Діннің пайда болуы туралы теориялар

Кіріспе
Дін
Негізгі бөлім
1. Діннің пайдалары
2. Діннің пайда болуы туралы теориялар
4. Дінтану ғылымы
5. Дін түрлері
Қолданылған әдебиеттер
Дiн - жаза, сый, үкiм, есеп, бас ию, ғибадат, заң және жол т.б. мағыналарға келуде.
Адам өмірге келгенде оны әке-шешесі, жақындары немесе өмір сүрген ортасы міндетті түрде бір сенім бойынша тәрбиелейді, өcіреді. Ол да өзінен кейінгі ұрпақтарын сол сенім бойынша тәрбиелеп, осылай дін ұрпақтан-ұрпаққа жалғасады. Тарих бойында дін ауыстыратын қоғамдар да, адамдар да кездеседі, бірақ адам баласы діннен мүлдем қол үзіп кетпейді.
Адамзаттың өткен тарихына көз жіберсек, дінсіз, ғибадатханасыз не халық, не қауым, тіпті қоғам болмаған. Сондықтан ежелгі адамдардың дінсіз өмір сүрмегенін, өмірлерін бір сенім бойынша жалғастырғанын білеміз.
“Ислам әлемі” №4 шілде-тамыз, 2003ж
“Алдаспан” №3-4, 2003ж
“Қазақстан” ұлттық энцклопедия , 3 том, 321 бет
www.islam.nur.kz
        
        Жоспар:
Кіріспе
Дін
Негізгі бөлім
1. Діннің пайдалары
2. Діннің пайда болуы туралы теориялар
4. Дінтану ғылымы
5. Дін түрлері
Кіріспе
Дiн - жаза, сый, үкiм, ... бас ию, ... заң және жол ... ... өмірге келгенде оны әке-шешесі, жақындары немесе өмір ... ... ... бір ... ... ... ... Ол да өзінен
кейінгі ұрпақтарын сол сенім бойынша тәрбиелеп, осылай дін ұрпақтан-ұрпаққа
жалғасады. Тарих бойында дін ауыстыратын ... да, ... да ... адам баласы діннен мүлдем қол үзіп кетпейді.
Адамзаттың өткен тарихына көз жіберсек, ... ... ... не ... ... ... болмаған. Сондықтан ежелгі адамдардың дінсіз
өмір сүрмегенін, өмірлерін бір сенім бойынша жалғастырғанын білеміз.
Қазіргі кездегі әлем халықтары түрлі діндерді ... және ... алға ... ... әртүрлі. Осыған орай әлем діндерінде бір
жүйелі сенім болмағандықтан, жалпылама дінге "адамның бір ... ... деп ... деп ... беруге болады. Демек, дін дегеніміз - сенім.
Себебі діндердегі ғұрыптар, рәсімдер, әмірлер мен ... осы ... ... ... ... ... т.б. ғылымдармен тығыз
байланысты. Тіпті ғылымдардың барлығы діннен шыққан десек те ... ... ... ... ... салалары адамзатқа беймәлім ... бір ... өмір ... Ал бұл дін ... табылады. Виктор Кузин
"барлық нәрсе ... ... деп осы ... ... ... баласы дінге анықтама берерде бір тоқтамға келмеген.
өйткені жер ... ... ... дін иелерінің (теолог) өз дініндегі
сеніміне байланысты немесе діннің түрлі ғылымдармен ... ... ... ... ... ... ... беріп келеді және дін
жайлы анықтамалардың саны да өте көп.
Негізінде түрлі сенімдегі жер бетіндегі ... ... ... ... діннің қарастыратын аумағын анықтап алу керек. Оған тарих, философия,
діндер ... ... ... салаларының тигізер пайдасы орасан зор. Сонымен
қатар діни ... ... ... рөлі де ... ... анықтама
жасауға көмектеседі. Діни өмірдің негізі адам түсінігінде түрлі сипатта
кездесетін құдай сеніміне сүйенеді. Яғни, ... бір дін ... ... оның ... мен ... ... сенім арту мен
сүйіспеншілігінен табиғат заңдылығынан тыс, шексіз ... иесі ... яғни ... байлануынан туындайды. Ал құдайға байлану - адамның
рухани дүниесі мен жаратушысына бет бұруына, ... ... ... және оған мән ... ... ... батыстық дін зерттеушілерінің көпшілігі жеке
адамды, оның діни дүниетанымын, діни ... ... ... ... ... ... ... негізге ала отырып, діндерге ... ... - ... ... ... Отто)
Діннің негізі шексіз сенім арту сезімінен тұрады. (Шлейермахер)
Ал мұсылман оқымыстылары дінге Құран ... мен ... ... негіздеріне
сүйене отырып көптеген анықтамалар жасаған. Солардан мысал ретінде Сайд
Шәриф Жүржанидің: "Дін ақыл ... ... ... ... ... ... заң", - деген анықтамасы мен Имам Ғазалидің:
"Дін - Аллаћ пен адам арасындағы байланыс" - ... ... ... ... ... бар ортақ элементтер: Табиғат заңдылығынан тыс, адам
құдіреті жетпейтін бір күшке сену (құдай, періште, жын, т.б.), ... ... ... ... білу ... ... қағазға түсірілген
немесе ауызша тараған мәтіндер (қасиетті кітаптар, ахлақи қағидалар),
сезімдер (қорқу, ... ... т.б.), ... тыс ... ... жасау
(уаһи, пайғамбар, дұға, жалбарыну, т.б.) өмір мен о дүние сенімі, ұйым құру
(бауырластық, тариқат, т.б.).
Діннің пайдалары
Адам "дене" (тән) мен "рух" (жан) ... екі ... ... Егер адам ... ... ... ... сусын, киім-
кешек, ауа) қамтамасыз етпесе, дененің өмір сүруі тоқтайды. Сондықтан әрбір
адам денесін денеге ... ... ... ету ... ... дін – рух, ... азығы. Сондықтан бір адамның толық бір бүтін адам
болуы үшін дін керек. Егер адам діннің ... ... жоқ деп ... де ... ... ... ол адам ... жан адам іспетті, рухани
дүниесі кедей, ... адам ... ... және ол ... ... мен ... істер күтуге болады. Ал дін болса, адамның кезкелген
қылмысқа баруына тосқауыл болады, рухына моральдық азық ... ... - ... Осы ... ... өмір сүретін адам ауыр
қылмыстар мен күнәлі істерге бармайды. ... ... ... ... ... алып ... оның ... жеке адамға, қоғамға зиян беретін
жолдарға баруға тыйым салады. Тіпті дін ... ... ... ... ... негізгі құралы болып табылады.
Дін адам психикасындағы үрей, қорқыныш, қайғы, үмітсіздік сияқты кейде
адамның басына келетін қиыншылық ... ... ... Яғни адам ... жағдайларда өз сеніміндегі құдіретті құбылысқа жалбарынып, көңілін
орнына ... ... ... ... ... ... дін ... тәртіпті, бақытты болуын қамтамасыз етеді.
өйткені дінге шын сенген адам жаманшылыққа бармайтыны ... дін ... ... да ... мен күнәлі істер кездесе бермейді және ол
қоғамның болашағынан үлкен үміт күтуге болады. Ал дін мен ... ... ... ұзақ өмір ... өте ... ... ол қоғамда діннің
әлсіреуі адамдардың азғындауына, бір-біріне деген мейірімсіздігіне, олардың
түрлі қылмыстар мен ... ... ... жол ашады және қоғамды ... ... ... ... ... өте қиын. Ал дін адамның
жүрегінде орын тепкендіктен, дін ... ... ... ... соншалықты қиыншылық туғызбайды және жоғарыда ... ... ... адамдардың жаман жолдарға баруына жол ... ... ... ... ... ... ... назар аударса,
дін адамның сыртқы көрінісіне, әрі ішкі дүниесіне де көңіл бөледі.
Сол діндердің бірі ... діні ... ... ... ... ... ... қорғауға бағытталған. Ислам діні бойынша адамға немесе қоғамға
пайдалы нәрселер «халал» немесе «парыз», ал ... ... ... ... ... пайда болуы туралы теориялар
Ислам сенімі бойынша діннің құрушысы – Аллаћ. Алғашқы адам ... әрі ... ...... ... Оған ... дін - бір
Аллаћқа мойын ұсынатын тәухид (бір ... ... ... ... ... бірлігі, заты мен сипаттары тұрғысынан оның кемелдігі ... ... ... тәрізді негізгі итиқади (сенім) шарттары бүкіл
илаћи ... ... ... ... ... ... орын алады.
Осыған байланысты ислам сенімі бойынша хазіреті Адамнан хазіреті Мұхаммедке
дейінгі бүкіл ... ... хақ (шын) ... ... аты ... ... ... бойындағы заманның түрлі ағымынан адамдар хақ ... өз ... жаңа бір ... қалыптастыра бастаған. Аллаћ та
оларға Адам пайғамбардан қалған ... ... ... ... жаңа ... ... үшін ... жіберіп отырған.
Дегенмен батыстық дін зерттеушілері Х‡І ... ... ... ... ... мен ... назар аудара бастады. Ал Х‡ІІІ-
ғасырдан ... ... ... ... ... ... кітаптардағы
мәліметтерден тыс археологиялық, антропологиялық және ... қол ... ... ... ... теориялар
пайда болған. ХІХ ғасырдың орталарында О.Конт пен Л.Бачнер негізін қалаған
позитивистік-материалистік тұжырыммен ... ... 1859 жылы ... ... сұрыпталу жолымен түрлердің пайда болуы» атты еңбегіндегі
«адамның тегі маймыл тектес» деген көзқарасы, діннің пайда ... ... ... ... құдай жаратты деген пікірге қарсы жаңа ой
туғызды.
Э.Б.Тайлор 1861 жылы «алғашқы мәдениет» атты еңбегінде дін ... ... ... ... ... жақтады. Оған қарағанда алғашқы адамдар
әрбір дененің рухы болғанына сенген. ... ... ... арасында
өлген адамның рухы – түс, елес сияқты жағдайларда адамның көзіне көрініп,
адамның жаны ... ... де ... жүре ... ... ... Осының нәтижесінде рухтар тірі адамды қорғап-қолдайды деген сенім
қалыптасып, ата-баба рухына табыну ... яғни ... ... ... ... ... ... осы рухтар адам түсінігінде жаңбыр, от,
бұлақ жел т.б. ... ... ... ... айналып, политеистік
(көп құдайшылдық) сенім пайда болған. Бұл да қоғамдағы адам сенімі дамуының
нәтижесінде бір құдай сенімінің (монотеистік) ... жол ... ... де ... ... ата рухтарына табынды деген көзқарасты
қолдаса, Ж.Фрэзер дінді сиқырдан ... ... ... ... ... пікірі бойынша алғашқы адамдар сиқыр арқылы басқа нәрселерді өз
пайдасына асыруға ... ... ... дін ... ... ... ... қорғаушысы В.Р.Смиттің көзқарасы бойынша
алғашқы қауымдағы тайпалар өздерін белгілі бір жануар не өсімдікпен ... ... және ... ... ... ... табыну немесе
құрбан шалу сияқты діни рәсімдер осы түсініктен пайда болған.
Діннің пайда болуын тотемизмге ... ... ... ... ... және ... атты ... дінге тотемизм тұрғысынан
психоаналитикалық түсінік беруге тырысты.
Социолог Э.Дюркгеймнің «Діни өмірдің қарапайым формалары ... ... ... ... ... ... ... қарағанда діннің негізі -
бір нәрсені қасиетті санау, бұл да қоғамдық ортаға байланысты. Қасиеттілік
– қоғамдағы ... ... ... ... Бұл ... қазіргі
кездегі қоғамдағы діни өмірдің ... ... дін ... ... көзқарас болып табылады.
М.Мюллердің пікірі бойынша дін адамның табиғат құбылыстарынан қорқуынан
шыққан. Бұл көзқарас «натуризм» деп ... ... - ... қоршаған
ортаға табынуы немесе табиғат құбылыстарын құдай ретінде ... ... ... ... ... М.Мюллер индуизмнің қасиетті кітаптары Ведаларды
дәлел ретінде келтіреді. Ведалардағы құдай есімдері ... - от, ... ... ... ... аттарына ұқсас келеді. Демек, М.Мюллердің
пікірі бойынша алғашқы қауымдық ... ... ... ... ... оған табына бастаған.
Діннің пайда болуы жайында жоғарыда баяндалған көзқарастарға ... ... ... ... ... да бар. Бұл ... адамзаттың ең ескі діні - тек тәңіршілік сенімі бар ... ... ... ... қарсы шыққан шәкірті А.Ланг оңтүстік-
шығыс Австралияның алғашқы қауымдары діндері жайындағы соңғы мәліметтерге
сүйеніп, оларда ешқандай анимизм сенімі кездеспейтіндігін, керісінше ... ... ... дәлел ретінде келтіреді.
Дінтану ғылымы
Қазіргі кездегі ғылымдар өздерінің ... ... ... ... ... да ... ... дін феноменологиясы, дін
социологиясы, дін психологиясы сияқты ғылым салаларын қамти, жеке ... ... ... ... ... ... ... бұған дін
философиясын да қосады, тіпті дін этнологиясын да ... ... ... ... ... ... Х‡ІІ ғасырдан бастап Англия, Франция және Алманияда
діндерді ғылыми тұрғыдан зерттеудің ... жеке бір ... ... ... ХІХ ... ... ... рационалды түрде
түсіндірудің нәтижесінде дінтану ғылымы ерекше даму жолына түсті.
Діндердің принциптерін, олардың пайда болуы мен ... ... ... ... ... діни ... сияқты діннің құрылысын, діннің
қоғамдағы рөлін, маңызын, жеке адамның ... ... ... ... байланысын т.б. зерттеу - ... ... ... ... мәліметтерді зерттегенде психология,
социология, мифология, этнология немесе этнография, ... ... ... ... ... филология, лингвистика
ғылымдарымен тығыз байланысты.
Дін жеке адамның әрекетімен, ... ... т.б. ... бір ... ... оны ... тұрғыдан зерттейтін дінтану
ғылымы өз ішінен бірнеше ғылым салаларына бөлінеді.
Діндер тарихы. Тарих және ... ... ... ... арқылы
діндердің пайда болуы мен дамуындағы сенім, ғибадат, ахлақ т.б. негіздерін
қамти тарихи ... ... ... ... бір ... – діндер
тарихы. Сондай-ақ діндер тарихы діндер арасындағы байланыстарды, олардың
ұқсастықтары мен айырмашылықтарын салыстыра ... ... ... ... өмір сүріп жатқан діндердің тарихи дамуын, атақты
тұлғаларын, принциптерін, ... ... және ... діни ... ... – діндер тарихының негізгі тақырыбы болып
табылады. Ал мақсаты - діннің пайда болу ... ... ... орны мен ... объективті түрде түсіндіру. Бұл ғылым саласы дін
социологиясы, дін психологиясы, дін феноменологиясы ... ... ... ... ... Дін ... - ... және дінтану
ғылымдарына қатысты болғанымен, ... ... ... алаңы, тақырыптары,
мақсаты бар жеке ғылым саласы.
Дін психологиясының ... ... - адам ... түрлі
себептермен пайда болған діни өмір мен діни әрекеттер болғандықтан, діни
сенімдер, діннің адам әрекеттеріне әсері, ... осы ... ... ... ... ... Дін ... дінді философиялық тұрғыдан
қарастырады. Зерттегенде ешбір діни сенім мен идеяға ... ... ... ... Бұл ... ... ... ақыл арқылы тұжырым жасап,
құдайдың ... ... ... ... ... ... ... арқылы анықтама береді.
Дін социологиясы. Дін социологиясы дін мен қоғам қатынастарын, ... ... ... ... зерттейді. Бұл ғылым саласы діннің
мемлекетке, ұлтқа, жанұяға байланысты ... діни ... ... ... мәселелерді қарастырады.
Дін феноменологиясы. Дін феноменологиясы өзіне керекті мәселелерді
діндер ... ... ... бұл ... ... ... тарихи тұрғыдан емес,
жүйелі қарастырады. Діндегі дұға, ... ... ... діндердің
дүниетанымы, о дүние, құлшылық қағидалары, діни символдар сияқты діннің
негізгі көрінісін дін феноменологиясы зерттейді.
Дін ... Дін ... - діни ... ... және салт-
дәстүрлерді, қоғамның діни, мәдени элементтерін зерттейтін сала.
Дін түрлері (Діндердің классификациялануы)
Қазіргі кездегі дін ... ... ... және ... ... ... ... аймағын, діндердің халықтар
арасына таралу барысын және діндердің сенімі мен ... ... ... ... ... ... ... дін социологы Ж.Ваш діндерді
құрушысы бар ... ... ... т.б.) және ... ... ... ... діні) діндер деп ... ... ... ... ... (га, ... айну, инка), ұлттық діндер
(яћудилік, индуизм, жайнизм, ... т.б.) және ... ... ... және ... деп ... ... қатар діндерді сеніміне
байланысты политеистік (көп тәңіршілдік:синтоизм, ежелгі грек, ежелгі рим
діндері), монотеистік (бір ... ... ... ... деп
бөлгенімізбен, бұл барлық діндерді қамти алмайды. өйткені әлемде ... ... ... ... ... де ... да ... халықтың этникалық орналасуына байланысты былай
сыныптауға болады:
1. Орта Шығыс немесе Семит діндері: яћудилік (иудаизм), христиан ... ... ... ... ... ... ... Қытай-жапон діндері: конфуцианизм, даосизм, синтоизм.
Ал мұсылман ғалымдары Құран негізі бойынша діндерді илаћи немесе хақ
(Аллаћтан келген: ... ... және ... және ... ... ... өздері шығарған: буддизм, индуизм, конфуцианизм т.б.) діндер
деп екі топқа ... Ал ... ... өзін ... бұзылған (яћуди,
христиан) және негізі бұзылмаған (ислам) деп екіге бөледі.
II. Ислам дінінiң ... ... және ... Мұхаммед (ғ.с.)
1. Арабстанның дiни және әлеуметтiк жағдайы
2. Ислам ... ... ... ... өмірі
4. Ахмет Ясауидің Диуани Хикметтегі хазіреті Мұхаммед жайлы толғауы
1. Арабстанның дiни және әлеуметтiк жағдайы
Жаңа эраның ‡І-шы ... әлем ... ... құл иеленуші
қоғамның гүлденіп тұрған дәуірі болатын. ‡стемтап өкілдерінің әлсіздерді
қанауы, оларды құлдыққа түсіріп, адам ... ... ... ... ... басынан кешіріп жатқан-ды.
Ал Арабстан түбегіне келсек, саяси, географиялы және сауда-саттық
жөнiнен маңызы зор едi. ... шөл ... ... ... ... ... қанды соғыстарды басынан кешіріп жатқан ... ... ... ... белең алып, адамның ақылына сыймайтын небiр
сенiмер пайда болды.
Халықтың бiр бөлiгi ештеңеге ... тек осы ... ... ... ... ... арабтардың бiр бөлiгi Аллаһқа, бiр
жаратушының барлығына сенетiн, бiрақ адамдар арасынан пайғамбар шығатынына
иланбайтын. ... тек ... ғана ... ... дедi.
Ендi бiреулерi пұттарға табынатын. Халықтың ең көп бөлiгiн ... ... едi. ... қараңғылық дәуiрiнде саяси тәртiп, қоғамдық
бiрлiк мүлдем жоқ едi. Халықтың ... ... ... ... ... Ру-
руға бөлiнiп, әр ру өзiне тән тәртiбiн, дәстүрiн ұстанатын.
Адамгершiлiк ... ... ... ... ... құмар,
зинақорлық, маскүнемдiк, зұлымдық өтiрiк-өсек кең етек алған едi.
Әлi ... ... ... ... ұрып ... ... ... Адамдар мал тәрiздi базарда сатылатын.
Шөл далада мекен еткен арабтардың көбiсi қыз баласы ... ... ... ... босанған сәтте нәресте қыз болса, ешкiмге тiс жарып
айтпастан, көрсетпестен тiрiдей көмiп тастайтын.
Ислам дiнi таралмас бұрын ... ... ... ... ... Бұл мәселеде дүниежүзiнде оларға тең келер халық та ... ... ... надан араб iшкен асын жерге қоятын. Шайырлар керемет құрметке
бөленетiн.
Сол заманда Араб ... ... ... ... ... ... орналасқан
болатын. Мекке қаласы Еуропаны, Азияны және Африканы байланыстыратын керуен
жолының қақ ортасында орналасқан үлкен ... ... еді. Онда ... деген тайпасы өмір сүрді. Құрайштар: Умаййа, Нәуфәл, Зућра, Тайм,
Адий, Махзум, Әсәд, ... ... ... деген тармақтарға бөлінеді.
Меккеде хазіреті Ибраћим мен хазіреті Исмайл пайғамбардың тұрғызған
Қағба орналасқан. ... ... ... ... ... ... ... арабтар қағбаны бұттарға толтырып, оларға да табынатын.
Қорытынды
Соңғы кездерi әлем халқының назары Ирак мәселесiне қадалып отыр. Өзiнiң
экономикалық және саяси ... ... үшiн АҚШ ... Ирак ... ... ... ... тырысып, оның ұлан-ғайыр мұнай қорын
иеленiп қалуға, сөйтiп әлемдiк мұнай бағасын реттеудi өз қолына алуға және
бәсекелес Ресей, ... ... ... ... ... ... ... отыр. Аталмыш елдердiң экономикалық және басқа тұрғыдан iлгерiлеуi,
евроның өсiп, ... ... ... ... ұмтылған АҚШ
үкiметiне тыныштық берер емес. Оның үстiне жақындап келе жатқан
президенттiк сайлауда тағы да ... ... ... ­ үмiт ... ... ... ... да бас тартпауға итермелеп келедi. Алайда
жемтiктен сыбаға дәметкен есек дәме ... ... ... ... да бар) ... көптеген мемлекеттерi соғысқа қарсылық бiлдiрiп
отыр, және зұлымдық ошағы Ирак немесе басқа бiр ... елi ... нақ ... өзi екенi белгiлi болып қалды.
Әрине, бiз әлемдiк саясатқа талдау жасаудан аулақпыз, бiрақ, өкiнiшке орай
мұсылмандар туралы айтылатын кезкелген әңгiме бiздiң өркениетiмiздiң,
дүниетанымымыздың ... ... ... ... ... - ... ... жанға батады. Ал басшыларымыз көбiнесе дiндi тек
терроризм тұрғысынан ғана сөз ... ... бәрi көп ... ... ... ... себеп болып жатады. Ендеше, әдiлдiгi әлемнiң
көптеген ойшылдарына таңдай қақтырған дiнiмiздi оқып бiлуге, Аллаһ нәсiп
еткен ата дiнiмiздi тануға ұмтылайық, ... ... ... №4 шілде-тамыз, 2003ж
“Алдаспан” №3-4, 2003ж
“Қазақстан” ұлттық энцклопедия , 3 том, 321 бет
www.islam.nur.kz

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адастырушы діни ағымдар8 бет
Қазақстанның зайырлы мемлекет ретінде дамуы: мазмұны, белгілері, болашағы5 бет
XIX ғ. II жартысы, XX ғ. бас кезіндегі қазақ әдеби тілінің діни лексикалық сипаты5 бет
Жас өспірімдік-әлеуметтік-психологиялық құбылыс5 бет
Жоғары сынып оқушысының танымдық қызығулары мен кәсіби анықталуы7 бет
Темперамент – психикалық іс-әрекет пен мінез-құлықтың формальды – динамикалық қасиеттері9 бет
Теориялық және қолданбалы әлеуметтану.13 бет
Тұлға туралы ақпарат3 бет
Тұлға туралы теориялар7 бет
Тұлға туралы теориялар жайлы ақпарат5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь