Маркстың экономикалық теориясы, қосымша құн және қанау теориясы

КІРІСПЕ

І МАРКСТЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТЕОРИЯСЫ ЖӘНЕ ТАУАР ОНЫҢ ФУНКЦИОНАЛДЫҚ ФОРМАЛАРЫ

1.1 Құн және қанау теориясы, қалыптасу туралы балама теориялары

1.2 Тауарлық қатнастардың дамыған формасы

ІІ ӨНДІРІСТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЗАҢДАРЫ

2.1 Тауарлық өндірістің экономикалық заңдары

2.2 Бағалар және тарифтер

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Класикалық саяси экономия жаңа дамып келе жатқан капиталистік өндірістік қатынастарды дәріптеуші, өндіріс капиталының мүддесін қорғайтын экономикалық ойпікірдің прогрессивті сатысы болды. Касикалық буржуазиялық саяси экономияның басты табысы еңбек құн теориясының негізін қалады.
А. Смит клаксикалық саяси экономия методологиясын дамытуға айтарлықтай үлес қосты. Ғылым ретінде саяси экономия екі мәселені шешуі тиіс экономикалық шындықты обьективті талдап, оның даму заңдылығын ашу, мемлекет пен фирмалардың экономикалық саясаты үшін нақты ұсыныстар беру. Смиттің келесі бір жаңалығы-логикалық абстракцияны одан әрі дамытып, тереңдетеді. Ол экономиканы зерттеу барысында процестердегі ең басты, негізгі, заңды анықтаушы белгілерді атап көрсетіп, кездейсоқ, жеке, жай элементтерден ойды алшақтатты. Осылай Смит құбылыстардың ішкі заңдылықтарды көргісі ашқысы келді.
1. Қазақстан Республикасы Президентінің жарлығы "Қазақстан Республикасында 1998-2000жж. бухгалтерлік есеп және аудитті дамыту жөніндегі мемлекеттік бағдарлама" 1998ж., 28 қаңтар.
2. Қазақстан Республикасы Президентінің жарлығы, Заң күші бар "Бухгалтерлік есепке алу" туралы, 1995.
3. Субъектілердін қаржы-шаруашылық қызметінің бухгалтерлік есөп шоттарының Бас жоспары. 1996.
4. Сатмурзаев А.А., Абдыкалыков Т,А. "Бухгалтерский учет в рыночной экономике". Алматы: Эк., 1998.
5. Әбдіқалықов Т.Ә., Сатмурзаев А.А. Шағын кәсіпорындарда бухгалтерлік есепті ұйымдастыру.
6. Тасмағамбетов Т.А., Радостовец В.К., т.б. Қаржы есебі. Алматы: Дәуір, 1998.
7. Дюсембаев К.Ш. и др. Аудит и анализ финансовой отчетности Дюсембаев К.Ш., Егембердиев С.К., Дюсембаева З.К. Алматы: Қаржы-қаражат, 1998.
8. Елисеева И.И., Терехов А.А. Статистические методы в аудите. М.: Финансы и статистика, 1998.
9. Ержанов М.С. Теория и практика аудита. Национальная Академия наук РК; Международная аудиторская компания "Артур Андерсен Казахстан" -Алматы: Ғылым, 1994.
10. Казахстанские стандарты по аудиту. С. Х. Кошкимбаев и др. Алматы: Қаржы-қаражат, 1995.
11. Барышников Н.П. Организация и методика проведения общего аудита. Изд. 4-е, перераб. и доп. М.: Филинъ, 2000.
12. Барышников Н.П. Организация и методика проведения общего аудита. Изд. 5-е, перераб. и доп. М: Филинъ, 2000.
13. Белуха Н.Т. Аудит: Учебник. Киев: Знання, 2000.
14. Бурцев В.В. Управленческий аудит системы сбыта бытовой продукции. - М.: Маркетинг, 1999.
15. Бухгалтерческий учет и аудит в строительстве Под. ред. В.А. Лукинова. М: Юрайт, 1998.
16. Бухгалтерский учет и аудит. 500 вопросов и ответов Сост. И.Полонская. Ростов н/Д: Феникс, 1999.
17. Бычкова С.М. Аудиторская деятельность. Теория и практика. СПб.: Лань, 2000.
18. Бычкова С.М, Доказательства в аудите. М.: Финансы и статистика, 1998.
19. Витулева Т.П. Бухгалтеру об аудите. М.: Бико, 2001.
20. Волковой В.М., Лахова Е.В. Международные стандарты бухгалтерские учета. Основные принципы и приемы конвертации. Изд. 2-е, перераб. и доп. М.: Аудитор, 2000.
        
        МАРКСТЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТЕОРИЯСЫ, ҚОСЫМША ҚҰН ЖӘНЕ ҚАНАУ ТЕОРИЯСЫ
ЖОСПАРЫ
КІРІСПЕ
І МАРКСТЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТЕОРИЯСЫ ЖӘНЕ ТАУАР ОНЫҢ ФУНКЦИОНАЛДЫҚ ФОРМАЛАРЫ
1.1 Құн және қанау теориясы, қалыптасу ... ... ... ... қатнастардың дамыған формасы
ІІ ӨНДІРІСТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЗАҢДАРЫ
2.1 Тауарлық өндірістің экономикалық заңдары
2.2 Бағалар және тарифтер
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНҒАН ... ... ... жаңа ... келе жатқан капиталистік
өндірістік қатынастарды дәріптеуші, өндіріс капиталының ... ... ... ... ... ... Касикалық буржуазиялық
саяси экономияның басты табысы еңбек құн теориясының негізін қалады.
А. Смит ... ... ... ... дамытуға
айтарлықтай үлес қосты. Ғылым ретінде саяси экономия екі мәселені шешуі
тиіс экономикалық шындықты обьективті ... оның даму ... ... пен ... ... саясаты үшін нақты ұсыныстар ... ... бір ... ... одан әрі дамытып,
тереңдетеді. Ол экономиканы зерттеу барысында процестердегі ең ... ... ... ... атап көрсетіп, кездейсоқ, жеке, ... ойды ... ... Смит ... ішкі ... ашқысы келді. ... ... ... ... қатар,кемшіліктері де болды. Ең басты кешілігі ... ... ... ... табиғи және мәңгілік құбылыс
санау. А. Смиттің экономикалық жуйесі екі жақты қайшылықта ... ... ... ... ішкі ... ... ... Екінші жағынан, ол құбылыстарға бәсекенің әсерін, ықпалын
талап, адамдардың олардыңтүсінбейтініне ... А. ... ... ... айналысып, соны ғана ойлайды. Смит методологиясының, зерттеу
тәсілінің осындай екі ... ... ішкі ... ашу,
екіншіден оған қатысы жоқ адамды қатар қою, оның бүкіл творчествосына әсер
етті.
А. Смит ... ... ... жетуі үшін үш шарт: тыныштық
бейбіт өмір, аздаған салық төлеу; басқаруға төзімді болу ... ... ... ... ... қоғамы өндіріс-еңбек әрекеттерін, еңбек бөлісі, ... және ... ... ұйымдастырудың негізінде, озінің
материалдық, рухани жағдайының жақсартуында жақсы жетістіктерге ие болды.
Экономиканы ... ... ...... ... табиғи формасының көрінісі натуралдық өнім түрінде болады. Бұл
өнімге, біріншіден, тұтыну ... ... ... ... деген
касиеттер тән болады.
І МАРКСТЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТЕОРИЯСЫ ЖӘНЕ ТАУАР ОНЫҢ ФУНКЦИОНАЛДЫҚ
ФОРМАЛАРЫ
1.1 Құн және қанау теориясы, қалыптасу ... ... ... әдебиетте тауарлардың құны туралы негізгі үш бағытты атап
өтейік.
Бірінші Карл Маркстің еңбектік құн теориясына негізделеді. ... ... ... мен ... ... құнының негізінде жүріп
отырады, құнның өзі ... ...... ... белгіленеді.
Бұл жағдайда тауар өндірушілер мына заңдылықпен ... ... ... ... ... ... қажеттіктен артық болса, онда
шығындардың осы артық бөлшегін қоғам мойындамайды. Ал ... ... (шын ... ... ... ... жатады. Сөйтіп, қайта
тауарға сіңген тауар өндірушілердің қоғамдық еңбегі ... ... ... ... бір ... ... ... қажеттерін қанағаттандыруға
қабілетті тұтыну құны деп, екінші жағынан — құн деп ... ... екі ... ... осы тауарға сіңген еңбектің екі жақты сипатымен
белгіленеді. Тұтыну құны деп алынған тауар ... ... ... яғни нақты ецбекпен; құн деп алынған ... ... ... емес ... ... ... ... еңбекпен, яғни тікелей
жұмыс уақытының нақты бірліктері емес, эквивалент қызметін атқаратын басқа
тауарлармен ... ... ... ... ... өндірістің қоғамдық-
қалыпты шарттары болған жағдайда және осы қоғамдағы ... ... мен ... ... жағдайында, тауарды жасауға ... ... ... ... ... уақытымен белгіленеді.
Әңгіме құнды орташа еңбекпен емес, өндірістің өткізудің ... ... ... ... ... болса да, ... ... ... ... ... ... кейде еңбектік
құн теориясына қарсылар қолдамайды.
Екінші бағыт шекті пайдалылық теориясын қолдануға негізделген. ... кең ... ... ... бойынша құн және баға
тауарлардың шекті пайдалылығының және олардың сиректігінің туындысы болып
табылады. Бұл бағыттың ... ... ... ... ... шамаларының тізбектелген өсімдері белгілі нүктеден артып ... ... ... ... үдемелі төмендейді деп есептейді. Қордың
ең ақырғы ... ... ... ... ... ... осы
тауардың құнының көлемін белгілейді.
Маржинализмнің теоретиктері, бұлардың ішінде австриялық мектептің
өкілдері, материалдық игіліктердің бағалылықтарының екі ... ... ... ... және объективтік. Субъективтік бағалылық деп ... ... осы ... үшін бағалылығын түсінеді. Австриялық
мектептің өкілдері, олар баға теориясының негізіне ... ... ... рөл ... Олар бұны ... алушы және сатушылар жағынан
осы тауардың ... ... ... нарықта қарсыласуьшын,
нәтижесі деп есептейді.
Үшінші бағытты ішжырымдаған А. Маршалл. Шекті пайдалылық ... ... ... және ... ... түрін алған ұсыныстың
негіздеріндегі нарықтық күштердің бір-біріне әсерін айқындау, осы бағыттың
зерттеуінің мазмұның ... ... А. ... мынадай қорытынды жасайды:
пайдалылық ұсынылған көлемді белгілейді, ұсынылған ... ... ... Оның ... ... ... тауар үшін төлеуге келісім
беретін бағасы тауардың пайдалылығымен белгіленеді; бұнда ол ... үшін ... ... ... ... ... жоғарғы құн деп есептейді.
А. Маршалл бағаны белгілеуде, оған әсер ететін екі ... ... ... ... және ... ... Оның тұжырымдауы бойынша,
тауардың сатушы белгілеген бағасын оны өндіру үшін ... ... ал ... баға ... ... және сатушылармен белгіленеді,
сұраныс пен ұсыныстың нәтижесінде.
Пайдалылықты өлшеу туралы бүгін маржиналистер кардиналистер — ... ... ... сан ... ... ... ... идеяны
жақтаушылар және ординалистер ... ... ... ... ... және ... ... шығарушылар, болып бөлініп отыр.
Ординалистердің аса көрнекті өкілдеріне Дж. Хикс және П. ... ... ... ... ... жасады.
Дж. Хикс бойынша бүгінгі заманда тұтынушылардың артықшылық ... ... ... ... ... ... басталады. Осы
қисық сызықтың негізінде пайдалылықтың өзін ... ... ... ең ұнамды тандау жасай алады. Дж. Хикс шекті пайдалылықпен және
сатын ... ... ... бағаның арасында айырмашылықтардың болуымен
есептеспейді, ал сұраныс заңын ол бағаның өзгерістерімен және тауарлардың
саны арасындағы шамалас ... ... ... ... ... ... үлгілерін қолдануда, шекті
пайдалылық теориясын ақшаның ... ... және ... ... Оның ... ... игіліктің әрбіреуінің шекті
пайдалығы бағаға бөлінгенде бір-бірімен тең болуға ... және ... ... бір ... ... ... ... пайдалылықты беруге
тиісті.
Нарықта сұраныс пен ұсыныста өзгерістердің ... ... ... болып тұрады. Еңбектің құн теориясы бойынша, осындай
ауытқулар бағаның құннан ауытқуы деп түсініледі. ... ... ... ... ... ... негізі болып
табылатын тауардың қоғамдық еңбектік құнымен есептесуге ... ... және ... ... ... жеткенде тепе-тендік орнайды.
Игіліктің бағасын шекті пайдалылық теориясы негізінде белгілегенде, бағаның
ауытқулары "шекті ... ... ... ... отырады. Тауардың
тепе-тендік нарықтық бағасы, сатып алушылар мен сатушылар жағының осы
тауардың ... ... ... ... ... ... мынау: маркстік еңбектік құн теориясы және шекті пайдалылық
теориясы бір-біріне қарсы, қайшылықта емес олар ... ... ... ... ... ... жасалатын құнға басты назар
аударылған болса, ... ... ... ... ... - ... ... жерді және т.б. неғұрлым тиімді
пайдалану, барынша ... ... ... ... дамыған формасы
Еңбек құны теориясы және шекті пайдалылық теориясы негізгі құн
теориялары ... ... ... — Бұл ... ... адамның қандай болмасын
қажеттігін оның қанағаттандыра алатын ... Осы ... бір ... ... өйткені олардың тұтыну қасиеттері өзгеше болады.
Тауардың құны, оны ... ... ... ... ... Осыған
сәйкес, тауардың құнының шамасы, оны өндіруге жұмсалған еңбек шамасымен
және ... ... ... ... Егер ... әрекеттерінің
карқындылығын тұрақты деп болжамдасақ, онда тауар өндіруге ... ... ... өскен сайын, оның құны арта түседі. Өнімдердің
тұтыну құны оларды бір-бірінен алшақтатса, құн оларды ... ... пен құн ... ... бір мезгілде орын алады
және олар бір-бірімен алмаса алады. Тұтыну құнының өзгерістері ... ... ... ... Керісінше, құнының өзгеруі тұтыну
құнының ... әкеп ... Осы ... ... ...... ... келтіріледі. Мынаны ескертейік: тауардың құнның
қандай ... ... ... уақыты емес, тек оны өндіруге нақты қажет еңбек
уақыты ... Әр ... осы ... ... ... үшін ... тән
механизмдер қолданады. Мысалы, классикалық капитализм тұсында тауарды
өндіруге керек кажетті уақыт өндірістік орташа ... ... көп ... ... олардын, әр қайсысының тұтыну
бағалылығының ұқсас болмағаны сияқты, еңбектің де ... ... жеке ... ... еңбек операцияларының ұқсас болмауынан
туады. Тауардың тұтыну құнның өндіруге қажет операциялардың нақты жиынтығы,
нақты ... деп ... ... ... ... ... ... жұмысшы
күшінің физиологиялық мағынада жұмсалуы құрайды. Жұмысшы күшін жұмсау
бағытынан келсек, өндірушілер ... тек ... ... саны жағынан
ғана айырмашылық. болады: ... ... ... ... ... ... физиологиялық шығындарын экономикалық есепке алып және ... ... ... салыстыру, абстракты еңбек ... ... тек ... ... ғана ... еңбектің өзі екі жақты процесс:
нақты және абстрактылы еңбек процесі болып табылады. ... ... ... ... ал ... еңбек — құнның құрайды.
Нақты еңбектің нәтижесі ... ал осы ... ... ететін ерекше қабілеті, оның тұтыну құны болады.
Шекті пайдалылық теориясы адамдарға өмір сүру үшін ... ... бір ... ... ... ... ... белгілі
бір қажеттігін қамтамасыз ететін қабілеті, оның пайдалылығы деп аталады.
Адамдардың қажеттіліктерін қамтамасыз ететін игіліктер әр ... мол ... ... ... Мол ... ... ... Оның назар аударатыны тек ... әр ... ... Міне осы ... ... ... Игілікті тұтынушының
субъективтік бағалауы, осы ... ... ... ... ... ... ... бір жақтан, игіліктің пайдалылық
дәрежесімен, екінші жақтан, оның сиректігімен белгіленеді.
Егер ... бір ... қоры ... осы ... көлемі, оның
сиректігінің дәрежесін көрсетеді, ал оның қажеттіліктерді қанағаттандыра
алатын ... — оның ... ... көбі бөлінеді. Сондықтан олардың жалпы пайдалылығы және
қордың әр ... ... ... ... белгілі бір игіліктің үш
бөлшегі бар делік. Енді осы ... ... ... сан жағынан
көрсетуге болады. Ол 10-ға тең дейік. Енді өндіруші осы игіліктің корының
бірінші бөлшегін ... ... ... әр бөлшегінің пайдалылығы
қажеттіліктің карқындылығын ... ... ... ... 10-ға тең ... ... бөлшекті тұтынғаннан соң, қажсттілік аздап қанағаттандырылады
және оның қарқындылығы өндіруші үшін 8-ге ... ... ... ... ... пайдалылығы 8-ге тен. болады.
Игіліктің ақырғы, үшінші бөлшегінің пайдалылығы 6-ға тең. Өндірушінің
қарамағындағы осы ақырғы ... ... ... ... ... Егер ... болжаусыз көп біртекті бөлінген болса, тұтынушы
игіліктің ... ... ... ... ... ... ... шекті пайдалылығы жатады. Осылайша,
игіліктің жалпы экономикалық бағалылығын табу үшін, шекті ... ... ... ... ... қорытынды мынадай: пайдалылықты субъективтік бағалаудың
негізінде, осы өнімді өндіруге қажет тиімді технология ... ... ... ... теория тек технологияны ғана емес, осымен қатар
өнімді де, ... ... ... да ... ... келтіруге мүмкіндік
береді.
Нақты еңбек (технология) абстракты енбектің белгілі мөлшерде жұмсалуын
талап етеді. Осы технологияның негізінде ... ... ... ... құны ... ... осы ... өнім тұтынылып, өзінің тұтыну
құнымен технологияны қайта қалпына ... Ал ... құны ... ... ... көлемін қалпына келтіреді. Егер осы ... ... ... жүйе ... ... көшуі керек,
немесе басқа өнім өндірумен айналысуы керек. Міне осылай тұтыну ... ... ... айналып және керісінше болып отырады.
Таңдандыратын мына жағдай. ... жүйе ... Осы ... ... ... ... құн теорясы екен. Сонда осы екі теорияның
біреуі қате болғаны ма?
Олай емес. Бұлардың әрқайсын дұрыс және ... емес ... ... ... ... шаруашылықты әр түрлі жағынан сипаттайды. Әрқайсы өз
тұрғысын қамтиды, басқада ... ... ... ... ... даму ... осы екі варианттың ғылыми синтезімен байланысты
деп тұжырымдағымыз келеді. Құнның қозғалысы объективтік және ... ... ие ... ... ... ... ... шығындары да және субъективтік шекті пайдалылықта, жалғыз ғана
құнның құрылу процесінің көрініс формалары ... ... ... ... теориясы өндіріспен айналысуға беріліп кетіп,
тұтынумен жетімсіз есептескен.
Құнның еңбек теориясы адамдардың ... тыс ... ... ... қалай есептесіп отыру ... ... ... ... ... ... келетін
субъективтік бағалау оны осы мәселелерден құтқарады.
Шекті пайдалылық теориясы өз жағынан, керісінше, өндірісті ұмытып, бар
назарын тұтынуға аударған. Бұл ... ... ... шекті пайдалылық
теориясының сыңаржақтылығын жояды, оны толықтырады. Шекгі ... ... ... неге ... емес ... болып
калыптасуын дәлелдей алмады. Ал енді біз айта аламыз: ... ... ... ... ... ... объективтік негіз құрайды.
ІІ ӨНДІРІСТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЗАҢДАРЫ
2.1 Тауарлық өндірістің экономикалық заңдары
Экономиканың даму тарихы, сонымен қатар, ... ... мен ... ... ... ... Бұнда өндірушілердің ... бір ... ... ... ... арқылы жүзеге асып
отырған. Тауардың белгілі бір пропорцияда (сан ... ... ... ... ... ... ... құрайды. Алғашқы даму
сатысында айырбас кездейсоқ сипатта болған, ақшаның көмегінсіз жүрген.
Айырбастың осындай ыңғайсыз ... аз ... ... Бұл ... жәй, ... ... ... келеді. Жеке тауардың құны басқа бір
тауар арқылы тек кездейсоқ түрде бейнеленген.
Қоғамдық өндіріс ... ... ... ... ... жалғыз тауардың білініп шығуының ... ... ... ... ... формалары дүниеге келді. Әр халықтарда, әр
географиялық аймақтарда олар әр ... ...... бидай, малшы
тайпаларда мал, аңшыларда терілер, т.б. Өкінішке ... осы ... ... ... ете ... олар кең тарамады. Айырбастың кездейсоқ
процесі айырбас эволюциясында ауқымды қадам жасауға мәжбүр етті. ... ... ... ... ... асыл ... ... күміске
жүктеді. Өзінің табиғи қасиеттері — бір ... ... ... ықшамдылығы, қолайлылығы, көп уақыт сақталатындығы жағынан
асыл металдар осы ролді атқаруға ... ... ... Ақшаның есеп
бірлігін оның салмағы атқаратын болды.
Бара-бара ақшаны майдалап айырбастаушылар алтын, күміс ... ... ... таңба басатын болған. Осылай қуландырған алтын, ... ... деп ... Жер ... ... халықтарында монета
заңды айырбас және төлем құралы болып ... ... ол ... ... ... алып ... металдың салмағын және
сынамасын мемлекет өзінің белгілі мөрімен растап отырған. Міне ... даму ... ... ақша айналымы жүйесі қалыптасқан.
Осылайша ақша әдеттен тыс ерекше, өзіне жалпылама айырбас құралының
рөлі тән болып кеткен, тарихи жағынан ... ... ие ... ... айналымының әр алуан типтері болады. Оның осы немесе басқа типі
ақша айналымының даму дәрежесін ғана көрсетіп қоймайды. Ол ... ... ... ... ... ... оның ... көрінеді. Ақша теориясының металдық бағытының ... ... ... ескере отырып, оның құн өлшеуші, қазына жинау
құралы және дүние ... ... ... ... ... ... ... теорияның негізін қалаушылар А.Смит және Д.Рикардо
ақшаның басты қызметі деп, ... ... ... атап ... ... осы ... ... қызметінен туынды деп есептеген,
К.Маркс ақша құнының еңбектік сипатына сүйене ... ақша ... әрі ... дамытқан, ақшаны жалпылама эквивалент және ... ... ... ... дей ... оның ... ... бес қызметіне назар аударады: құн өлшемі, айналым құралы, төлем
құралы, ... ... ... ... ... ... экономикалық әдебиетте ақшаның атқаратын үш ... ... құн ... ... ... ... ... пайда болуымен байланысты, жалпы тауар айналысын Т—А—Т түрінде
бейнелеуге болады. Бұл процесте ақша сарапшы және ... ... ... ... ... ... арқасында, тауардың тауарға
айырбасталуына тән болатын индивидуалдық уақыттық және кеңістік шектелу
жойылады.
Тек нақтылы, қолма-қол ақша ... ... ... ... ... ... ақша тез бір ... екінші қолға ауысқанша ғана ... ... ақша ... ... белгісімен, немесе оның
символымен алмастырылуы мүмкін. Бұл үшін осы ... ... ... ... мөлшері деп мойындайды деген кепілдік қажет. Осылайша,
толық бағалы емес монеталар, кейіннен қағаз ақшалар ... ... ... ... ... ... ... алу-сатуға жұмсалатын
іс-қимыл мен уақыттың үнемделуінің арқасында айналыс ... ... ақша ... дамытуға жол ашты, өндірістің
мамандануы кеңейе түсті.
Бұл жағдай еңбек өнімділігін жоғарылатты, демек ... ... ... ... ... ... ақша ... құндарын оларды
өзара салыстыра отырып өлшейді. Заттың құнының ақшалай түрі, оның багасы
болып табылады. ... ... ... үшін нақтылы ақша қажет емес, Бұл
оймен, идеалды түрде белгіленеді. Әр түрлі тауарлардың бағаларын ... ... ... ... ... ... Яғни, бір масштабқа жатқызу
қажет. Бұрын баға масштабы деп, осы елде ақша бірлігі ... және ... ... өлшеушісі ретінде пайдаланатын металдың салмақ
мөлшері қолданылатын. Қазіргі ... баға ... ... ақшаның санын
және тауардың бағасын өлшеуге қолданылатың заңмен бекітілген, ақша бірлігі
пайдаланылады. Ақшаның осы ... ... жеке және ... ... мүмкіндігі жүзеге асырылып отырады, экономикалық
қорлар мен ағымдардың көлемін өлшеп есептеу ... ... ... ақша ... ... олар ... ... сондай тауар сатып
алуға мүмкіндік берген және қоғамдық байлықтың көрінісіне айналған. Байлық
жинауды мақсаттау ақша ... ... ... ... ... ... ... толық бағалы және нақтылы ақша атқарған. Ақшаның белгісі
қор жинау қызметін атқара алмайды, ол Бұл ... ... ... ... түріндегі ақша тауарларды сатқаннан соң сақталған және
оның иесінің болашақта сатып алу қабілетін қамтамасыз ететін, ... ... ... Ақша өте ... ... ... ол ... сақтаудың
қолайлы формасы болып табылады (әрине қарқын алып келе жатқан инфляция
кезінде Бұл ... ... ... ... ... ... ақша ... экономикалық әрекеттерін
келісімді түрде реттеуге мүмкіндік береді.
Ақша жуйесі дегеніміз жеке ... ... ... ... ... табылады. Ақша жүйесінің негізгі элементтері мыналар:
• ақша бірлігі мен баға масштабының атаулары;
• ақша белгілерінің түрлері, оларды шығару тәртібі және ... ... ... ақша төлемейтін төлем айналымын ұйымдастыру;
• ұлттық валютаның курсы, оны шетел ... ... ... ақша ... ... ... осы жүйенің әрқилы элементтерін
үйлесімге келтіріп отыратын, қаржы-несие органдары жүргізеді.
Металдық ақша жүйесі негізгі екі типке: ... мен ... ... ... ... ... ... екі метал атқарады
(алтын мен күміс), монометализм тұсында - тек бір метал. ... ... ... ғғ. кең ... Бірақ жалпы эквивалент болып табылатын
ақшаның табиғатына, ақша рөлін екі металдың атқаруы қарсы келеді. ... ... ... Бұл жүйе ... ... ... үш түрі мәлім: Мыс (Рим — б.д.д. V—III ғғ.),
күміс (Ресей — ... жж; ... ... — XIX ғ.), ... ... ... ғ. аяғынан, басқа елдер — XIX ғ. аяғынан).
Алтын ... ... ... ... ... бірінші
дүниежүзілік соғысқа дейін болды. Сол ... ... ... ... құн ... ... ... еркін айырбасталған, елдер арасында
алтын еркін жылжып отырған.
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, құйма алтын және алтын девиздер
стандарты ... ... ... қоры мол ... ... Франция, Жапония)
алтын стандартын, алтын қоры аз ... ... ... ... ... ... енгізген болатын. Құйма алтын кесек стандарты тұсында,
алтын монетасының ... ... ... қағаз ақшаның алтынға айырбасталуы
құйма алтын кесегі құнының мөлшерімен шектелген.
Алтын ... ... ... ... ... бұдан да алшақ
болған: алдымен құйма алтын стандартын тұтатын елдердің валютасын жинақтау
қажет болады, осыдан ... ... ... оны ... ... ... алтын мен алтын девизді стандарттар алтын ... ... ... болып табылды.
1944 ж. құрылған Халықаралық валюта қоры Тройская унция құнын
белгілеген (35 ... ... 31,35г. ... тең). ... ... ... ... ұстап тұратын резервтік валютаның қызметі
американдық долларға және ... фунт ... ... Егер алтын
стандарты кезеңінде валютаның қайта қалпына келгіштігі деп, ұлттық ақша
бірлігінің алтынға ... ... ... жаңа ... ... ... келгіштігі деп, валютаның долларға айырбасталу
мүмкіндігі түсінілген. Бүгінгі ... ... ... ... ... оның АҚШ ... айырбасталуымен қамтамасыз етіліп отыр. Бірақ
АҚШ-тың ... 1971 ж. ... ... үшін де доллардың алтынға
айырбасталуы тоқтатылған.
Осы күнгі несие ... ... ... ... Бұлардың нақтылы
ақшадан айырмашылығы, олардың ұлттық байлық элементтеріне жатпауы. XX ғ.
олар бірте-бірте өздерінің ... ... ... ... ... ... тауардың тұтыну құнымен тұтасып кете алмай отыр және ... ... ... (чек, ... ... карточкалары,
ақшаны элект-рондық құралдарды ... ... ... орын алады.
Ақшаның ерекше табиғаты мен және оның ... ... ... ақша ... ... ... ... айналуы кезіңде, қағаз және несие ақшалардың алтынға еркін
айырбасталған жағдайларында, ... ... ... саны ... ... ... есептеледі:
А=(ТБ-Н+Т-БТ)/АА
Бұнда: A - айналысқа қажет ақша саны;
ТБ - айналыстағы шаруалар бағаларының қосындысы;
Н - несиеге салынған шауарлардың ... ... - ... ... ... - ... ... төлемдер;
АА - аттас ақша бірліктерінің айналым саны.
Айналысқа артық шығарылған ақша қазына қоймасын толықтырады.
Ақшаның қағаз ақша айналысы ... ... ... ... ... ... ақша ... алмастыратын санына тең болуы керек, басқаша болса,
қағаз ақшалар арнасы артық ... ... олар ... ... экономистерінің көбі И.Фишердің айырбас тендеуін пайдаланады:
М х V = Р х Q
Бұнда: М - ... ... - ақша ... ... - ... ... ... - айналымдағы тауарлардың саны.
Бұл теңдеу тауар бағаларының қосындысы мен айналыстағы ақшаның
массасының сан ... ... ... ... Бағаға,
өндіріске, жұмыспен қамтуға әсер ету мақсатымен ақшаның массасына бақылау
жүргізу ... ... және ... ... мен әр қызметтің, олардың нарықта орналасу формасына
байланысты, өз бағасы болады. Осы баға ... ... ... ... ... ... ... бағаның негізін тауарлардың бағалылығы құрайды.
Еңбек өнімдері өндіріс сферасынан нарықтық факторлар әрекет ететін айналыс
сферасына келіп ... Олар ... ... немесе төмен ауытқуын тудырады.
Ал баға өз тарапынан тауарлардың сұранысы мен ұсынысына әсер етеді. ... ... мен ... іс-әрекетіне ықпал жасайды.
Бағаларға, айырбас пропорциясы болғандығы ретінде, бағаны құру
механизмі деп ... ... ... ... өте зор әсер ... практикада бағаны белгілеу туралы екі ... ... ... және ... ... ... айырмашылығы, ең
алдымен, бағаның қалыптасуына әсер ететін факторлармен анықталады.
Нарықтық әдістегі шешуші факторлар: нарықтың конъюнктурасы, тауарға
сұраныс жөне ... ... ... баға ... ... өндірістік
шығындар, алдымен — тауарды жасауға жұмсалған еңбек шығындары жатқызылады.
Нарықтық баға ... баға ... ... ... ... ... көрсететін форма болып табылады. Бірішіден,
Бұл жағдайда, тауарлардың бағасы және олардың тұтыну объектісі ... ... тән ... ... ... байланыс бары
байқалады. Екіншіден, тауардың ... тек оның ... ... ... ... ғана ... операциялардың масштабына сәйкес және ... ... ... ... ... түрлерге бөлінеді:
• көтерме сауда бағасы арқылы көтерме саудада өнімдердің ... ... ... ... бғгасы арқылы тауарлар индивидуалдық сатып алушыларға
шағын мөлшерде сатылады;
• тарифтер көрсетілген кызметтер үшін (телефонды пайдаланған ... ... газ, су ... ... ... төленетін баға.
Еркіндіктің дәрежесіне сай, баға былай бөлінеді:
• қатаң белгіленген тұрақты ... — баға құру ... ... ... ... қалайда болмасын бұзу заңға сәйкес
қудаланады;
• реттелген бағалар. Бұлардың мөлшерін мемлекеттік ... ... ... осы ... белгілі бір тауарлар тобына бағаның жоғарғы шегін
белгілеумен аяқталады. ... ... ... ... ... ... жүргізіледі;
• нарықтық бағалар — мемлекеттік органдардың тікелей реттеуіне
жатпайтын бағалар.
Бұл ... ... ... ... пен ұсыныс заңдарының
ықпалы нәтижесінде қалыптасады. Нарықтық бағалар ... ... ... еркін саудаласу ... ... ... ... ... ... нарықтық еркін бағаларға көшу, ... деп ... ... А. ... ... ілімінің, оның жүйесінің
бүгінгі өмір үшін маңызы мынада:
-рыноктық қатынастардың экономикалық маңызын көрінбейтін қол ... ... ... ... ... ... пен ... баға
сияқты категориялардың мәні зор.
Ал Рекардоның экономикалық ... ... ... тек ... одан әрі ... ... ... еңбектік теориясы әлі қызу талас тудырады.
- жалақы, пайда, рента жөнінде де экономистердің көзқарастары бірдей
емес;
- әсіресе игіліктерді ... ақша ... ... ... ... ... үшін қиын ... салыстырмалы артықшылық теориясы әлемдік экономикалық интеграцияда
ерекше орын алуда.
Бағалардың осы ... ... ... да экономикалық практикада
қолданылатын сипаттары болады. Күңделікті бағамен ... ... ... статистикада, сонымен бірге зерттеуді ... ... ... пайдаланылады. Оларды қолданудың мағынасы,
мысалы, инфляция ... ... ... ... ... ... Демек, егер бір мезгіл шамасында отбасы тамақтануға 10 мың теңге
жұмсаған ... ал ... ... ... ... көлемде қалып
тамақтануға 20 мың теңге жұмсалса, азық түліктің бағасы екі есе өскеш больш
табылады. Есептеу арқылы ... ... ... ... ... деп ... Тауарлар мен қызметтерге қойылатын кейбір ... яғни ... ... ... ... ... прейс-куранттық деп аталады.
Жоспарлау-басқару жұмыстарының орындалу барысында болжамды және
жоспарланған бағалар пайдаланылады. ... ... ... ... оңай мәселеге жатпайды. Кеңес дәуірінде Қазақстандағы
бағалар қағаз жүзінде ғана жоспарлы баға ... Бұл ... ... тек ... басқару органдары айналысқан.
Нарық типтес экономикада болжамдалған ... кең ... ... ... ... ... мемлекеттік жобалар
мен бағдарламалар дайындалады және индикативтік жоспар деп ... ... ... ... сатушылар мен сатып алушылардың арасындағы контракт
құжаттармен айқындалған, көлемі сатып ... ... ... ... баға ... ... Аз емес жағдайларда, контрактік бағаның
абсолюттік көлемі емес, оның диапозоны, ... ... ... дәрежесі,
болмаса олардың мемлекеттік, нарықтық, барлық әлемдік ... ... ... ... бола қалғанда, күтпеген ерекше жағдай бола
қалғанда жаңа ... ... ... ... ... ... ... ескертіледі.
Көбінесе бағаның түрі, оның қалыптасқан нарығының типімен белгіленеді.
Биржалық, аукциондық, комиссиондық бағалар болады. Әр ... әр ... әр ... баға дәрежесінің болуы, дүниежүзілік бағаны пайдалану
қажеттігін тудырады. Бүкіл әлемдік бағалар еркін айырбасталатын валюталар
арқылы есептеледі.
Заттың пайдалылығы, оның ... тән ... ... ... басқа да
қасиеттерінің арқасында адамдардың белгілі бір қажеттерін қамтамасыз ететін
кабілеті, өнімнің тұтыну бағалылығын құрайды.
Тауар өндірісі жағдайында еңбек ... оны ... ... ... ... ие ... Бұл ... бағалылығы өндіріс үшін емес,
басқа адамдар үшін ...... ... бұл өнім ... ... ие
болады.
Қоғамдық тұтыну бағалылығының өлшемі болу кызметін сұраныстың көлемі
атқарады. Өнімнің өндірісі ... ... ... Егер ... ... болса, онда заттарға қоғамдық тұтыну бағалылығы тән
болғаны. Кез келген зат ... бола ... Жоқ, тек ... еңбек жұмсап
жасаған заты тауар болады. Мысалы, өзендегі балық оны ұстап ... ... бола ... ... оны ұстауға еңбек жұмсалады.
Тауар болу үшін заттың тек басқалар үшін жасалуы, оның ... ... ... осы зат ... ... керек, оның орны
эквиваленттік түрде өтелуі қажет. Басқа ... ... ... ... ... тауар болмайды. Енді тауарға анықтама берейік. Тауар
дегөніміз еңбекпен ... ... ... ... және ... ... ... қызметтер. Заттар өзінен өзі тауар бола алмайды.
Тауар болу үшін олар адамдар арасындағы айырбастың объектіге айналуға ... ... ... арасындағы енбек өнімінің айырбасы арқылы білінетін
қатынастарды көрсетеді. Тауармен ... ... сан ... ... ... барлық жағдайда осы айырбастың әрекетінің нәтижесінде бір зат
өтіп орнына ... зат ... ... ... шығатын тұжырым: айырбас
процесінде әр тауар нарықта айырбас құнына ие болады. Яғни ... ... ... ... ... ... қабілетке ие болады.
Осындай тендік, айырбас сәйкестігі нарық практикасында күн сайын
шексіз көп рет қайталанып, болып ... ... ... ... неге бір-
бірімен салыстырылады деп, әрбір нақты салыстыру тендігінің негізіңде ... деп ... Ал ... ... айырбас сәйкестігін,
айырбас құнның қандай себептер белгілейді деген сұрақ Аристотелден бастап
осы күнге дейін ой толқытады.
ПАЙДАЛАНҒАН ... ... ... ... Президентінің жарлығы "Қазақстан
Республикасында 1998-2000жж. ... есеп және ... ... мемлекеттік бағдарлама" 1998ж., 28 қаңтар.
2. Қазақстан Республикасы Президентінің жарлығы, Заң күші ... ... алу" ... 1995.
3. Субъектілердін қаржы-шаруашылық қызметінің бухгалтерлік есөп
шоттарының Бас жоспары. 1996.
4. Сатмурзаев А.А., ... Т,А. ... учет в ... ... Эк., ... ... Т.Ә., ... А.А. Шағын кәсіпорындарда бухгалтерлік
есепті ұйымдастыру.
6. Тасмағамбетов Т.А., Радостовец В.К., т.б. ... ... ... ... Дюсембаев К.Ш. и др. Аудит и анализ финансовой отчетности Дюсембаев
К.Ш., Егембердиев С.К., ... З.К. ... ... ... ... И.И., Терехов А.А. Статистические методы в аудите. М.:
Финансы и статистика, 1998.
9. Ержанов М.С. ... и ... ... ... ... ... Международная аудиторская компания "Артур Андерсен Казахстан" -Алматы:
Ғылым, 1994.
10. Казахстанские стандарты по аудиту. С. Х. ... и др. ... ... ... Н.П. ... и ... ... общего аудита.
Изд. 4-е, перераб. и доп. М.: Филинъ, 2000.
12. Барышников Н.П. Организация и ... ... ... ... 5-е, ... и доп. М: ... 2000.
13. Белуха Н.Т. Аудит: Учебник. Киев: Знання, 2000.
14. Бурцев В.В. Управленческий аудит ... ... ... ... М.: ... ... ... учет и аудит в строительстве Под. ред. В.А.
Лукинова. М: Юрайт, 1998.
16. ... учет и ... 500 ... и ... Сост.
И.Полонская. Ростов н/Д: Феникс, 1999.
17. ... С.М. ... ... Теория и практика. СПб.:
Лань, 2000.
18. Бычкова С.М, Доказательства в аудите. М.: Финансы и статистика,
1998.
19. ... Т.П. ... об ... М.: ... 2001.
20. Волковой В.М., Лахова Е.В. Международные стандарты ... ... ... и приемы конвертации. Изд. 2-е, перераб. и доп.
М.: ... 2000.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«АЗИЯ МАГИСТРАЛЬ»-ДЫҢ ҚОСЫЛҒАН ҚҰН САЛЫҒЫНЫҢ ЕСЕБІ32 бет
Акциздер, қосылған құн салығы27 бет
Жанама салықтар жүйесіндегі қосылған құн салығы28 бет
Импортқа салынатын қосымша құн салығының ерекшеліктері22 бет
Күн-жер байланыстары4 бет
Күннің рентген сәулеленуін бейсызық талдау32 бет
Салықтардың экономикалық мазмұны, кажеттілігі, қызметтері және ұйымдастыру принциптері44 бет
Қазақстан Республикасы және бірқатар экономикасы дамыған елдердегі жанама салықтар жүйесі64 бет
Қазақстан Республикасында қосылған құн салығының қызмет ету мәселелері81 бет
Қазақстан Республикасында қосылған құнға салынатын салықтың құрлылу негізі және қызмет ету механизмі68 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь