Қазақ халқының күй өнері

IКіріспе

ІІ. Қазақ халқының күй өнері.(тема)
2.1.Күй.көңілдің кілті
2.2. Өмірін күймен өрнектеп.
2.3. Әр жүректі тербейді әсем сазы
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Қазақтың сайын даласы қай кезде де өнерге кенде болмаған. Ұлан ғайыр аймақтың, әр өңірдің өзіндік ерекшелігі, белес-бедері, үні, әуезі, бояуы, екпіні бар. Әрине, өнер ауқымы кең, әрі сан- салалы екендігі де белгілі. Оның ішінде күй отаны атанған Атырау өлкесінің жөні бір басқа. Өйткені, күйші дәстүрі, кәсіби күй өнері дейсіз бе, осы іздегеніңіз табылады. Бұл жалаң сөз емес, жасалған зерттеу, іздеу, жинақтау-соның бір дәлелі. Өнер жалқы болған ба, ән, жыр, терме, күйшілік-бәрі бір-бірімен астасып жатқаны тағы бар.
Зерттеп, зерделей білсек, алтын қазына алдан шығады.
Қазақстанның түбі терең тылсым тарихы, тұрмыс-тіршілігі, ақ жарқын көңілі, зіл басқан мұңы, буырқанған ашу-ызасы, күйініші мен сүйініші, сілемді сырлары, шалқар шабыты, қайсар қажыр-қайраты бәрі-бәрі домбыра пернесінде хаттаулы.
Қазағымның ғұмырына нәр берген де, азаптан арашалаған да, алдынан жарқыраған ай боп туып, алысқа шақырған да, асудан асырған да, жауға шапса семсеріне күш берген де, арғы-бергідегі бар болмысының күре тамыры- құдіретті күй. Күйде ұлттық рух бар. Күй - қазақтың өмір қызығы-ұлықты ұраны. Дарабоз дарқан күйді де, күйшіні де өмірге келтірген, оған ұзақ өмір мәңгілік мансап биік тұғыр берген де-халық.
1. Интернеттен алынған.
2. «Ол кім, бұл не?». 120 бет.
3. Атырау газеті 2001ж 1-бет
4. Н.Үлкенбаев «Жанымның жақсы көрген адамдары».Алматы. 2007ж. 6 бет.
5. «Егемен Қазақстан» газеті. 2000ж. 18 қаңтар. 3 бет.
6. Н. Муфтахов. «Өнер майталмандары». Ақтөбе. 2004. 15-бет.
7. Б. Тәжібаев. «Құлақтан кіріп бойды алар...». 32-бет.
8. «Көкшетау правдасы» 19.09.1970ж №189 4-бет.
9. «Халық кеңесі» газеті. 1994 ж. 28 желтоқсан. №192.
10. «Атырау» газеті 2000ж 14 қараша
11. «Коммунистік жол» газеті 3.09.1975. №189.
12. Ә. Есқалиев «Балқаймақ» 2000ж 8 бет.
13. «Атырау» газеті. 2000 ж. №126.
        
        Кіріспе
Майысып қос ішегіңе күй
өткенде,
Ой туар жүрек түгіл, сүйектен
де.
Домбырам ... ... ... сені ... ... ... даласы қай кезде де өнерге кенде болмаған. Ұлан
ғайыр аймақтың, әр ... ... ... ... үні, ... ... бар. Әрине, өнер ауқымы кең, әрі сан- ... ... ... Оның ... күй отаны атанған ... ... жөні ... ... ... ... ... күй өнері дейсіз бе, ... ... Бұл ... сөз емес, жасалған зерттеу, ... бір ... Өнер ... ... ба, ән, жыр, терме,
күйшілік-бәрі бір-бірімен астасып жатқаны тағы ... ... ... ... ... ... ... түбі терең тылсым тарихы, тұрмыс-тіршілігі, ақ жарқын
көңілі, зіл басқан мұңы, ... ... ... мен ... ... шалқар шабыты, қайсар қажыр-қайраты бәрі-бәрі домбыра
пернесінде ... ... нәр ... де, ... ... да, ... ай боп ... алысқа шақырған да, асудан асырған да, жауға
шапса семсеріне күш ... де, ... бар ... күре
тамыры- құдіретті күй. Күйде ұлттық рух бар. Күй - қазақтың өмір ... ... ... ... ... де, күйшіні де өмірге келтірген, оған
ұзақ өмір мәңгілік ... биік ... ... ... ... күй
халқымен бірге жасап, ғасырды ғасырға жалғап, өрелі ... ... ... Күй ... ... күй ... тамшысын, күй
мұхитының түбін таппақ болған зерттеу жұмыстары ... алға ... ... бара жатыр. Ұлттық қадір-қасиетін ... ... ... Қай ... бар? «Ұлы ... ... ... алмайды»,-
деп белгілі жазушы, ғұламамыз Әбіш Кекілбаев айтқандай , тек ... ... ... ... ... ... бен олардың
күйлерінің жәдігерлерін жадында сақтап, ... ... ... ... және оның тума ... ... дарқан даласы ұлы
күйшілерге кемде болмаған батысы мен ... ... мен ... салсаңыз, күйшілердің қалың дерегіне құлақ түрсеңіз әрлі де ... ... ... ... жатқан, мүмкін ешкімге айтпайтын, сыртқа
шығармайтын,өзі ғана анда – ... ... ... алып ... бір сыр
сияқты»А.Жұбанов. «Құлаққа ілінетін күй – ... ... ... ... ... ... аз ... да, ішкі өмірдің сыры көп, адамды өз
ішіне үңілтетін мұң мен шердің сарыны бар» М.Әуезов. [1]
1 ... ... ... ... ... ... бойына әрқилы замандарды бастан
кешіріп, сан ... ... мен ... асты. Қазақ жұртының бастан
кешірген ... ... ... өнер мен мәдениетіне, оның ішінде
музыка саласында әсер етіп, әр ... ... із ... ... сонау ықылым заманнан-ақ өз ... мен ... ... ... ... ... ... арқылы баян етіп
отырды.
Өткен ... ... ... күні ... ... ... келе жатқан асыл ... ... да ... ... ... ... ... күй өнері.(тема)
2.1.Күй-көңілдің кілті
Қазақ музыкасының тарихы ... ... ... жылдардан басталады. Бұған осы уақытқа дейін қазақ ... ... мен ... ... ... ... үлкен
септігін тигізіп ... ... ... ... ... ... тағы басқа көптеген өнер жанашырлары. Ал, ... ... ... бет ... ... жол салуында, көрегендік биігінен көрінуінде
әр ... ... ... ... ... ... ... шежірені
тереңнен қозғайтын абыздар бар ... ... ... дидарласып
үлгерген- А.Жұбанов.
А.Жұбанов отызыншы жылдардың ішінде басталып, елуінші жылдарда
жаңғырығы болған ... ... ... ... ол ... ... ... хан тұқымы Дәулеткерейдің күйшілік өнерін
жоғары бағалап, күйлерін нотаға түсіріп, кейінгі ... ... ... ... ... ... ... Атырау
өлкесінде де болып атақты дүлдүл домбырашы Г.Қойрошев, ... және ... да ... ... ... ... табыну табиғат берген сыйдан, қанға ... ... пен ... ... берілері сөзсіз.Осы дәстүр жалғастығы
күйшілік өнерден, күй ... ... ... Елбасының жарлығымен «Мәдениетті қолдау қажет» ... ... ... орай ... ... ... бастамасымен өнер ... ... ... ... ізімен бұдан бұрын да бірнеше рет өнер
зерттеушілері қатысқан экспедициялар ... ... ... ... Атырауды күй отаны деп таниды. ... ... күй ... күй атасы Құрманғазы, Дина, Дәулеткерей, Абыл, Мәмен,
Ерғали, ... ... және ... күй ... ... келтірген
жер. Содан да болар өлкенің жасы да бар, ... да бар, күй ... ... Осы ... ... ақындар Х.Ерғалиев, Ж.Нәжімеденов керемет
күйші де болған. Күйге І.Жансүгіров тәрізді өлеңмен ескерткіш тұрғызған
да осы ... ... ... ... Әли, Ф.Оңғарсынова да ... ... етіп ...... халқының –харакетімен, күнкөріс кәсібімен, арман –
мұңымен, күрес – тартысымен, әдет – ... ... ... бойы ... ... келе ... аспаптық музыка, көне жанр. Күйді домбырада ғана
тартпаған, күйді қобызда да, сыбызғыда да ойнаған.
Күй - өміршең ... ... ... қос ... ... ... – атадан балаға мирас болған өнер. [2]
2 «Ол кім, бұл не?». 120 бет.
Мына ... адам ... ... тең ... ... ... Алла ... кемел туындысы адам жаны ... ... ... ... ... ием махаббат, сұлулық, ерлік, өнер атаулыны
кез келген пендесіне шүпілдетіп төге салмағаны және ақиқат. Онда да ... ... осы ... сезімдерді өмір үшін ... ... ... жаны жылаған қабырғасын сөксе де «қыңқ» етпейтін сырбаз құлдарына шым-
шымдап ... ... жаны ... қыруар ләззаттар ішінде музыканың орнын ... ... ... яки оны ... ... бір ... бар ма мына
ғұмырда! Осынау төңкерілген сағымдай мың ... ... ... ... ... ... ... әуезімен әлдилейтін шандоз
күйшілердің бипыл күмбіріне құлақ түрмесеңіз ... ... ... ... тап ... ма?
Ықылым замандардан бермен қарай ғұмыр кешіп келе ... ... ... ... мен Атырау арасындағы қиырсыз атырапқа жайылған ... ... ... ... әлдилеп, сайын даланы ... ... әсем ... төккенімен «композитор» деген сөзді ... ... ... «опера» дейтін ұғымдармен істес болмағанына
сенімдіміз.
Қалай десек те, ... ... ... - ... ... Тәттімбет, Дина, Қазанғап сынды бұл күнде саны жүзге ... ... ... ... ... ... ... атырапты бебеу қаққан жалғыз жарым домбырасымен ғана ... ... де ... құпия емес.
Сонда бүгінгі таңда дағдысы көрініп өмірімізге берік ... ... ... ... келген бе? Көктен түскен бе? Әлде,
оның да түп ата бастауы бар ма? ... ... ... әр ... ... алатыны ежелден даусыз ақиқат. Ендеше, ... де ... ... ... үні ... түкпір-түкпірінде шалқи көсіле самғап
жүрген қазақтың ... ... да ... ... бар ... әлемге аян.
Адам табиғаттың түлегі боп дүниеге келіп, әлеуметтің ... ... ... Осы бір самғаудың мөлдір бастауы қашан да қасиетті
туған жер мен ... ... ... ... мәңгі басылып қалатын
пейіш ... ... ... . ... ... ... құс ... дарындар ай асты ... ... ... ... тән қаңқасынан талпынып шығып, рух ... ... ... ... ... ... ... алтын ұясына өле-өлгенше қарыздар.
Сондықтан да ол ана ... ... әке ... ... ... ... мерейлі. Қалай дегенмен де тіршіліктен мол ырыс, несібе,
ризық ... ... ... өмір бойы ... тастамайтын
бойтұмары- туған жері. Бойына өнер ұрығын сепкен өте қасиетті ортасы
мектебі және ... ... ... ... дер ... ... күймен өрнектеп.
Атағы бар, даңқы бар өңірге ... ... ... ... ... ... де ... келмейді өмірбаян.
( Ж.Әбдірашов )
Бүгін де елінің мақтанышына айналған Қазақстанның ... ... ... күй ... ... айналған
Әзидолла Есқалиев 1934 жылы Гурьев облысы, Теңіз ... ... ... ... ... ... айтулы өнерпаздың күй атасы- Құрманғазы жаралған
аймақта тууы да ... емес ... ... ... ... ... ... да еш айналып немесе аттап өте алмайтын ең ... ... ... ... ... сұңғыла күйшінің өмірі осы атырапта
өтті.
1940-1941 жылы Забурындағы Куйбышев орта ... ... ... ... 4-5 ... ... домбыраға құмар әрі икемді. Үйге
бір кісі ... ... ... ... ... ... үйге ... сол
домбыра тартқан кісінің қасына икемделе отырып тыңдайтын. ... ... келе ме ... ... ... домбыра ұсынса, ешбір
жасқанбай ... ... ... ... ... ... та
беретін.
Мектепте оқып жүргенде домбыра үйірмесіне қатынасып, жоғары сыныптарда
үйірме жетекшісі ... оқып ... ... әр ... жұмыс жасайтын ел
ағалары, күйшілер: Ерғали Есжанов, Ғилман Қайрошев, Ғибатолла Масалимов,
Хисмет ... ... ... ... ... үйренді.
Кейде ағаларының орындаған күйлерін сол ... ... сол ... ... де еді. Олар ... ... тартысына, отыру мәнері
мен домбыра соғысына дән риза болып ... еді. 1952 жылы ... ... ... 1953 жылы Алматы мемлекеттік Құрманғазы
атындағы консерваторияның ... ... ... ... ... ... қасиетті қамшымен сабап ... ... еш ... да ... ... жасауға болмайды екен,
қолдан жасалған ... ... ... ... ұры ... ... дарыны құнарлы топырақта өсіп - ... ... ... ... ... бұл ... тұйықталып қалған кезде көкірек
дариясының көзін ашып жіберетін ұлағатты ұстаздар да кезігеді.
Мұнда ... ... ... ... арасынан
бірден А.Жұбановтың көзіне түсіп, ақыл-кеңесін тыңдап, күй өнері жайлы
өнегелі сөзінен ... ... ... ... ... ... жақынырақ отырып, өзі
пір тұтатын ... ... ... көз ... ... ... ... алатын қағылездігін сезген ағасы
қандай бір ... ... да ... өз жанына отырғызса, үйренсін,
білсін, білмегенін ертеңге алып барсын ... ... ... ... ... туа біткен ... ... жылы ... ... ... ... конкурсының
лауреаты атанып, бірнеше ... соң VI ... ... ... ... ... қара шанақты домбырасының қоңыр үнін
төрткүл дүниеге ... ... алқа ... мен жолдар
Консерваторияның халық аспаптар сыныбын бітірген ... жыл бойы ... ... ... ... ... болып, өнер баспалдақтарында өрлеу ... ... ... Құрманғазы атындағы ұлт-аспаптар ... ... ... оның жеке ... ... ... ... еңбек етті.
1962 жылдан бері сол консерваторияда ұстаз болып ... ... ... ... жас ... ... берді.Ол күй маржанын
төккен шебер ... ... ... ... ... ... атты күйлерін қазақ өнерінің ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеген білікті ұстаз.
«Шәкіртсіз- ұстаз тұл» деп бұрынғылар неге ... ... ... де күні ... ... ... балбармақ күйшілерге шәкірт болды.
Келе-келе Әзидолла да ... ... ... ... ... жас
дарындарға қол ұшын беріп, қамқор болу ісіне бел шеше ... күй оты ... жас ... ... ... ... ... ішінде Бақыт ... ... ... ... ... ... ... гастроль сайын репертуарларындағы Құрманғазы, Дина,
Тәттімбет, Дәулеткерей, ... ... ... ... ... ... көрермен көңілінен шығып, оның ... ... де одан әрі дами ... ... ... ... Германия, Венгрия, Алжир, Чехия,
Чехословакия, Қытай, Париж сахналарында да Әміре ағасындай қос ... күй ... паш ... қазақ өнерін шет ... ... ... жылы арнайы Америка Құрама ... ... ... ... шақырылып, онда «Сарыарқа », «Терісқақпай»,
«Бұлбұл» сияқты күйлерімен бірге Моцарттың ... ... ... ... деп ... ... орындады.
Халқымыздың қасиетті өнерін өрге бастыруға сіңірген еңбегі ... ... 1966 жылы ... ... еңбек сіңірген
артисі» деген атаққа ие болды. Сол жылдары ол ... ... ... ... ... да ... жаз бен ... артқа тастап, талай жер-су асып, өмірінің күйін
шерткен ... ... ... ескеріліп, 1990 жылы Ә.Есқалиевке
«Қазақстанның халық артисі» деген құрметті атақ ... 10 ... ... ... және бірнеше дүркін
«Құрмет грамотасымен» марапатталды. М.Өтемісов атындағы драма ... ... ... ... 50 жыл ... ... 10 жылдығына арналған есепті концерттік
бағдарламасы өткізілді.
1997 жылы 11 ... де ... ... ... ... ... 1998 ж 30 ... «профессор» ғылыми атағы берілді. Қазақ
музыка ... ... ... қосқан 20-дан астам күй ... өзі неге ... ... ... баспасынан 2000 жылы шыққан «Балқаймақ»
кітабының авторы.
Негіз: Исатай аудандық мәслихаты Х ... 2001ж 8 ... ... ... белгілі домбырашы Ә.Есқалиевке Исатай ауданының және ... ... ... ... азаматы» атағы берілді.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың жыл ... пен өнер ... ... ... ... Ә.Есқалиевке берілгені біз үшін-зор қуаныш.[3]
3 Атырау газеті 2001ж 1-бет
2.3. Әр жүректі ... әсем ... ... ... ... екі ... ... өмірінде бойтұмардай қастерлей білді.
Күймен жазылған халқымыздың ... ... ұлан ... ... ... жоқ. Бұл ... өнер жолында талмай, талаптанған өлшеусіз
еңбегінің, әрі ... ел ... ... ... ... ол ... оның ... жайлы мерзімді баспасөз
беттерінде ... ... ... ... болатын.Күйші
сазгер туралы, оның ... ... ... ... ... ... ... Солардың біразын айта кетуді жөн санадым. Бұл
әңгімені Қазақстанның мәдениет ... ... ... дауысты
әнші Нариман Үлкенбаевтың Алматы «Білім» баспасынан 2007 жылы ... ... ... ... ... ... ... әртісі Ә.Есқалиевке
«сонау Нарын құмының ... бұл ... аты ... ... ... ... жүрген жері мәз-аға. Езуінен күлкі, жанарынан жылылық
кетпеген, өнерлес іні-қарындастары, сарыаяқ жолдастары алдынан ... ... ... ... ... ... ... кезге дейінгі ... ... ... одан арғыға-қазақтың қасиетті қара домбырасы мен ... алқа ... ... алты алашқа жетті ... ... өнер ... ... ... өзіңізді тірі Құрманғазы екен
депті десек, ол ... ... ... ... мен ... 50 жыл ... ... қиылған қасы мойылдай қара шашы,
жәй жүрсе де ... ... даяр ... дастарханы мен асы,
жан-жары Жаңылсынды тең ... ... ... ... қоса есептесек ,
алтын атаулының ... ... ... атақ ... ... күйінде екен. «Балқаймақпен» балқытып, «Әсемқоңырмен»
шалқытып, қос ... ... ... ... ... 7 ... атқа ... қоян-қасқырға құрған қақпан, домбыраға
алтыннан алқа таққан, ... де, ... де ... домбыра мен
Жаңылсын жеңгемізден ... ... ... ... ... еш
уақытта өзгермейтін, адам болып ... ... ... ... теңгермейтін жан.
Қадір-қасиетті кісілігінен, үлкенге-құрмет , ... ... ... ... ... ... ... 70 жасы
-желкен, алтын тойлары ... ... ұзақ ... ... күре ... тақырыбында республикалық баспасөз ... ... ... ... ... ... мақаласында
былай деген:
4 Н.Үлкенбаев «Жанымның жақсы көрген адамдары». Алматы. 2007 ж. 6 ... ... ... халықаралық конкурстардың лауреаты,
дәулескер күйші Ә.Есқалиевтің есімін жұртшылыққа ... ... ... ... күй ... мен қасиетті қара ... ... ... ... ... ... ... кісі
некен-саяқ. Күйшінің туа біткен қабілетіне ... ... ... болмауы үшін күйші өнеріне Америка сияқты алып ... ... ... ... тәнті болып, бұрын-соңды осыншалық сұлу, өнерді
толық меңгерген шеберді еш ... ... ... ... ... ... ... тікелей өзінен ... ... ... ... ... тым ерте ... құмартып, құлағына
Құрманғазы мен Дина күйлерін ... ... ол өте ... көп ... көне ... ... ... халықтың
игілігіне жаратуды зор мұрат тұта жүріп Оқан ... Қали ... ... ... ... Мағауия Хамзин, Бақыт Қарабалина
сияқты ... ... ... ... десе ... ... ... насихаттаудан әсте тынбаған. [5]
«Өнерлі өлкенің бір ұлы ... ... ... ... ... биязы, ұялшақ, көп алдында көсіле сөйлеуден қашатын
Әзидолла үнемі кластың кейінгі ... ... ... ... асықпай
көтеріліп, жай ғана күлімсірей тұрып жауап береді. Қоңырау соғылысымен
басқаларымыз топырлай ... ... ... ... ... ... күйі соңымыздан қарап тұрады. Тек кеш түсе, бәріміз
жатақхананың көлеңке жағына ... ... ол ... кетеді.
Кітаптан қол босаса-ақ домбыра тартарын ... ... ... ... ... ... әдетіміз болатын. Ондайда екі
шекті домбыра қолдан-қолға көшеді, жүректі ... ... ... ... ... өксіп мұң шағып, кейде арындап, ашу шақырып, кешкі
аспанға көтеріліп жатады. Он саусағы орытқып, өнер ... ... ... ... ... Мүрсәлімов, Ермек Қабдолов, Әзидолла Есқалиев
сияқты жұртқа ... ... ... бұйығы, ұялшақ Әзидолла
қолына домбыра ұстаған кезде қомданып, кеудесін керіп, ойлы көздерін алысқа
қадап, өзге бір ... ... ... ... перне үстінде қалықтап, екі
шек ерекше сыр шерткендей болады..
-Әзидолланың орындауында өзгеше әдемілік, ... бар. Ол ... жай күй ... ... кітап оқығандай немесе бір оқиғаның
куәсі болғандай сезінесіз,-дейді сайысты сырт ... ... ... ... ... Оның өзі де ... талай өнер иесін көрген,
талай талапкерді тәрбиелеп, өнер жолына ... ... ... да әлденеше
рет осындай жиынымызға қатысып, пікірін айтып, домбырашылардың ... ... ... ... ... ... ... бір мақтау сөз айтты,
оның үстіне тағы бір пікір тастады.
5 «Егемен Қазақстан» газеті. 2000ж. 18 қаңтар. 3 ... ... ... ... ... Консерваторияға түсуге дайындала бер,-
деді.
Осы сөз қамшы болды. Әзидолла мектеп бітірді де, ... Өнер ... мен ... ... жел ... күй шертетін құмда
туып-өскен бозбаланың бұл талабы да заңды еді. Кішкене ... ... ... ... ... мен Сабырдың өнеріне ... де ... ... домбыра тартатын.Үлкен ағасы Әліп сонау
сұрапыл соғыс жылдары ат басын батысқа бұрып тұрып,серігі болған ... ... ... сыйлаған-ды.Сол соғыста қаза тапқан ағасы Шалау да
аттанар ... ... ... Орындаған әрбір күйің өзіңнің ішіңнен шыққандай сезілетін болсын,-деген-
ді.
Әзидолла ағаларының аманатын орындауға аттанды.Астанамыз ... ... зор ... ... жас жігіт білім ордасына кірудің
қиындықтарына ... ... ... бәрі ... ... немесе училище бітіргендер екен.Домбыра тартудан басқаны білмейтін
Әзидоллаға олармен ... ... ... ... ... аз болса,
емтиханды Ахмет Жұбановтың өзі қабылдайтын көрінеді.Әйтеуір ақырғы күнге
дейін жас жігіттің көңілі күдікке толы ... Ал, ... ... өнерің бар,көрсетіп жібер, – деді Ақаң алдына
келген Әзидоллаға.
Домбыраның ... ... ... ... ... бір
күйді бастап кетті. Емтихан алушылар да өз ... ... ... де ... ... күшке бағынғандай тына қалды.Қос ішек пен он
саусақтан өрбіген әуен ортқып өрлеп,еркелей,сырт-шерте барып тамам болды.
– Мынау «Балқаймақ» қой! – деп ... Ақаң күй ... ... ... Құрманғазының «Аман бол, шешем, аман бол», Динаның ... ... ... ... ... ... әкетті. Соңғы екі
күйді бірінші рет ... ... жас ... ... ризалық сезім
білдірді.
– Тамаша! Орындаушылық ... өз ... ... ... күйлерді
жеткізгеніңе!- деді ол Әзидолланың қолын қысып тұрып.
Өнер шыңына өрлеу ... ... ... ... әліппесін
бастаған Әзидолла қиындықпен күресе жүріп, домбырада ... ... ... Оның ... ... ... ... өз қамқорлығына алып, ұстаздық етті. ... ... ... одан ... ... бар ма?! Үміт ... 1957 жылы болған еді.
Міне, конкурс сағаттарының бірі. Москва ... ... ... ... ... ... тек жеке ... ойнаушылар ғана қатысады.
Әзидолланың сахнаға шығу кезегі келді. Кең төрдегі дөңгелек ... ... ... ... жас ... ... бар ... өзін тек күй әлемінде сезінгендей. Аса зор шабытпен Әзидолла
Құрманғазының ... ... ... өне ... ... құйындата, тасырлата шапқан аттың дүбірі естіледі.
Ол ойнаған келесі күй – ... ... ... Күй ... бұлбұлдар
бағы – Алматының әсем көркі елес береді.
Жарыс сарапшыларының ... ... енді ... ... ... ... ... ойнады.Классик композитордың жүрекке
жылы тиетін шуақты музыкасы ... ... ... ... қасиетін
сақтап, әсерлі естіледі. Музыка аяқталысымен комиссия мүшелері Әзидолланы
өздері отырған бөлмеге шақырып алды да, бірінен соң бірі ... ... ... ... ... ... Мынадай қос ішекті аспапта «Рондоны» ойнауға болады екен, ә ... ... ... ... қаға қарады.
Әзидолла музыканттар өнер сынасқан үш турдан да мүдірмей өтті.
Конкурс комиссиясы жас жігіттің өнеріне бір ауыздан жоғары ... ... ... ... алар» мақаласында Әзидолланың күй
орындау шеберлігі туралы былай деген:
– А.Жұбанов ... де ... ұлы ... ... халық игілігіне айналдырғаны орындау ерекшеліктерін жиі айтып
жүрді, бұл жайлы өзінің кітаптарында да жазды. Әзидолла ... ... ... ... ... ... ... бетінен сүйетін өзі өнер
сапарына шыққанда жас дамбырашыны қасынан ... ... ... сан ... ... ... байтақ Отанымыздың
қалың орманды Қиыр Шығысын, асау толқынды Балтық жағалауын, ... ... ... ... ... Орта Азия мен сүйікті Украинаны, сондай – ақ
Европа мен Азияның ... ... ... Ол ... жүрсе де күй өнерінің
мәртебесін биік етіп көрсете білді.
Әзидолла – ізденімпаз күйші. Ол ... ... шығу ... ... ... де зерттеп жүр. Республикамыздың жер – жеріне
концертпен барған ... ... ... ... ... алып, оларды
халық кәдесіне жаратуда да бірсыпыра жұмыс ... ... ... бол, ... аман бол», «Балқаймақ», Е.Есжановтың «Бозащы», Динаның
«Өтті ... ...... жол ... ел аралағанда жинаған асыл
дүниелері.[7]...............................................................
............................................................................
............................................................................
..............................
Азулы ақын,
Исатай ... ... ... ... Ақ ... арнау
өлеңінде былай деген:
Әзидолла ... ... ... ... ... ... да болады, өзінен өрбітіп, басталуына қарай барып
қайтуға да ... ... ... ... ... де, ұстаздық
жүйесінде де ғылыми дәлдік бар.Менің ... осы кісі ... Соны ... бұны нотаға маталды деп жазғырмақ та болды.
6 Н. Муфтахов. «Өнер майталмандары». Ақтөбе. 2004. ... Б. ... ... ... ... ... 32-бет.
Осы жағын ескере отырып, «Ақ бата» деген өлең жазып едім, соны ... ... ғана ... ... ... ... ... өшкен.
Салмақты Есқалиев парасатты
Сарқылмас саусағынан тура көшкен.
Арыны артық-кемсіз оқымысты
Топ жарып ... ... ... ... ... туып жатты толқын ізгі
Бұл келіп үстегенде Үрістемді
Текті күй тездетті деп жүрісті енді
Алыс жұрт ... еді, ... ... күні ... ырыс ... бұл ... ... та
Баз біреу мәртебесін мәз қылыппа
Онын да уақасы жоқ, онда не ... де ... ... ... ұрып ... ... та дуаң ... шақ тамырыңды жуандатты
Жала сөз жанға ... ... ... ... да жуа ... ты
Алсаң да, Әзидолла, ата жасын
Қарттықта бес бересің, алты аласың
Жоқ, шырақ! ... ... әлі ... арта аласың
Жантайып қақ төріңде жата көрем,-
Тосып тұр кімге дәмін Ата ... ...... ... ... ... қыл деп бата ... күй күмбірі көкке өрлеген
кеште көкірегінен суырып жыр ... ... ... Ерғалиев 23.12.1994
Әзидолла, әсіресе, Құрманғазы, Тәттімбет, Дәулеткерей күйлерін
жандыра жанықтыра орындайды. Бұл ... ... ... газетінің
1970 ж 19 қыркүйектегі 189 ... ... ... ... мақалада Е.Мырзахметов былай дейді: Қазақ ССР-інің еңбек
сіңірген ... ... мен ... Бүкілдүниежүзілік VI
фестивалінің лауреаты ... ... ... де ... ертеден
таныс. Ол - Мағауия Хамзин, Рүстембек Омаров ... ... ... ... ... ... ... ойнақтап, қос ішекті толғай
шерткенде Әзидолланың ... ... ... ... бар. Оның
орындаушылық өнерінде ерекше бір ... ... ... сүйсініп, атына алыстан қанық күй ... ... да ... ... дегбірсіздене күткен еді. ... ... ... ... ... «Әсемқоңыр» күйлері кең
залда күмбірлей қанат қақты. Олардың ... ... ... шебер орындаушы ғана емес, халқымыздың күй мұрасын молықтыра
түсуге үлес қосып ... ... ... Бұл жолы біз оның ... ... сүйсіне тыңдадық. Осы күйдің өзі-ақ Әзидолладан келешекте көп
дүние күтуімізге айғақ болғандай.[8]
«Халық кеңесі» 1994 ж 28 ... №192 ... ... Жұмашев
«Көрнекті күйшіге құрмет» тақырыбындағы мақалада:
Шымылдық жеңіл ысырыла, ... ... де, ... бергі шетіне
таяу қойылған қос орындыққа мерейтой иелері келіп ... ... ... ... ... ... үш тал гүл шоғы ... үлбірей қалыпты.
Иә, Әзағаң – Әзидолла Есқалиев алпыста. Дүние жүзі ... ... ... ... ... атанғаны, шанағы алқызыл
домбырамен халқымыздың ақжелең күйлерін күллі өркениетті әлемге ... күні кеше ғана ... еді. Одан бері де отыз жеті жыл ... ... ... ... Алжир, Венгрия, Германия, Полша, Франция
елдерін аралап Моцарттың, Брамстың, ... ... ... шығармаларын асқан шеберлікпен орындауы оның шығармашылық
қабілетін ұштай ... ... ... ... ... ... ... келді.
Міне, Әзағаң домбырасын қолына алды. Оның ... ... ... анық көрінді. Оң қолының ауқымы «тар», әрбір қағыс саусақтардың
сырбаз ... мен ... ... ... ... қимылсыз
нақпа-нақ, бірақ жұмсақ. Дыбыстардың интонациялық тазалығы мен тербелісі
де, қағыстық өрнектер де ... ... ... ... бөлімді иі
қанған қайыстай балбыратып баппен, көсіле орындап отыр.
Оның ... ... ... мен ... ... ... өнер ... халық артистері Еркеғали Рахмадиев, Роза
Бағланова, Ермек Серкебаев, шәкірттері, кейінгі буын ... ... ... ... ... ... мемлекеттік халық
аспаптар оркестрінің бас ... ... ... ... ... жарды тілектері ... ... ... ... ... да ... ... түкпір-түкпірінен
келген мәдениет ... ... ... толы жан ... ... ... үлгісі болмақ.[9]
8 «Көкшетау правдасы» 19.09.1970ж №189 4-бет.
9 «Халық кеңесі» газеті. 1994 ж. 28 ... ... ж 14 ... ... әйгілі Әзағаң» тақырыбындағы
Ж..Төлегеновтың мақаласында Қазақстанның халық әртісі, Бүкілодақтық және
Дүниежүзілік ... ... ... ... Өз ... ес ... ... тартып келемін. Біздің елде бұл
аспапты серік еткен жан кемде-кем, тіпті ... қасы дер ... ... о бастан-ақ өнерге біртабан жақын халық. Ал, менің ... сол ... пен ... ... ата- баба мен аға ... ... Әкеміз Есқали, оның ағасы Әліп те құр жаяу адамдар емес-ті.
Ел іші ... да ... ... дейтін. Алматыға аттанбақ болған
шешемді құптаған әкем ... ... ... ... ... ақ ... Алматыда атақты Дина апамыз тұрады. Сен, алдымен, сол кісіге
арнайы ... ... бер. ... ... болсын деген тілегімді
жеткіз»,-деп Динаға бірер- ауыз сәлем хат жазды,-дейді онан әрі ... ... ... ... соң, сол Дина ... ... ... Ол
кісі сол бойда Ахаңа, Ахмет Жұбановқа тез хабар ... мені ... ... ... сол Әзидолланың менің де, ... де ... ... деді. Әр нәрсенің де бір себепшісі ... ... ... ... бүгінгідей өр биігіне самғауым- сол алғашқыда
ардақты ұстазым академик А.Жұбановтың жеке ... ... ... ... ... ... Алматыдағы Құрманғазы атындағы ... ... ... ... түсіп, оны ... ... ... ... де, өнер жолы да ... елге ... бар
ондаған күйшінің шығармалары тұрақты орын алды,- деп Әзекең тағы бір
толғанды. ... ма ... ... ... жоқ. Тек ... ... ... қандырып тарта білу керек. Өткен ... тек ... ... ... ... ... Жантөре, халық күйшісі
Қазанғап, мақтаулы Мақаш правитель мен Құрманғазы шәкірттерінің ... ... ... ... Сүгір, мол мұра қалдырған Тәттімбет, күй
құдіретін танытып кеткен ... ... саз ... ... да өте ... ... ... бұлардың бәрін неге атақтап айтып отырмын,- дейді ... ... ... ... ... тек менің күйімді ғана тартсын демеген
болар. ... де ... ... ... ... күй ... жалғастырсын деп армандаған шығар...
Атыраудан жаңадан ғана ... ... әсем ... ... Дина ... ... өнер ... дәріс бере
бастаған Әзидолла Есқалиевтің өз ... ... ... күй ... ... «Атырау» газеті 2000ж 14 қараша
«Коммунистік жол» газетіндегі 3.09.1975ж №189 ... ... ... ... былай деген:
Астанамыз Алматыдағы Абай ... ... ... ... ... опера және балет театры халыққа лық толды. ... ... тына ... ... ... ... өзгені түгел ұмытып,
сахна төрінде құйқылжыта күй шерткен орта бойлы толықша ... ... ... Ол да ... елегізіп, күй сазына біржола беріліп
кеткендей. Ақсары жүзі ... ... ... ... ... ... қағып, домбыраның сағасындағы пернелерге қарай ... ... ... ... ... ... сейтек пернеге ауысып,
басқа бір ... ... ... ... атты ... да ... күйі ... қылын қытықтап, ... ... ... ... ... ... ... жасыл желек жамылған
кең ... ... сұлу ... көз ... ... елестетеді.
Бұл Қазақ ССР-інің еңбек сіңірген артисі Әзидолла Есқалиев болатын.
Есқалиевтің ... жері - ... ... ... ауданына
қарасты «Құрманғазы» совхозы. Осы ауылды «Өнер ордасы» десе де болғандай.
Өйткені мұндағылардың қаз мойын қара домбыра түсе ... оған ... ... ... күй шертпейтіндері кемде-кем.
Ал, Әзидолланың өз ... Әліп пен ... ... ... өткен домбырашылар еді. Осылардың өнерлері әсер етсе ... да қос ... ... ... ... оқып ... басталды. «Домбырашы болсам» деген ... оны ... 1952 жылы ... ... ... ... ... консерваториясына әкелді. Сынақтардан ... ... ... ... ... ... ... оқып жүрген кезінде Әзидолла өнер ордасының ... ... ... ... ... ... ... түсумен бірге, күйшілік өнерінің қыры мен сыры жалықпай білуге
құмартқан қабілетті ... ... ... ... ... қатар
совет композиторлары мен батыс классиктерінің шығармаларын ... ... ... ұлт-аспаптар оркестрінің құрамында ... ... ... өнер саңлақтарының пікірлерін тыңдау жас жігіттің
жігерін тасытып, ... ... 1958ж ... ойдағыдай бітіргеннен кейін осында
оқытушы болып жұмысқа орналасты. Нағыз еңбек енді басталғанын ... ... ... өзі ... өнер ... ... білгенін үйретіп,
эстетикалық тәрбие беруден ... ... ... ету бұл ... ... жемісін берді. Құрманғазы атындағы ұлт-аспаптар оркестрінің солисі,
өнер институтының оқытушысы Бақыт Қарабалина, ... ... ... ... меңгерушісі Өтеген Ғұбайдулин сияқты
алаш шәкірттерін тәрбиелеп ... ... жас ... ... ... ... шығып,
республикамыздың малшылары мен мұнайшылары, кеншілері мен күрішшілері
арасында болып, күй ... ... ... ... ... ... келеді. Шебер домбырашы шетел сахналарында талай рет болып, қаз
мойынды ... ... сұлу үнді сазы мен ... қауымын
таңқалдырды.
Өнер әлеміне осылайша қарышты қадам ... ... ... ... ... оған 1966 ж ... ССР-інің еңбек сіңірген артисі деген
атақ берді. Мұның өзі өнер ... ... ... шын ... иесіне берілген
әділ баға.[11]
Ә.Есқалиевтің 2000 ж шыққан «Балқаймақ» кітабында Алматы қаласының
тұрғыны ... Абат ... ... қыс па әлде жаз ба ... ... ... ... аз ба еді.
Дәстүрінен жаңылмайтын елінің
Аманбысың Нарынымның сазгері
Кіндік қаның тамған мынау топырақ
Өнер десе ... емес ... ... ... ... бұлбұлдар
Көкейіне күйдің сазын тоқып ап
Туған жерің жатыр бүгін қарсы алып,
Өзіңменен қауыштым деп жар ... ... күй ... ... ... қана ... бар кеткен тарап алысқа
Жүлде алдың түсіп ... ... ... ... ... ... зор табысқа
Күй ырғағын ардақтап бір халқы үшін
Жоғалтпаған Дина ананың ... ... ... ... ... алпысың.[12]
Ж. Төлегеновтың 2000 ж 24 қазандағы №126 Атырау газетінде ... ... ... ... ... жатқан, мәдениет және өнер
қайраткерлеріне егер олар ... ... ... десе тиісті жағдай
жасалатыны ... ... ... ... ... ... қаны ... туған жердің талантты перзентерінің
бірі, қазақтың дарынды домбырашысы Ә. ... ... ... ... ... деу сөз ... ғана болар, қазақтың халық әртісі,
дүниежүзілік фестивальдерінің жүлдегері, бал ... ... ... ... ... жол» газеті 3.09.1975. №189.
12 Ә. Есқалиев «Балқаймақ» 2000ж 8 бет.
Атырау ... жол ... басы ... ... ... ... Әзағаң, Әзидолла Есқалиевті салтанатты жағдайда күтіп алу ... ... ... ... ... сағат 9.40 шамасында жұртшылық
асыға күткен Алматы-Атырау ... да ... ... ... ... ... аяғы ... Ә. Есқалиев ағамызды, оның зайыбы
Жаңылсын апамызды ... ... ... ... қарсы алып
жатыр. Осы кезде облыс әкімі И. Тасмағамбетов:
– Ағайындар! Әр азамат үшін ... ... ... ... жер ... «Ер- туған жеріне асығады» деген асыл сөзі де ... ... ... біз бүгін баршамыз болып ұмытылмас ... ... ... - соған куә. Арамызда, ортамызда асыл ағамыз,
Атыраудың ... ... ... қадірменді Әзидолла ... ... ... Атырауда туғанымен өмір ағысы оны ... ... алып ... ... ... еді. Сол ... ақ қанат қарлығашы сияқтанған Ә.Есқалиев ... ... ... ел ... ... шеберлігін шыңдады, есейді, есімі
әлемге танылған өнер ... ... ... 40-50 жыл ... ... ... жету, әрине, туған ... ... ... ... іс. Біле- білгенге батырлыққа пара-пар іс. Біз бұны солай ... ... өзі мұны ең ... ... ... бірі деп
санайтын да ... Елін ... ерін елі де ... ... жер ... басқан қадамыңыз құтты болсын, қадірменді аға,
Атырауға хош ... - деді ... ... жая ... алған
жерлестерінің ықыласына ерекше толқыған Әзағаң:- ... ... ... ... ... сөздерді ғана жеткізді. Бар сырын
домбырада ғана ... ағаң ... ... де қиын емес қой...
Келесі күні ... ... ... активін шақырып,
жерлесіміз Әзидолла Есқалиевті көпшілікке ... Енді ... ... ... әртісі Әзидолла ағамыз Дина ... ... ... ... ... сабақтарын
бермек.[13]
Қазір ол - үлкенге іні, кішіге аға бола ... ел ... ... ... бастау барысында күйші ағамен ... ... 13 ... күні барған болатынмын. Қазақ күйінің рухани абызына
айналған ... ... ... ... ... ... ... ішінде
күй өмірінің дамуы ... ... ... Күй өнерінің дамуы, қазіргі ... ... ... ... ... кездері домбыра жарықтық бағаланбай жүр ғой. Дегенмен,
қазіргі таңда күйді ... ... ... да аз ... ... ... ... Айгүл Батырхайырова, Сәбира Бибатырова секілді
күйшілерді айтуға болады. Бұл қыздар күй сиқырын ... ... ... ... көп ... ... анық.
13 «Атырау» газеті. 2000 ж. №126.
– Қазіргі жастардың күйді эстрадаға қосып ... ... ба? ... ... ... ... ... кетпей ме?
– Иә, Еңсепов, Мықтыбаев деген ... ... ... ... ... рас. Олар сөзсіз жақсы күйшілер. Бірақ күйдің бұлайша
орындалуы оны ... ... ... бос тарсылға айналдырып
жібереді. Домбыраға ... ... ... қосымша аспаптар
қосып орындағанда тыңдарманға мағынасы ... ... Оның ... әр ... өз ... орындау тәсілі
болады. Бұл ... ... та ... «Қарағым-ау, тым жақсы
күйшісіңдер. Ол- рас. ... тым ... ... қор ... ұмыт болған,
сирек орындалатын күйлерді насихаттаңдар» – дейміз ... ... ... таза ... ... жеткізу қажет. Күйден құдіретті нәрсе
аз емес қой мына ... Сіз ... ... ... арасында болашағынан үміт
күтетін жастар көп пе?
... бар, ... ... ... ... ... болады. Жастарды соған тәрбиелеп жатырмын.
– Өзіңізге ... ... ... адам ... ме? ... тұтатын аспабыңыз не?
– Әліп деген үлкен ағам ... ... ... ... ... Қолыма алты жасымда алған домбыра затымен әлі ... ... ... біразын мұражайға табыс еттім. Көбіне
Раминенко деген домбыра жасаушы шебердің ... ... ... кезімізде ауылға күйшілер келіп, айлап жатып, күй тартатын. Бүкіл
ауыл болып соны ... ... Дина ... ... ... ... бір
жағынан, осындай күйшілерді тыңдап өсуім әсер етті ... ... ... ... мені ... таныстырған да осы Дина
әжей болатын. Осындай ұлы ... ... ... өзін ... ... Әңгімеңізге рахмет. Осы жұмысты жазу ... әлі ... ... ... ... ... маңызды саласының бірі- ғасырлар қойнауынан
жеткен күйлеріміз, небір қилы заманның шежіресі болып, тар жол, ... де ... ... ... ... ... қарашығындай сақталып, жүректен ... ... ... ... ... белгілі күй
құдіреттері Махамбет, Құрманғазы, Дәулеткерей, ... ... ... ... ... ... емес.
Санамен саралап, ой електен өткізгенде күй ... ... ... ... ашқан ұрпақтың бар екендігі қуантады. Осы өнер ... ... ... ... Әзидолла туралы әр кез мақтанышпен айта
аламын.
Өнерді пір тұтқан ... ... ... ... ... сыйын
кейінгі ұрпаққа аманат ... ... ... ... ... ... ынтымағы, адалдығы ұлт өнерінің өркендеуі үшін де
ауадай қажет емес ... мен ... ... ... тастүйіп бекініп, қазақы қара
домбыраның басына күн түспеуін тілеп, мың ... мың ... ... ... қасиетті мүлікті қалың ел, қайран жердің
жоқшысындай, бейбітшілік елшісіндей ... еді. ... ... ... ... ... ... ерте біліп, көзі ашылған сайын, санасындағы
ел үшін тағылар шырақта жарқырап, алаулай ... ... ... де ... өзін бейне Құрманғазы, Дәулеткерей, Тәттімбеттей Дина
сынды қас өнерпаздардың ... ... сол күй ... ... ... ... таныстырып қоюмен шектелмесе ... ... ... кейінгі ұрпаққа сауатты музыка тілімен
жеткізу парыз. Дәстүрлі ... ... да ... ... ... , зейінділікпен үйреніп біздің ... ... ... ... ... ... ... сиқыр саз тілін
қағазға түсірер қасиет тапқан соң соны ... ... ... мұрасын
бүтіндеу үшін пайдаланып, асылды жасықтан ... ... , жұрт ... ... ... ұйтқы болу пейіл. Күй бабасы
-
- Құрманғазының ... Дина ... ... ... ... ... мұра
ретінде қабылдаған толқынға ұлттық күй өнерінің тамаша дәстүрін ... ... ... ... ... ... оны тартпас бұрын
ең алдымен құлақ ... ... ... баптап ал. Міне, осындай
дайындықтан ... ғана ... ... кіріс!» деп өсиет айтқан.
Бұл өнер қағидасы – Әзидолла үшін де ... ... ... ... шын ... өзі де ... ... деп қуғын
көрген абзал аға, ғалым ... ... ... азаматтар іргесін
қалаған Құрманғазы атындағы ұлттық ... ... ... ... ... ... оқу орындары ұлттық ән-күй
өнерінің шаңырағы ортаға ... үшін ... ... ... ... алтын діңгегі, өнер ... ... ... ... Аға ... өз ... өнер қазынасына ... ... қала ... ... үшін ... ... арқасында ғана кірді, кірпияз ... ... ... ... ... жиылмайтынындай, базарлы шағын ... ... ... етене танымал, қазақтың өзіндей дархан, өзіндей
жайсаң талай ... ... ... ақы алып ... ел ... ... Қарапайым еңбекшілер арасында жиі болып, ел ... ... ... ... ... ... жатқан шопандар мен ... ... өнер ... ... ... үшін ... шеккен
ата кәсіп иелерінің ризашылығын, алғысын алды.
...Күй сазы. Құлаққа күмбірлеп күй ... ... ... ... мың ... ... ... күй. Қоңыр күйді бебеулеткен,
бозінгендей боздатып, жас құлынша ... ... ... мың ... ... ақ ... жаңбыр, айдыны шалқар көл тудырған, асқар
таудың мұзарт ... ... ... ... ... ... ... деп таңқалар ма екенсіз? Ол-өзіңіздің, өзіміздің қазақ күйінің
Әзидолласы екені ... ... елге ... емес пе? Қарапайым домбырашы
дүние жүзіне мойындатқан, асыл өнер арқылы жер жаhанға ... ...... ... .
Өнерді сүйіп қадірлегені, халқын сүйгені, халқының күй ғұмыр ... ... ... ... ... аян ... енген өткен мен бүгінгі күнді болашаққа жалғағаны.
Қаhарлы хан қорғасын құйып үнін ... ... ... қиямет-қайымды
көрсе де домбыра сөйлеп келеді. Сөйлей береді, ... ... ... ... табылар құйма-құлақ тыңдарманы, тәу етіп пір тұтар нар
тұлғалар ... күй ... ... ... ... ... күйшіміз Ә.Есқалиев туралы азды - көпті ойларым
осындай. Мен ... жоба ... жазу ... алынған деректердің
анық-қанығына жету ... ... ... ... ... ... ... Ә.Есқалиев Қазақстанның еңбек сіңірген артисі, профессор
күйші ретінде халық зердесінде ... ... ... ... ... «Ол кім, бұл не?». 120 ... ... газеті 2001ж 1-бет
4. Н.Үлкенбаев «Жанымның жақсы көрген адамдары».Алматы. 2007ж. 6 ... ... ... ... 2000ж. 18 қаңтар. 3 бет.
6. Н. Муфтахов. «Өнер майталмандары». Ақтөбе. 2004. 15-бет.
7. Б. Тәжібаев. «Құлақтан кіріп бойды алар...». 32-бет.
8. «Көкшетау ... ... №189 ... «Халық кеңесі» газеті. 1994 ж. 28 желтоқсан. №192.
10. «Атырау» газеті 2000ж 14 ... ... жол» ... 3.09.1975. №189.
12. Ә. Есқалиев «Балқаймақ» 2000ж 8 бет.
13. «Атырау» газеті. 2000 ж. №126.

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ халқының дәстүрлі күй өнері31 бет
Байжігіт8 бет
Күй – қазақ халқының рухани азығы ретінде42 бет
Қазақ сахнасында ән-аспаптық эстрадалық ансамбль өнерінің даму мәдениеті51 бет
Қазақ халқының аспаптық музыкасындағы дәстүрлі жанрлар4 бет
1915-1945 жылдар аралығындағы Корей халқының Жапон отарына қарсы ұлт азаттық қозғалыстары38 бет
«Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» жылдарындағы қазақ халқының тәуелсіздік үшін күресі54 бет
«Билер мектебі – билік үлгісі» (қазақ халқының сот тарихынан)10 бет
«Қазақ халқының идеалындағы «жетілген адам», «толық адам» ұғымдары»6 бет
Азербайджан халқының ұлы ақыны физули14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь