Жерасты суларның қозғалысы

Жер асты су лары ауырлық күшінің әсеріне байланысты қоректену аймағынан арылу аймағына қарайқозғалады. Алдыңғысында судың биіктік деңгейі барынша жоғары, ал кейінгісінде едәуір келеді. Жер асты суларының кқоректену аймағы болып may жоталары және оларды қоршаған тауалды шлейфтері (жаймалары), суайрық жазықтықтары т.б. бедердің биік бөліктері саналады. Жер асты суларының қоректену аймағы бөгендердің, жер суаратын каналдардың аймағында орналасуы мүмкін.
Жер асты суларының арылуы өзен аңғарларында (грунт суларын қоректендіретін жазық өңерлер өзендерінің сағаларын қоспағанда), жыралар мен сайларда, әдетте, суды жақсы өткізетін жыныстар мен суды нашар өткізетін жыныстар алмасатын, жер бетіне шығатын су жиылып қалатын may бөктеріндегі бедердің күрт иілетін орындарында байқалады. Жер асты суларының жасанды арылуы скважиналардан, құдықтардан, құрғатушы кәріздерден су тартумен байланысты.
        
        Тақырыбы: жерасты суларның қозғалысы
ЖЕР АСТЫ СУЛАРЫ ДИНАМИКАСЫНЫҢ НЕПЗДЕРІ Жер асты суларының қозғалысы
Жер асты су лары ... ... ... ... ... ... ... қарайқозғалады. Алдыңғысында судың биіктік деңгейі барынша
жоғары, ал кейінгісінде едәуір келеді. Жер асты суларының кқоректену ... may ... және ... ... ... ... (жаймалары),
суайрық жазықтықтары т.б. бедердің биік бөліктері саналады. Жер асты
суларының қоректену аймағы ... жер ... ... ... мүмкін.
Жер асты суларының арылуы өзен ... ... ... ... ... өзендерінің сағаларын қоспағанда), жыралар
мен сайларда, әдетте, суды жақсы өткізетін ... мен суды ... ... ... жер ... ... су жиылып қалатын may
бөктеріндегі бедердің күрт ... ... ... Жер асты
суларының жасанды арылуы скважиналардан, құдықтардан, құрғатушы кәріздерден
су тартумен байланысты. Грукнт ... ... ... ... ... сәйкес келеді. Борпылдақ және қатты ... ... ... сумиен бүтіндей толған жағдайдағы осыларды бойлай қозғалуы
фильтрлену ... деп ... Егер су may ... ... ... ... мен ... арқылы қозғалатын болса, ... деп ... ... суының, жер беті суларының ... ... ... инфлюация деп аталады. Жер асты суларының
қозғалысы ауанды ... және ... ... ... анықталмаған, бірқалыпты және бірқалыпсыз болып ажыратылады. Ауанды
(ламинарлық) немесе параллель қозғалыс жылдамдықтың ауыткуынсыз өтеді. Бұл
қозғалыс ... ... ... ... ... Үйтқымалы
(турбуленттік) немесе құйынды қозғалыс ... ... ... ... ... ... ... әр қабаты түрліше
жылдамдықпен қозғалады. Турбуленттік қозғалыс ... ... ... заңына бағынады.
Жер асты суларының анықталған қозғалысы уақыт ішінде тасқынның ... кез ... ... тұрақтылығымен сипатталады. Мұндай
сипаттамаларға су қабатының қалындығы, арын градиенті (айырымы), сүзілу мен
шығынның жылдамдықтары жатады. Егер ... осы ... ... бір уақыт ішінде үнемі өзгеріп отырса, ондай қозғалыс анықталмаған
қозгалыс деп аталады. Супы пластың қалындығы, ... ... ... суы ... ... ... ... жағдайдағы қозғалыс бірқалыпты
қозгалыс деп аталады. Сулы пластың қалындығы, ... жер асты суы ... ... ... ... жер ... ... бірқалыпсыз қозгалыс деп аталады.
Жер асты сулары қозғалысының заңдары
Сүзгіленудің бірқалыпты заңы (Дарси заңы). Жер асты ... ... ... заңына бағынады. Дарси заңы деген атпен белгілі бұл
заң былайша өрнектеледі:
Q = Kiw, ... Q - ... ... ... яғни ... ... ... арқылы
ақыт бірлігі ішінде ағып өтетін судың мөлшері, м3/тәул. К - may жынысының
сүзілу коэффициент'!, ... I - арын ... ... ... W - ... ... ... м2.
Арын градиенті грунт суларының еркін бетінің еңістігін немесе ... ... ... ... Арын град иенmi мы на формула
бойынша есептеледі: (1- сурет)
H1 - H2
I ... H1- ... ... ... ... арынды сулардың пьезометрлік
деңгейінің I қимасы бойынша биіктігі, Н2-ІІ қимасы бойынша ... ... ... ... ... ... ... биіктігі; егер су
өткізбейтін жыныс қабаты горизонтал күйде орналасса, онда Н1 мен Н2 грунт
сулары үшін ... ... һ1 мен һ2-ге ... 1-1 және ... ара ... ... сүзгі жолы. Грунт суларының арын
градиентін гидроизогипстер (грунт сулары бетінің ... ... ... ... ... ... Арын ... шамасы
бедердің еңістігіне, оның ... ... сулы ... су ... ... ... қоректену және арылу
(кәріздену) биіктерінің өзара қатысына, осы ... ... т.б. ... ... Арын ... ... уақыт
ішінде тұрақты болып қалмайды. Бұл грунт ... ... ... ... бәсеңдегенде кемүі мүмкін.
Сүзілудің бірқалыпты заңы. Г.Н.Каменский бойынша сүзгілену жылдамдығы
тәулігіне 400 м-ге ... ... ... және жарықтық жыныстарға тура
келеді. Бұл ... ... ... шегі ... ... саңылаулы
және жарықшақты жыныстардағы судың қозғалысы осы заңға бағынады. Аса ірі
жарықтар мен ... ... ... үшін бұл заң қолданылмайды.
Бұлардағы судың қозғалысы сүзілудің ... ... ... ... Егер 1=1 және W=l деп қабылдасақ, онда (1) теңдеу мы на ... ... ... ... ... ... және арын градиенті 1-ге болғанда,
одан уақыт бірлігі ішінде өтетін су мөлшері ... ... ... ... коэффициентіне өрнектеудің баска да жолы бар. (1)
теңдеудің екі жағын да W-ға ... ... ... - ... ... ... деп ... жылдамдықты көрсетеді, осы
қатынасты υ ... ... Q/W ... ... аламыз, υ-ның осы мәнін (4) теңдеудегі орнына қойсақ,
онда υ= KI, яғни сүзілудің бірқалыпты ... ... ... I=1 болғанда
υ= К, (6)
басқаша айтқанда арын градиенті 1-ге тең болғанда, сүзілу коэффициентінің
шамасы сүзілу ... тең ... ... коэффициентінің ең көбірек
қолданылатын өлшемдері: м/тэул немесе см/с.
Сүзілу жылдамдығы немесе су ... ... ... ... may ... ... ... нақты жылдамдығын
бермейді. Мәселен, кәдімгі каналдар мен ... ... су ... ... ... ... жылдамдықпен қозғалар еді деген сүрақ туар еді.
Шынында сүзілу кезінде су осы қабат қимасының біраз бөлігін ғана ... ... өзге ... жыныстың түйірлері толтырады. Қозғалған судың нақты
жылдамдығын и шығынды Q қимасының ... ... яғни ... ... W ... ... ... n көбейтуден алынатын
қуыстардың (саңылаулардың) ауданына белу ... ... ... ... ... былайша анықталады:
и= Q/Wn (7
(5) және (7) теңдеулерді салыстырсақ, онда υ= иn бүдан
и =υ/n (8
екенін аламыз. ... ... ... ... ... ... ... мен қуыстылық
коэффициентінің көбейтіндісіне тең, n ... ... кіші ... ... ... ... су қозғалысының нақты
жылдамдығынан ... кіші ... ... ... ... ... Үйтқымалы қозғалыс аса
жарықшақты жыныстарға тән келеді. Егер тай ... ірі ... ... ... ... бұлардағы су қозғалысы сүзілудің бірқалыпсыз
заңына бағынады. Бұл ... ... ... ... и - сүзілу жылдамдығы; К - сүзілу коэффициент'!; I - арын
градиенті.
Сонымен үйтқымалы қозғалыста ... ... ... арын ... ... ... асты сулары қозғалысының бағыты мен жылдамдығын анықтау
Грунт сулары қозғалысының багытын ... ... ... ... жер асты ... ... бағытын және нақты
жылдамдығын білу қажет. Грунт сулары тасқынының ... ... ... ... еңіс ... ... грунт суларының қозғалу бағытын
анықтау үшін осы сулар шарасының еңістік бағытын анықтау жеткілікті.
Су шарасының еңістігін гидроизогипстер картасы ... ... ... ... жоқ болса, грунт тасқынының бағытын үшбүрыш ... ... ... ... ... ... анықтау. Жер
асты сулары қозғалысының жылдамдығы, тіпті қүрамы біртекті may ... ... ... ... жер асты ... ... ... сөз болғанда, алдымен қозғалыстың орташа жылдамдығы еске алынады.
Тәулігіне ... ... ... ... метрге дейін жететінбүл
жылдамдық даладағы жүмыс басында индикаторлар, геофизикалық әдіс ... ... ... ... тәжірибе скважинасына судың химиялық құрамын
(немесе түсін) өзгертетін зат түсіріледі де, жер асты ... ... ... ... ... ... скважиналыры арқылы өзгеріске
үшыраған осы судың ... ... ... ... және ... ... ... may жыныстарының сипатына байланысты
болады. Олардың бір-бірінен қашықтығы (3-сурет)
2
3-сурет
ірі түйірлі құмдарда 2 - 5 м, ұсақ ... ... 1 - 2 м, ... және ... суды баяу ... жыныстарда 0,5 - 1,5 м болады.
Радиус бойынша орналастырылған байқау скважиналарының ... ... - 1,5 м. Су ... нақты жылдамдығын мына ... ... = ,
t2 ... I - ... және ... скважиналарының ара қашықтығы; t2 ... ... ... келіп жеткен уақыты; t1 ... ... ... ... ... ... әдісі химиялық,
колориметрлік, электролиттік болып ажыратылады.
Химиялық әдіс. ... ... ... ас тұзының ерітіндісі
түрінде еңгізілетін хлор ионы, хлорлы литий, хлорлы аммоний ... ала ... хлор ... мөлшерін анықтайды. Байқау скважинасындағы
индикатордың пайда болуынан алынған ... азот ... ... ... арқылы табады. Индикатордың пайда болу уақыты
белгіленеді.
Колориметрлік ... ... ... may ... ... ... бояуды
пайдаланады. Сілтілі сулар болғанда алдымен ... ... ... ... ... ... ... Қышқыл сулар
үшін қышқылдардың әлсіз ерітіндісінде ерітілген метилен көгашін және анилин
көгашін қолданылады.
Бұлардың ішінде көбірек қолданылатыны ... Оның ... ... ... өзінен пайда болатын жасыл түсті ... ... ... әдіс химиялық әдіске ұқсас. Айырмашылығы электролит
енгізгенде төмендейтін судың омдық кедергісін тәжірибе барысында ... ... ... хлорлы аммоний, ас тузы пайдаланылады.
Индикаторлармен тәжірибе жүргізу ... ... ... ... ... ... ... жер асты суынынң минералдануы темен болған
жағдайда қолданылады. Бул ... ... ... ... Бұл әдіс ... ... меншікті электрлік кедергісін
резистивиметр деп аталатын аспаптың көмегімен өлшеуге ... ... ... ... ... табиғи жағдайдағы
судың электрлік кедергісі өлшенеді. Скважинаға ... ... ... ... ... рет ... ... Судың қозғалыс
жылдамдығын мына формула бойынша анықтайды.
мундағы υк- судың қозғалыс жылдамдығы; r - ... см; Со - ... ... ... ... г/л; С1 мен С2 ... ... туздардың концентрациясы; t2 мен t1 уақыт моменттері
(электролит енгізілгеннен кейінгі).
Туздардың концентрациясы мен ... ... ... арасында кері байланыс болады. Жер асты сулары қозғалысының
бағыты мен жылдамдығын анықтау үшін ... ... ... иод,
күкірт, калий т.б.) радиоактивтік изотоптары да ... ... ... ... ... ... скважинасына,
есептеуішті бақылау скважинасына түсіреді.
Радиоактивтік индикаторлар әдісі бөгендердің сүзгіленуін, жер асты және
жер беті суларының өзара ... ... ... (миграциясын)
зерттеуде т.б. жағдайларда кеңінен қолданылады.
Қазір ... ... ... табиғи радиоактивті және турақты
изотоптардың концентрациясын (шамасын) анықтауға ... ... ... қолдануда дамып келеді (дейтерий, тритий, көміртегі -14,
оттегі -18 т.б.). Бул әдіс ... жер асты ... ... ... ... мен жер
беті суларымен қоректенуі, жер беті және жер асты ... ... ... ... мен оны ... ... зерттелуде. Бұл
мақсаттар үшін тритий көбірек қолданылады
Үлкен аумақтарындағы жер асты ... ... ... ... ... мен гидроизопьезалардың карталары жасалад.

Пән: Геология, Геофизика, Геодезия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жер сілкінісі, сел, су тасқыны кезіндегі халықтың іс-әрекеті. қоршаған ортаның ластанушыларынан қорғану әдістері9 бет
«Қапшағай қаласына іргелес оңтүстік телімне құрылыс салу мәселесімен инженерлік геологиялық жұмыстар жобасы»79 бет
Айранкөл кен орны45 бет
Алакөл аумағының геоэкологиялық картасын құру73 бет
Африканың ішкі сулары16 бет
Гидросфера туралы мәліметтер3 бет
Солтүстік Қарамұрын кен орны106 бет
Су ресурстары және оны қорғау14 бет
Суды зерттеу медотикасы15 бет
Табиғи ресурстарға меншік құқығы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь