Ақш-тың Орталық Азияға қатысты геостратегиясы

Кіріспе

І тарау . АҚШтың сыртқы саяси доктринасының
қалыптасуы

1.1. АҚШтағы либералдық дәстүр және сыртқы әлем
1.2. ХІХ.ХХ ғасырдағы АҚШ және оның сыртқы
саясатындағы өзгерістер мен сыртқы саяси доктринасының қалыптасуы
1.3. АҚШтың геостратегиялық және ғаламдық мүдделері


ІІ тарау . АҚШтың Орталық Азия және ТМДға қатысты
Стратегиясы

2.1. Посткеңестік кеңістік
2.2. АҚШтың Орталық Азиядағы мүдделері және көз.
қарасы
2.3. АҚШтың Казақстанға қатысты мүдделерінің шығу тегі


Қорытынды

Әдебиеттер тізімі
Қырғи-қабақ соғысы аяқталысымен әлем біржолата өзгеріп халықаралық қатынастарда жаңа тәртіп орнай бастады. Бұл тәртіпті қалыптастыру және оның жетекшісі болу АҚШ-на тапсырылды. Сол тұстан бастап халықаралық қатынастарда монополярлы сипаттағы жүйе қалыптаса бастады.
Кеңес Одағының құрамындағы автономиялардың тәуелсіздікке қол жеткізуі коммунистік державаның ыдырауының және оның социализм идеясының утопия екндігінің бірден-бір дәлелі. Шамамен 70 жыл бойы өмір сүрген держава бір мезетте жоқ болып қалды. Тарихта бұл оқиға халықаралық қатынастардың жаңа бағытта, сипатта әрі жаңа жүйе аясында дамуына алып келді.
o Уткин А.И. Американская стратегия для ХХІ века, Москва 2000г.
o Кыдырбекулы Д.Б. Геостратегия США в Казахстане: От глобольного к малому измерению, Алматы 2003г.
o Збигнев Бжезинский Великая шахматная доска, Вашингтон 1997г.
o Современные международные отношения м мировая политика, под. ред. Торкунов А.В., Москва 2005г.
o www.google.com/USA’sstrategyinKazakhstan/html
o www.google.com/USAforeignpolicyoncentralasia/html
        
        Қазақстан Республикасының Ғылым және Білім Министрлігі
Абылай хан атындағы Қазақ Халықаралық ... және Әлем ... ... ... ... ... ХҚФ (ХҚ), 303 топ
АҚШ-тың Орталық Азияға қатысты геостратегиясы
Тексерген: Нурман Ш.С.
Алматы 2007 жыл
Мазмұны
Кіріспе
І тарау – АҚШтың сыртқы саяси ... ... ... ... және ... ... ХІХ-ХХ ғасырдағы АҚШ және оның сыртқы
саясатындағы өзгерістер мен сыртқы саяси доктринасының
қалыптасуы
1.3. ... ... және ... ... ...... ... Азия және ТМДға қатысты
Стратегиясы
2.1. Посткеңестік кеңістік
2.2. АҚШтың Орталық ... ... және ... ... Казақстанға қатысты мүдделерінің шығу тегі
Қорытынды
Әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Қырғи-қабақ соғысы аяқталысымен әлем біржолата өзгеріп халықаралық
қатынастарда жаңа тәртіп орнай бастады. Бұл ... ... және ... болу ... ... Сол ... ... халықаралық
қатынастарда монополярлы сипаттағы жүйе қалыптаса бастады.
Кеңес Одағының құрамындағы автономиялардың тәуелсіздікке қол жеткізуі
коммунистік ... ... және оның ... ... ... бірден-бір дәлелі. Шамамен 70 жыл бойы өмір сүрген держава бір
мезетте жоқ болып қалды. Тарихта бұл ... ... ... ... ... әрі жаңа жүйе ... дамуына алып келді.
Батыстың жеңісі әлемге батыстық құндылықтардың ғаламдық деңгейде
таралуына ықпал етіп жаһандану үрдістері АҚШ-тың жетекшілігінде өтеді.
Кеңес Одағының ықпалында болған ... жаңа ... ету ... туындағандықтан АҚШ-тың сол елдерге қатысты
саясаты бірінші кезекке қойылған. ... ... ... ... экономикалық, әлеуметтік дамуына бағыт-бағдар беру
алдыңғы қатарда болған мәселе. Қазақстан, Украина, Белорусия КСРО-ның
ядролық қару-жарақ арсеналының мұрагерлері бола тұра ... бас ... ... ... ... ондағы ядролық қару-жарақты жою және оның
таралуына жол бермеу алғашында басты мәселе болатын. Демек, АҚШ, бұл
шараларды жүзеге асыра отырып өзінің ... ... ... ... елдерге қатысты келесі саяси қадамдарды қолдануға қолайлы жағдай
туғызды.
Еуразия - АҚШ-тың сыртқы саяси доктринасының негізгі ... ... ... ... мәні және ... – Еуразия. Соның ішінде Орта
Азия ерекше назарда. Бұл аймақ АҚШ-тың геостратегиялық, саяси экономикалық
мүдделерінің шоғыры ретінде жоғары маңызға ие. Қазақстан Орта ... бола тұра оның сол ... рөлі ... ... ... ... АҚШ-тың Қазақстанға қатысты стратегиясы және саясаты әлемдік
қауымдастық және біздің ел үшін өзекті мәселелерінің бірі ... ... да ... жұмысым осы мәселеге арналып оның мақсаты сол мәселені
кеңірек әрі тереңірек зерттеп оның ... ашып ... ... ... ... міндеті жоғарыда көтерілген мәселелердің негізін
әрі маңыздылығын ашып көрсетуде негізделеді. Яғни АҚШ-тың Орталық Азияға
қатысты геосаясатының басымдықтарын терең түрде талқылау әрі ... ... ... қатысты геосаяси концепциясы мен
стратегиясының қалыптасуы ұзақ мерзімді қамтымағанымен бұл мәселенің
зерттелу деңгейі жоғары. Николас Спайкменнің «Римленд ... ... 1-ші ... ... болып АҚШ-тың Еуразияға қатысты сыртқы саяси
доктринасының негізін қалыптастырды десе болады., Збигнев Бжезинскийдің
«Ұлы шахмат тақтасы» атты ... ... ... ... ... ... мүдделерінің қиылысатын жері ретінде танып Орталық Азия
аймағын АҚШ-тың геостратегиялық мүдделерінің маңызды объектісі ретінде
таниды. А.И. Уткиннің «Американың жиырма бірінші ... ... ... негізгі сыртқы саяси бағыттарын анықтайды, Д.Б.
Қыдырбекұлының «АҚШ-тың Қазақстандағы геостратегиясы» терең зерттеу деңгейі
негізінде жазылған еңбек.
І тарау – АҚШтың сыртқы ... ... ... ... және ... ... ішкі және сыртқы саясаты либералдық дәстүрлерге
негізделеді. Американ либерализмнің «саяси философия» ретінде ... ... ... ... дәстүр протестантизмге, англо-
саксон өркениетінің құндылықтарына, ағылшын революциясының
демократиялық жетістіктеріне сонымен ағылшын және француз
ағартушыларының идеяларына негізделеді. Бірақ американ либерализмнің
саяси ... ... ... ... ... ... ... жылдарының алғашқы кезеңінде толықтай қалыптасты.
Өзінің туындаған уақытысынан бастап бүгінгі күнге дейін американ
либерализмі өзге идеологияларға қарағанда догмалық және қатаң
құрылымдық идеология сипатына ие ... ... ... ... ... ... ... уақыт бойы күрделі эволюциялық сыннан өтті. Қазір біз
үшін АҚШ-тың сыртқы дүниені либералдық тұрғыдан қабылдауы мен
қарастыруын сондай-ақ ... ... рөлі мен ... ... ... ... ... негізгі белгілері мен
элементтері:
1) Индивидуализм - белгілі бір субъектің (жеке тұлға) жекелей
жетістіктерге қол жеткізу мүмкіндігі.
2) Еркін рынок моделін ... ... ... ... ... деп ... Прогреске жан-жалсыз, қақтығыссыз қол жеткізуге болады деген идеалға
сенім ... ең ... ... мен ... ... ... ... негізінде.
4) Халықаралық қатынастар элементтері арасындағы теңсіздік жағдайын
объективті шындық әрі заңды процесс ретінде қарастыру.
5) Демократияны ең жоғарғы құндылықтардың бірі ... ... ... ... универсалды идеал ретінде қарау
және соған сенім білдіру.
6) Американ тәжірибесінің озық сипатына көз жеткізу және ... ... ... ... мүмкіндігіне сену әрі бүкіл
әлемге либералды демократиялық құндылықтарын таратудағы АҚШ-тың
«жаһандық миссиясына» сенім арту, мойындау.
7) Америкадан тыс жатқан ... ... ... осы ... ... ... әрі ыңғайлы орта ретінде қабылдау.
8) Елдегі және сыртқы дүниедегі терең өзгерістердің болатындығын
мойындау сонымен қатар революциялық өзгерістерге реформаларды ... ... ... мен сипатын мойындау қабілеттілігі және
өзінің жеке принциптерді АҚШ пен сыртқы әлемнің объективті жағдайына
сәйкестендіріп бейімдеу.
10) Жалпы күш қолдану, зорлық зомбылықпен мәжбүр ету ... ... емес акт ... ... ... ... қарамастан күш
факторларын АҚШ-тың ұлттық мүдделерін жүзеге асыру мақсатында және
американ либералдық ... ... ... ... ... ... этикалық нормаларды мемлекеттің сыртқы саяси қызметін іс-
әрекетін негіздеуде ... ... ... ... ... ... ... негізі
болып табылады. Соның аясында АҚШ-тың ішкі және сыртқы саяси мәдениеті
қалыптасты.
ХІХ-ХХ ғасырдағы АҚШ және оның сыртқы
саясатындағы ... ... 20 жж. ... АҚШ-тың Ресеймен, кейін батыс
Еуропаның державаларымен арасындағы қарым-қатынасы шиеленісе түсті.
1823 жылы шілде айында АҚШ-тың мемлекеттік хатшысы Джон Квинси Адамс
Вашингтондағы Ресей ... «АҚШ ... ... ... жаңа
территорияларды иелену жолындағы кез-келген қадамын құптамайды» деген
мәлімдеме жіберді. Осыдан кейін өзінің төмендегі доктриналық
тұжырымдамасын қабылдады:
«Қос Америка құрлығы ... бір ... ... ... жаңа
объектісі ретінде қарастырмау қажет; Одақтас мемлекеттердің саяси
жүйесі американдық саяси жүйесінен анағұрлым өзгешеленеді. Сондықтан
АҚШ пен осы державалар ... ... ... байланыстарды сақтап
қалу мақсатында біз олардың тарапынан осы жартышардың кез-келген
бөлігіне өз жүйелерін ... ... ... бейбітшілік пен
ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіру актісі ретінде бағалайтынымызды
мәлімдейміз. Біз бұған дейінгі Еуропалық мемлекеттердің қол астындағы
отар және тәуелді ... ... ... ... ... осы ... дейін өз дербестігін жария етіп, біз
тәуелсіздігін ресми түрде ... ... ... ... ... бұзу ... АҚШ-қа қарсы істелген қадам
ретінде қарастырамыз. Есесіне АҚШ Еуропалық мемлекеттер мен оның
отарлардың ішкі істеріне еш уақытта араласпайды». Бұны АҚШ ... ... ... ... түрде жариялап, «Монро доктринасы» атымен
аталынды. Доктринаның негізгі мәні – ...... ... үшін ... ... мен 19 ... ... сыртқы дүниеге
деген көзқарасының қалыптасуы ең маңызды кезеңдерінің бірі. Осы уақытта
либерализм АҚШ-тың «мемлекеттік мүдделері» ... ... үлес ... Өзге ... ішкі істеріне араласпау принципін
жария ету, тұрақты әскери, ... ... ... (ең ... дүниедегі мемлекеттермен) және Солтүстік Америка құрлығын
біртіндеп игеру ... ... ... ... оның ең ... ... ... Монро доктринасы Солтүстік Америкамен
қатар оның оңтүстік бөлігін АҚШ үшін өмірлік маңызы бар мүдделердің
сферасы ретінде ... АҚШ үшін ... ... өмір сүру ... ...... ... АҚШ-тың сыртқы саясатында және халықаралық қатынастарда
«Laissez faire - әрқайсысы өзі үшін» деген либералдық принцип үстемдік
құрды. ... болу ... ... ... көзқарастың
жетекшілік танытуы және АҚШ-тың «миссияндық» рөліне шексіз сенім
білдіру, ... ... ... яғни ... байырғы халқы
үндістерді өз ата-мекендерінен қуып жаппай геноцид саясатын жүргізудің,
сонымен қатар Солтүстік Американың оңтүстік батыс ... ... ... ... ... қалыптастырды.
19 ғасырдың ортасында және оның екінші жартысында миссияндық
либералдық идеялар тек жаңа территорияларды экспанциялауды ғана емес,
сонымен қатар болашақтағы АҚШ-тың ... ... ... ... ... ... ... айналды.
1845 жылы жарияланған «Manifest destiny - тағдырдың ісі»
теориясына сәйкес[3] АҚШ-тың жаңа дүниенің кез-келген бөлігіндегі
Атлант Мұхитынан Тынық ... ... ... ... ... ... заңдастырылды.
Американың ерекше тағдырының жоғарыдан айқындалуын дәріптейтін бұл
прагматикалық теория осыған дейінгі және бұдан кейінгі кезеңдегі ... ... алу ... ... берді: алдымен Солтүстік
Америка, Мексика провинциясы Техас, Аляска және Алеуд аралдарындағы
орыс иеліктері, Орталық Американың Кариб бассейні, Куба және Океания,
батыста жатқан бай ... ... осы ... негізделді.
19 ғасырдың 2-ші жартысы мен 20 ғасыр басындағы АҚШ-тың Азия-Тынық
Мұхиты аймағындағы империалистік экспанциясы «Manifest Destiny»
прагматикалық теориясына негізделген.
20 ... 1-ші ... АҚШ ... ... ... жаңа
концепция қалыптаса бастайды және соның негізінде сыртқы саясаттың жаңа
бағыты айқындала түседі. Бұл концепция – ... ... ... (Rimland - ободок), оның авторы Иельск Университеті жанындағы
Халықаралық ... ... ... ... Спайкмен (1893-
1943). Римленд концепциясында
Н.Спайкмен әлемді екіге бөледі — Римленд және Хартленд.
Спайкменнің пікірінше Римлендтің Хартлендке қарағанда маңызы жоғары.
Себебі ... ие ... ... де ие боласын, ал екеуіне де ие
болған бүкіл дүние жүзіне ие болады.
Автор жердің ошағы ... ... ... мен Орта Азияны жатқызады,
сол себептен оны Хартленд деп атаған. Ал Римлендке Хартлендті ... ... ... ... ... ... (Таяу Шығыс, Қиыр
Шығыс, Батыс Еуропа, Оңтүстік және Оңтүстік Шығыс Азия).
Бұл сыртқы саяси концепцияның қазіргі ... ... ... ... ... Ирак дағдарысы және Орта Азия мен
Оңтүстік Шығыс Азия елдеріндегі АҚШ-тың әскери базаларының ... көре ... ... және ... мүдделері
Біз білетіндей ұлттық мүдде стратегиялық мүдделермен тікелей
байланысты. Бір түсінік десе де болады. ... ... ол ... ... Оның ... ... ... тыс сонымен қатар саяси
және экономикалық мүдделер де жатыр.
АҚШ-тың стратегиялық мүдделері аймақтық факторларға ... ... ... АҚШ ... ... бір ... қатысты
саясатында барлық факторларды еске алады — этникалық, демографиялық,
әлеуметтік, діни, экономикалық және ... ... ... ... және ... масштабта көрініс
табады және олар мынадай аймақтық және жаһандық ... ... ... ... ... ... НАФТА, НАТО, ОБСЕ және т.б.
Президент Билл Клинтон АҚШ-тың XXI ... ... ... ... негізгі үш басымдықтарды бөліп шығарды, олар — дипломатия
және әскери қуат пәрменділігін нығайту, ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру. Осы
негізгі басымдықтарға сүйене отырып АҚШ өзінің әлемдік саяси сахнадағы
үстемдігін қамтамасыз етуде. Жаңа тәуелсіз ... ... ... ... сол ... интеграция үрдістеріне кіруі және оның
жағдайы ескеріле отырып еркін рынок және демократизацияның болуын қалайды.
НАФТА — таза американдық экономикалық ұйым. ... ... АҚШ ... ... ... ... және ... Батыс Жартышарды
неғұрлым ықпалды және мықты экономикалық аймақ ретінде құру ... ... ... ... Одақ, АСЕАН секілді бірлестіктерге қарсы жауап
ретінде.
Еуразия – ... ... ... ... Соның ішінде
Орта Азия АҚШ үшін экономикалық, шикізат, интеллектуалды потенциалы зор
объект. Сондықтан да казіргі кездегі АҚШ-тың көздеуі Орта Азия елдері болып
сол ... ... ... ие ... тарау АҚШтың Орталық Азия және ТМДға қатысты
Стратегиясы
Посткеңестік кеңістік
Американдық сыртқы саяси истэблишменті Ресейдің болашақтағы жеке
экономикалық стратегиялық позициясы әлсіз болатындығын болжайды. ... үшін ... ТМД ... ... интеграцияда болуы қажет. Алайда
қазіргі посткеңестік кеңістіктегі саяси ... ... жаңа ... ... тығыз қатынаста болуын қаламауда, себебі бұл
кеңестік уақыттардағы секілді Ресейдің тәуелділінде болуымен тең.
Қазіргі кезде ТМД ... ... ... саяси бағытта негізгі
приоритетін АҚШ-қа беруде. Ал АҚШ өзінің тарапынан сол ... ... ... Одағы ыдырағаннан кейін оның кеңістігінде
саяси идеологиялық ваакум пайда болып, АҚШ Сол ваакумды өзінің
құндылытарымен толтыруға кіріседі – ... ... ... ... ... ... ... қазіргі уақытта Грузия,
Украина, Қырғызстан өзінің қырмызгүл революцияларымен көруде.
Проамерикандық бағыттағы саяси элитаның билік құруы АҚШ-тың көздеген
басты мақсаттарының бірі.
Ресейдің ТМД ... ... ... ... ... ... скептиктерінің пікірінше Ресейдің сол елдерге ықпалы қазірдің
өзінде зор және ол көптеген мүмкіндіктерге ие.
Збигнев Бжезинский посткеңестік кеңістікте негізгі үш қуатты ... ... ... ... ... — Украина, Өзбекістан
және Әзірбайжан. Американ мамандардың пікірінше бұл мемлекеттердің
болашақта тәуелсіз әрі жеке саясат жүргізуге ресурстары неғұрлым
жеткілікті. Алайда мемлекеттің мықтылығы мен ... ... ... З. ... ... ... мен Украинаның
өміршенділігі АҚШ-тың сол елдерде ұлттық консолидациясын қалыптастыруға
көмектеспейінше ... ... ... ... ... ... мен мақалаларын зертттей
келе ТМД[4] елдеріне қатысты АҚШ-тың мынадай ... ... ... ... Украина – максималды американ көмегі, Казахстан –
максималды инвестициялар, Әзірбайжан – американ компаниялардың
максималды белсенділігі. Демек, АҚШ бұл ... ... ... ... үш ... ... шек ... Балкан (Украина),
Закавказье (Әзірбайжан), Орталық Азия (Қазақстан). Американ мамандары
бұндай мақсатты былайша ақтайды – АҚШ сол елдердің дамуын қамтамасыз
етеді және ... үшін сол ... ... елдер арасында орналасу
ыңғайлы болады. Сонымен бұл саясаттың нәтижесі еуразиялық
децентрализацияны тудырып, ал ол ... өз ... ... жақын
болашақтағы өзінің негізгі стратегиялық мақсатына жетуіне әкеледі:
Еуразиялық мемлекеттің немесе коалицияның жаһандық деңгейге көтерілуіне
жол бермеу, қырғи-қабақ соғысындағы американдық жеңісін ... ... ... ... ... ... пайда болуына
жол бермеу.
АҚШтың Орталық Азиядағы мүдделері және көз-
қарасы
Орталық Азиядағы жағдай ... және АҚШ үшін тым ... Бұл ... ... ... ... қатынастары
үшін артықшылықтар мен кемшіліктерді ұсынады. Мәселен Мәскеу де
Вашингтон да Орталық Азия елдерінде Ислам қоғамының ... ... бұл екі ... үшін де ... келеді. Бұл мүлдем басқа
құндылықтар жүесіне ие болатын қоғам деген сөз.
Орталық Азияны бөлетін Қазақстан және ... ... ... ... ... дүниені бөледі. Ислам фундаментализмнің бұл аймақта кең етек
алуы тек Қазақстан үшін емес сонымен қатар Ресей үшін де жоғары ... жүр. ... ... 20 млн ... ... ... келетін болсақ, оның да өзінің әлсіз жерлері бар. Үш
жылдан астам Ресей отарлығында болуы Қазақ халқының демографиясын мен
оның ... ... ... ... АҚШ бұл ... аса ... аударады. Себебі Қазақстанда 43 пайызға жуық этникалық орыстар
тұрады Ал ол ... ... ... ... дамуына әсерін
тигізеді.
1997 жылы қыркүйек айында АҚШ-тың қатысуымен өткен Орталық Азиядағы
(Қазақстан, Өзбекістан) ... ... ... ... ... сол ... өзінің әскери плацдармын орнату ретінде қабылданды.
Алайда Ресейдің өзі ... 24 мың, ... 15 ... 5 мың, Арменияда 14 мың жауынгер саны әскери ... Р. ... ... сипаттады: «Мәскеудің өзіне бұрынғы тәуелді
республикалардың егеменділігіне қол сұғуы АҚШ және Ресей екі ... ... ... ... ... ... Орталық Азиға қатысты Реседің мүмкіншіліктері өте
зор. Және оған төтеп беру қиынға түсетін болады. Американың бұл аймаққа
қатысты алдыңғы ... ... ... ... АҚШ үшін ... қауіпсіздігін қорғау мүмкін керек емес те шығар. Себебі онда
АҚШ-тың өмірлік маңызы бар қауіпсіздіне еш ... ... Және ... ... ... ... улен қаржы көлемін талап етеді. Бұндай
жағдайда АҚШ үшін басқаша ықпал ету жолдарын пайдалану керек,
экономикалық жол болу керек. Яғни АҚШ ... ... ... ... бұл ... сол жол арқылы өте зор әсерін тигізуі
мүмкін. АҚШ бұл аймаққа неғұрлым көп қаржылай көмек ... ... ... ... ... және т.б.
АҚШтың Казақстанға қатысты мүдделерінің шығу тегі
АҚШ өзінің сыртқы саясатында ... ... ... ұзақ ... 1990 жылға дейін Қазақстанға шетел азаматтарының келуі шектулі
еді. ... ... ... танытуы сонау 18 ғасырдан бастауын
алады. Қазақстанның ұлан байтақ даласына алғашқы сапар шеккен американ –
Джон Ледиард (1751-1789)[5]. Оның ... ... ... ... ... ... ... қамтитын.
Американың 19 ғасыр поэті Уолт Уйтмен өзінің поэмасында әлем
халықтарына үндеуі қазақ даласына да арналады. Ондағы көшпелі
халықтарға жоғары сыйлаушылықпен ... ... ... ... ... ... ... шығарады.
Қазақстан туралы алғашқы американ еңбегі «Түркістан» американ
дипломаты әрі ғалымы Юджин Скайлердің қолынан (1840-1890) жарыққа
шығады. Бұл еңбекке батыс Еуропа елдері жоғары ... ... жылы оның ... ... сапарында Ю. Спайкмен этнографиялық,
тарихи зерртеулер жүргізеді. Оның пікірінше қазақтарды ... ... ... емес және ... ... тарихи дәлелдер келтіреді. Сонымен
қатар ол бұл аймақта діни фанатизмнің жоқтығын бөліп шығарады.
1861 жылы басыбайлық құқық жойылғаннан кейін Патшалы Ресейде
реформалар ... ол ... ... ... ... ... әкелді.
19 ғасырдың соңында қазақ даласын сызып өтетін Орынбор–Ташкент темір
жолы салынып қазақ даласына шетел капиталы құйыла бастайды және ... ... ... Американ капиталы негізінен Сібір және
Қиыр Шығыс жерлерін қамтып ал қазақ жерлерін географиялық орналасу және
бәсекелестік қиындықтарына байланысты ... ... Онда ... және ... ... орын ... 20 ... басында саяси
катаклизмаларға байланысты (1-ші Дүниежүзілік соғыс, Қазаң төңкерісі,
азаматтық соғыс) аймақтың экономикалы-әлеуметтік дамуы тоқтап
дағдарысқа ұшырайды.
Азаматтық соғысы ... ... ... ... империясын бірнеше
ықпал ету аймағына бөлудің жоспарын құрған. Мысалы Қара теңізді
Францияға, Каспий аймағы мен Қазақ даласы Ұлыбританияға, ал АҚШ ... Қиыр ... ... алатындығы шешілген. Бұдан біз сол кездерде
АҚШ-тың мүдделері Қазақ жерлерінде аса орын алмағандығын және алшақтау
болғандығын көре аламыз. 20 жж экономикалық ... ... ... ... ішкі ... байланысты сыртқы саяси және сауда
мәселелеріне жеткілікті бөле алған жоқ. Тек 1933 жылы
Ф. Рузвельт үкіметі КСРО-мен дипломатиялық қатынастар орнатады. ... 1920 жж. 2-ші ... ... ... ... КСРО-ға
соның ішінде Қазақстанға да келіп дамбалар мен гидроэлектростанциялар
салуға көмектесетін. Алайда ... ... ... шетел азаматтарының келуі тым шектеулі болатын.
Екінші дүниежүзілік ... ... ... ... эвакуациялық
территориясы ретінде қалып оның территориясынан АҚШ тарапынан ленд-
лизге берілген әскери жабдықтары өтетін. Жалпы 2-ші дүниежүзілік соғыс
барысында Орталық ... ... еш бір ... ... ... ... ... соғыс аяқталғаннан кейін Орта Азияның әлемдік саяси
сахнадғы орны әрі ... ... ... 1940 жж ... сынақтардың
қазақ даласындағы Семей полигонында өтуі Қазақстанға халықаралық
қауымдастықтың назарын екі есе арттырды. ... Екі ... ... ... ... ... ... соғысы аяқталғанға дейін Қазақстандағы Семей полигонын
жою мақсатын алға қойған ... ұзақ ... бойы ... мемлекет ретінде қалатын. Қазақ ССР-
нің сыртқы саясаты Мәскеу ... ... ... ... тек ... ... шектелетін. Билікке Дінмұхамед Ахмедұлы
Қонаевтің келуі ол кездегі Қазақ ССР сыртқы саясатында позитивті
кезеңінің басталуы. 1960 жылы Д. Қонаевтің ... ... ... ... ... 2-ші дүниежүзілік соғыс жылдарындағы Ресейдегі АҚШ-тың
елшісі және 1954-1958 жж Нью-Йорк штатының губернаторы — А. ... т.б. ... ... ... ... ... Ал ... келе А.
Гарриманның Қазақстанға ресми сапары болып, оның барысында Қарағанды
қаласына жолығып, ондағы өнеркәсіп саласының дамуын ... ... ... ... американ губернаторлары тобына Қазақстанның
экономикалық дамуын негіздеп беріп, онда негізінен өнеркәсіп саласының
басымдық алатынын ... ... ... ... мақсаттарын анықтап алады:
1) Американ қоғамын Қазақстанның экономика, ... және ... ... ... сонымен қатар іскерлік топтармен, саяси және
мәдени қайраткерлермен қатынастарды нығайту
3) Қазақстан тарапынан АҚШ-тың экономика, ғылым, мәдениет салаларымен
терең танысу.
Сапардың ... Д. ... АҚШ ... Д. ... ... жылғы Желтоқсан оқиғасы американ БАҚ бас назарын алады.
З. Бжезинскийдің Кеңес Одағының ыдырауына қатысты айтқан сөздері бірте-
бірте шындығында да орнын тауып ... ... ... ... бері ... жеке даму ... жылдан бастап АҚШ Қазақстанға қатысты жаңа саяси жолын ашады. Бұл
саясат өзінің алдында бірнеше мүдделерді ... ... атап ... )Саяси
2) Экономикалық
3) әскери
4) мәдени-идеологиялық
Бұл жалпы тілмен айтылған мүдделер аясында АҚШ ... ... ... АҚШ ... Бүкіләлемдік сауда ұйымына кіруіне
мүдделі. Себебі онда американ тауарларының кең ... ... ... ... ... қолайлы инвестициялық климат шет
елдермен жағымды жағдайда қатынасқа түсуінің негізгі факторы. АҚШ
бизнесінің Орталық Азияда тұрақты дамуы тек Қазақстанның саяси ... ... ... ... да ... қауісіздігі мен оның
саяси тұрақтылығы АҚШ-тың кепілдігінде.
АҚШ-тың Орталық Азиядағы саяси және әскери мүдделері тығыз байланыста.
Қазақстандағы ядролық ... мен ... ... бұл ... ... ... асырған бір маңызды қадамы. Орталық Азиядағы
қауіпсіздікті әрі тұрақтылықты қамтамасыз етуде Қазақстанды негізгі объект
ретінде ... ... ... ... жоғары экономикалық потенциалы мен
интеллектуалды ресурсы, бай табиғи қорлар жеткілікті саяси құрылымы, міне
осы негізгі аспектілердің болуы АҚШ ... ... Азия ... ... ие болатындығына күмәнданбайлды. Қазақстаннның тұрақты
экономикалық дамуы Орталық Азия аймағында белгілі бір тұрақтылықты
қамтамасыз етіп онда діни, идеологиялық экстримизмнің дамуына жол бермейді.
Американдық ... ... ... ... ... ... таралуда. Демократия, Еркін нарықты қалыптастыру американың сыртқы
саяси қатынастардағы негізгі құралдары. Олардың императивтермен жақында
болуын есептей келе ... ... ... ... мүдделі. Жаһандану
АҚШ басшылығында жүріп ондағы артықшылықтар мен кемшіліктер Қазақстан ... болу ... ... ... ... үрдістерінің
жағымды жақтары негізінде болуы жөн.
Әдебиеттер тізімі
o Уткин А.И. ... ... для ХХІ ... ... ... ... Д.Б. Геостратегия США в Казахстане: От глобольного к
малому измерению, Алматы 2003г.
o Збигнев Бжезинский Великая ... ... ... ... ... ... ... м мировая политика, под. ред.
Торкунов А.В., Москва 2005г.
o www.google.com/USA’sstrategyinKazakhstan/html
o www.google.com/USAforeignpolicyoncentralasia/html
-----------------------
[1] Збигнев Бжезинский Великая шахматная ... ... 1997г. – стр. 18
o [2] ... [3] Збигнев Бжезинский Великая шахматная доска, Вашингтон 1997г. Стр.
12
o [4] Уткин А.И. Американская стратегия для ХХІ ... ... 2000г. ... ... Д.Б. Геостратегия США в Казахстане: От глобольного к малому
измерению, ... 2003г. стр. ... [6] ... Д.Б. ... США в ... От глобольного к
малому измерению, Алматы 2003г. стр 123-125

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
АҚШ - Қазақстан қарым-қатынастары (1991-2007 жж.)46 бет
Ресей Федерациясының Орталық Азиядағы геостратегиясы (1991-2009)142 бет
Азия-Тынық мұхиты аймағындағы қауіпсіздік мәселесі және Қытайдың позициясы61 бет
Орталық Азия және қазіргі таңдағы халықаралық қатынастар жүйесі55 бет
Орталық азиядағы геосаяси жағдайлардың дамуы59 бет
Қазіргі кездегі халықаралық қатынастарының Орталық Азиядағы жаңа ролі46 бет
Гомер дастанындағы көркемдік ерекшеліктер7 бет
Ш. Уәлиханов20 бет
Қазақстанды моңғолдар жаулап алуы3 бет
Іс қағаздардың түрлері. Еңбекке қатысты құжаттар7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь