Қоғамды зерттеудің методологиялық негізі

Қоғам, адам және қоғамдық қатынастар туралы ой-пікірлер, идеялар мен ұғымдар алғашқы қауымдық қоғам дәуірінде-ақ қалыптаса бастаған
Қоғамнын ілгерілеп дамуы, таптардың пайда болуы, ой еңбегі мен дене еңбегінің бөлінуі, еңбекші бұқараны қанаудың күшеюі қоғам туралы ой-пікірлерді, идеяларды одан әрі дамыта, терендете түсті.
Қоғамдық өмірге, оның дамуына байланысты көзқараста бұрын идеализм үстемдік етіп келді. Оның үш түрлі себебі бар. Біріншіден, адамдардың іс-әрекеті олардың делебесі қозуынан, ал делебе қозу санадан басталады, олай болса, бәрін билейтін сана, деп қарады. Екіншіден, түрлі құбылыстардың ішкі заңдылықтарын ашып көрсете алмады. Сондықтан олардың себептерін кез келген, кездейсоқтық жағдайларға таңып, метафизикалық пікірде болды
        
        Жоспар
1.Қоғамды зерттеудің методологиялық негізі
1.1. Қоғамдық формацияның сыр-сипаты
1.2.Қоғамның тарихи тұрпаты
1.3. Қоғамның қызғаушы күштері
1. Қоғамды зерттеудің методологиялық негізі
Қоғам, адам және қоғамдық қатынастар ... ... ... ... ... ... ... дәуірінде-ақ қалыптаса бастаған
Қоғамнын ілгерілеп дамуы, таптардың пайда болуы, ой еңбегі мен ... ... ... ... ... ... қоғам туралы ой-
пікірлерді, идеяларды одан әрі дамыта, терендете түсті.
Қоғамдық ... оның ... ... ... ... идеализм
үстемдік етіп келді. Оның үш түрлі себебі бар. Біріншіден, адамдардың іс-
әрекеті ... ... ... ал делебе қозу санадан басталады, олай
болса, бәрін билейтін сана, деп ... ... ... ... ішкі
заңдылықтарын ашып көрсете алмады. Сондықтан олардың себептерін кез ... ... ... метафизикалық пікірде болды
Үшіншіден, тарихты жасайтын жеке адамдар деп санады, халықтың шешуші
рөлін түсінбеді.
Қогамды ғылыми принциптер негізінде зерттеу ... оның ... ашу ... ... ... ілімдері дүниеге келді.
Ол ғылымдар адамзат тарихын түсіндірудің кілтін, кезін қоғамның материалдық-
әкономикалық қатынастар жүйе-сінен шығарып, оны ... ... ... ... процестер заңды дамиды. Бұл заңдар объективті
сипатта болады,
Қоғам зандары бадырайып көрініп түрмайды, ... ... ... ... ... ... өте ... Сол себепті қоғам зандарын терең танып-
білу арқылы пайдалану оңай емес, ол көп күш жұмсап. ... ... ... абстрактілі ойлау арқылы белгілі болады Коғамды зерттеп, талдаудағы
ақырғы ... ... - ... ... ... ... бір-бірінен ажырамас, бір-біріне әсер ететін екі ... ... ... бір ... ... және ... ... түрады.
Олар адамдардың материалдық, рухани өндірісті дамытудағы тарихи қызметі
арқылы пайда ... ... ... ... ... өзгешелігі - ол алуан түрлі
қоғамдық қатынастардың, байланыстардың ішінен ең бастысын - ... ... ... ... ... қатынастардың шығуы,
қалыптасуы адамдардың ой-санасына байланысты ... ... ... ... ... - адам ... оның ... қажетті шарай және
қайнар көзі. Адам өзінің жасампаздық күш-қуатымен табиғи ... ... ... ... ... ... Қоғамдық болмыс -
адамзат тарихының даму кезендеріндегі әлеуметтік практиканың нәтижесі.
Қоғамда түрлі қатынастар бар. Олар ... ... ... ... қатынастар болып екіге бөлінедъ дық катынастар адам ... ... ... ... адам ... ... жатады. Олар
саяси, құқылық, моральдық, діни, әстетикалық, философиялық қатынастар болып
бөлінеді. Айталық, әрбір қоғам алдында оның ... тән ... ... ... ... адамдарды бейімдеу, ұйымдастыру, жұмылдыру қажет
болады қасиетті Материалдық қатынастарға ... ... ... отбасйлық немесе жыныстық қатынастарды жатқызуға болады. Бұл
қатынастарға сана араласатын болғанмен, ... түп ... сана ... олар ... өмір ... пікірді қолдауға болмайды. Бостандық
деген сол көрсетілген тәртіп ... ... ... сол ... ... ... кеңшілік-таршылығы. Саяси режим дегевде біз
осыны айтамыз. Демократиялык қоғамда ол бостандықтың өрісі кең, ... мол ... ... ... да, адам ... де осы ... ... тұрғыдан тусінудің ең басты принциптері: ... ... яғни ... ... қоғамдық санаға қарағанда
алғашқылығын, біріншілігін және қоғамдық сананың коғам өміріндегі белсенді
рөлін ... ... ... әр түрлі қоғамдық қатынастарды,
қоғамдағы ... ... ... ... ... табылатын әндірістік қатынастар ... ... ... яғни ... дамуын, қоғамдық-әкономикалық
формациялардың занды түрде бір-біріне өту ... ... ... ... ... ... деп ... ал олардың іс-әрекетінің
негізін қоғам ... ... ... ... ... ... социологиялык даму зандары адамзат тарихы-ның барлық
кезеңдерінде де қолданылады. Оларға мынадай заңцар жатады: ... ... ... ... рөлі, өндіргіш күштер мен өндірістік
қатынастардың бірлігі, қоғамдық болмыстың ... ... ... өндіріс әдісінің қоғам өміріндегі басыңқы рөлі, өндірістік
қатынастардың өндіргіш күштер ... ... және ... ... ... ... ... дамудағы сабақтастықты көрсетіп, онда ... ... ... ... тұрақты қайталанатын қажетті байланыстар
мен қатынастарды аңғартады.
Қоғам дамуындағы ерекше ... ... жеке ... өзіне тән ерекшелігін көрсетеді. ... ... және ... заңы ... ... ... қасиетін
көрсетеді. Қоғам өмірін зерттегенде оның зандары мен табиғат ... де, ... да ... ... адам ... ... ... араласады, адамдар
алдына белгілі бір мақсаттар мен ... ... ... жету үшін
күреседі.К. Маркс қабірінің басында сөйлеген сөзінде Ф. ... ... К. ... ... зор үлесін айта келіп, адамдардың саясатпен,
ғылыммен, өнермен, т.б. шұғылданбас бұрын жейтін, ... ... ... ... ... ... ... ал бұл үшін олар мате-риалдық игіліктер
өндірумен ... ... ... еді. Осы ... ол ... астында жасырынып жатқан қарапайым фактілерді көрсетіп, ғылымда
зор жаңалык ашты. Мүны ... ... ... ... ... ғылыми тұжырымдар қоғамдық құбылыстарды, олардың ішкі
байланыстарын, тарихи өзгерістерін талдап түсінуде методологиялық ... ... ... ... ... ... ... диалектикалық
әдіс қоғам дамуында барлық материалдық және ... ... және ... ... терең есепке алып, қоғамды біртүтас
әлеуметтік ерекше организм ретінде қарауды талап етті.
Қоғамды біртұтас, тірі ... ... деп ... ... ... барлық дәуірлердің әлеуметтік-әкономикалық даму типологиясын құру, ... ... ... ... ... ... ... формациялар бұрыннан да белгілі болатын. Ғылым оның даму зандылығын
ашты.
Әрине, ... ... ... ... ... ... Сонда, қоғамның даму сатыларын қалай түсіндіруге болады? Қоғамда
белгілі бір ... бар ма, әлде ... басы жоқ, аяғы жоқ, ... хаос па? ... ... ... ... бір жүйеге мойынсұнуға тура
келеді. Мәселе, сол ... ... ... Ал кілт ... екен, оны
пайдалану да керек.
Сондықтан тарихты әлеуметтік философия тұрғысынан пайымдау, талдау
әдісін - біз ... ... ... теориясы мен методологиясы
дейміз. Айта кету керек, қоғамды басқа да ... ... ... ... заң, ... саяси әкономия, саясаттану, әлеуметтану, ... ... ... ... ең ... ... - қоғамның
жеке, өзгеше жақтарын, олардың даму заңдарын, нақтылы ... ... ... ... Олар бірін-бірі толықгырады, жоққа шығармайды.
Студенттерге стипендия төлеу, балабақшалар ашу, ... ... ... жөндеу жұмыстарын жүргізу, меісгеп, институттарды компьютер,
басқа да құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету, ... ... ... ... орындарының жұмысын жолға қою, ... бәрі ... ... мәселе.
Одан соң қоғамдағы кейбір бизнеспен айналысқандардың ... ... ... ... ... Бұл - түрлі заңсыз-дықтарға барудың
нәтижесі. Қабылданған заңды қалай болса ... ... бүл ... ... Бұл да ... ... тыс ... проблема.
Байқап отырсақ, әлеуметтік философияның ... жері жоқ. ... ... ... елдің тыныштығы, әлеуметтік әділеттік,
заңсыздықты жүгендеу, халықтың тұрмыстық ... - ... ... ... ... ... ... формацияның негізгі әлементтерінің құрылымын,
оның мәнінің негізін, сапалық өзгешелігін ... ... ... шешуші
қатынастарды негізгі емес, туынды қатынастардан айыру қажет.
Адамдар ... ... ... үшін ... бір ... ... Сол ... негізгісі - өндірістік қатынастар.
«Осы өндірістік қатынастардың ... - ... ... - ... ... ... ... болып табылады, занды және саяси
қондырма осыған негізделеді және оған ... ... ... ... сай ... Осыдан келіп, «базис» және «қондырма» деген ұғымдар
туындайды.
Жалпы алғанда, біріне-бір сәйкес ... ... ... болса да өндіргіш күштер өздеріне ... ... ... ... ... бір жағынан, өндіріс әдісінің қажетті әлементі, ал
екінші жағынан, қоғамның әкономикалық базисі, ... ... ... Бұл ... ... заң.
Сонымен бірге базис - қоғамның өндіргіш күштерінің белгілі бір даму
сатысына сәйкес келетін әкономикалық ... ... ... ... - ... ... басты сипаты, қыры, түп тамыры.
Оның негізі - меншікке қатынас.Меншік бар ... ... бар, ... бар жерде
формация, базис, оның қорғаушысы - қондырма өмір сүреді. Бұл арада мынандай
сұрак ... осы ... өзін ... ... ... Ол үстемдік етуші
өндірістік қатынастардың құрылымдык ... ... яғни ... ... ... ... ... тәжірибе алмасу, қоғамдағы таптар
мен әр түрлі әлеуметтік топтардың ... ... ... ... қатынасты белгілі бір жүйе ретінде қарап, толық
ғылыми басқаруды, күрделі әкономикалық және әлеуметгік процестерді ... ... ... ... ... ... ... күштердің сипатына сәйкес өзгеріп отырады. ... ... ... ... ... ... те болады. Ол белгілі бір өндіргіш күштерді ұйым-дастырудағы өндіріс
құралдары мен адамдардың ... ... ... ... орай ... ... өзіне тән және өзіне ... ... ... дамытып-жетілдіру арқылы өмір сүреді. Сондықтан ... ... ... ... ... - ... қажетгі әрі сәйкес материалдық-
техникалық базисті жасау болып табылады. Техникалық бизнес - қоғам дамуының
өлшемі, бірақ ол ... ... ... ... ... Өйткені
техника қай қоғамда болса да бірдей ... ... ... ол ... ... ... болады.
Егерде техника белгілі бір өндірістік қатынастарға еніп, жүмыс істесе,
сонда ғана ол әлеуметтік рөл атқарады, бірақ ол ... ... ... ... ... ... технократиялық концепцияның
өкілдері Р. Арон, Д. ... У. ... 3. ... т.б. ... ... ... бір өндірістік қатынастар жүйесінен, тіпті қоғамнан бөлек
тұрған, әлеуметтік процесс ретінде қарастырады. 3. ... ... өз ... ішкі ... ... ғана бағынады. Ол ... ... ... ... ... ... оны ... фактор ретінде қарастырмайды. Оның ... ... ... ... ... рөл ... ақыр ... бүл социологтар
техниканы сыңаржақ әсірелеп, қоғймның материалдық іргетасы болып табылатын
әкономикалық қатынастардың маңызын ... ... ... ... ... ... ... -қоғамдық-
әкономикалык формацияньщ қаңқасы, қоғамның объективтік негһі. Осы ... ... ... ... ... дегеніміз - қоғамдық,
психологиялық, саяси, ... ... ... ... ... ... мен ... және оларға сәйкес келетін мекемелер мен
үйымдардың ... ... ... ... ... ... хабар
тарату орындары -газет, теледидар, радио қондырмаға жатады. Егер де
соңғылар базиске ... ... ... оны ... ... ... қондырмаға жатпайды, олардың өкіметке де қажеті жоқ. Қондырма
әкономикалық базистің ... бола ... оны ... ... ... ... екінші орында. Әрине, демократиялык ... ... ... ... ... кедергі жасамайтын
идеологиялық институттар, басылымдар, радио, ... да ... ... ... ... ... Олар Конституцияға суйеніп жұмыс
істейді. Қоғамда орын алған кемістіктердің бетін ашады, ... сын ... ... мін ... ... ... информация орындары сол
арқылы базисті нығайтады. Ал егер олар базисті ... ... ... ... ... ... кереғар болып шығады. Қондырманың
базисі бейнелеу механизмінде ... ... ... рөл ... ... әкономикалық қатынастары ең алдымен мүдделер арқылы
белгіленеді. Осыған орай ... бәрі ... ... ... ... мен ... ... Ақыр аяғында,
осы мүдделер мен қажеттіктерге сәйкес алуан түрлі идеялар, теориялар пайда
болып, соларға сәйкес ... ... ... Және де ... әр ... ... ... формалары, яғни қондырмаға
сәйкес мекемелер мен институттар (мемлекет, саяси партиялар, кәсіподақ,
мәдени-ағарту ұйымдары, т.б.) ... ... ... ... әр ... ... ... байланыстагы әлеуметтік
құбылыстардан түрады. Олардың ішіндегі ең бастысы ... ... ... ... ... ... ... бейнесі бола
отырып, ... ... ... ... ... ... мен ... алуан түрлі болуына
байланысты, олар қоғамдық ... ... мен ... ... әтикалық, әстетикалық, діни, т.б. түрлерде саралап бейнеленеді,
яғни жеке-жеке түрде болады. ... ... ... ... пен ... әр алуан түрлері пайда болады.
Қоғамдық әкономикалық базис қандай болса, оның қондырмасы да ... Егер ... ... ... ... ол қондырмадан көрініс
табады. Мәселен, өтпелі кезеңді ... ... ... ... ... ... ... базис қиратылып, жеке, акционерлік,
мемлекетгік меншіктерге негізделген жаңа ... ... ... ... ... де, халықты да алдап, заңсыз байығандар ... ... ... ... ... ... ... күйзеледі. Халықтың да
сеніміне су сеуіп, оны ... ... ... ... ... заң
орындары әлсіздік көрсетуде. Бұл жаңа базисті орнатуда кеткен қателіктердің
қондырманы әлсіреткенінің нақты бір ... ... ... әсер ... оны өзгертеді. Базис пен
қондырманың арасында диалектикалық байланыс бар. Қондырманың әр ... ... екі ... ... ... ... дамуын
тездетуі немесе бәсендетуі, оны нығайтуы да, бүзуы да мүмкін. Мысалы,
капиталистік қоғам ... яғни ... ... мен ... ... ... сақтап қалуға, нығайтуға
бағытталған. Ол үшін тиімді ... ... ... ... мазмұнды ұйымдастыру және оның қү_рылымын ... ... ... ... ... жеке адамдардың қабілетіне,
олардың әлеуметтік айқындамасына байланысты. Қондырманың ... ... ... ... яғни адам факторымен тікелей
байланысты.
Қондырма базиске ... ... ... ... дамиды. Бүл
қондырманың дамуындағы сабақтастықтан байқалады. ... ... ... ... ... ... ... көне идеялар мен теориялардың
кейбір ... ... ... тікелей әсер етеді.
Қондырманың біршама ... ... ... артга қалып
отырғандықтан, ескі қондырманың ... ... ... ... жаңа қондырмаға көшуінен де байқалады. Қайсы тап үстем болса, сол
таптың қажетіне бейімделе отырып, бір қондырмадан ... ... ... діни ... ... бай-қаймыз. Дін ... елді ... ... ... ... жаңа ... ... Бірақ дін мемлекеттік құрылымға жатпайды, одан ... ... ... ... ... ... ... қоғамы ешқашан
өзгермейтін, әрқашан өзіне тән құбылыс ... ... ... Қоғамдық
қүбылыстар кездейсоқ, оларда ешқандай заңдылық жоқ деп санаған, ... ... ... өміріне қолданған жайлар да кездесті.
Батыстыц кейбір идеологтарының пікірінше, өмір мен қоғам даму-ында туа
біткен ... ... ... ... ... ... жыныстық, туыстық, т.б. түйсіктер анықтаушы рөл атқарадымыс.
Ғылыми ... ... ... метафизикалық көзқарас-тарды
талдай келіп, олардың объективтік заңдылыққа жатпайтын, тұрлаусыз екенін
дәлелдеп берді, ... ол ... ... ... және ... сүйене отырып, социологияны тұңғыш рет ғылыми негізге тіреді.
Одан соң қоғам ... тыс ... ... ... оның ... қоғам түрінде ғана, яғни белгілі бір ... ... өмір ... және өмір сүре беретіні айқындалды. Қоғамдық-әкономика-
лық формация дегеніміз ... ... ... ... ... әрекет
жасау заңдары мен нақтылы құ.рылымы бар қоғамдық қатынастар жүйесі екені
ғылыми тұрғыда дәлелденді.
Қоғамның ... ... ... ... ... ... арқылы ажыратылады. Ал қоғамның, әлеуметтік формация-ның ... ... ... ... байланысты болады. Сонымен, әрбір
қоғам, яғни қоғамдық-әкономикалық формация өзіне тән ... ... және ... ... ... әкономикалық базисімен,
белгілі бір әлеуметгік ... ... ... ... ... ... отбасы, тұрмыс жағдайлары әлеуметгік
құбылыстардың өзіне тән ... ... ... ... ... ... бір өндіріс тәсілі
болады. Өндіріс тәсілінің алмасуы қоғамдық формацияның ауысуына бастайды.
Қоғамдық-әкономикалық формация туралы ұғым ... ... ... бөліп келген түрлі атаулардың пайда болу, ... ... ... ... ... ... ... даму барысында талдау
методологиясы негізінде бүкіл ... ... ... ... алмасу себептері ашылды. Ол алмасу, яғни бір формациядан екіншіге өту
- өндіргіш күштердің қарқынды ... ... да, ... ... ... күні ... өндірістік қатынастармен сәйкес келмейді,
шиеленіске түседі. Бұл шиеленіс әлеуметтік революция арқылы ... ... ... ... локомотивтері» болып табылады, олар бір
қоғамның екінші бір қоғаммен ауысуының нақты белгісі және ... ... бүл К. ... ... болатын. Бүл да қоғамдық, әлеу-меттік
құбылыстардың заңдылықтарын ашудың бір нүсқасы еді. Әрине, ... ... бар, бола ... ... К. ... ... ғылыми тұрғыдан
дәлелді, негізделген сияқты. Оны мойындамау үшін одан да ... ... ... ... батыс идеологтары қоғамдық-әкономикалық формация теориясын
өркениеггіліктеориямен алмастырмақ болды (А. Тойнби). ... бүл ... даму ... аша алмайды. Мәселен, А. ... адам ... 21 ... ... Әрбір ел, ол теория бойынша, ез алдына
еркениет. Бүл теория ел мен ... ... ... ... ... ... ... теорияға қарсы индустриялық теориясын
У. Ростоу да ... ... У. ... 1960 жылы ... даму
сатылары. Коммунистік емес манифест» деген кітап жазып жариялады. Онда ол
адам баласы тарихын мынандай бес кезеңге ... ... ... ... жасалған дайындық кезең;
3) көтерілу кезеңі;тез жетілу кезеңі;
4) мұқтаждықты жаппай қанағатгандыру ғасыры.
Сөйтіп, автор өз ... ... ... ұқсатып, бірақ оған қарсы
қоймақ болады. Бірақ оған У. Ростоудың өресі жетпеді.
Әрине, У. ... бұл ... ... ... ... тек К. ... теориясына ұқсатып, қиялмен жасады. Сон-дыкган бір
коғамдық сатыдан екінші сатыға қалай көшеді, оны көрсете алмады. ... бұл ... ... енбеді. Өйткені ешқандай объективтік негізі
жоқ, субъективизмге иек арткан бола-тын-ды. Оны батыс идеологтарының өздері
де қабылдамады, тарих ... ... ... ... ... ... ... ашса, онда ондай теорияны қабылдауға болар еді. Бірақ
әзірге ондай ғылыми теория ұсынылған жоқ.
Батыстың ... ... оның ... Макс ... ... ... К. ... пікірлерімен байланыстырға-нымен пікірі оған
қайшы келген. Өздігінен тарихи жаңалық ... әзір ... М. ... ... «түсінікті социология, әлеуметгік ... К. ... ... ... ілімінен тудырды. К. Маркс болмаса
әлгідей теория шығар ма еді, ол жағы беймәлім.
Бір қоғамдық әкономикалық ... ... ... үшін ... ... ... ... Бұл тұжырым тек қана жал-пы қоғамға
ғана емес, сонымен қатар бір ... ... ... ... де қатысты.
Мәселен, біздің қоғамымыз нарықтық әкономикаға бет алған кез-де
көптеген қиыншылықтарға душар болды. ... ... ... ... ... ... да ... орын алып отырғаны рас. Солардың
қатарында еңбекті ... ... сай ... ... бір ... заңцы жүргізудің, ғылыми ... ... ... ... ... ... ... құрал-
жабдықтармен қамтамасыз етілмеуін, басқа қажеті жағдайлар жасал-мауын, орта
буын техникалық кадрлар даярлаудағы кемшіліктердің орын ... және ... ... ... орынды пайдаланылмауын, т.б. атауға болады.
1.3.Қоғамның қозғаушы күштері
Қоғамның қозғаушы ... ... ... ... маңызы бар.
Өйткені бұл проблеманы шеше ... біз ... ... дамуының басты
қозғаушысы, оның жүргізушісі кім, адамдардың саналы жасампаздық қызметінің
басты ... ... ... ... ... деген, т.б.
сүрақтарға жауап іздейміз.
Ғылыми философияда халық бүқарасы қоғамның ... ... ... ... ... өндіруші, материалдық және рухани
игілікті жасап, әлеуметтік болмыс ... ... ... ... деп саналады.
Әр түрлі қүқылық жағдайларға қарамастан, халық бұқарасының негізін
таптық қоғамдарда ... ... (қүл ... ... ... - жартылай бостандығы бар шаруалар мен үхақ қолөнершілер,
капиталистік қоғамда-жұмысшы ... ... ұсақ ... ... ... ... бүқара жалпы халық бүқарасының ең
үйымдасқан белсенді бөлігі. Өйткені ол ... ... ең ... ... ... ... ... күштері өздерін терең түсінуді,
білуді қажет ... ... олар ... ... ... ... идеологтары олардың пози-циясын, мүддесін, мүң-мұқтажын
қорғайды, тап күресіне, әлеуметтік революцияға басшылық ... ... - ... ... күші, оның жасаушы субъектісі ретінде оның іс-
әрекеттерін, қызметін мойындайды, тарихи ... ... ... ... даму ... оның ... қарай ілгері басуы қозғаушы күштер,
қайшылықтар, қарама-қарсы күрестер, ... ... ... ... ... ... Бұл ... қозғаушы күштер болып
белгілі бір әлеуметгік топтың ... да ... ... ... ... мүдделеріне сәйкес нақтылы тарихи жағдайларға байланысты толгағы
пісіп-жетілген қайшылықтарды ... ... ... ... ... ... дәрежесіне және сипатына сәйкес келу заңының
негізінде әкономикалық қайшылықтарды шешу өндірісті ... әсер етіп ... ... да ... қоғамдық, әлеуметтік катынастарды өзгертуге ықпал
жасайды.Айталық, қүл иеленушілік ... неге ... Оған ... ... ... ... даму ... бәсендеуі негізгі себеп болды.
Өйткені құлдар өз жұмысынан қанағат алмады. Олар тек ... ... ... теңгерілді. Казармалық деп аталған социализм неге күйзеліске
ұшырады? Ол да сондай. Өндірістегі ... ... ... ... ... ... нәтижесін көрмеді. Олардың жалақысы үжымның жұмыс
нәтижесіне тікелей байланысты ... ... ... ме, әлде жоқ па ... ақы оған ... белгіленген мөлшермен кедергісіз жүріп жатты. Бұл
жағдай тіпті өнім шығармай-ақ, жұмыс істемей-ақ жалақы алатын ... ... ... ... ... түсті, даму процесі
қайырлады. ... ... ... ... ... ... ... болды. Соның түрлі жолдары ... ... ... тіреледі. Сөйтіп, қоғамды ғылыми тану, оның даму заңдылықтарын ашу
- оны көрегендікпен ... ... ... ... ... осыны үйре-теді. Ал халык бұқарасы, оның революциялық ... ол ... ... жаңа ... қолайлы қоғам құрудың, т.б. алуан
түрлі атқарылатын қызметтің әр ... ... ... күші ... ... ... ... барлық жағдайда бірдей болмағандықтан, ... оның әр ... ... ... ... ... бірақ бүл
әлементтер оның жалпы жиынтығына тән. Халық бұқарасы -әлеуметтік күштердің
нақтылы-тарихи жиынтығы. Олар өздерінің қоғамдағы объективтік ... ... ... қоғамның түрлі салаларында әр дәрежеде ... ... ... ... ... ... ... жүргізеді.
Халық бүдарасының жасампаздық белсенді қызметін ынталанды-ру мен
өрістетуін, қоғамның ... ... оның ... ... ... ... ... пайда бола оты-рып, ынталандыру
адамдардың ... ... ... ... іс-әрекеті мен
қызметінің себептерінен көрінеді. Ынталанды-ру тек кана жеке ... ... ... ... ол ... ... бірінші
кезекте тұрған қоғам жағдайларын өзгертетін мәнді белсенділігі. Егер
қоғамның шын ... ... ... ... ... онда жеке адамның ынтасын
ғана емес, жалпы қоғамдағы халық бүқарасын, таптарды қозғайтын себептерді
Ашу ... оның ... ... ... ... ... кыз-метгің
себептерін емес, қоғамды түбірімен, саналы, ... ... ... ... ... себептерін ұғыну қажет. Мұндай түрткі болатын
себептер қоғамдық мүдделер мен ... ... ... ... материалдық-әкономикалық мүлде (қажеттілік) -адамдарды
қоғамдық өндіріс жүйесінде алатын орны мен олардың материалдық ... ... ... ... ... ... ... іздестіру. Капиталистік қоғамда жеке меншік
капиталистер мен жалпылама жүмысшылардың ... ... ... ... ... ... ... ол қайшылықтарды бәсеңцетудің
түрлі жолдарын іздестіруде. Социализм кезінде ... ... ... ... ... өнім барлык еңбекші бүқа-раның пайдасына
жүмсалатын болғандықтан, әрбір ... ... ... ... ... ... тиіс дедік, бірақ ол принцип іс жүзіне аспай ... ... ... ... ... кәсіпорынның, жеке қызметкерлердің
мүдделері бар екенін жоққа шығаруға болмайды. ... ... ... ... акционерлік тәртіпке көшу әрбір еңбеккерді
материалдық жағынан ынталандыру арқылы жүргізіледі. Бұл ... ... ... үйлестіріліп отыруы тиіс. Адамдардың нағыз ынта-
жігерін арттыратын тауарлы ақша қатынасы, әркімнің өз ... ... ... өмір ... материалдық-әкономикалық мүдделерден басқа рухани мүдделер де
бар. Рухани мүдделер - қоғамның әстетикалық, адам-гершілік, діни ... оның ... ... ... ... Материалдық және рухани мүдделер
бір-бірімен тығыз байланысты болып, олар бір-біріне өзара ықпал ... ... ... де ... барысында материалдық мүлделерден артта
қалып қоюы, не одан озып ... де ... ... ... ... дамуы
көкейтесті мәселе болып есептеледі.
Қоғам табиғаттың бір бөлігі болған соң ол да ... ... ... ... ... адамдар қауымдастығы бол-ғандықтан, оның
дамуына субъективтік факторлар екпінді әсер ... Ол ... ... ... не ... ... басқа жаққа бетін бүрып та жібере алады.
Әрине, бүл айтылғандар ... ... ... ... тек ... жәй
ерекшелігі ретінде қаралады. Өз жағдайларына қарай мүдделер жеке ... ... ... ... ... қатысы диалектикалық жекелік,
өзге-шелік қажетгерге сәйкес пе, жоқ па, ақыл-парасатгы ма әлде ... ... ... бөлінеді. Әрине, мүдделердің бүлайша бөлінуі мәңгілік емес,
шартты. Мүдделердің қалыптасу ... ... ... да ... олар ... ... өзгеруіне және тарихи жагдайларға байланысты.
Олардың дамуында да өсу, ... не ... да ... ... ... ... ... болмыс және адамның материалдық
дүниеде өмір сүруі, адам мен қоғамдағы өзгеру барысының бейнесі жатады. Бір
мүдделерді қанағаттандыру қоғам ... жаңа ... ... ... де ... өрлеу заңы тарихтың қозғаушы күшіне
енеді. Халық бүқарасының тарихи жасампаздық ... ... әр ... ... нақтылы көрінісін адамдардың ынта-ықыластары
мен көзқарастарынан да көруге болады. Олар да қоғамда үстем ... ... ... мен ... ... әкономикалық жағдайларына
байланысты. Бүл ынта-ықыластар мен көзқарастар да қоғамдық және жеке-дара
болып ... олар әр ... ... жүзеге асырылады. Осыған орай,
қоғамдағы таптар мен топтар, жеке адамдар іс-әрекетінің, қызметінің ... ... ... ... ... ... ... Ал терең
түсінген мүдде, ынта-ықылас, көзқарас, т.б. адамдардың шын ... ... ... күшінің идеялық түрі болады.
Қоғамдық болмыс жағдайлары мен мүдделері арасындағы ... ... ... көзқарастары жүзеге асырылады. Қоғамдағы
қалыптасқан немесе етек алған қайшылықтар қалай шешілу керек, ол ... ... ... ... ... ... бәрі ... ынта-ықыласта
бейнеленеді. Бүл арада мүдделер мен ынта-ықылас, көзқарас арасында ... бар. ... ... ... ... ... дамыған сайын ондағы
сан салалы прогресті күрделендіру ... ... ... ... жеке ... ... ... әлеуметтік белсенділігіне,
яғни субъективті факторларға тікелей байланысты ... ...

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ХХ ғасырдың екінші жартысындағы Қазақстандағы этноконфессиялық үдерістер134 бет
Қазақ қоғамының әлеуметтік құрылым тарихының зерттеудегі теориялық методологиялық мәселелері74 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Ғылым түсінігі6 бет
Қазақстандағы ежелгі қола және тас дәуірі12 бет
Қазақстандағы қола дәуірі туралы18 бет
Қоғам философиялық таным обьектісі ретінде7 бет
Ұлттық мерзімді басылымдардың Қазақстан тарихының өзекті мәселелеріне жаңа көзқарасты қалыптастырудағы рөлі: тарихнамалық талдау (1985-2005 жж.)205 бет
1.санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. оларға қойылатын талаптар. 2. Санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері5 бет
1.санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. оларға қойылатын талаптар. 2.санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь