Банктің меншікті капиталы туралы

Банктің меншікті капиталының жеткіліктілігі үзақ уаңыт бойы ғылыми-зерттеу затына және банктер мен оны реттеуші үйым-дар арасындағы пікірталасңа айналып келеді.
Банктер өздерінің активтерін арттыру үшін капиталдың төменгі мөлшерде болғанын қалайды. Ал банкті бақылаушылар, банктердің банкроттыңтан аулаң болуы үшін капиталдың жеткілікті мөлшерде болуын талап етеді. Банктердің банкрот-тығы ондағы басқарудың нашарлығынан болуы мүмкін, себебі банкті жаңсы басңарса, ол төменгі капитал нормасында жүмыс жасай алады деген пікірлер бар.
«Капиталдың жеткіліктілігі» термині банктің жалпы түраң-тылығын және оның тәуекелге бару дәрежесін көрсетеді. Капи-талдың жеткіліктілігі — бүл банк капиталының мөлшерінің тәуе-кел дәрежелері ескерілген банк активтеріне сэйкес болуға тиісті. Сондай-ақ, коммерциялың банктер ез жүмыстарында банк ка-питалын шамадан тыс үлғайтуды теріс санайды.
        
        Банктің меншікті капиталы
Банктің меншікті капиталының жеткіліктілігі үзақ уаңыт бойы ғылыми-зерттеу
затына және банктер мен оны ... ... ... пікірталасңа
айналып келеді.
Банктер өздерінің активтерін арттыру үшін капиталдың төменгі мөлшерде
болғанын қалайды. Ал банкті бақылаушылар, банктердің банкроттыңтан аулаң
болуы үшін ... ... ... ... ... ... Банктердің
банкрот-тығы ондағы басқарудың нашарлығынан болуы мүмкін, себебі банкті
жаңсы басңарса, ол төменгі капитал нормасында жүмыс жасай алады ... ... ... ... ... жалпы түраң-тылығын және оның
тәуекелге бару дәрежесін көрсетеді. ... ... — бүл ... ... ... дәрежелері ескерілген банк активтеріне
сэйкес болуға тиісті. Сондай-ақ, ... ... ез ... банк
ка-питалын шамадан тыс үлғайтуды теріс санайды. Өйткені, ол банктің
ңызметіне кері әсер етуі мүмкін. Банктердің көбі акция шығара ... ... ... ... ... ... банк жетекшілері бір
жағынан, ңадағалау және баңылау үйымдары, екінші жағынан, банк капиталы мен
коммерциялың банктердің басңа да ңызметіндегі параметрлер арасындағы
ңолайлы қатынасты ... ... ... ... ... өте ... үлесінде болуы да
дүрыс емес. Себебі, ол банктің салым иелері алдындағы жауап беру ... ... ... ... ... үлғайтуға негіз болатын мынадай факторларды ескеру
қажет:
— банктердің ... ... ... ... ресурстарын қалыптастыру операциялары
активтеріне қарағанда, пайыз мөлшерлемесінің өзгеруіне, ңарыз алушының
несиелік ңабілетінің нашарлауына ... ... ... ңүндары
өзгеріп отырады;
— банк көбіне түрақсыз ңысқа мерзімді ңарыз көздеріне көңіл бөледі, ... көбі ... ... ... ... ... ... кез келген саяси немесе экономикалың өмірдегі жағдайлар
банктердеғі ресурстардың сыртка ағылуына ... ... ... ... капиталының активтерге ңатысты шекті ңатынасы 20% шамасында болса, ал
ңазіргі оның шамасы 12%-ды ... ... ... мәні)
қүрайды. Бүл дегеніміз банк жүйесіндегі төлем қабілетінсіздік тәуекелдің
уақыт өте келе арта түсетіндігін көрсетеді. Себебі, банк ... ... ... әлі де ... өз ... ... онда ... оның орнын жабатын меншікті капитал үлесі
жеткіліксіздігі байңалады.
Демек, банк капиталының ... ... ... банк ... басты шарттардың біріне жатады.
Банктердегі немесе жалпы банктік жүйедегі капитал ... тура ... ... ... ... қызметтердің орындалуы үшін, салым
иелері мен баңылаушы үйымдардың сенуі үшін капитал жеткілікті мөлшерде
болуы қажет. Ңажетті капиталдың сомасы банктің тәуекел деңгейіне ... ... ... егер ... ... несиелерінің тәуекел дәрежесі өте
жоғары болса, онда банкке көп мөлшерде ңорлар ңүруға тура келеді. Ңажетті
меншікті капитал мелшерін анықтай отырып, банк ... ... ... ... артуына байланысты өз капитал мөлшерін үлғайту ңажет пе
немесе тәуекел деңгейі төмен бо-лып келетін активтерге өз ңаражаттарын
орналастырған тиімді ме? ... ... банк ... оның ... ... ... ... басңару сапасына, қызметіндегі саясатқа және банктің ба-сынан кешетін
тәуекелдерге тәуелді ме, жоң па? деген балама сауал туындайды.
Банк ... ... ... ... ... ... 80-ші жылдардың
екінші жартысында халықаралык, қаржы үйымдарында да үлкен пікірталас
туғызған болатын. Сөйтіп, 1988 ж. ... ... ... ... ... ... есебі және капитал стандарты туралы келісім-
шарт» негізінде «Кук коэффициенті» деп ... ... ... іс ... ... 1993 ... бастап күшіне енген бүл
коэффициент көптеген елдердің Орталық банктерінде, біздің Ңазақстан Үлттың
банкінде пруденциялық норматив ңатарында пайдаланылуда.
Кук коэффициенті банк ... мен оның ... тыс ... арасындагы
ең төменгі шекті қатынасын бейнелейді. Мүндағы^еншікті капитал екі
элементті ңамтиды: негізгі және ... ... ... ... беру ... ак-тивтер мен баланстаи тыс міндеттемелердің өлшемі таңдап
алынған. Мүндай тәсіл баланстан тыс операциялардың іске ... ... ... ... ... ... ңаражаттар жүмсауды ынталандыра
түседі.
Базель келісіміне сәйкес, банктің капиталы екі деңгейге бөлшеді: / децгейлі
капитал және // ... ... ... ... ... ... бөлінбеген пай-да, сол сияңты
еншілес компаниялардың баңылаусыз пакеті ... ... ... ... ... ... ... (ңосымша) капиталға: несиелер бойынша зиян-дарды жабуға
арналған резервтер, мерзімсіз артыңшылығы бар акциялар ңосылған екінші
дәрежелі ңарыздар жатады.
Базель келісімінің бекіткен нормативтік ... ... ... ... ... ... ... ресурстарын к,алыптаотыру операциялары
нылатын, пруденциялың нормативтер ңатарында банк капита-лының жеткілікті
коэффициентін белгілейді.
Бүл коэффициентті біздің тәжірибемізде ... ... ... нормативтер ңатарында берілген. Соңғы жылдардағы банктік
сектордағы меншікті капитал ди-намикасының өзгерісін 8-кестемен беруге
болады.
Банктін, меншікті капиталының,
динамикасы'
8-кесте
млрд теніе
|Баптардың аттары ... ' |
| |02 ... % |
|/ ... ... |91,1 |110,6 |
| | |21,4 ... капитал |76,8 |77 |
| | |0,3 ... ... |8,7 |11,2 |
| | |28,7 ... пайда |8,7 |15,0 |
| | |72,4 ... ... ... |36 |55,7 |
| | |54,7 ... ... |7,4 |20,6 |
| | |178,4 ... |15,3 |30,1 I ... | |96,7 ... ... |122,1 |161,2 ... | |32,0 |
* ... мәліметтер Үлттык банктің 2002 ж. есебінен алынғаи
2003 жылдың 1 ңаңтарына екінші деңгейдегі банктердің ... ... ... ... 161,2 млрд ... (1 036 млн АК,Ш ... ... Бірінші
деңгейдегі капитал — 21,4 /о-ға өсіп, 110,6 млрд теңгені, оның ішінде:
төленген ... ... — 0,2 млрд ... ... ... ... пайда — 6,3 млрд теңгеге, ңосымша капитал 2,5 млрд теңгеге өскен.
Екінші деңгейлі капитал 54,7%-ға өсіп, 55,7 млрд ... оның ... таза ... — 13,2 млрд ... ... ... — 11,8 млрд теңгеге өскен.
КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕР ОПЕРАЦИЯЛАРЫ
79
3-ТАҚЫРЫП
Банк меншікті капиталының жеткіліктігі жоғарғы ... ... ... ... мәні 2002 жыл бойына 0,11-ден 0,09-ға дейін ... мәні ... кем ... ... мәні ... ... ... мәні — 0,12 кем
емес) төмендеген. Мүндай төмендеу, банк жүйесіндегі жиынтық активтердің
өсуі банктердің капиталдану қарңынының өсуінен жоғары болып келуімен
сипатталады.
3.4. Банктің ... ... ... ... тартылған ңаражаттар үлесі меншікті
ңаражаттармен салыстырған өте' жоғары, олар-дың ... ... ... ... ... ... асырылады.
Нарыңтың ңатынастардың дамуына байланысты, сондай-аң ескі банктік жүйе үшін
уақытша бос ... ... ... ... емес ... ... ... қүрылымын толығымен өзгертті десе де болады.
Банктік тәжірибеде барлық тартылатын ңаражаттарды жи-наңтау тәсілдеріне
байланысты үлкен екі топқа бөледі:
— депозиттік к,аражаттар;
... емес ... ... Тартылған қаражаттар ішінде ең
көп бөлігін депозиттер
ңүрайды. Депозиттер банк үшін бірден-бір арзан ресурс көзі ... ... — бүл ... ... жэне ... ... банктегі белгілі
бір шотк,а салган жэне өздері пай-далана алатын к,аражаттары.
Депозиттік емес тартылған ңаражаттар — бүл банктіц алган к,арыздары түрінде
немесе өздерінін меншікті ... ... сату ... ... ... ... қалыптастыру операциялары
Депозиттік емес банктік ресурс көздері мен депозиттер өзара ажыратылады.
Біріншіден, олар персоналдың емес, яғни банктің нақты клиентінің атынан
тартылмайды; екіншіден, ... ... ... ... ... ... емес ... ресурстармен көбіне ірі ком-мерциялың банктер
айналысады. Өйткені, депозиттік емес ңара-жаттар ірі сомада сатып
алынатындыңтан да, оларды кетерме сауда операциялар сипатына жатңызуға
болады.
3.4.1. Банктің ... ... ... ... және ... ... бөлінеді. Активті
депозиттік операциялар — банктің уақытша бос аңша ңаражаттарын басқа
корреспондент-банктердегі ... ... ... ... ... ... активтері ретінде, яғни жалпы активтердің өте аз
бөлігін алады.
Пассивті депозиттік ... — бүл ... ... бос ... белгілі уақытқа және пайыз төлеу шартымен тартумен байланысты
операциялар. Бүл операция-лар көмегімен тартылған депозиттер ... ... ... ... және ... ресурстар қалыптастырудың негізгі көзі.
Ңазіргі банктік тәжірибеде салымдардың, депозиттердің және депозиттік емес
ресурстардың шоттарының әр түрлері кездеседі. Бүл банктердің жоғарғы
бәсекелестік ... банк ... ... ... ... ... және ... ңаражаттары мен уаңытша бос қаражаттарын
банктік шоттарға тартуға үмтылуына ... ... ... ... ... ... топтарға бөледі:
КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕР ОПЕРАЦИЯЛАРЫ 6-85
81
3-ТАҚЫРЫП
— талап етуіне деиінгі депозиттер;
— мерзімді депозиттер;
... ... ... ... ... ... ... байланысты жіктеуге болады:
— ліерзімдеріне к,арай;
— салым иелерініц категорияларына к,арай;
— к,аражаттарды салу және к,айтарып алу ... ... ... ... тәсіліне к,арай;
— банктің, активтік операциялары бойынша ... ... тагы ... ... ... ... депозиттік шоттар мынадай
түрлерге бөлінеді:
— жеке тұлғалардың шоттарына;
— кәсіпорындар және акционерлік ңоғамдардың шотта-рына;
— жергілікті ... ... ... ... ... ... ... азаматтардың шоттарына.
Талап етуіне дейінгі депозиттер — бүл салым иелерініц бастапк,ы талап
етуіне байланысты әр ... ... ... ... к,олма-к,ол ак,шаларын
алатын әр түрлі шоттардагы к,аражаттар.
Отандың банктік тәжірибеде ... ... ... ... ... ... ... акционерлік кәсіпорындардың, сондай-ақ әр түрлі шағын
коммерциялың ңұрылымдардың ағымдық шот-тарындағы сақталатын ңаражаттары;
Банк ресурстарын к,алыптастыру ... әр ... ... ... ... ... есеп айырысудағы қаражаттар;
— жергілікті бюджеттер ңаражаттары және олардың шот-тарындағы ңаражаттар;
... ... ... шоттарындағы қара-жат ңалдыңтары.
Талап етуге дейінгі депозиттік ідоттардың артьщшылыгы олардың иелері үшін
жоғарғы өтімділігіне байланысты сипатта-лады. Талап етуге дейінгі
депозиттік шоттарға ңаражаттар, ша-руашылың және ... да ... ... барысында түседі жэне пайдаланылады.
Ал кемшілігі ~ бүл шот бойынша пайыз ... ... ... ... мөлшерде төленеді. Міне, осыдан келіп талап етуге дейінгі шоттардың
мынадай өзіндік ерекшеліктері қалыптасады:
— аңша салу және оны алу кез ... ... ... да ... жүзеге
асырылады;
— шот иесі банктен осы шотты пайдаланғаны үшін пайыз түрінде немесе
коммиссиондьщ аңы алып отырады;
— банктер талап ... ... ... ... ... саңтағаны
үшін өте төменгі деңгейде пайыз төлейді, кейде төлемеуі де мүмкін;
— талап етуге дейінгі депозиттер бойынша, коммерциялың банк ... ... ... ... жоғарғы мөлшерде аударымдар жасайды.
АҢШ-тың банктік тәжірибесінде, талап етуге дейінгі депозиттік шоттармен
ңатар, сондай шоттар ... ... және ... ... ... АК.Ш ... кеңінен ңолданылады. АК,Ш-ғы депозиттердің
түрлері 3-суретте беріледі.
3-ТАҚЫРЫП
Депозиттер
__і_
Транзакциялық
шоттар
Талап еткенге дейінгі салымдар
Жинақ және мерзімді салымдар
Нау-
шоттары жэне
басқа да
шоттар
|Кэдімгі | |Ақша |
|жинак | ... | |ң ... |к |
| | ... ... ... ... ... коммерциядық банкілеріндегі депозиттер
Нау-шоттар ~ бүл пайыз төленетін, чектік ... ... ... тән ... ... бүл шот түрі ... пайыз теленеді;
— бүл шот жеке түлғаларға немесе пайда таппайтын үйым-дарға ашылады;
... ... бүл ... ең ... ... ... талап етілмейді.
Куәландырылган чектер шоттары — бүл куәландырыл-ған чектерді төлеу үшін,
саңталатын банктердегі талап етуіне дейінгі ... ... ... ... — бүл ... ... ... барлығын чектер
арңылы куәландыруы.
84
С.Б. МАҚЫШ
Банк ресурстарын қалыптастыру операциялары
Американдың банктік ... жаңа ... ... аңша ... шоты жатады. Оның мынадай ерекшелігі бар:
• аңша нарығының басқа қүралдары ... ... ... әр ... иют ... ... ... өзгеріп
отыруы;
• шот бойынша ең төменгі ңалдыңтың болуының талап етілуі;
• салымдардың ... ... ... ... төлемдер үшін айына шоттан алты рет аударма
жасауына болады, мүның ішінде ... ... ... жазу ... ... арңылы жүзеге асады.
Мерзімді депозит — бүл банктерде белгілі бір мерзімге және пайыз төлеу
шартында орналастырылган клиенттердін уак,ытша бос ақша ... ... түрі ... ала ... кейін немесе мерзім бойынша алынуы
мүмкін. Мерзімді депозиттер чектің көмегімен пайдаланылмайды, біраң ңолма-
ңол аңша ... ... ... ... ... ... ... Егер
мерзімге дейін бүл салымды алатын болса, онда шот иесі айып-пүл төлеу-ге
міндетті.
Бүл салымның ерекшелігі — талап еткенге дейінгі депо-зитке ... ... ... ... мелшері белгіленеді.
Депозиттің бүл түрін алдын ала хабарлау ... ... ... ... ... иесі ала ... Мерзімді депозиттерді чектер арңылы алуға
боу\майды. Мерзімді депозиттерді басңа шоттарға аударуға болады.
Мерзімді депозиттер мынадай түрлерге бөлінеді:
— меншікті-мерзімді депозиттер;
... ала алуы ... ... ... Меншікті-мерзімді
депозиттер сақталу мерзіміне қарай
жіктеледі:
КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕР ОПЕРАЦИЯЛАРЫ
85
3-ТАҚЫРЫП
— 30 ... ... 30 — 90 ... ... 90 —180 ... ... 180 ... 360 күнге дейінгі;
— 360 күннен жоғары.
Мерзімді депозиттер бойынша, салым иесінен ... ала ... ... ... ... ... ... етеді. Өтініш беру уаңыты алдын ала
келісіледі және депозит бойын-ша, соған сәйкес пайыз белгіленеді. Әдетте,
алдын ала алуын хабарлау мерзімі жеті ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері болады:
— есеп айырысу үшін пайдаланылмайды, әрі мүндай шот-тарға ... да ... ... толтырылмайды;
— шоттағы ңаражат баяу айналады;
— түраңты пайыз төленеді;
— пайыз мөлшерінің ең ... ... ... ... ... реттеліп
отырады;
— ақшаны алуы туралы салым иесінің алдын ала ... етуі ... ... бүл шоттағы қаражаттар бойынша ең төменгі мелшерде резервтер
белгіленеді.
Тағы бір кеңінен таралған депозиттердің түрі — жинақ салымдары. ... ... жоқ, ... ... ... талап етпейді, салымның
жоғары шегі шек-телген, аңшаны салу және алу кезінде жинаң кітапшасын
көрсетуі ңажет.
Банктер үшін ... ... ... ... ... етеді: операцияны
ресімдеу ңиыныраң, кітапшаны жоғалту және үрлатып алу ... сай ... ... ... ... және т.б. Компьютердің көмегімен жасалған жеке
бет шоты туралы көшірмесі негізінде жинақ салымдармен басқа салымдарды
ауыстыруға мүмкіндігі бар.
86
С.Б. МАҚЫШ
Банк ресурстарын қалыптастыру ... ... және ... салымдары депозиттік ресурстардың біршама
түрақты бөлігін білдіреді.
Жинақ салымдардың түрақты мерзімі болмайды. Бүл са-лымдардың түрі бойынша,
мерзімді депозиттерге ... ... ... ... ... ... ... кітапшалары негізінде толтырылады.
Жинаң салымдардың мынадай ерекшеліктері болады:
— аңшалай ... ... ... мерзімі болмайды;
— шоттағы қаражатты алдын ала алу барысында ешңандай да ескерту талап
етілмейді;
— ақшаны шотңа саларда немесе ... ... ... ... ... ... ... жинақ кітапшасының болуы талап
етіледі.
Отандық банктік тәжірибеде жинақ шоттары тек жеке ... ғана ... ... ... ... ... ... емес үйымдарға және
іскер фирмаларға ашыла береді.
Отандың банктік тәжірибеде жеке түлғаларға ашылатын ... ... ... ... жэне маз-мүнына ңарай мынадай түрлерге бөлінеді:
— мерзімді жинаң ... ... ... ... ... ... ... үтыс салымдары;
— ақшалай-заттай үтыс салымдары;
— мақсатты және ағымдық ... ... ала ... хабарлайтын салымдар;
— валюталық салымдар.
Мерзімді жинак, салымдарга түрақты мерзімі белгіленетін және сол мерзім
өткенше алуға мүмкін емес ... ... ... ... ... ... ... ңара-ғанда жоғарғы мөлшерде пайыз төленеді.
Қ^осымша жарна к,осатын салымдар ~ бүл шоттағы қара-жатңа ... ... уәде ... ... аңшалай со-
КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕР ОПЕРАЦИЯЛАРЫ
87
3-ТАҚЫРЫП
маны қосып отыруға болатын ... ... Бүл ... ... ... бір күнде (жаңа жылдық салым, бойжеткен кезде және т.с.с)
толың төленеді.
Ағымдың жинаң салымдар, негізінен, жалаңы, ... ... ... үшін ... және ... қаражаттарды білдіреді. Мүндай
салымдар бойынша өте төменгі пайыз төленеді.
Отандық банктер тәжірибесінде халың салымдарының бірнеше түрлері
ңолданылады. Айталың, Халың ... ... ... ... түрлерін жеке
түлғаларға үсынады:
— «НАРОДНЫИ» салымы — ... ... ... бар және ... соңында төлейтін, мерзімді салым. Төменгі сомасы — 2000 теңге
не 50 АК,Ш доллары немесе 50 еуро. ... 3,6,12 және 24 ... ... ... — ай ... ... ... мерзімді салым. Теменгі
сомасы — 1000 теңге не 50 АКІІІ доллары немесе 50 еуро. Мерзімі: ... 24 ... ... ПАЮС» салымы — ңорлану мерзімі: 1 жыл, 3 жыл және 5
жылдың қорлану салымдары. ... ... — 2000 ... не 50 АКДІ ... 50 ... Мерзімі: 1 жыл, 3 жыл және 5 жыл.
— «ПРОЦЕНТЫ ВПЕРЕД» салымы — салымды ашңан күні ... ... ... ... ... — 1000 ... не 100 АК.Ш ... 100 еуро. Мерзімі: 3 және 6 ай.
— «ПРИЕМИАЛЬНЫЙ» салымы — ... аңы ... бар ... ... дейінгі салым. Төменгі сома — 500 теңге.
— «30Л0Т0Й ВОЗРАСТ» салымы — 50 жасңа ... ... мен ... арнайы салым. Төменгі салым — 100 теңге. Мерзімі: 90 күн.
— «АК, БОТА» салымы — ... ... ... ... ресурстарын қалыптастыру операциялары
салым. Төменгі салым — 500 ... не 5 АК,Ш ... 5 ... ... салы.иы — Интернет-Банкинг жүйесінде ашылған
салым. Төменгі салым 10000 теңге не 100 АҢШ ... ... 30 күн, ... 180 күн, 270 күн, 360 күн.
Мерзімді депозиттер мен жинаң салымдардың бір түріне ... және ... ... бо-лады.
Депозиттік және жинак, сертификаты — бүл са-лым иесіне белгілі мерзім өткен
сон, тиісті к,аражатты және оган есептелетін пайызды алуга к,үк,ык, ... онын ... ... ... ... куәландыра-тын банк-
эмитенттін жазбаша куәлігі.
Депозиттік және жинақ сертификаттары иемденуіне ңарай екі түрлі болып
келеді:
... ... ... ... ... және ... сертификаттары бүл салым иелерінің атына
толтырылып беріледі. Ал мәлімдеуші сертифи-каттарда салым иесінің аты-жөні
көрсетілмейді, яғни оны кім ... сол ... иесі ... ... және ... сертификаттары сатылған тауарлар және көрсетілген
қызметтер үшін төлеуге болатын төлем қүралы немесе есеп айырысу қызметін
атңара ... ... ... ... ірі сомада шығарылатындыңтан
да, оларды заңды түлғалар сатып алады.
Әлемдік банктік тәжірибеде депозиттік сертификаттардың мынадай екі түрі
бар:
— аударылатын;
— аударылмайтын.
Аударылмайтын ... ... ... БАНКТЕР ОПЕРАЦИЯЛАРЫ
89
иелерінің қолдарында болып, уақыты жеткен соң банкке үсы-нылады.
Аударылатын депозиттік сертификаттар ... бір ... ... ... алу-сату арқылы өтеді.
Жинаң сертификаты жеке тұлғаларға арналып шығарыла-ды. Жинаң сертификатының
мерзімі 1 жылдан 3 ... ... ... ... ... ... ... жеке түлға-ларға ғана беріледі.
Мерзімді депозиттік жәпе жинаң сертификаттары мерзімінен ... ... ... ... ... банк сер-тификатты сатып алады, біраң
төменгі мөлшерде пайыз төлейді. Коммерциялық банктер үшін бүл сертификат
ресурсты жинаң-тау тиімділігімен, яғни ірі соманың белгілі бір ... ... ... ... банктердің активтік операцияларын
қаржыландырудың басты кезі ретінде пайда-ланылатын тартылған қаражаттарды
жинаңтауда, коммерция-лың ... ... ... ... ... ... депозиттік операцияларды үлғайту талап етіледі. Депозиттік
операцияларды үйымдастыру барысында коммер-циялың банктер баланс
өтімділігін сақтай отырып, мынадай та-лаптарды ескеруі тиіс:
... ... ... ... операциялардың
мерзімдері мен сомасына сәйкес келуі;
— депозиттік операциялар банк ... ... ... ... ... үшін ... жасауға тиіс;
— депозиттік операцияларды ... ... ... мен ... салымдардың көбірек тар-тылуына көңіл бөлу;
— салым иелерінің санын өсіру маңсатында, депозиттік опе-рациялар
түрлерін ... ... ... ... ... жасауға
тиіс.
90
С.Б. МАҚЫШ
3.4.2. Банктің депозиттік емес ресурстары
Банк депозиттік емес ... ... ... мерзімді өтімділігін ңолдау
маңсатында тартылады. Оларға: банкаралың несиелер, Үлттың ... ... ... ... ... ... ... ресурстары, сон-дай-аң отандық және шетелдік басқа да ңаржы
нарығынан ... ... ... ... ... — бүл ... банктердін бір-біріне беретін
несиелері.
Банкаральщ несие бүл баск,а ресурстармен салыстырғанда өте ңымбат ресурс
болып табылады.
Банкаралық несиенің ... ... ... ... ... — бүл ... ... аш-қан корршотындағы ңаражат
қалдьщтары.
Депозиттік емес ңаражаттардың бір түріне Үлттық банктің коммерциялық
банктерге ңысқа мерзімді өтімділігін ңолдап отыру мақсатында беріліп
отырған мынадай несиелерін ... ... ... (бір ... ... заемдар.
Овернайт — банктердін Үлттык, банктегі корреспон-денттік шотында дебеттік
к,алдык,тын пайда болуына бай-ланысты бір түнге ... ... оны ... ... алған жағдайда, ертеңіне кешке ңайтаруға тура
келеді. Кей жағдайда бүл несиені алу жүмыс аптасының соңғы күні немесе жүма
күнге түссе, онда ... ... ... ... күні ... ... заем — банктік жүмыс күні ішінде банктердін Үлттъщ банкте ашк,ан
корреспонденгптік шотында уак,ыт-ша к,аражат ... ... ... ... ... мен ... ... мак,сатында берілетін
несие.
КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕР ОПЕРАЦИЯЛАРЫ
91
3-ТАҚЫРЫП
Бүл аталған несиелер қысңа мерзімді. Үлттык банк екінші деңгейдегі
банктерге бүгінгі күні орта және үзаң ... ... ... ... ... ... алу негізінде сату келісімі (РЕПО операииясы)
— қазыналың ... ... ... ... ... займның
түрін білдіреді.
Мүндағы қарыз алушының міндеттемесі, яғни ол келісілген күні және алдын ала
белгіленген бағада, өзінің сатқан бағалы ңағазын ңайта сатып ... ... ... ... есепке алу және несие беру — бүл
қосымша ңаражатқа деген ңажеттілікке ... ... ... ... ... вексельдерін кепілге бере отырып, ресурстар тарту
тәсілі.
Банктік ресурстарды тартудың жаңа бір ... ... ... ... ... тек ... вексельдерді ғана шығарады. Банк
вексельдерін шығарудағы артықшылыңтарға: біріншіден, вексельді тауарлар мен
көрсетілетін қызметтер үшін есеп айырысуда ... ... ... ... алу ... ... ... жүреді; үшіншіден, вексельді
жеке және заңды түлғалар ңолдана алады; төртіншіден, вексельдердің
өтімділігі жоғары; бесіншіден, вексельдер бо-йынша дисконт ... ... ... ... немесе жеке түлғаға өту барысында
шектеулік болмай-ды; жетіншіден, вексельдің мерзімі әр түрлі болады.
Коммерциялық банктер өздерінің ... ... мен ... ... үлғайту маңсатында облигациялау арңылы ңосымша ңаражат тартады.
Облигацияларды отандың тәжірибеде көбіне ірі коммерциялың банктер шығарып
отыр. Мүндай ңарыздық міндеттемелер ... ... бір ... банк
капиталын, екінші жағынан, оның ресурстарын үлғай-туға мүмкіндік береді.
Бүл операцияларды үйымдастырудың басты мақсаты — банктің өтімділігін
жақсарту.
92
С.Б. МАҚЫШ

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктің меншікті капиталы28 бет
Банктің меншікті капиталы,оның құрылымы және қалыптасуы34 бет
Банктің меншікті капиталының көздері мен қызметі14 бет
Банктің меншікті капиталының қаражаттар есебі30 бет
Кешенді экономикалық талдау негізінде банктің меншікті капиталын басқару тиімділігін жоғарылату бойынша шаралар79 бет
Коммерциялық банктің меншікті капиталын басқару30 бет
Ұлттық банктің меншікті капиталын талдау3 бет
Банк жүйесі туралы66 бет
Банк капиталының жеткіліктілігі және оны бағалау13 бет
Банк ресурстары және олардың жинақталуы. Банктің өзіндік капиталы.39 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь