Қазақстан Республикасы – президенттік басқару нысанындағы унитарлық (біртұтас) мемлекет

Басқару нысаны мынадай мәселелерді түсінуге мүмкіндік береді:
• Мемлекеттің жоғарғы органы қалай құрылады және олардың құрылымы қандай;
• Жоғары және басқа мемлекеттік органдардың арасындағы қарым-қатынастардың негізінде қандай принциптер жатыр;
• Жоғарғы мемлекеттік билік пен тұрғындардың арасындағы қарым-қатынас қалай құрылған;
• Жоғарғы мемлекеттік органдардың ұйымдастыру қызметі азаматтардың құқығы мен бостандығын қамтамасыз етуге қандай деңгейде мүмкіндік береді.
Жоғарыдағы белгілерге байланысты 1995 жылдың 30 тамызында қабылданған Қазақстан республикасы Конституциясының 2-бабына байланысты «Қазақстан Республикасы – президенттік басқару нысанындағы біртұтас мемлекет».
Президенттік басқару нысандары әр елде әр түрлі болады:
1.Президентті парламентсіз сайлау және үкіметті құру тәсілі;
2. Үкіметтің парламенттің алдында емес, президенттің алдындағы жауаптылығы;
        
        1.Қазақстан Республикасы – президенттік басқару нысанындағы унитарлық
(біртұтас) мемлекет
Басқару нысаны мынадай мәселелерді түсінуге мүмкіндік береді:
• Мемлекеттің жоғарғы органы қалай құрылады және ... ... ... және басқа мемлекеттік органдардың арасындағы қарым-
қатынастардың негізінде қандай ... ... ... мемлекеттік билік пен тұрғындардың арасындағы ... ... ... ... ... ... ... қызметі азаматтардың
құқығы мен бостандығын қамтамасыз етуге қандай деңгейде мүмкіндік
береді.
Жоғарыдағы белгілерге байланысты 1995 жылдың 30 тамызында қабылданған
Қазақстан ... ... ... ... ...... ... нысанындағы біртұтас мемлекет».
Президенттік басқару нысандары әр елде әр түрлі болады:
1.Президентті парламентсіз сайлау және үкіметті құру ... ... ... ... ... ... алдындағы
жауаптылығы;
3. Парламенттік Республикаға қарағанда, ... ... ... ... Республика қазіргі кездегі мемлекеттік ... ... ... Қазақстан Республикасында парламентаризммен қатар,
президенттің қолына мемлекет басының және ... ... ... ... Республикасының Конституциясының 40-бабы бойынша:
1. Қазақстан Республикасы Президенті – мемлекеттің басшысы ,
мемлекеттің ішкі және ... ... ... ... , ел ішінде және халықаралық қатынастарды
Қазақстанның атынан ... ... ең ... ... ... ... Президенті – мемлекеттік билік бірлігінің
Конституцияның мызғымастығының, адам және азамат құқықтары мен
бостандықтарының нысаны әрі ... ... ...... ... барлық
тармағының келісіп жұмыс істеуін және ... ... ... ... ... ... жылғы 7-қазанда «Қазақстан Республикасының Конституциясына
өзгерістер мен толықтырулар ... ... » ... Республикасының заңы
қабылданды.
Осы заң негізінде , мемлекеттік билік жүйесін демократияландыру,
Қазақстанда адал және әділ ... ... ... сайлау процесіне саяси
партиялардың қатынасуына мүмкіндік жасау , парламентті биліктің тармағы
ретінде, өкілеттігін кеңейтіп, ... ... ... ... ... ... ... және оның мүшелерінің Парламент алдындағы
жауапершілігін арттырып, ... ... ... ... сотты
құқықтық жүйені, мемлекеттік қызметті одан әрі реформалау көзделді. 1995
жылғы Қазақстан Республикасының ... 19 ... ... ... ... ... ... адамдардың жасына шек қою
алынып тасталды. Ендігі жерде, өмірлік тәжірибесі бар, білімді ... ... ... ... шектелмей пайдаланылады
49-баптың 2-тармағына өзгертулер енгіліп, Парламенттің сайлану мерзімі
4 жыл болып белгіленді. 50-бапқа 5-тармақ қосылып, Сенат ... ... – 6 жыл, ... ... ... ... – 5
жыл болып белгіленді. 50-баптың 3-тармағы өзгертіліп, мәжіліс депуттарының
саны 77-ге дейін көтерілді. 10 ... ... ... байланысты
сайланады.
Мемлекет басшысының кезектен тыс сайлауын өткізуге заңды түрде
мүмкіндік көзделді. Дауыс ... ... ... 50 ... ... ие ... кандидат, сайланғандардың есебіне кіретін
болды. Сонымен, сайлаушылардың жартысынан көбі қатысса ғана , ... ... ... ... ... Соған сәйкес аралас сайлау жүйесі
енгізіліп Мәжіліс депутаттарының көбі мажоритарлық жүйе негізінде , ... ...... жүйе ... ... ... арқылы
сайланатын болды. Конституцияның 53-бабының 3-тармағындағы ... ... оның ... ... ... ... не сондай
қызметтің берілмейтіндігі туралы норма алынып тасталды. Себебі, ондай
норма парламент депутатының мәртебесін ... ... ... ... болатын. Заңда Президент сайлауының рәсімдері, еліміздің
қазіргі дамуына сай ... ... ... ... беруге қатынасса ғана, сайлаудың өткізілгені деп белгіленген
41-юаптың 5-тармағындағы кедергілер алынып тасталды. Себебі, дауыс беру,
не бермеу жеке ... еркі ... ... ... ... яғни мұнда
сайлауға келгендерлдің пайызы емес, сайланатын адамға деген сенімдеріне
шек қойылмай дауыс ... ... ... өкілеттілігінің 5 жыл мерзімі 7
жылға ауыстырылды. Презденттіккке кандидаттар үшін жас мөлшерін белгілеу
нормасы да ... ... ... сот ... арналған нормаларға да өзгерістер,
толықтырулар енгізілді.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... «Қазақстан Республикасы Президенті туралы»
2. «Қазақстан Республикасы ... және оның ... ... «Қазақстан Республикасының үкіметі туралы»
4. «Республикалық референдум туралы»
5. «Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ...... ... ... жолдары, басқару
нысанын, мемлекеттік ұйымдастыру нысанын және саяси ... ... ... ... негізі» санатымемлекеттегі басты, заңдылық неге
байланысты екенін белгілесе, «мемлекет нысаны» санаты – қоғамда кім ... ... ... ... және ... ... ... құрылымы
қалай қызмет істейд, ол аумақтың тұрғындары қалай бірріккен, әр түрлі
аумақтық және ... ... ... ... ... қандай
әдістердің және жолдардың көмегімен саяси билік жүргізілетіндігін
көрсетеді.
Мемлекет ... көп ... , ... ... өмірдің өзі,
мемлекеттік институттардың беріктігі тәуелді.
Құық ... – оның ... ... ... ... ... ... жағдайы, ұлттық-тарихи және ... ... ... ... ... әсер ... нысандарының құрамдары (бөліктері):
- Басқару нысаны – жоғарғы ... ... ... мен
ұйымдасуының тәртібі. Олардың бір-бірімен және тұрғындармен
қарым-қатынастары сипатталады.Сонымен бірге, мемлекет нысанының
ерекшелігіне ... ... және ... болып
бөлінеді;
- Мемлекеттік құрылым нысаны – мемлекеттің ... ... пен оның ... ... арасындағы қарым-
қатынастары көрсетіледі. Мемлекеттік құрылым нысанының түрлеріне
унитарлық, федеративтік және конфедеративтік мемлекеттер жатады;
- Саяси режим – мемлекеттік ... іске ... ... ... ... ... Осы ... байланысты
демократиялық, антидемократиялық және саяси режимдерге бөлінеді;
3.Мемлекеттік басқару ... ... ...... ... құрамы, ол жоғарғы
мемлекеттік өкіметтің ұйымдасуының, оның органдарының ... және ... ... ... ... ... билікке мемлекет басшысы жатады.
Мемлекет басшысының жағдайына байланысты монархияға және республикаға
бөлінеді.
Монархия – басқару нысаны, өкімет ... не ... ... ... ...... ... шахтың, императордың,
т.б.
Монархияның белгілеріне:
- жоғарғы өкімет билігі мұра ретінде беріледі;
- басқару уақыты шексіз болады;
- ... ... ... ... ... түрі ... ... халықтың өкілеттік
мекемелері болмайды және мемлекеттің егемендігін алып жүруші жалғыз монарх
болады. ... ... ... ... ... ...... мен Брунейде сақталған және шектелген ... яғни ... ... мемлекеттің егемендігін алып жүруші басқа мемлекеттік
органдар бар, олар өз ... ... ... ... жүргізу үшін
құрылған.(Англия,Япония,Испания,т.б.)
Монархия бірнеше жүз жылдарға созылған уақытта, дүние ... ... ... нысаны болды. Арнайы нысанда, ол бүгінде сақталып,
дүние жүзіндегі елдердің үшінші болігіне ...... ... ... басшысы сайланады және
ауыстырылады, ал оның билігі саййлаушылардың еркінен, не ... ... ... ... өкіметтің сайлануы;
- белгілі уақытқа ғана сайлау;
- сайлаушылардың ... ... ... құрады, ол кімнің бақылауында және кімге есеп береді,
осыған байланысты республикалар президенттік, ... және ... ... ... (АҚШ, ... ... ... президенттің өзі ғана орындайды, парламенттік респуюликаларда
(Германия, Италия,т.б.) – парламент, аралас – ... пен ... ... ... ... ... ... сайланады не
сайлаушылар коллегиясымен, не халықпен тікелей және бір ... және ... ... Ол өзі ... ... және оның
жұмысын өзі басқарады. Бұл мемлекетте ... ... ... ... ... ал президент – парламентті таратпайды. ... ... ... көмегімен президент пен үкіметтің
жұмыстарын шектеуге мүмкіншілігі бар және ... ... ... ... ... аластатуы мүмкін. Президнттің өх жағынан
заң шығарушы органның шешіміне тоқтату ветосын қолдануға құқығы бар.
Парламеттік республикада ... заң ... ... ... ол
соның алдында жауапты. Парламент дауыс беру ... ... ... ... тұтасымен үкіметтің қызметіне, үкіметтің ... ... ... ... ... бар. ... түрде мемлекеттің
басшысы – Президент не парламентпен, не сайлаушылар коллегиясымен, не
халықтың ... ... ... арқылы сайланады. Дегенмен мемлекеттік өкімет
органдарының жүйесінде ол өте қарапайым орында: оның ... ... ... қызметімен тежеледі. Яғни коннституциялық ... ... ... ... өте аз. Шын ... мемлекет
басшысы болып үкімет басшысы есептеледі.
Аралас (жарты президенттік, жарты парламенттік ) республиканың сипатына
үкіметтің екіжақты жауапкершілігі жатады – ... және ... ... ... ... және ... тікелей халықпен
сайланады. Мемлекеттің басшысы президент болып есептеледі. Ол үкіметтің
басшысын және ... ... ... ... ... тағайындайды. Мемлекет басшысы, әдетте министрлер кабинетінің
отырысында төрелік етіп, оның шешімін бекітеді.
Парламент ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі
бар, оған қоса үкіметке сенімсіздік вотумын жариялауға да ... ... ... мен ... арақатынастары
Мемлекет кейпі – біртұтас ... ... тән ... белгілердің жиынтығы.
Бір жағынан, әр түрлі кейіптегі мемлекеттер көптеген ... ... ... бір ... әр ... нысандағы мемлекеттер
кездеседі. Құл иелену монархиямен сипатталса, республика кейпіне ... ... ... ... ...... ... – демократиялық республикалар және конституциялық монархиялар,
социалистік кейіпке – Париж ... ... ... және ... ... жағынан, белгілі тарихи кейіптегі мемлекеттердің ... тек ... ... тән ... Мысалы, сословиелік - өкілетті
монархия, тек феодалдық мемлекеттің ... даму ... ... ... ... және демократиялық республика тек буржуазиялық
кейіптегі мемлекеттерге тән.
Сонымен, көрсетілген кейіптегі ... ... ... ... ... ... мазмұнына ашық қайшы ... және ... сай ... ... құл иеленуші мемлекетті шектелген монархия
нысанында, не ... ... ... ... ... ... бірдей ойлауға болмайды.
Нақты мемлекеттің нысаны оның тараихи кейпімен алдын ала ... ол ... да ... ... экономикалық дамуының деңгейіне,
халықаралық жағдайларға ... ... мен ... ... ара ... ... тек мазмұны көрсетеді.
5. Мемлекеттік құрылым нысандары
Мемлекеттік құрылым нысандары – мемлекет нысанының ... ... ... ... ... және ... бөлудің жолы. Мемлекттің
барлық органдарының белгілі қарым-қатынастарын, оны құрайтын органдардың
бөліктерімен келісімділігін ... ... ... ... ... өкіметтің жергілікті жердегі
билікпен арақатынасы анықталады.
Мемлекеттік құрылым нысандары.
1) Унитарлық – ... ... ... ... мемлекеттік тәуелсіздік белгілері жоқ, олардың
біртұтас жоғарғы органдары және біртұтас заңдар ... ... ... ... ... Данияны, ал
орталықтанбаған унитарлық мемлекеттерге Испания, Франция жатады,
ондағы өте үлкен аумақтар кеңейтілген ... ... ... ... құқықтары негізінде өз мәселелерін еш
қандай тәуелсіз шеше алады.
2) Федеративтік – ... ... ... бөліктері мемлекеттік
тәуелсіздікті, басқа да мемлекеттік белгілерді иемденген. Онда
жоғарғы федералдық ... ... ... ... ... де ... ... органдары бар.
Мысалы Германияда, ... ... ... ... ... бар. ... орталықпен субъектілердің
функциялардың бөлу ... ... ... ... және федерация субъектілерінің
келісімінсіз өзгертілмейді. Сонымен қатар, субъектілердің кейбір
құзіреті тек ... ... ... ...... ... – одақ пен оның ... ... ... Конфедерация – саяси, экономикалық және әскери мақсаттарға ... ... ... ... ... ... органдары құрылуы мүмкін, бірақ олар не
үшін біріккендері туралы мәселелерді реттеумен шұғылданады.
Қазіргі кезде ... ... ... жаңа ... ... ... ... мемлекеттер достастығы деп атайды. Мысалы, қазіргі
әрекеттегі ТМД мемлекеттерін ... ... Ол ... ... түсініксіз жағдайлары көптеу.
Сонымен бірге, жоғарыда айтылған мемлекеттер нысандары сияқты ... да ... ... ... ...... және ... империя дегеніміздің түсінігіне мемлекеттік құрылымдар жатады,
олардың негізгі ...... ... кеңдігі, бір орталықтағы
мықты өкімет билігі, ... шет ... мен ... әр ... ... және ... құрамы. Мысалы, империялар
(Рим, Британия, Ресей) әр түрлі тарихи кезеңдерде пайда болды.
Протекторат – мықты мемлекеттің халі ... ... ... ... әдеттегідей, ондай мемлекеттер тәуелсіздігін жоғалтады
және жерлері жауланып алынуы мүмкін.
Саяси режим : түсінігі және ... ... – саси ... іске асыруға арналған құралдардың,
жолдардың және әдістердің жиынтығы. ... ... ... ... әр түрлі өзгерістер, ең алдымен оның режимінде көрініп,
мемлекеттік құрылым нысанына және мемлекеттік ... ... ... ... режим - саяси режимнің (қимылдағы), функционалдық сипаты. «Саяси
режим» және «Саяси жүйе» бір-бірімен тығыз байланыстағы категориялар. Егер
біріншісі ... ... ... ... ... ... ... сол билік қалай іске асырылатынын, олар қалай әрекет
жасайтынын көрсетеді.
Саяси режимнің ... ең ... ... ... билік жүйесінің
құрылымын алдын-ала ойға елестетуге негіз болды. ... ... ... ... құру ... шын мәніндегі принциптер талқыланады.
Саяси режим - әр ... ... ... ... өмір ... саяси райды
сипаттайды.
Саяси режимнің белгілері:
- саяси үкіметті ұйымдастыру тетігіндегі халықтың қатынасу деңгкйі және
сондай ұйымдасудың жолдары;
- мемлекеттің құқығы мен адам ... және ... ... ... жеке ... бостандығының кепілдігі;
- қоғамдағы билікті іске асыру тетігінің шын сипаты;
- халық пен ... ... ... іске асыру деңгейі;
- ақпарат құралдарының жағдайы, қоғамдағы ашықтықт деңгейі және
мемлекеттік ... ... ... емес ... ... ... жүйесіндегі орны және
ролі;
- заң шығару мен атқару ... ара ... ...... ... ... құрылымы, онда саяси
билік халықтың өз қатынасуымен жүргізіледі. Бұл режимнің ең басты сипатыне
авторитаризм жатады, яғни ... пен ... ... қоғамдық қатынастың бір
түрі ретінде ... ... ... ... ... ... ... және жергілікті жерлерде билік біреудің не бірнеше тығыз
байланысты органдардың қолына ... бір ... ... ... мемлекеттік биліктен қол үзеді;
2. заң шығаруға, атқаруға және сот биліктеріне бөлу ... ... ... ... ... бар ... шын мәнінде сот қосымша орган ретінде ... ... жоқ ... ... ... органдарды, лауазымды адамдарды сайлау,
олардың ... ... есеп ... ... аясы
кеміп, тіпті жоққа болады;
6. мемлекетті басқаруда әкімшілік бұйрық ... ... жеке ... сақталады, былайша айтқанда «жартылай
ашықтық» сақталады;
8. біртұтас идеологиясы болмайды;
9. Қоғамдық өмірдің ... ... ... ... ... (плюрализм) бар, оппозицияға жол берілмейді,
барлық партиялар бастаушы партияның ... ... ... ... ... ... адамның және ... ... ... ... ... іске ... жеке адам билікпен ... ... ... ... ... шын ... қоғам бақылауында жоқ
және тексаяси мақсаттарға ғана паййдаланылады;
14. көшбасшының ролі өте жоғары, бірақ ... ... ... ... ... толық деген мағынаны
береді.
Тоталитарлық режим – пайда ... ... ... бәрінде өзіне тән
ерекшеліктері болған.
Тоталитарлық режим қоғамдық ... ... ... ... ... түрде бақылау жасайтындығымен, адамның толық жағдайда ... және ... ... бағынуымен сипатталады (таза фашистік
кейіптегі мемлекет).
Тоталитарлық саяси режимнің белгілері:
1. Мемлекет қоғамдық өмірдің ... ... ... ... бәрін қамтитын билікке тырысады;
2. Қоғам іс жүзінде түгелімен саяси биліктен бөлінген, бірақ ... ... ... ... ... ... ... ақпарат құралдарының, мәдениеттің, діннің ... жеке ... ... ... ... ... мемлекеттік монополиялық бақылауда болады;
4. Абсолютті құқықтық ... ... ... яғни ... тек сол ... егер ол ... ... деген принципке
негізделген;
5. Мемлекеттік билік бюрократтық жолмен құрылады, қоғамнан ... ... ... ... ... атынан бақылауға
жіберілмейді;
6. Басқарудың әдісі ретінде күштеу, қинау, террор қолданылады;
7. Бір партияның үстемдігі – шын ... ... ... ... қосып жіберу, оппозициялық жолдағы күштерге тыйым салу;
8. Адам мен ... ... ... ... және ... оларды іске асырудың кепілі жоқ;
9. Экономиканың негізіне үлкен меншіктер – общиналық, монополиялық және
мемлекеттік меншіктер жатады;
10. Арнайы бір ғана ... ... ... ... ... билік бір ... ... мен ... ... ... ... ... мемлекеттік органдардың репрессивтік әрекетіне
бақылаудың болмауы;
13. Құқықтық мемлекет пен азаматтық ... ... ... ... тек өзінің ғана көзқарасы бойынша, көпшіліктің
пікірі есепке алынбай ... ... ... мен
институттарға қарсы жүргізіледі;
Азаматтық қоғам және құқықтық мемлекет
1. Тарихи-құқықтық ғылыми ойлардағы ... ... ... ... ... атауды Аристотель айтқан. Аристотель мемлекетті
азаматтық қоғаммен салыстырмады, бірақ бір-біріне қарсы қоймады, ... әр ... ... ескі ... ... өмірде тығыз байланысты
болады. Сонымен қатар, жоғарыда көрсетілгендей оның ойынша азаматтық қоғам
жетілген демократиялық организм ретінде тек ... ... ... ... ... көне полистер сияқты: мемлекеттік органдардың
қызмет мерзімі, биліктің бөлінуі, сөз ... ... ... ... және сырт ... да ... ... мемлекеттің жекелеген
қатынастарға қол сұқпауы, азаматтардың заң алдындағы құқықтарының теңдігі.
Азаматтық қоғамның көне модельге қайтып оралуы жаңа уақытта ... ... ... зерттейтін пәніне айналды:Гроцидің, Гобс, Дж.Локк,
Пейн, Руссо, Гельвеций, Гольбах, Кант, Гегель және басқалар. XVII ... ... ... әлі ... қоғам түсінігінен айырылмаған ... ... олар ... ... формалармен салыстырылмаған, оған
куә Локктың сөзі: «Кейбіреулер айтып жүргендей абсолюттік монархия ... ... ... ... ... ... шын ... азаматтық қоғаммен
қосылмайды, сондықтан жалпы алғанда азаматтық қоғамның басқару нысаны болуы
мумкін емес». Локк және ... ... ... ... ... ... қолдаған, себебі ол қоғамдық келісім негізінде пайда болады,
азаматтардың мүдделерін көрсетеді.
«Азаматтық қоғамның түсінігі тек ... ... және ... қатынастар ғана емес, кеңістік соның ішінде ... ... ... ... ... болатын.
Басқару нысаны
Басқару нысанының ұғымы. Басқару нысаны мемлекет нысаны түсінігінің
анағұрлым кең мағынадағы маңызды ... ... ... ... Ол
биліктің жоғарғы органдарының жүйесіне, олардың арасындағы құзіретті бөлісу
мен өзара әрекеттестік принциптеріне баса назар аударады. ... ... ... ... ... қатарына жатады. Ол бағыт
таңдау мен мемлекеттік саясат басымдылығына және оны ... ... ... ... ... және оның ... түсінікті
болуына айтарлықтай ықпал етеді.
Басқару нысанын анықтау кезінде мына төмендегі мәселелер ескеріледі:
• Мемлекетте қандай органдар және лауазымды тұлғалар жоғары ... Олар ... ... мен ... ... және олардың
арасындағы өзара әрекеттестікке ... пен ... ... ... ... ... ... өмірдің негізгі саласын басқару
жөніндегі құзірет қалай бөлінеді;
• Жоғары биліктің ... ... ... мен ... үшін ашықтық
дәрежесі қандай;
Осы сұрақтардың жауабына қарап ... ... ... ... екенін айырады.
Монархия басқарудың нысаны ретінде мемлекетте бір адамның – ... ... ... ... ... және жоғары прерогативтің
(шексіз құқықтың) тек кейбір нақтылы ... ... ... ... монархтың таққа көп жағдайда мұрагерлік ... ... ... ... ... жолымен келетіндігі жатады,
монархтық міндетті атқарудың белгілі бір мерзімі жоқ, ол өмір ... ... ... пайда болған кезінен күні бүгінге
дейін мемлекетпен бірге келе жатыр. Ол аз ... ... ... ... ... құрылған көптеген мемлекеттерде монархияның
нысаны ... ... ... кезеңдерінде монархия сақталды, ол өзінің
өміршеңдігін, белгілі сбір ішкі қуатын, жаңа әлеуметтік-экономикалық және
саяси ... ... ... ... ... ... да оған қандай да бір түрлерінің бір біріне онша ұқсас еместігін
ескере отырып, нақты-тарихи ... келу ... ... ... деспотиясы, ежелгі рим монархиясы) бір басқа
джа, ортағасырлық ... ... ... ... ... ... күннің монархиясы – бір басқа. Тіпті ... рим ... ... әр ... ... болды: принципат кезеңіне тән
республикалық және монархиялық ... ... ... ... үстемдік құрған кезде, доминат кезеңінде толық ... ... үшін ... және шектеулі деп юөлу дәдірек
келеді. Абсолютті монархтың ролі басшылық ету болды, ...... ... қалыптан тыс басшылық деуге болады: өзі ... ... ... ... ... мен өкілеттігін ешкіммен бөліспей, жеке ... ... ... түбірлі мәселелері срның қарауына жататын еді.
Барлыфқ басқа мемлекеттік органдар мен лауазымды ... оған ... оның ... орындауға міндетті болды. Ортағасырлық шектеулі
монархиялар (мысалы, сословиелік-өкілдік) монархтың билігі ... ... бір ... ... сословиелік-өкілдік жиналыспен)
шектелетіндігімен ерекшеленеді, оған ... ... ... кіретін
жекелеген өкілеттіктер ауысқан.
Қазіргі кезеңде басқарудың монрхиялық нысаны кеңінен тараған. Англия,
Швеция, Жапония, Бельгия, Нидерланды, Норвегия ... ... ... ... ... ... ... Оларда конституциялық монархия
жұмыс істейді, ол монархтың ... ... ... ... ... ерекшеленеді. Монархтың мемлекеттік саясатты жасап, ... ... ... ... ... ... әсері әлсіз.
Монархтың қызметін жауапты дегеннен гөрі ... ... ... ... олар
қажеттіліктен гөрі дәстүрге адалдығын танытуға ... ... ... ... ... бірақ елемеуге де хақылы. Монархтың алдында
емес, парламенттің алдында ... ... ... сайлауда сайлаушылардың
көпшілік дауысын алған партияның өкілдерінен құрылады, ал оның ... ... ... күндері монархиялық басқару нысанын кеңінен ... осы ... ... ... ... ... монархияның пайдалы потенциялы әлі де бар ... және ... ... бір ... ... ие ... келе ... дәлелдейді.
Жоғарыда айтылғандарды қортындылай келе ... ... ... мына ... ... және мемлекеттік-құқықтық
ерекшеліктер тән деп ... ... ... Монарх (король, император, патша, хан, шах) бейнесінде
мемлекеттің дара басшысының ... ... ... ... ... жолмен, туыстық құқығы жолымен,
кейде сайлау жолымен алуы мүмкін;
• Монархтың өз қызметін мерзімсіз, яғни өмір бойы атқаруы;
• Монархтың ішкі және ... ... ... ... бойынша емес, өз құқығы бойынша көрсетуі;
• Монархтың өзінің әрекеті мен қылығына ... ... ... үшін ... нысаны ретінде мемлекеттегі жоғарғы биліктің
заңмен белгіленген мерзім ішінде қызмет ететін бір ... ... ... ... шоғырлануы тән. Олар әдетте жоғарғы заң шығару органы
және мемлекет басшысы болып табылады.
Республиканың, тұтастай алғанда ... өзі ... ... алайда ол мемлекеттік ұйымдасқан қоғамның ... ... ... ... ... ... нысаны – монархияға жол берілді. Ежелгі
Грецияда республикалық мемлекеттіліктің неғұрлым жарқын ... ... ... ... ... ... демократиялық болды, оның
кейбір институттары ... ... ... үшін ... дамудың кейінгі кезеңдерінде де қызығушылық туғызды. Спартада
аристократиялық республика нығайды. Бағыты бойынша оған Рим аристократиялық
республикасы ... еді. ... ... (Венеция, Генуя,
Флоренция, Новгород) сияқты мемлекеттілік нысанын ... ... ... ... танымалдығы мен беделі өсіп, ол монархияны
ығыстыра бастайды, оның позицияларын ... ... бірі ала ... алға жылжып, мемлекеттің ең көп тарған нысаны болып алады.
Капитализм оның ... және ... ... ... егемендігімен
және билікті юөлісуімен, бостандығымен, ... ... ... ... жағдай туғызды, жаңа өмірге талпындырды.
Бүгінгі күні республика өмірді демократияландыру процестеріне мүмкіндік
туғызатын құқықтық мемлекет пен азаматтық қоғамның ... ... ... ... ... табылады.
Көріп отырғанымыздай, дамудың ұзақ жолынан өте отырып, республика
түрленді, ... ... ... грек ... ме бүгінгі
республиканың арйырмашылық жер мен көктей. Олардың дамуындағы ... ... ... республикалар мен бұрынғы республикаларға
белгісіз жаңа белгілер мен сипаттарды жоққа шығармайды. Даму ... тән ... ... ... ... ... ... мешеу және тіпті реакциялық сипат
алатын. Тарихты әлімештеудің қажеті жоқ.
Қазіргі Республикаларды ... және ... деп ... ... жоғары билік эшалоны арасындағы күштердің шынайы
қатынастары мен құзіретті бөлісуі, ... ... ... ... ... Республикада жоғары билік органдары жүйесіндегі ... ... ... ... ол ... ... және
жалпымемлекеттік мәселелерді шешеді. Ол елдің мемлекеттік ... ... ... ... ... үкімет қызметін бақылап отырады.
Егер парламент ... ... ... ... соңғысы отставкаға
кетеді. Кейбір елдерде ... ... ... ... сайлайды
(Италия, Германия), алайда бұл үнемі бола ...... ... ... ... ... ... негізінде сайланады. Сөйте тұра
көпшілік парламенттік Республикаларда мемлекет басшысы құқығының шегі ... оның ... ... ... бар ... басшысын тағайындайды,
елдің қарулы күшінің бас қолбасшысы болып табылады.
Президенттік республиканың айрықша ерекшелігі – мемлекет ... ... ... ... ... Мұнда президенттік парламенттен тек премьер-
министрді (кейде үкіметтің ... да ... ... мүшелерін) тағайындауға
келісімін ала отырып үкіметті тағайындайды. Сондықтан үкіметтің парламент
алдындағы бақылауға ... мен есеп ... ... ал ... ... ... республикаға қарағанда әлдеқайда күшті. Оның
үстіне президенттікреспублика үшін мемлекет басшысының ... ... ... үкімет басшысының функциясымен толық қосып жіберу
(АҚШ), немесе мемлекет басшысының ... ... және ... ... ... ықпалы (Франция, Ресей Федерациясы, Қазақстан, Өзбекстан)
тән. Соның арқасында атқарушы биліктің маңызы арта ... ... заң ... ... ... зияны тимес үшін конституцияда биліктің барлық
тармақтарының іс-әрекетінің келісіп істелуін және ... ... ... ... ... және ... ... көзделген.
Президенттік республикада мемлекет басшысын әдетте халық тура ... ... ... ... ... Жоғарыда аталған
өкілеттіктерден басқа мемлекет басшысының сондай-ақ парламентті мерзімінен
бұрын тарату құқығы, мемлекетте маңызды ... ... ... жасау құқығы, қарулы күштердің жоғарғы бас ... ... т.б. ... бар. Үкіметті құру кезінде ... ... ... үшін ... болып саналатын, оған тек
парламентте басым ... ... ... ғана кіретін ережелерді
сақтамайды.
Осылайша ... ... және ... мына ... ... басқару нысаны болып табылады:
• Мемлекеттің жоғарғы органдарының сайланатындығы;
• Бұл органдардың қызметінің дәл ... ... ... ... басшысының кейбір әрекеттеріне жауапкершілік белгілеу;
• Мемлекеттің жоғарғы органдарындағы билікті жеке құқығы бойынша
емес, халықтың тапсыруы бойынша жүзеге ... ... ... ... және ... ... екі жақтан жауапкершілік.
Мемлекеттік құрылыс нысаны
Мемлекет құрылыс нысанын қарауға кірісе отырып, ең ... ... ... тағы бір ... ... айтылған басқару
нысанынан, сондай-ақ ... ... ... ... табылатындығын
айта кетейік. Осы ұғымды пайдаға асырудың мәнісі, ол ... ... ... ... ... ... ... бірліктің болуы тұрғысынан ашатындығында ... ... ... ... пен жаңа ғана ... өткен мемлекеттің барлық
құрамдас бөліктерініңбиліктері ... ... ... ... нысанының маңызы аса зор: оны қарамайынша орталықпен
жергілікті органдардың ... ... ... ... мен ... ... обьективті бағалау, аймақтық
саясаттың ықпалдылығы мен тиімділігін анықтау, ал көп ... ... ... ... ... мен мәртебесін анықтау, ұлтаралық қарым-қатынасты
сипаттау қиынға соғады.
Егер бастапқы критерий етіп мемлекеттік құрылыс ... ... ... ... мемлекеттер унитарлық және федеративтік болып бөлінген болар
еді. Олардың нақтылы құрылымдарына, мемлекеттік жүйенің түрлі қабаттарының
арасындағы ... ... ... ... ... ... сондай-ақ халықты басқару ісіне тартудың нысандары ... ... ... олардың арасындағы айырмашылық айтарлықтай.
Унитарлық (unitas – бірлік, ... ... ... ... шыққан)
мемлекет бұл біртұтас, өзінің құрамында автономды-мемлекеттік ... ... ... ... ... Осыған қарай
жоғарғы билік органдары, басқару және сот бүкіл ел үшін біртұтас ... Бұл ... елге ... ... және ... ... ... армияға да қатысты. Унитарлық мемлекетте бір
конституция, бір құқықтық ... бір ... ... ... өкілдік, атқару және сот органдары ... ... ... ...

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекет нысандары23 бет
Мемлекет нысандарының жалпы сипаттамасы22 бет
Қазақстан - тәуелсіз, унитарлық мемлекет26 бет
Біртұтас Алаш идеясы және Шығыс Түркістан ұлт-азаттық қозғалысы8 бет
Біртұтас педагогикалық процесс жайлы ұғым23 бет
Біртұтас педагогикалық процестің теориялық мәні14 бет
Біртұтас экономикалық кеңістіктің болашағы қандай?4 бет
Биосферасының біртұтастылық қағидасы9 бет
Жаратылыстану - табиғат туралы біртұтас ғылым6 бет
Кәсіпорын нысанындағы кассадағы нақты ақша есебі бойынша операцияларды ұйымдастыру қызметтері37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь