Қазақстандағы саяси партиялар және бүгінгі күннің өзекті мәселелері


"Саяси партиялар туралы" Заң қабылданған 2002 жыл 15 шілдеге дейін елімізде 19 партия болды. Қазақстанның халық конгресі, Қазақстанның социалистік партиясы, Қазақстанның Халықтық-кооперативтік партиясы, Дәуірлеу партиясы, Еңбек саяси партиясы, Қазақстанның азаматтық партиясы, Әділеттілік партиясы, "Отан", Республикалық халықтық партия, "Алаш" үлттық партиясы, Қазақстан ойелдерінің демократиялық партиясы, "Ауыл" партиясы, Қазақстан патриоттарының партиясы, "Қазақ елі" үлттық бірлестік партиясы, "Ақжол" партиясы, "Орыс партиясы" тіркелген еді. Әйтеуір, біреулері жүртқа таныс, келесісі ара-түра естіліп, кейбіреулерінің атауын енді ғана естіп отырған қоғамдағы саяси партиялардың болмысы осындай халде болатын.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




9. Қазақстандағы саяси партиялар және бүгінгі күннің өзекті мәселелері
"Саяси партиялар туралы" Заң қабылданған 2002 жыл 15 шілдеге дейін
елімізде 19 партия болды. Қазақстанның халық конгресі, Қазақстанның
социалистік партиясы, Қазақстанның Халықтық-кооперативтік партиясы,
Дәуірлеу партиясы, Еңбек саяси партиясы, Қазақстанның азаматтық партиясы,
Әділеттілік партиясы, "Отан", Республикалық халықтық партия, "Алаш" үлттық
партиясы, Қазақстан ойелдерінің демократиялық партиясы, "Ауыл" партиясы,
Қазақстан патриоттарының партиясы, "Қазақ елі" үлттық бірлестік партиясы,
"Ақжол" партиясы, "Орыс партиясы" тіркелген еді. Әйтеуір, біреулері жүртқа
таныс, келесісі ара-түра естіліп, кейбіреулерінің атауын енді ғана естіп
отырған қоғамдағы саяси партиялардың болмысы осындай халде болатын.
Солардың ішінен бүгінгі күнге дейін жеті партия тіркелді1. " Ақ жол"
партиясы, Қазақстанның Азаматтық партиясы, Республикалық "Отан" саяси
партиясы, Қазақстанның Аграрлық партиясы, Қазақстанның Коммунистік
партиясы, Қазақстанның патриоттарының партиясы және "Ауыл" социал-
демократиялық партиясы 50 мыңдық межеден сүрінбей өтті. 2003 жылы 25
қазанда "Асар" партиясы қүрылып, 2003 жылдың желтоқсан айында заңды
тіркеуден отті. Осы межеге қатысты Республикалық саяси еңбек партиясы мен
Халықтық-кооперативтік партиясы "Отанға" қосылды. Аталған партиялардың
басымдық танытатын электораты.саналуан. "Отанға" көбінесе, билік
тармақтарына етене жақын адамдар мүше болып табылады. Басқалай айтқанда,
билікке жақын партия деп аталатыны да сол. Ьүрын тек жергілікті биліктің
қолдауына көбірек сенім артып келген отандықтар үшін ендігі жерде тікелей
электо-ратпен жүмыс істеуіне тура келеді. Өйткені, алдағы кезенде
сайлаушының әрбір дауысы үлкен бәсекеге айналады. Отан-дықтар бүған
қазірдің өзінде кірісіп кеткен сияқты. Өйткені, "Отанның" үйытқы болуымен
еткізілетін шаршіар барған сайын көбейіп келеді. Оның үстіне олардың оң
нышанды істерін насихаттайтын бүқаралық ақпарат қүралдары да жеткілікті.
Биліктің үстанымымен үндес республикалық деңгейдегі басылымдар мен
телерадиокомпаниялар партияның өткізген игі шараларын жүртшылыққа жеткізуге
тырысып бағады.
"Отан" партиясы қатарында 170 мың мүшесі бар1. Әлеу-меттік әртүрлі топты
жалпыүлттық мүдцеге топтастыру үшін қызмет етеміз дейді. Демократия
қоғамдық келісім кезінде орнықты болады дейді, бірақ шекімдей топ өзінің
жеке мүддесін көпшіліктің мүддесіне таңуына жол бермеуі керек.
Билікпен көзқарастарында "Отан" екеуінің арасында аса айырмашылық жоқ
Азаматгық партияны негізінен ірі өндіріс ошақтарының жүмысшылары қолдайды.
Партияның басты филиалдары негізінен өндірісті қалаларда орналасқан.
Олардың бір үтатыны — партияны қолдайтындардың ыды-раңқы емес, шоғырланып
орналасқандығы. Оның үстіне азаматгықтардың қаржылық әлеуеті басқа
бәсекелестерінен артық болмаса, кем түспейді. Оның үстіне шетеддік инвестор-
лардың үлкен қолдауына да ие болып отырған осы партия. Парламентте де
тікелей шетелдік капиталдың мүддесін көздеп, мейлінше соларға тиімді
зандарды қабылдауға үмтылады2.
Азаматтық партияның күнделікті атқарған істерін үзбей насихаттап келе
жатқан, күнделікті шығатын "Экспресс-К" басылымы бар. Газетті партияның
тікелей органы деп айтуға болады. Оның үстіне сайлау бәсекесінде қаржы
әлеуетін пайдаланып, телерадиокомпанияларда насихат жүмысын күшейте
түсетіні анық.
Қазақстанның Коммунистік партиясына көнекөз комму-нистер қолдау
көрсетеді. Оның сыртында бүгінгі қоғамдағы өзгерістерге көңілі
толмайтындардың сайлау барысында аталған партияға дауыс беруі де ықтимал.
Оның электора-тының дені зейнет жасыңдағылар деп айтуға болады. Алдағы
сайлаулар бәсекесівде қайта тіркелуге қүжаттарын тапсырмаған Социалистік
партияның, Халық конгресі және Респуб-ликалық халықтық партиясының белгілі
бір болігі коммунис-терге қолдау көрсетуі де мүмкін. Партияның көп жағдайда
сайлаушылардың дауысын тек солардың көзқарастары мен үстанымдарына сай
аламыз деп талап қоятыны сондықтан. Алдағы Парламент сайлауы барысында
коммунистердің басты "көзірі" зейнет демалысына шығу жасын томендету
болмақ. - Алпысты алқымдаған азаматтар мен елу бесті еңсерген әйелдер
қауымының жүмыссыз бөлігі бүл үстанымды қуаттайтыны анық. Коммунистік
партияның органы "Правда Казахстана" газеті апта сайын шығады. Өз
пікірлестеріне партия өмірінен жан-жақты ақпарат беруге үмтылып жүр. Оған
қоса кейбір облыстық үйымдардың өз басылымы бар. Қалай болғанда да
коммунистер "газет — үйымдастырушы" екендігін әлі де басты қағида ретінде
үстанатын тәрізді. Оиың үстіне компартияға іш тартатын кейбір жеке меншік
басылымдар да жеткілікті. Бүл да оз кезегінде коммунистердің үнін бүқараға
жеткізуге септігін тигізеді.
Мысалы Қазақстан Республикалық партиясы өз бағдарла-масында: Біз қазақ
үлтының мүң-мүқтажына мықтап ден қойып, көмек беруді берік үстанып отырмыз.
Әлеуметтік ауыртпалықтың неден туындап жатқанын неге кормейміз? Бір ғана
туберкулез дерті бізді қайда апарады? Қаптаған жүмыссыздық. Үкімет пәрменді
іс-өрекетті үйымдастыра алмай отыр. Бағыт-бағдары да кейбір мәселеде
түсініксіз...1
Аграрлық партия мен "Ауыл" партиясының электораты ортақ. Оның үстіне
алдағы үш жыл ауылға арналуы аталған партиялардың белсенділігін күшейте
түседі. Бүл түрғыда Аграрлық партияның тәжірибесі мен мүмкіндігі жоғары.
Өйткені, ол партиялық тізім бойынша бәсекеде бақ сынап, Мөжілісте екі
орынға ие болды. Оньщ үстіне партияның үстанымы бүгінгі билік жүргізіп
отырған реформамен астасып жатыр. Түп-тамыры ауылдан шыкқандардың аталған
партияға қарай бүйрегі бүратыны өткен Парламент сайлауында да белгілі
болған. Оның үстіне қаржылық әлеуіті де сайлауда көбірек дауыс алуға үлкен
мүмкіндік береді. Электоратының денін, әрине, ауыл шаруашылығындағы
еңбеккерлер, ауыл жүртшылығы қүрайды. Жер кодексіндегі субаренданы үзарту
мәселесінің шешімін табуы аталған партияның үлесінде. Сондықтан үжымдық
шаруашылықтардың мүшелері осы түста аграрлық партияның үстанымына
мойынсүнады. Яғни, дауыс беру сәтінде меншік иелерімен қоса жерін
субарендаға бергендер де аталған партияның қоржынын қомпайтады деген сөз.
Аграрлық партияның органы — "Аграрный Казахстан" газеті және "Мерей" атты
журналы бар. Ауыл шаруашылығын реформалауға және партия қүрылымына қатысты
мәселелер осы екі басылым беттерінде жарық кореді. Өз сайлаушыла-рымен
байланысты аталған бүқаралық ақпарат қүралдары негізінде үстап отырады. Бүл
аграрлық партияның ақпарат кеңістігінде де өзіндік орны бар екендігін
көрсетеді.
"Ауыл" партиясының бастауында интеллигенция өкілдері тұр. Тіпті, олардың
қатарынан елге белгілі адамдардың есімін жиі кездестіруге болады. Алайда,
партия тіркеуден өткенімен, сайлау додасында өз белсеңділігін корсетеді деп
айту қиындау. Оның үстіне ауылдықтар Парламентге Жер кодексін талқылау
барысында өздерінің айқын үстанымын көрсете алған жоқ. Тіпті, оның бар-жоғы
байқалмаған тәрізді. Сондықтан қабылданып кеткен кодекске қатысты сайлау
кезінде оз мүдделерін білдіргенімен, оның кеш айтылғандығы байқа-лады. Оның
үстіне "Ауыл" партиясының қаржылық мүмкін-діктері де шамалы. Сайлаушылар
бүгіңде сөзден, үраншыл-дықтан гөрі нақты қимыл көрсететіндерге кобірек
бейімдік танытады. Сөз жоқ, ол үшін қаржы керек екендігі белгілі. "Ауыл"
партиясының да олқы түсы осы. Ақпаратгық жағьшан түрақты қолдау көрсететін
баспасөзі де жоқ. Тек респұбликалық деңгейдегі мемлекеттік басылымдар
арқылы өз үнін сайлаушыларға жеткізуге тырысады.
Ал, "Асар" партиясының бағдарламасына келетін болсақ, партия жетекшісін
айтуынша "Асар" орталық ("центризм") позициясын үстанатын болады. Бізге
бүгінгебелгілісі партиялардың оң жақ қанатында: "Отан", "Азаматтық",
"Аграрлық" партиялары болса, сол жақта: "Ақ жол", "Қазақстанның
коммунистік", "Қазақстанның патриоттық", "Ауыл социал-демократиялық",Ал
Асар партиясының мақсаты болашақта Қазақстанда күшті саяси-әлеуметтік,
мемлекет қүруды көздейді. Елді шикізат беретін отаршылдықтан қүтқару, жаңа
техниканы игеруді мақсат етеді жоне президентіміздің инновация саясатын
қолдайды. Жер мәселесінде жекеменшікті жақтайды.
Қазір "Жер туралы заң" 2003 жылдың 20 маусымынан күшіне енді. Жер жеке
меншікке сатылатын болды1.
Еліміздің территориясы 272 миллион гектар. Бірақ осы жеріміздің 10
проценті ғана егін салуға тиімді және өмір сүруге қолайлы екенін екінің
бірі біле бермейді. Қазір ауыддық жерде халқымыздың 44 проценті немесе 6,7
миллион адам өмір сүріп жатыр. Олардың ішінде 2 миллионнан астам адам өмір
сүруге қолайсыз, шел мен шөлейт жерлерді мекендейді1. Аталған жерлерде егін
егіп, мал өсіру өте тиімсіз. Сондықтан шаруалардың алған өнімдерінің
^зіндік қүны нарықтағы бағадан асып кетіп, өндірушілер белшелерінен қарызға
батып жатады. Таңның атысы, күннің батысы адал еңбек етіп жатқан
шаруалардың не себепті осындай қиыншы-лықтарға душар болғанын енді
түсінетін кез келді. Әйткені олардың бәсекелестері табиғаты қолайлы, жері
шүрайлы жерде өнім өндіріп жатыр. Демек, нарық жағдайында шығыны жоғары,
үтымсыз еңбек пен бәсекеге шыдау мүмкін емес. Сондықтан шөл мен шөлейт
жерлерде орналасқан халқымыз экономикалық дағдарысқа душар болуда.
Жеріміздің 10 проценті ғана қүнарлы бола түрып біз сол жерлердің жартысын
да игере алмай жатырмыз. Ашығын айтсақ еліміздегі ең қүнарлы жердің 50
проценттен астамы Қостанай, Солтүстік Қазақстан, Ақмола облыстарының
үлесіне тиеді.
Бірақ сол жерлердің соңғы жыддары жартысына жуығы ғана игерілген. Бүған
аталмыш облыстарда ауыл халқының күрт азаюы бірден-бір себеп болуда. Мысалы
Қостанай облысында ауыл түрғындарының саны 22,6 процент, Сол-түстік
Қазақстанда 23 процент, Ақмола облысывда 20 процент кеміп кетгі2. Осының
саддарынан көптеген ауыдцарда үйлер иесіз, жерлер жыртусыз қалуда. Неге біз
қолымыздағы бар байлығымызды дүрыс пайдалану үшін халқы қолайсыз орналасқан
аймақтардан шүрайлы жерлерді игеруге келмейміз?
Бүл жерде көшу үшін Үкіметтен қаражат талап етудің қажеті шамалы. Осы
істі жүзеге асырудың бірнеше жолы бар. Айталық көршілес жатқан екі обльіс
әкімдері келісім-шартқа отырып, бірі иесіз қалған үйлері мен игерілмей
жатқан жерлерін үсынса, ал екіншісі еңбек күшімен қамта-масыз етсе. Онда
көптеген әлеуметтік-экономикалық мәсе-лелер шешілер еді. Сонда ғана біз жер
ресурстарын тиімді пайдалануға жағдай жасар едік.
Халықты дүрыс орналастырудың үшінші жағы бар. Ол соңғы кезенде жиі
айтылып жүрген кедейшілік пен жүмыс-сыздық секілді қоғамға қолайсыз
қүбылыстарға тосқауыл қоюға байланысты. Кедейшіліктен арылудың бірден-бір
жолы халықты жүмыспен толық қамтамасыз ету емес пе. Бүл міндет баршамызға
түсінікті болғанымен, кейде осы жағдайды іске асыру мүмкін болмай жатады.
Қолайсыз жерде орналасқан елді мекендерге жаңа жүмыс көздерін ашып
өндірісті дамыту мүмкін емес. Демек ондай жерлердің түрғындарын тек квшіру
арқылы жоқшылықтан қүтқаруға болады. Сондықтан Аграрлық, Ауыл партиясы ең
басында көтеріліп отырған проблемаларды толық қолдай отырып, бүл мақсаттың
қоғам үшін, мемлекет үшін маңызы жоғары екенін айтқымыз келеді. Жалпы
халқымыз қайта қоныстандыру саясатына қарсы болмайды деп ойлаймын. Көшпелі
ел болған Қазақстан үшін өз ішімізде қоныс аудару кереметгей жаңалық
еместігіы де айтқым келеді. Еліміздің сан ғасырлар бойы іргесі сөгілмеген,
төрт босағасы тең болған, күні шуақты, қонысы суатты жерлері көп қой. Олай
болса казақты қайта қоныстандыру коп болып қолға алатын ауқымды
міндеттердің бірі.
"Ақ жол" партиясы мемлекеттік тіркеуден бірінші болып өтті. Аталған
партия өзіндік қолтаңбасымен саяси кёңістіктегі өз орнын қалыптастыруға
үмтылып-ақ жатыр. Оның тізгінін үстағандар кешегі билік дәлізінде із
тастағандар немесе сонда қызмет істеп жүргендер болып табылады. Олар елде
жүргізіліп жатқан реформаға жалпы қолдау кәрсеткенімен, соңғы кездері
зкономикалық-саяси реформаларға қатысты өзіндік үсыныстарын алға тартып
жүр. Партияның әлеуеггік мүмкіндігі жоғары, оның үстіне қаржылык, жағдайы
да жақсы. Прагматикалық көзқарастағылар ақжолдықтарға көбірек сенім артуы
ықтимал. Оның үстіне саяси үйым жетекшілерінің барлығы да билікке ел
тәуелсіздік алғаннан кейін келген, қырықтың қырқасындағы азаматтар.
Ақжолдықтардың қаржылық әлеуетіне орай өз басы-лымдары да бар. "Ақ жол
Қазақстан" мен "Эпоха" басылым-дары партияның үйымдастырып жатқан өрбір
шарасын өз деңгейіңде насихатгай отырып, Үкіметті "соққылап" жатады.
Задында бүл оппозициялық үстанымнан туындаған мәселе шығар. Оның сыртында
елге беделді "Казкоммерцбанктің" ықпалындағы "Время" апталығы да
ақжолдықтарға үнемі қолдау кврсетіп отырады.
Тіркелген партиялардың бірі — Қазақстан патриотгарының партиясы. Аталған
партияның саяси үйым ретінде халық арасында танымалдық деңгейі төмен. Тек
оны жүртшылық партия жетекшісі Ғани Қасымов арқылы біледі. Онда да
Қасымовты партия жетекшісі санатында емес, оқтын-оқтын Мәжілісте мәселе
көтеретін депутат деңгейінде таниды. Ғани Қасымов саяси қайраткер
түрғысывда танымал болса, танымал шығар, бірақ патриоттар партиясының
жүмысынан жүртшылық хабардар деп айіу қиьш. Сол себепті Парламентке сайлау
барысында патриотгардың партиялық орынға бәсеке барысында белгілі бір
жетістікке жетеді деп айтудың өзі қиын. Тіпті, оның түрақты өз электораты
да қалыптаспаған. Тек өткен президентікке сайлау барысында генерал Қасымов-
тың кандидатурасын қоддағавдардың кейбірі осы партияны жақын тартуы мүмкін.
Әйтпесе, сайлаудағы алатын қандайда бір меже жөнінде әңгіме қозғау артық
болар еді. Партия деңгейінде мәселе қозғайтын басылымдарының болмауы да
сондықтан болар.
Шынында да Қазақстан қоғамы қазір осындай жайды бастан кешіп отыр. Жер
иеленушілердің мүддесін көздейтін Аграрлық партия, енеркәсіпшілердің
мүддесін қозғайтын Азаматтық партия бар. Ал "Ақ жол" партиясы мейлінше
қаржыгерлерге бір табан жақындау. Ал "Отан" партиясының мемлекеттік
қызметшілерге сүйенетінін жоғарыда айттық. Яғни, партиялық мүдделер
қақтығысы барысында өз мүдделері түрғысынан заң қабылдаттыруға деген де
ынта-жігері өсе түсетіні белгілі. Сол себепті қызықтың көкесі сайлау
түсында қыза түспекші.
"Болды да партия ..." деп Абай атамыз айтпақшы, ендігі жерде
сайлаушылардың өз таным-талғам биігінен бір партияға дауыс беруіне тура
келеді. Жеті партияның қайсысы, қалай жарылқайтынына сайлау түсында куә
боламыз.
Саяси бәсеке — Парламентке сайлау барысывда партиялық тізімнің алатын
орны жоғары. Партиялардың бағыт-бағдарының қандай екендігінен толыққанды
хабардар емес жүртшылықтың өу баста жеке түлғалардың абырой-беделіне қарай
дауыс беретіндігі де жасырын емес. Басқалай айтқанда, ендігі жерде
партиялар арасында елге танымал түлғаларды өздеріне қарай тарту үшін бәсеке
басталады. Бүл өз кезегінде аталған түлғаға жақын кезқарастағылардың сол
партияға дауыс беруіне әкеледі. Яғни, партияның үстанымын өздері жақын
көретін түлғалардың үстанымымен пайымдайды.
Түлғалар демекші, оларды өз сапына шақыратын партиялар да үміткерлердің
көзқарасы мейлінше өздеріне жақындығын қалайды. Мәселен, билік партиясы
деңгейіне үмтылушылар биліктің беделін көтеретіндерді іріктейді. Ал,
керісінше, кейбіреулер билікке қарсы өзінің қиқарлығымен көзге түсетіндерге
іш тартатынын керсетеді. Бүл, әрине, ездерін бүгінгі билікке оппозициядамыз
деп санайтындар. Соңцықтан Үкіметті қаншалықты сынаса, соншалықты дауысқа
ие боламыз дейтіндер де бар. Қалай болғанда да нақты нәтиже электоратгың
еншісіңде. Сайлаушылардың үстанымына, көңіл ауанына байланысты.
10. Мемлекеттік білім беру саласындағы заң және онын орындалуы
2000 жылы Елбасы Нүрсүлтан Назарбаев Мемлекеттік "Білім" бағдарламасын
бекіту туралы Жарлыққа қол қойған болатын. Бүл қүжатты әзірлеу 1998 жылы
басталған еді.
Халықаралық сарапшылар тобы Елбасының тапсырмасы бойынша республикадағы
білім жүйесін жан-жақты қарап, қорытындысында осы саладағы ахуалды жақсарту
жөнінде үсыныстар жасап, кең көлемді баяндама әзірлеген. Онда бүкіләлемдік
деңгейге жету мүмкіндігі қарастырылған еді. Соның негізінде сарапшылардың
үсыныстарын ескере отырып, Елбасы ҚР Стратегиялық жоспарлау жөніндегі
агенттік пен Білім және ғылым министрлігіне Мемлекеттік "Білім"
бағдарламасын әзірлеу жөнінде тапсырма берді. Нәтижесінде Мемлекеттік
бағдарлама қабылданып, отандық білім беру саласында орта мерзімді
перспективалық нақты қүжат іске қосылды.
"Білім туралы" Заң үзақ талқылаудан кейін 1999 жылы 7 маусымда өмірге
жолдама алды. Себебі білімге кепілдік беретін Ата Заңнан кейінгі қүжат осы
ғой.
Шынында бүл заңның толғағы оңай болған жоқ. Сегіз айдан кейін әрең
қабылданды. 1992 жылы қабылданған Заңнан басты айырмашылығы қандай екен
дегенге төмен-дегідей артықшылықтарды келтірелік. Біріншіден, бүл заң тек
орта білім ғана емес, білім беру жүйесінің төрт қүбылысын түтас қамтыған.
Екіншіден, заң баптары күнделікті қызметке тікелей енгізуге арналып,
барынша нақтыланып, айқындалып берілген. Үшіншіден, білім заңында білім
берудің жаңа моделі қүқықтық нормативтік, қүрылымдық және мазмүн-дық
жағынан айқын сипатталған. Мысалы, мектепке өртүрлі дайындықпен келетін 5-6
жасар бүлдіршіндер еңцігі жерде бір жылдық мектепадды даярлықтан өтеді.
Мүның педогош-калық, психологиялық, тіпті әлеуметтік маңызы өте зор. Ал,
базалык негізгі білім беру 9 сынып аумағында аяқталады да, 10-11 сыныптар
үшін бағдарлы мектеп жүмыс жасайтын болады. Осының арасында 9 сынып
бітіргендер кәсіптік мектепке ғана емес, кәсіптік орта білім беретін
колледжге де түсе алады. Бүл жағдай еңбек нарығының сүранысын
қанағаттандырып, нәтижесінде орта және шағын бизнесті дамытуға, жүмыссыз
жастар қатарының азаюына игі әсерін тигізеді деп ойлаймыз. Бағдарлы
мектепте өзі таңдаған бағытта, кәсіптік бағдармен оқытатын толық орта
мектеп түлектері сәйкес жоғары оқу орындарына сапалы дайындықпен түсіп,
еліміздің қабілетті мамандар қатарын толықтырады деп күтілуде. Тертіншіден,
заңның түгелге жуық баптары мемлекеттік емес білім беру үйымдары үшін
ортақ. Бесіншіден, білім беруді қаржыландыру жаңа үстанымға сүйеніп
жүргізіледі. Ол бүрынғыдай білім беру үйымын қаржыландыру емес, өр оқушыны
есепке алу шарты бойынша жүргізіледі. Алтыншыдан, білім беру үйымдарын
лицензиялау тәртібі нақтыланған. Бір айта кететін жағдай, ендігі жерде
шетелдік немесе шетелмен біріккен оқу орындары мен олардың филиалдары да
лицензияланады1.
Ата Занда да, Білім туралы заңца да жалпы орта, бастауыш кәсіптік білім
беруді қаржыландыру бюджет есебінен жүргізілетіні шындық. Оған аталмыш
заңның 43-бабының І-тармағы дәлел. Занда сондай-ақ орта кәсіптік білім
берудің жалпы орта білімге қатысты бөлігі де (10-11 сыныптар) бюджет
есебінен қаржыланатыны айтылған. Занда ақылы білім алуға тыйьш салынбаған.
Бірақ ол мемлекеттік оқу орындарында мемлекеттік жалпы міндетті стандарттан
тыс білім алушылар үшін ғана жүргізіледі. Ал стандарт колеміңде білім алу
тегін. Сонымен бірге мемлекеттік емес оқу ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақстандағы саяси партиялар
Саяси партиялар
1991-2002 жж аралығындағы Қазақстандағы саяси партиялар
Мемлекет және саяси партиялар
Саяси партиялар туралы ақпарат
Саяси партиялар туралы теория
Саяси партиялар жайлы
Қазақстан Республикасындағы саяси партиялар
Саяси партиялар туралы мәлімет
Қазақстандағы саяси партиялар азаматтық қоғамды қалыптастырушы субъекті ретінде
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь