары екенін айтқымыз келеді. Жалпы
халқымыз ... ... ... ... ... деп ... ... болған Қазақстан үшін өз ... ... ... ... ... де айтқым келеді. Еліміздің сан ғасырлар бойы іргесі сөгілмеген,
төрт босағасы тең болған, күні шуақты, қонысы суатты жерлері көп қой. ... ... ... ... коп ... ... алатын ауқымды
міндеттердің бірі.
"Ақ жол" партиясы мемлекеттік тіркеуден бірінші болып өтті. ... ... ... ... ... өз ... қалыптастыруға
үмтылып-ақ жатыр. Оның тізгінін үстағандар кешегі билік дәлізінде ... ... ... ... ... жүргендер болып табылады. Олар елде
жүргізіліп жатқан реформаға жалпы ... ... ... кездері
зкономикалық-саяси реформаларға қатысты өзіндік үсыныстарын алға тартып
жүр. Партияның әлеуеггік мүмкіндігі жоғары, оның ... ... ... ... ... ... ақжолдықтарға көбірек сенім артуы
ықтимал. Оның үстіне саяси үйым жетекшілерінің барлығы да ... ... ... кейін келген, қырықтың қырқасындағы азаматтар.
Ақжолдықтардың қаржылық әлеуетіне орай өз басы-лымдары да бар. "Ақ жол
Қазақстан" мен "Эпоха" ... ... ... ... өрбір
шарасын өз деңгейіңде насихатгай отырып, Үкіметті "соққылап" жатады.
Задында бүл ... ... ... ... шығар. Оның сыртында
елге беделді ... ... ... ... ... ... қолдау кврсетіп отырады.
Тіркелген партиялардың бірі — Қазақстан патриотгарының партиясы. Аталған
партияның саяси үйым ... ... ... ... ... ... ... жүртшылық партия жетекшісі Ғани Қасымов арқылы біледі. Онда да
Қасымовты партия ... ... ... ... ... ... ... деңгейінде таниды. Ғани ... ... ... танымал болса, танымал шығар, бірақ патриоттар партиясының
жүмысынан жүртшылық ... деп айіу ... Сол ... ... ... патриотгардың партиялық орынға бәсеке барысында ... ... ... деп ... өзі ... Тіпті, оның түрақты өз электораты
да қалыптаспаған. Тек өткен президентікке сайлау барысында генерал Қасымов-
тың кандидатурасын ... ... осы ... жақын тартуы мүмкін.
Әйтпесе, сайлаудағы алатын қандайда бір меже жөнінде ... ... ... еді. ... ... ... ... басылымдарының болмауы да
сондықтан болар.
Шынында да Қазақстан қоғамы ... ... ... бастан кешіп отыр. Жер
иеленушілердің ... ... ... ... енеркәсіпшілердің
мүддесін қозғайтын Азаматтық партия бар. Ал "Ақ жол" ... ... бір ... ... Ал ... партиясының мемлекеттік
қызметшілерге сүйенетінін жоғарыда айттық. ... ... ... ... өз мүдделері түрғысынан заң қабылдаттыруға ... ... өсе ... белгілі. Сол себепті қызықтың көкесі сайлау
түсында қыза түспекші.
"Болды да партия ..." деп Абай ... ... ... ... өз таным-талғам биігінен бір партияға дауыс беруіне тура
келеді. Жеті партияның қайсысы, қалай жарылқайтынына ... ... ... ...... сайлау барысывда партиялық тізімнің алатын
орны жоғары. Партиялардың бағыт-бағдарының қандай екендігінен ... емес ... өу ... жеке ... ... ... беретіндігі де жасырын емес. Басқалай айтқанда, ендігі ... ... елге ... ... ... ... ... үшін бәсеке
басталады. Бүл өз кезегінде аталған ... ... ... ... ... беруіне әкеледі. Яғни, партияның үстанымын өздері жақын
көретін түлғалардың ... ... ... оларды өз сапына шақыратын партиялар да үміткерлердің
көзқарасы мейлінше өздеріне жақындығын қалайды. ... ... ... ... ... ... ... іріктейді. Ал,
керісінше, кейбіреулер билікке қарсы өзінің қиқарлығымен көзге түсетіндерге
іш ... ... Бүл, ... ездерін бүгінгі билікке оппозициядамыз
деп санайтындар. Соңцықтан ... ... ... ... ... ... дейтіндер де бар. Қалай болғанда да нақты ... ... ... ... ... ... байланысты.
10. Мемлекеттік білім беру саласындағы заң және онын орындалуы
2000 жылы Елбасы ... ... ... ... ... ... Жарлыққа қол қойған болатын. Бүл қүжатты ... 1998 ... ... ... тобы Елбасының тапсырмасы бойынша республикадағы
білім жүйесін жан-жақты қарап, ... осы ... ... ... ... ... кең ... баяндама әзірлеген. Онда бүкіләлемдік
деңгейге жету мүмкіндігі қарастырылған еді. ... ... ... ... ... ... ҚР ... жоспарлау жөніндегі
агенттік пен Білім және ... ... ... ... ... жөнінде тапсырма берді. Нәтижесінде Мемлекеттік
бағдарлама қабылданып, ... ... беру ... орта ... ... ... іске қосылды.
"Білім туралы" Заң үзақ талқылаудан кейін 1999 жылы 7 ... ... ... ... білімге кепілдік беретін Ата Заңнан кейінгі қүжат осы
ғой.
Шынында бүл ... ... оңай ... жоқ. ... ... ... ... 1992 жылы қабылданған Заңнан басты айырмашылығы қандай екен
дегенге төмен-дегідей ... ... ... бүл заң тек
орта білім ғана емес, ... беру ... төрт ... ... ... заң ... ... қызметке тікелей енгізуге арналып,
барынша нақтыланып, айқындалып берілген. Үшіншіден, ... ... ... жаңа ... қүқықтық нормативтік, қүрылымдық және ... ... ... ... ... өртүрлі дайындықпен келетін 5-6
жасар бүлдіршіндер еңцігі жерде бір ... ... ... ... ... ... тіпті әлеуметтік маңызы өте зор. Ал,
базалык негізгі білім беру 9 ... ... ... да, 10-11 сыныптар
үшін бағдарлы ... ... ... ... ... арасында 9 сынып
бітіргендер ... ... ғана ... кәсіптік орта білім беретін
колледжге де түсе алады. Бүл ... ... ... сүранысын
қанағаттандырып, нәтижесінде орта және ... ... ... ... ... азаюына игі әсерін тигізеді деп ойлаймыз. ... өзі ... ... ... ... ... ... орта
мектеп түлектері сәйкес жоғары оқу ... ... ... түсіп,
еліміздің қабілетті мамандар қатарын толықтырады деп күтілуде. Тертіншіден,
заңның түгелге жуық ... ... емес ... беру үйымдары үшін
ортақ. Бесіншіден, білім ... ... жаңа ... ... Ол бүрынғыдай білім беру үйымын қаржыландыру емес, өр ... алу ... ... жүргізіледі. Алтыншыдан, білім беру ... ... ... Бір айта ... ... ... жерде
шетелдік немесе шетелмен біріккен оқу орындары мен олардың филиалдары ... ... да, ... ... ... да ... ... бастауыш кәсіптік білім
беруді қаржыландыру бюджет ... ... ... Оған ... ... ... дәлел. Занда сондай-ақ орта ... ... ... орта ... қатысты бөлігі де (10-11 сыныптар) бюджет
есебінен ... ... ... ... ... алуға тыйьш салынбаған.
Бірақ ол мемлекеттік оқу орындарында мемлекеттік жалпы міндетті стандарттан
тыс ... ... үшін ғана ... Ал ... колеміңде білім алу
тегін. Сонымен бірге мемлекеттік емес оқу орындарыңда ... беру ... ... Бір ... ... ақылы білім алу мемлекеттік емес
білім беру үйымдарында оқуды тандау ата-аналар мен ... өз ... атап ... жеке меншік негіздегі мектептер де мемлекеттік
стандартты орындауға тиіс2.
Білім ... ... ... ... ... мен ... өткен кеңестік кезеңнің жақсы дәстүрлерін жаңа жағдайға сай қайта
жаңғыртып, ... және ... ... ... ... алға ... Жергілікті әкімдерге әр аймақтық ішкі мүмкіндігіне
қарай ... ... ... ашу, мектептерді шефтік ... ... ... ... ... ... беру ... ең күрделі мәселе — білім алудың
үздіксіздігін қамтамасыз ету ... ... Адам ... бойы үйренумен өтеді.
Бір сәт оқымай қалдың ба, тоқырауға ... Бүл орта ... ... ... де, жоғары оқу орнын тамамдаған маманға да, тіпті
ғылыми атақтың шыңына шыққан ... де ... ... ... ... адымдағың келсе, оқы да үйрен. Бірақ орта ... ... оқу ... түсе ... ... ... оқиды, қажетті
мамандықты қалай үйренеді? Бүрынғы кәсіптік-техникалық училищелер жабылған,
қалғандары ақьшы оқыту ... ... ... ... орта буын ... орнына, жекеменшік оқу орындары заңгерлер мен эконо-мистерді топ-
тобымен шығарып жатыр. Олар қайдан жүмыс табады? Мүндай ... ... ... ... деп қол ... ... ... — жүзе білмейтін
адамдарды асау теңізге лақтырып жіберіп, қызығын тамашалаумен бірдей күнә.
Адамдарға бағдар ... ... ... ... ... ... мен инженерді
шетелден шақыртуға мәжбүр болмас үшін мемлекет те бүл ... ... ... танытуға міндетті. Тиісті министрліктерге өр аймаққа
болашақта қандай және қанша маман қажет болатынын есепке алып ... беру ... ... Н.Ә.Назарбаев өзінің, 2030 стратегия-сын жүзеге
асыру жастардың еншісіңде деген ... ... ... ... ... беру ... қиын да ... қалыптасу жолынан өтуде. Өкінішке
қарай, алғашқы кезде мүнда білім ... ... салу орын ... ... ... оқу ... көпшілігі студенттерді тек беделді болып
табылатын "халықаралық" ... ... ... болды. Бүл қажетті
мате-риалдық және ғылыми.-эдістемелік ... ... ... ... еңбек рыногында бүл саладағы мамаңдарға ... ... ... ... жоне мемлекеттік емес жоғары
оқу орындары әлі күнге дейін өз ... ... ... ... ... Олар әлі де ... ойлаудан арыла алар емес. Экономиканың 75
проценті жеке ... ... ... ... ... бүл ... ... айналыса алмайды1.
Мемлекеттік емес жоғары оқу орындарының өмір сүруінің басты мәні жеке
адамның ... ... ... ... ... ... мен ... беруді
дамыту үшін мемлекет қазынасынан тыс қаржы тарту мүмкіндігін жүзеге ... ... Бүл ... ... және мөдени әлеуетін арттыра түсуге
жағдай жасар еді. Бүл орайда мемлекеттік емес кез келген оқу орны ... беру ... ... ... ... мен ... болса, Үкімет оларға лицензия беру тетіктерін қамтамасыз етуге
тиіс2" деді.
Ары қарай Н.Ә.Назарбаев: "Қазақстанның оқу жүйесі ... беру ... ... мен еңбек рыногына шығып келеді. XXI ғасырдың табалдырығы
алдында ... беру ... ... Оның өзі ... жөнінен
стратегиялық ресурстармен бәсекелесе алады және солай болуға да тиіс. Елдің
даму ... осы ... ... ... ... оку ... арасында
ғылым, экономика, бизнес және жоғары оқу орындарының өздері қажет ... ... ... ... осері сөзсіз. Сондықтан біздің
университеттер бүгін таңда Батыста, ... ... ... ... ... ... нелікген бірінші кезекте
қажет етіліп ... ... ... ... жоғары оқу орындарын көтермелеуге, ал өз міндетін орындамай
отырғаңдарды жабуға немесе қайта ... ... Бір ... біз ... ... мен ... ... қалуды,
мемлекет қаржы-сына қандай мамандарды және қанша мөлшерде шығаруды нақты
анықтауымыз қажет. ... ... ... ... және ең ... деңгейіндегі математика, физика бойынша дайындықтың деңгейі халықтың
білімді-лігінің аса маңызды көрсеткіші болып ... деп атап ... ... ез балаларын өмірге дайындауға ерекше көңіл ... Олар ... ... елдің бола-шағын анықтайтын, XXI ғасырдың ересек
адамдары екенін түсінуі қажет. ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір білімі мен көсіби білігі жоқ ... ... таба ... Бүл — ... ... ... ... — мол табыс
табудың, лайықты түрмысқа жетудің ең дүрыс ... ... ... ... ... білім беру ісіне мейлінше жауапкершілікпен
қарайтын болса, елімізде кедей адамдар да ... ... ... ... орта білім беру стандарттары енгізілді. Мектептердегі
компьютерлендіру негізінен аяқталды деуге болады. ... ... ... ... әлемнің танымал университеттеріне оқытуға әрі тәжірибеден
өткізуге мол мүмкіңдік адды. Мемлекет білім гранты мен несие тағайындап, ... ... ... келеді2.
Министрліктің қүзырындағы барлық күндізгі жалпы білім беретін мектептің
саны 1999 жылы ... — 8027. Оның ... ... ... — 3366, ... — 2390, ... ... — 78. 14 мектепте оқу процесі үйғыр
тілінде жүргізіледі. Бүлардан басқа тәжік, украин, т.б. ... ... де ... ... көптеген мектептердің жабылғаны рас. Қазір ... ... ... жүріп жатыр. Бүл мәселелерде түрақтағандық, ... ... бар. 1998 оқу ... республика бойынша 3 миллион 52 мың 644
оқушы білім алды. Оның ішінде орта ... ... саны — ... ... ... ... ... мектеп бітірушілердің білім
дәрежелері қанағаттанарлық деуге болады. 2003 жылы ... оқу ... ... ... 161.665 ... ... ең жоғары үлгерім
көрсеткіші 120 балл жинай алмаса, 45.492 ... "2" ... ... ... місе ... жоғары білімді болу бүл замаңца үзілді-кесідді шарт болуға да тиіс
емес. Республикамызда жоғары оқу орындарының саны 185-ке ... ... бір ... ... жан сақтай алмастай күй кешкен немесе
өз кәсібін нарық ыңғайына қарай икемдеуге мәжбүр кейбір адамдар қос-қостан
диплом алу ... ... ... жібергені де белгілі.
Біздің елімізде 1991—1992 жылдары 61 жоғары оқу орнывда 288,4 мың студент
оқыса, 1998—1999 ... оқу ... саны 144-ке ... онда 318,8 ... білім алыпты. Ал 2001—2002 ... оқу ... 185 ... ... (оның 59-і мемлекеттік, 126-сы жекеменшік) 514,7 мың студент (оның
183,9 мыңы — мемлекеттік универси-теттерде, 330,8 мыңы ... ... ... ... ... ... ... білім дәрежесі төмен деуге болмайды. Мүны
жылда өткізілетін ... ... ... ... жоғары оқу орындарына
түсу нөтижелері көрсетіп отыр.
Білім туралы Заңдағы басты мәселе жақсы оқулықпен ... беру ... ету. Жаңа буын ... жасау мен енгізу жөніндегі Үкіметтің
кешенді бағдарламасы бойынша еліміздің төл ... ... ... ... оқу ... ... 3—4-сынып оқулықтарымен
қамтамасыз етілді. 5-9 сынып оқулықтары 2001—2002 жылдары әзір болады.
Алдағы уақытта мектептерді оқулықтармен ... ... жаңа ... Онда ... сату ... басы ... ... жетім,
жағдайы төмен отбасы балаларына, әке-шешесінің қамқорлығынсыз ... ... ... ... мен ... барлық бірінші сынып
оқушыларына тегін беріледі. Нарық жағдайында оқулық бағасын ... ... ... ... ... ендігі жерде оқулыққа реггелген баға болмайды.
Жаңа буын оқулықтары негізінен қазақ тілінде дайындалып, ... ... ... ... ... ... қажетті деңгейге жетті деп айту
әлі ерте. Оның төмендегідей көптеген ... бар. ... ... ... оқулықтар жазу тәжірибесі елімізде ... ... ... ... ... мен ... жолдары
анықталмаған. Үшіншіден, авторларды іріктеуге де кемшіліктер жоқ емес1.
Елбасының төл ... ... ... ... пікірлері де жанды
жерімізден деп ... ... — тек ... ... ғана ... ... ... де. Дүние жүзіндегі барлық елдерде төл оқулықтарын
жасауды кезек күтгірмейтін міндет деп санайтьшы сондықтан. Мәселен, француз
балалары ... ... ... ... ... ... оқымайды, оны міңдетгі түрде Франция мүддесі түрғысынан француз
ғалымдары жазуы шарт.
Бізде де ... ... ... ... ... ... діліміз, салт-
дәстүріміз, экономикамыз, мөдениетіміз, саяси қүры-лымымыз, т.б. ескеріле
отырып, ең ... ... ... мен ... ... жасалған
оқулықтармен оқуға тиіс. Мемлекет басқа әлеуметтік ... ... ... ... ... ... Саны өжептәуір ғалымдарымыздың біліктілігіне
сенді. Бірақ нәтижесі көңілден шықпай жатыр. Демек авторларға не ... не ... рух ... ... уақыт талап етпейтін мамандықтарға ... ... ... мәні жоқ. ... ... білім беру
жүйесінің материалдық-техникалық базасын ... үшін ... ... оның ... ... кемшін екенін де түсінбей отырғамыз
жоқ. Алайда, бұдан ... жолы бар. ... ... кәсіптік-техникалық
мектепке, лицейлер мен коллледждерге ақшалы өр алуан кәсіпорындарды демеуші
етіп тарту жолдарын қарастырған жөн болар еді. Бүл өзге ... ... ... да қатысты мәселе деп білемін. Жалпы, ғылыми-техникалық
прогресті айқын-дайтын мамандықтарға күш-жігерді ... ... ... ... ... ... ... назар аудару керек-ақ. Әрине,
оларға қажет білім беру үйымдары ашылып жатыр. Бірақ ... ... ... онда кемшін соғып жататынын мойындағанымыз жөн. Олардың
қоғамға әлеуметтік ... мен ... үшін ... жағдайды жасау қажет.
Сондай-ақ, арнаулы мектепте оқуға мүмкіндігі жоқ балалар үшін ... ... ... ... ... де ... ... шығар2. Білім
беруді басқарудьвд пәрменді тетіктері баршылық. Бүл ең алдымен ... ... оқу ... ... жөне ... Осы ... ... отыруы сапалы білім берудің басты кепілі. Бір сөзбен
айтқавда, үлт ... ... ... есептелетін білім беру ісі Мемлекетгік
"Білім" бағдарламасында айқын көрініс тапқан. Бүл ел ... ... ... ... ... камқорлық деп білу керек. Осы бағдарламаны
жүзеге асыру ісіне қатысы бар әр азамат бүл ... ... ... ... қанеки.
11. Біріккен Үлттар Үйымы және Қазақстан
'Егемен еліміз үшін 1992 жылдың 23 қаңтары да ерекше есте ... ... ... халқының ғасырлар бойы армандап келген тәуелсіздігін бүкіл әлемге
өйгілеп, ... ... ... барша бүрышын жайлаған елдерге
танытқан күн болды. Елбасы Н. Назарбаевтың атына Біріккен ... ... ... Бас хатшысы Бутрос Ғалиден Қауіпсіздік Кеңесі ... ... ... ... ... Үйымына мүшелікке
қабылдау жөніндегі үсыныс жасайтын қарарды дауысқа салмай-ақ қабылдағаны
жөніңде жеделхат келіп түсті,
Осылайша ... ең ... де ... үйымдардьщ бірі — БҮҮ-дың штаб-
пәтері орналасқан ... ... ... ... көгілдір аспан
түстес Туымыз Кіндік Еуразияда жаңадан жас мемлекеттің өмірге келгенін паш
етіп, желбірей ... ... ... Үйымы жер бетіндегі бейбітшілікпен
қауіпсіздікті сақтауға бағытталған халықа-ралық ынтымақтастықтың ... ... ... қауымдастығы болып есептеледі. Тарих дәлелдеп
отыр-ғандай, адамзат соғыс тауқыметін қаншалықты білетін ... ... ... езара түсіністік, бейбітшілікті қамтамасыз етуге деген ортақ ... де ... ... ... 1914 ... ... ... Үлттар
лигасын туғызса, 1939 жылғы екінші дүниежүзілік соғыс осы Біріккен Үлттар
Үйымының өмірге ... ... ... ... "Атлант хартиясы" деп аталған
қауымдастық қүжатына 1942 жылы жиырмадан ... ... ... ... (ішінде бүрынғы Кеңес одағы да бар), қол койған соң тарихта
"Біріккен Үлттар Декларациясы" ... ... ... ... ... ... болашақ Біріккен Үлттар
Үйымының жарғысы мен ... ... ... ... ... еткізіп түру практикаға еңді. Бірақ қауымдыстық жұмысы
қаншама ... ... ...... арасындығы
бітімгершілікті сақтап қалуға деген іс-әрекеті басты шаруа болып қалуда. Ол
үйым жүмысының үштен бірін қамтиды. Бүдан ... ... ... әлеуметтік дамудың аса маңызды бағдарламаларын жүзеге асыруға, адамдар
қүқығын қорғау бағытындағы іс-шараларға, ... мен ... ... ... ... шеккен аймақтардың түрғындарына көмек
керсетуге барынша ат салысьш келеді'.
1 ... ... мүше ... ... салысымен-ақ Бас Ассамблеяның
барлық жүмысына белсене қатысқан. Сессиялар ... аса ... ... ... қарардың қосалқы авторы бола білген. БҮҮ-ның
басшы органдары мен қүрылымдары сайлауын еткізуге де белсене ... ... ... ... ... ... болған, сессиялардың
тең төрағаларының орнына сайланған/
Әлемдік ... ... тағы ... да үйымдардың республикамыздағы
мүдделі министрліктермен бірлескен іс-қимылы нәтижесінде Арал ... ... ... және қаржьшай көмек көрсетудің кешенді
бағдарламасы жасалып, іске асуда. Экономикалық реформаны, қаржылық ... ісін және ... да ... ... ... ... ... Елдегі инфляцияны шешуге алғашқы жылдары (1993-1995 ж.) түрлі
банктер арқылы 460 ... АҚШ ... ... ... ... ... ... жүйесіндегі Балалар қоры (ЮНИСЕФ) Қазақстанда
қызмет ете бастаған алғашқы екі ... ... ... қүны алты миллион
доллар түратын дәрі-дәрмек пен медициналық қүрал-жабдықтар ... ... мен оның ... ... тағы да бірнеше ... ... ... ... Кейінгі жылдары Ислам Даму Банкі, Азия ... және ... ... қүру жөне Даму ... мен ... ... келетін көмек те көбейе түскен.
БҮҮ мен Қазақстан үкіметі арасындағы байланыс екі кезеңде — ... және ... ... арналған рамалы бағдарлама бойынша жүзеге
асуда. ЮНДАФ-тың мәліметіне қарағанда, Қазакстан ... ... ... ... ... ... мақсаты - адам дамуын
жетілдіруге көмек көрсету, сондай-ақ өлеуметтік даму мен кедейшілікті жою,
әйелдер мен ... ... ... ... ... және ... қорғау сияқты стратегиялық маңызды міндеттерді қамтңцы), Әйеддер
дамыту қоры (әйеддердің қүқын қорғауға, олардың ... және ... ... көмектеседі, БҮҮ қүрамында әйелдер мүддесін үлттық,
аймақтық және ... ... ... ... ... жөне Еріктілер
бағдарламасы (1970 жылы БҮҮ Жобалары мен ... ... ... ... ... ... ... мақсатымен қүрылған)
белсенділік танытып келе жатқан көрінеді.
Сондай-ак БҮҮ жүйесі бойынша жүмыс ... ... ... ... ... ... Білім, ғылым және ... ... ... ... бірлескен бағдарламасы, Халықаралық еңбек үйымы сияқты үжымдардың
тірлігіне де ризашылық білдіруге болады.
Тағы бір айта ... ... ... Үлттар Үйымы 2001 жылды —
Халықаралық еріктілер жылы деп жариялады. ... озі мана біз ... ... ... ... (БҮҮЕ) аясында үйымдастыратын шаралардың
кең ауқымда, толықканды болып өтетінін байқатса керек. ... ... ... ... ... мүше болған тоғыз жылдың ішінде ... және ... ... ... ... те, ... те
көрсете білді, сөйтіп өзінің халықаралық беделін арттыра түсті деп ... ... ... ... ... ... ... аса зор маңыз береді.
БҮҮ Бас Ассамблеясының 52-сессия-сында Семей полигоны жөнінде арнаулы ... ал оның ... ... Еуропалық эконо-микалық
комиссия мен Азия және Тынық ... ... үшін ... Орталық Азия аймағын әлеумеггік-экономикальіқ жағынан ... ... ... ... Бас ... бір ... ... зардап шеккен Семей аумағын қалпына келтіру жөніндегі шаралар
туралы және бір қарар қабылдады.
Қазақстан ... ... ... мүше 2000-шы жылы Катарда
өткен Ислам конференциясы үйымының бас қосуына белсенді түрде ... ... ... ... ... БҮҮ Даму ... Д
үниежүзілік денсаулық сақтау үйымы, ЮНИСЕФ, ЮНЕСКО, Босқындар ісі ... ... ... ... жасау жөніндегі БҮҮ бағдарламасы,
Қызыл Крест жене Қызыл Жарты Ай қоғамы және ... ... ... ... түсті. Еліміз Дүниежүзілік банк, Халықаралық
валюта ... ... ... қүру және даму ... ... даму ... Азия даму
банкі сияқты халықаралық қаржы институттарымен үйлесімді түрде өзара тығыз
жүмыс істеп келеді.
Қазақстан БҮҮ-ға қабылданған 1992 жылдан бері ... ... ... ... мен ... мүше ... ... болып үлгерді.
Байланыс, әсіресе, Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың БҮҮ-
ның Бас Ассамблеясының 47-ші сессиясының ... ... сөз ... ... ... нығая түсті.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Қазақстандық қоғамды модернизациялау жағдайындағы саяси жарнама17 бет
Аспан механикасы10 бет
Астрономия пәнінің оқу-әдістемелік кешені (дәрістер жинағы)80 бет
Астрофизикада бақыланатын сызықтар6 бет
Астық дақылдарының бірінші және екінші топтарын ажырату белгілері5 бет
Атмосфера жайлы6 бет
Галактикалар мен жұлдызды жүйелердің эволюциясы14 бет
Жердің қозғалыстары15 бет
Жердегі күн радиациясы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь