Құқықтың негізгі тарихи типтері, қағидалары (принциптері) және функциялары

1. Құқықтың тарихи типтері
2. Құқықтың қағидалары (принциптері)
3. Құқықтың функциялары
4. Құқық, экономика және саясат
5. Қолданылған әдебиеттер тізімі
Құқық пайда болғаннан кейін өзінің эволюциялық және революциялық дамуы барысында қоғамдық-экономикалық фор¬мация шеңбері мағынасында өзіне тән сипаттарға және ерекшеліктерге ие болады. Өзіндік мәні бар құқықтық жүйеге құқық¬тың тарихи типтері сәйкес келеді. Құқықтың тарихи типтері дегеніміз арнайы формацияның меншік қатынастары қалыптастырған құқықтың мәндік мазмұнын айқындайтын ерекшеліктердің жиынтығы. Адамзаттың тарихи дамуы құқықтың негізінде төрт типін қалыптастырады: құл иеленушілік, феодалдық, буржуазиялық және социалистік. Алғашқы қауымдық құрылыс ыдырағаннан кейін пайда болған. Құл иеленушілік құқықтың өзіне тән ерекшеліктері мынандай сипаттармен айқындалады:
1. Т.Н.Радько. Функции социалистического права. //Советское государство и право. 1977. № 5.
2. С.САлексеев. Общая теория права. Т. 2. М., 1981.
3. Т.Н.Радько. Методологические вопросы познания функции права. Волгоград, 1974.
4. Методологические и теоретические проблемы юридической науки. М., 1986.
5. С.А.Табанов. Салыстырмалы құқықтану негіздері. Алматы, 2003.
6. Т.Ағдарбеков. Мемлекет және құқық теориясы. Алматы, 2003.
7. Теория государства и права. М, 2004.
8. М.И.Байтин. Понятие права и современность. //Вопросы тео¬рии государства и права. Вып.1. Саратов, 1998.
9. ЮА.Вехориев. Типология государства. Цивилизованные типы государства. // Вестник Нижнегородского государственного универ¬ситета им. Н.ИЛобачевского. http:/www.unn.ru//rus/books/vestnik3/ stat3.htm
10. Теория государства и права. Учебное пособие. Вып.2, М., 1994.
        
        Құқықтың негізгі тарихи типтері, қағидалары  (принциптері)  және
функциялары
Жоспар:
1. Құқықтың тарихи типтері
2. ... ... ... ... функциялары
4. Құқық, экономика және саясат
5. Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Құқықтың ... ... ... ... ... ... эволюциялық және революциялық дамуы
барысында қоғамдық-экономикалық формация шеңбері мағынасында өзіне тән
сипаттарға және ... ие ... ... мәні бар ... ... ... типтері сәйкес келеді. Құқықтың тарихи типтері дегеніміз
арнайы формацияның меншік ... ... ... ... ... ... ... Адамзаттың тарихи дамуы
құқықтың негізінде төрт типін қалыптастырады: құл иеленушілік, феодалдық,
буржуазиялық және социалистік. Алғашқы ... ... ... ... болған. Құл иеленушілік құқықтың өзіне тән ерекшеліктері мынандай
сипаттармен айқындалады:
- Құл иеленушілік құқық құл ... ... ... және олардың
шексіз саяси биліктерін, диктатурасын бекітеді, үстемдігін жариялайды.
Фараон патшалар ... ... ... ... оның ... деп
танылды. Құқықтың барлық тетіктері осы ... ... ... Құл иеленушілік құқық негізгі өндірістік құрал-жабдықтарға және
құлдарға жеке меншікті ... ... ... ... ... субъектісі бола алмайды. Олар тек қана ... ... ... танылады. Сондықтан оларда сатуға, өлтіруге, ұрып-соғуға,
айуаңдықпен жазалауға құл иеленушілік құқық ... ... ... береді. Мысалы, Рим заңгерлері құлдардың құқықтарын, қоғамда
алатын орындарын «Servus ... vocale est» (құл ... ... ... Құл ... ... ... қағидасын (жанға-жан, қанға-қан)
бекітеді. ... ... ... ... ... «Егер біреу
басқанын сүйгенін ... ... онын ... ... ... деп
көрсетілген.
- Құл иеленушілік құқық талион қағидаларымен қатар мүліктік композицияға
мүмкіндіктер береді. Бірақ, бұл институт ... ... ... ... ... ... ... болған.
- Құлдардың құл болып ... «natura humana» ... ... Құл болу туа ... ... ... ... құбылыс
ретінде танылады.
- Құл иеленушілік құқық патриархалық отбасында әкенің ... ... Рим құқы ... әкесі баласын құлдыққа сатуға құқылы.
- Құл иеленушілік құқықтық талаптары әйелді тек бала туу және ... үшін ... ... ... ... ... Үндістанның Ману
заңдары әйелдерге туа біткеннен табиғи жеңіл ... тән ... жас ... болмасын ез беттерімен өмір сүру қабілеттері жоқ.
Сондықтан әйелдер бала кездеріне, әкелеріне, жас ... ... ... ... ... ... ... деген норманы бекіткен.
2. Феодалдық типтегі құқық. Феодалдық құқық құл иеленуші мемлекет
күйрегеннен және жер ... ... ... алғашқы қауымдық құрылыс
ыдырағаннан кейін пайда болған құқықтық жүйе. Феодалдық типтегі ... ... ... ... ... ... нормалардың
жиынтығы. Оның өзіне тән мынандай ерекшеліктері бар:
- Феодалдық типтегі құқық феодалдардың ... ... ... ... ... жеке ... ... таниды. Жері жоқ
шаруалар тобын феодалдарға тәуелді етеді.
- Феодализм дәуірі оның құқықтық жүйесін ... ... ... Қоғамдық саяси қатынастардың барлық ... ... ... пен ... пұрсаттылық қасиеттерімен айқындалады.
Мысалы, «Русская правда» заңы ... ... ... ... өлгеннен
кейін, егер ұлдары жоқ болса, қыздарына өтетін болса, шаруалар ... ... ... меншіктері боярға тиісті болып, қыздарына аз
ғана бөлігі мұрагерлікке ... ... ... ... діни мағынамен сипатталынады және ерекшеленеді.
Дін мемлекеттің барлық істерінде басшылық рөл ... ... ... сот ісіне шіркеу тікелей араласады, діни нормаларды бұзу құдайға ... ... ... ... ... ... ... түседі. Шіркеу соттарында инквизиция
процесі арқылы өлім жазасын қолдану кең етек ... ... және ... ... ... ... қолдану өмірдің заңына айналады. Отқа
өртеу, басын шабу, қинап өлтіру сияқты жазалар кең ... ... ... ... ... ... ... Ян Гусь сынды ... үшін ... ... ... ... ... партикулярлық сипатқа ие. Мемлекет ішіндегі
герцогтер, княздер, барондар иелік еткен жерлерінде өз мүдделеріне сай ... ... ... қалыптастырған. Бір аумақтың заңдары бір аумақтың
заңдарына сәйкес келмейді, мемлекетте жүйеленген ... ... ... ... құқық. Феодализмдегі қалыптасқан қоғамдық қатынастардын
дамуы XVI- XVIII ғасырлардың аралығындағы Еуропада ірі ... ... әкеп ... XVI ... ... ... Англияда, 1789 жылы Францияда феодалдық мемлекеттің ескірген, даму
заңдылығын тежеген ... мен ... ... революциялық жолмен
жойылып, буржуазиялық типтегі мемлекет және құқық жүйесі ... ... ... жарияланған «Адам және азамзат ... ... ... ... ... ... еркін және кең
құқылы ... ... ... ... тек қана ... ... мүмкін», — деген ... ... ... ... негізгі идеясын дүние жүзіне паш етті. Екіншіден, буржуазиялық
құқық жеке меншік құқын ең қасиетті деп ... оған қол сұғу ... ... айыпталуымен қатар, қатаң түрде жазаланады. ... ... ... мына норманы бекітті: ... ... және ... ... ... ешкім одан айыра алмайды, айыру
тек ғана заң, тәртіп бойынша күмәнсіз қоғамдық ... ... ... ... орын толтырған жағдайда іске асырылады». ... ... ... адамдардың табиғи және ажыратылмайтын
құқықтары екені қағида ретінде жарияланады. Аталмыш саяси құқықтық идеялар
кейініректе ... жүзі ... ... ... ... типтегі құқықтың мынандай ерекшеліктері бар:
1. Буржуазиялық құқық капиталистік өндірістік қатынастарды реттеуге
бейімделген ... Бұл ... ... ... ... ... ... барысында көптеген ежелгі Рим құқының институттарын
енгізеді.
2. Буржуазиялық құқық феодалдық құқық бекіткен сословиелік айырмашылықтарды
жояды. ... ... заң ... тең ... жариялайды. Азамат
деген ұғымды енгізеді. Ұлы француз революциясы жариялаған «Адам және ... ... ... ... мағынада: «Заң — жалпының
еркін ... ... ... оны ... ... ... ... өкілдері
арқылы қатысуға құқықтары бар. Ол қамкорлық жасағанда да, жазалағанда да
бәріне тең болуы ... ... ... заң ... ... ... қоғамдық лауазымға қолдарының жетулеріне теңдік
дәрежесінде жол ашық...», —деп жариялады.
3. ... ... ... және жеке ... ... ... ... басқару жүйесінде қалыптасқан қатынастарды реттеу ... ... ... ал жеке ... ... ... меншікті иемделу,
пайдалану және билеуден туындайтын қатынастарды ... ... және жеке ... ... буржуазиялық құқықтың тиімділігін
арттырады, оның реттеу мүмкіншілігінің қең, ауқымды ... ... ... ... шарттардың, келісімдердің еркіндігін салтанатты
түрде жариялайды, олардың орындалуы мен қамтамасыз етілуі ... ... ... Бұл талап ежелгі Рим құкы ... «Pacta ... ... ... тиіс) қағидасын дамытудын үлгісі.
5. Буржуазиялық құқық прогрессивтік ... ... ... ... ... бола ... принципін жариялайды, яғни тек мемлекет
тарапынан бекітілген қылмыстың түрлері ғана ... деп ... ... құқық 1917 жылы Қазан төңкерісінен кейін Кеңес мемлекеті
қалыптастырған тарихи ... ... ... ... ... ... ... режим мен коммунистік партияның диктатурасын бекіткен
нормалардың жиынтығы. Социалистік ... ... ... ... шығарады, барлық тарихи типтегі құқықтарды үстем таптардың заңға
айналдырылған еркі деп ... ... ... ... ... ... Ал, ... құқық ең жоғарғы типтегі құқық деп
жарияланады. ... ... тән ... ... ... ... ... буржуазиялық құқықты мүлдем жоюдың ... ... оның мәні мен ... репрессиялық нормалардан
қалыптасады. Мысалы, сайлау құқынан ... ... ... ... теңсіздігін ашық түрде бекіту және т.б.
2. Социалистік құқық барлық өндірістік ... ... ... бекітеді. Жеке меншікті «буржуазиялық, халықты қанауға бағытталған»
деген желеумен өндірістік қатынастардан мүлдем ... Жеке ... ... қас жауы ... ... Мемлекеттік билік жүргізуде жұмысшы табының және оған басшылық жасайтын
коммунистік партияның үстемдігі ... ... ... мен
қаулылары барлық ұйым, мекеме, кәсіпорындарға және жеке ... ... ... ... ... мемлекет қағида ретінде жарияланған
плюрализмге еш уақытта жол ... ... ... ... ... Жеке ... ой-пікірі, қимыл-әрекеті тек қана
коммунистік идеологияға сәйкес болуы тиіс. Еркін пікір, сөз ... ... ... ... ... құқық нарықтық экономика заңы ... ... ... ... ... ... көлемінде жоспарлық
экономикалық қатынастарды ғана бекітеді. Түйме шығарудан ғарыш ... ... ... ... негізде жоспарланады. Жоспар заң мағынасымен
бірдей ... ... ... ... ... қылмыстық
жауапкершілікті тудырады.
6. Социалистік құқық пролетарлық интернационализм желеуімен ұлттық ... ... ... ... тыйым салады, тілдердің дамуын
тежейді. Мысал ретінде ... ... ... егер XX ... ... ... Социалистік Федерациясында 200-ге жуық тілде
сөйлейтін этностар болған болса, 1979 жылға ... ... ... ... ... қалғаны анық болған. Бір сөзбен айтқанда Кеңес өкіметі 108
ұлттардың ... ... ... ... ... ... кашубтар
деген этностық топ жойылды. Дағыстандағы ... ... ... ... ... ... ... мүлдем жойылды.
7. Социалистік құқық экономиканың нарықтық қатынастарға тәуелді ... ... оның ... ... этатистік үстемдігін орнатады. Бұл
процесс мемлекеттік биліктің бақылаусыздығына, құқықтық ... әкеп ... ... сай ... ... ... бассыздыққа және құқықтық қағидаларға қайшы ... ... ... жол ... Субъективизм мен волюнтаризм
құқық жүйесінің негізін қалыптастырады.
2. Құқықтың қағидалары (Принциптері)
Құқық теориясында құқық қағидасы (принципі) деп ... ... ... барысында қалыптасқан құқық жүйесінің қалыптасу ... ... ... ... жиынтығын айтады. Зерттеуші
Л.Р.Сюкияйненнің тұжырымы ... ... ...... құндылықтары
болып табылады».
Құқықтың қағидалары құқықтың ... ... және ... ... ... ... ... Халық құқық қағидаларын
тану және оған сену арқылы ... әділ ... ... ... ... қағидалары мынандай түрлерге бөлінеді:
1. Халық билігінің баяндылығы. Бұл ... ... ... ... мына ... бекітіледі:
1. Мемлекеттік биліктің бірден-бір бастауы — халық.
2. Халық билікті тікелей республикалық ... және ... ... жүзеге асырады, сондай-ақ өз билігін ... ... ... ... ... Республикасында билікті ешкім де иемденіп кете ... ... ... заң ... ... ... пен мемлекет
атынан билік жүргізуге Республика Президентінің, сондай-ақ ... ... ... ... құқығы бар. Республика
Үкіметі мен өзге де мемлекеттік ... ... ... ... берілген
өкілеттіктері шегінде ғана билік жүргізеді.
2.Демократизм. Қазақстан Республикасында құқық адам және ... ... ... ... ... ... басқару
тетіктеріне құқықтық жүйеде пайдалану арқылы халықтың ... ... ... ... ... ... іс ... асуына барлық мүмкіндіктерді
жасайды.
Біздің мемлекетімізде құқықтың демократизм қағидаларының іске асырылуы
үш бағытта жүргізіледі:
а) Азаматтардың ... мен ... ... ... ... емес ... құқықтары мен бостандықтарын Конституциялық
талаптарға сай дамыту, азаматтық қоғамның толыққанды дәрежеде қалыптасуына
мүмкіндіктер ... ... ... ... ... ... ... барлық
саласында заңдылықты нығайту. Заңды орындау барлық заңды тұлғалар мен жеке
тұлғалардың ... ... ... Заң ... ... ... мен мемлекеттік органдар халықтың бақылауынан тысқары қалады,
бюрократия ... адам ... ... тапталады.
3. Барлық адам және адамзаттардың заң алдындағы тең құқылығы. Ешкім
ұлтына, нәсіліне, әлеуметтік тегіне, ... ... ... қарамастан
кұқық нормалары талабы шеңберінде артық деп танымайды. Лауазымдарға ие ... ... ... ғана сай ... іске асырылуы тиіс.
Атап айтқанда қазақ елінің ... ... ... ... ... ... ретінде жеке адамдардың құқықтық ... ... ... іс ... ... ерекше көңіл бөледі. Заң алдында барлық
адамдардың ұлтына, нәсіліне, әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... болуына үзділі-кестілі қарсылык
білдіреді. Адамдардың барлығы, туғаннан бастап тең ... кім ... ... (заң ... — С.Ө.) ... емес» - дейді Ақаң. Бұл идеяның
мағынасынан біз құқықтық мемлекеттерде жарияланған табиғи ... ... жеке ... ... ... ... ... заң, құқық алдында тең болу
принципіне сай келеді. Ойшылдың ойынша жеке адамның ... құқы ... ... тиіс ... керісінше, саясат тарихи творчестволық әрекет
ретінде өзінің барлық бағдарламасын, дерективаларын табиғи құқық ... ... ... Құқықтық мемлекеттің негізгі талабы осы».
4. Гуманизм. Адамгершілік қасиетінің асқақтауы ең жоғарғы ... ... ... ... позитивтік құқықта орын тебуі.
Гуманизм негізінде адам құқықтарын ең қастерлі ... ... және оның іс ... ... 3 ... ... Біріншіден,
адамгершілік идеяның құқықтың барлық саласына енуі. Екіншіден, ... ... ... кек алу емес, керісінше, тек қана қажеттіктен
туындайды, келтірілген зиянды зардаптардың орнын ... ... ... үшін ... Осы бағытта жасалған қадамдардың ең бастысы ретінде
өлім жазасын қолдануға мораторий жариялау болып табылады. Үшіншіден, құқық
бұзушылық ... ... ... ... байланысты қажетті
жазаны тағайындау. Гуманизм қағидасы ... ... құру ... діни нормаларды кеңінен қажеттікке жаратады, оларды саналы ... іске ... ... ұлы Абай ... ... ... ... Бұл
ең жоғарғы дәрежедегі гуманизм алланы сүю, оны жаратқан адамды ... ... ... ... ... ... құқықтық нормалар әділеттілік сипаттарға ие
болулары қажет. Әділеттілік - құқықтың іргетасы. Бұл ... ... ... ... ... мына ... іс жүзіне асады:
а) Мемлекет байлығы әділеттілік құқықтың талаптар ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Артықшылық тек халыққа
сіңірген ... ... ғана ... мүмкін.
ә) Әділеттілік тек қана заңдылық негізінде іс жүзіне ... ... ... ... ... оны ... әділеттілікті аяққа таптау.
б) Әркімнің кінәсіне қарай заң алдындағы тең жауаптылығы.
6. Адам құқықтары мен міндеттерінің біртұтастығы. ... ... еш ... ... қарауға болмайды. Бұл екі ұғым ... ... ... ... Адам ... мен ... қарау әділетсіздік пен заңсыздыққа жол ашады.
7. Сендіру мен мәжбүр етуді үйлестіру. Құқықтық реттеудің ... ... ... ... пайдаланылатын талап. Қалай болған
жағдайда да, адамды ең алдымен ... ... тек бұл ... тиімді
нәтижелер болмаған жағдайларда ғана мәжбүр ету шаралары қолданылады.
Сендіру ... ... ... ... қолдану негізінде
болатын болса, мәжбүрлеу шаралары заңнама негізінде іс ... ... ... сендіру мен мәжбүр ету прагмативтік көзқарас негізінде
тәжірибеде пайдаланылады.
3. Құқықтың функциялары
Құқықтың функциялары ... ... ... қатынастарға әсер
етуінің және реттеуінің негізгі бағыттары.
Құқықтық әдебиеттер мен ... ... ... әр ... ... ... авторлар құқықтың функцияларын экономикалық,
саяси, тәрбиелік және сыртқы деп бөліп қараса, С.С.Алексеев ... ... ... ... атап ... Бұл ... динамикалық
функция — қозғалыс үрдісін білдіріп, ... ... ... ... реттеуін аңғартса, статикалық функция мемлекеттің формаларын,
адам құқықтары мен ... ... ... ... ... сай дәрежеде бекітілуі.
Құқықтың функцияларынан әрқашанда онын мәнін, қоғамдық қатынастарды
реттеудегі ... және ... ... ... анық байқауға болады. Құқық
тек атқаратын функциялары арқылы қоғамдық қатынастарға әсер ете ... ... ... активтік реттеу, қорғауға белсенділік танытады.
Құқықтың функциялары қазіргі кезеңде жарық көрген оқулықтарда (А.В.
Малько, Н.И. ... және ... ... екі ... атап
көрсетіледі. Біріншісі, құқықтың функцияларын жалпы әлеуметтік мағынада
тану. Оның ... ... ... мәдени - тарихи, тәрбиелік, әлеуметтік
бақылау және информациялық - бағыттық сияқты функцияларды жатқызады. Екінші
топтағы ... жеке ... ... деп ... олардың санатына
реттейтін және қорғау функцияларын жатқызады. Ал, реттеу функциясын
С.С.Алексеев ... ... ... ... және ... деп екі түрге бөліп қарайды. Схема жүзінде былайша көрініс
береді:
4. ... ... және ... ... ... ... ... үшін экономика мен құқықтың
арақатынастарын терең түсіну қажет. Экономика мен құқық ... ... пен ... ... ... ... Құқық экономиканың туындысы және еш уақытта одан жоғары бола алмайды.
Құқық экономикалық катынастардың жиынтығын, оның зандарын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... деген меншік құқықтық қатынастары ... ... ... ... ... айқындайды. Құқық экономиканы қамтамасыз
етеді. Оның ... мен ... ... ... ... ... ... құқық
экономиканың дамуына тосқауылдар қоюы да мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... дамуын
тежеуі әбден мүмкін.
2. Сонымен қатар, құкық экономикадан бөлек, өз ... ... ... әсер ... ... ... ... реттеу, қорғау
арқылы құқық үлкен мүмкіндіктерге жол ашады. ... ... ... ... ... санатқа көтереді. Мысалы, АҚШ-та
Ф.Рузвельт, Д.Кеннеди сияқты Президенттер ... ... ... ... алып ... ... ... көп елдерде болған.
Саясат құқықтан кең мағынада танылады. Теориялық мағынада ... әр ... ... ... және ... беріледі. Саясат
деген мемлекет ісіне қатысу (В.И. Ленин) деген ұғым үлкен мәндік сипатқа
ие. ... ... ... ... сыртқы, ішкі, мәдени, тіл ұлттық
идеология, дін ... ... ... қамтиды. Мемлекет жүргізген
саясаттар құқық арқылы іс ... ... ... ... іс ... оның ... ретінде бағаланады. Құқықтық қағидаларға
негізделмеген саясат халықтың ... ... ... ... ... ... ... Функции социалистического права. //Советское государство и
право. 1977. № 5.
2. С.САлексеев. Общая теория ... Т. 2. М., ... ... Методологические вопросы познания функции права. Волгоград,
1974.
4. Методологические и теоретические проблемы юридической науки. М., 1986.
5. С.А.Табанов. Салыстырмалы құқықтану ... ... ... ... ... және ... ... Алматы, 2003.
7. Теория государства и права. М, 2004.
8. М.И.Байтин. Понятие права и современность. ... ... ... права. Вып.1. Саратов, 1998.
9. ЮА.Вехориев. Типология государства. Цивилизованные типы государства. //
Вестник Нижнегородского государственного университета им. ... ... ... ... и права. Учебное пособие. Вып.2, М., 1994.
-----------------------
Құқықтық функциялар
Жалпы әлеуметтік
Мәдени - тарих
Тәрбиелік
Әлеуметтік ... ... ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазіргі кездегі негізгі құқықтық жүйелер4 бет
Информатика ( лекциялар )103 бет
Сөз тіркестерін өңдеу8 бет
Аймақтардың оптимальды ормандылығы10 бет
Ауыл шаруашылық малдарының эмбриондарын трансплантациялау69 бет
Басқару мәселелерін шешудің ақпараттық технологиясын эскизді жобалау4 бет
Басқару мәселелерін шешудің ақпараттық технологиясын эскизді жобалау. Жобалау алдындағы анализ элементтері. Техникалық жобалаудың элементтері10 бет
Жанұя құрамы, түрлері5 бет
Жеміс өсімдіктерінің өсу және жеміс салу заңдылықтары туралы5 бет
Сабақ оқытудың негізгі түрі, қазіргі сабақтың құрылымы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь