ХХ ғасырдың ІІ жартысындағы Жапония экономикасы

Кіріспе. 3

І тарау. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Жапон елі.

1.1. Елдің шаруашылығын қалпына келтіру және шет елдер саясаты. 11
1.2. 1950.1970 ж.ж. экономикалық даму процестері. 21

ІІ тарау. 1970.1980 ж.ж. Жапон экономикасы.

2.1. Жапонияның шет елдермен экономикалық қарым.
қатынасы. 32
2.2. Ұлттық экономиканы дамыту. 40

Қорытынды. 51

Сілтемелер тізімі. 56

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі. 63
Қоғамның дамуына өз үлесін, өз тәжірбиесін қалдыратын әр елдің өзіндік ерекшелігі бар.
Азиялық құрылғындағы алдыңғы қатарлы өнеркәсібі, дамыған капиталистік мемлекет болып қалыптасқан, Жапония, өткен ХХ ғасыр бөліп бүкіл әлемнің кең бұқарасы мен әлеуметтік-экономикалық ғылымының мамандарын да қызықтырып отырды. Бұл елге қызығушылық оның 1945 жылғы соғыстан күйреуінен кейін тақыр жерден бастап екі он жылдық ішінде Ішкі ұлттық өнімнің (ІҰӨ) мөлшері бойынша капиталистік әлемде екінші орында, сыртқы сауда көлемі бойынша үшінші орын және тағы да басқа экономикалық көрсеткіштер бойынша алдыңғы орындарды алғаннан кейін қатты күшейді1. Жапонияға бүкіл әлемнің қызығушылығы да едәуір зор болды. екінші дүние жүзілік соғыстан кейінгі Жапонияның тез өнеркәсіптік өсуі, бүкіл әлемнің көңілін өзіне аудартты.
Соған қарамастан бұл елге қызығушылығы сөнбей керісінше, біздің өміріміздің барлық салаларындағы революциялық қайта құру заманда немесе нарықты экономика мен өтпелі кезең деген ауқымды түсініктер заманында өсуде. Адамзат іскерлігінің барлық салаларындағы әлемдік тәжірбиеге сүйеніп, көңерген стереотиптер мен догмаларды артта қалдырып, қазіргі уақытта Жапон экономикалық тәжірибесі көңілді үңіле қызықтырып, оған сынмен қарау ұмытылысын туғызып оны елімізде өзіміздің жағдайымызға сай мүмкіндігімізше пайдалану мүмкіндігі және жоғары айтылғаны тақырыптың өзектілігін құрайды.
4. Вербицкий С.Н., Попов В.А. «История Японии» 1945 – 1975 г.г. М., «Мысль», 1978 г.504 с.

5. Лукьянова М.И., Власов В.А. «Экономика современной Японии» сб.стат. М., «Наука», 1974 г. 320 с.

7. Певзнер Я.А., Петров Д.В. «Япония. Серия: экономика и политика стран
современного капитализма» М., «Мысль», 1975 г. 454 с.

8. Кутаков Л.Н. «Очерки новейшей истории Японии 1918 – 1963 г.гг.» М.,
«Просвещение», 296 с.

9. Ильина К.А. «Японский капитал на азиатских рынках» М., «Наука», 1966 г. 146 с.

16. Мильнер Б.З., Рогопина С.А., Олейник И.С. «Японский парадокс» М., «Наука», 1985 г. 264 с.

17. Добровинский Б.Н. «Япония: проблемы эффективности экономики» М., «Наука», 1975г. 335 с.
        
        ҚазаҚстан РеспубликасыныҢ білім жӘне Ғылым министрлігі
Қ.ЖҰбанов атындаҒы АҚтӨбе мемлекеттік университеті.
Тарих факультеті
Жалпы тарих ... ... ... ж.ж. ... дамуы.ң
Орындаған: тарих факультетінің
402 топтың студенті
Есетов Н.Е.
Ғылыми жетекші:
т.ғ.к., доцент ... ... ... ... ... ... ... К.Ж.,
Кафедра меңгерушісі т.ғ.к., ... ... ... ... ... _______________ 2001 г.
Ақтөбе 2001.
МазмҰны
Кіріспе.
3
І тарау. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі ... ... ... ... ... келтіру және шет елдер саясаты.
11
2. 1950-1970 ж.ж. ... даму ... ... тарау. 1970-1980 ж.ж. Жапон экономикасы.
1. Жапонияның шет елдермен экономикалық қарым-
қатынасы.
32
2. Ұлттық экономиканы дамыту. ... ... ... ... ... өз ... өз тәжірбиесін қалдыратын әр елдің өзіндік
ерекшелігі бар.
Азиялық құрылғындағы алдыңғы ... ... ... ... болып қалыптасқан, Жапония, өткен ХХ ғасыр бөліп бүкіл әлемнің кең
бұқарасы мен әлеуметтік-экономикалық ғылымының ... да ... Бұл елге ... оның 1945 ... соғыстан күйреуінен кейін
тақыр жерден бастап екі он ... ... Ішкі ... өнімнің (ІҰӨ) мөлшері
бойынша капиталистік әлемде екінші орында, сыртқы сауда көлемі бойынша
үшінші орын және тағы да ... ... ... ... ... алғаннан кейін қатты күшейді1. Жапонияға бүкіл ... да ... зор ... екінші дүние жүзілік соғыстан ... тез ... ... ... ... ... өзіне аудартты.
Соған қарамастан бұл елге қызығушылығы ... ... ... ... ... революциялық қайта құру заманда немесе
нарықты экономика мен ... ... ... ауқымды түсініктер заманында
өсуде. Адамзат ... ... ... ... ... ... ... мен догмаларды артта қалдырып, қазіргі
уақытта Жапон экономикалық тәжірибесі көңілді үңіле қызықтырып, оған ... ... ... оны ... ... жағдайымызға сай
мүмкіндігімізше пайдалану ... және ... ... тақырыптың
өзектілігін құрайды.
Жұмыстың зерттеу объектісі болып Жапонияның 1945-1980 –ші ... ... ... ... ... ... мерзімдік шегі 1945-1980- ші ж.ж. қамтиды. Бұл тарихи
кезеңді алудың себебі, біріншіден, ... бар ... ... ... ... ... т.б. Жапонияның экономикалық
даму тарихының негізінен осы ... ... ... бұл ... 1990- шы ж.ж. қамтуына мүмкіндік болмайды. Себебі біздің жағдайымыз ... ... ғана емес ... ... де ... болып табылады.
Сонымен қатар осы уақытта Жапон экономикасында ең басты, негізгі
өзгерістер ... ... ... ... экономикасын тек қалпына
келтіріп тұрақтандырып ғана қоймай, оны экономикалық өсу ... ... ... ... ... капиталистік державаға да айналдырды.
Мәселенің зерттеу деңгейі. Жапон елінің экономикалық дамудың себептерін
түсіндіру ұмтылысы Жапонияның өзінде де, ... ... де ... шыққан
көптеген еңбектер мен монографияларды жазуға итермелейді. Жапонияға бүкіл
әлемнің қызығушылығы күн ... ... ... ... ... ... ... белгілі және өзіне үңіле көңілін аударып
таң қалу мен мәз-мейрам, қызғаныш пен ... ... ... ... ... да ... ... күйреуге ұшыраған Жапония бірнеше
он жылдың ішінде соғыс күйреуінен ғана емес сонымен ... ... ... мен ... ... ... ... болып алдыңғы қатарлы
экономикалық державаға қалайша айналды?
Егер кеңестік ғалымдардың Жапонияның экономикалық ... ... алып ... ... олар өз еңбектерінде бұл елдің жалпы
экономикалық дамуының берілген 1945 –1980- ші ж.ж. ... ... көп ... ... ... ...... Латышев И.А., Рамзес
В.Б., Овчинников В.В. т.б. әр-түрлі кезеңді қамтыған Жапон ... ... ... ... ... толық экономикалық дамуына
арналған «Экономика современной Японииң атты М.И. ... ... (М., 1974 ж), ... С.И. мен ... Д.В. ... «История
Япони 1945-1975 г.гң. (М., 1978 ж) атты еңбектері ... ... ... ... ... С.И. мен Попов В.А.-ның
еңбегі. Екінші дүние жүзілік ... ... ... ... ... ... даму ... кең, жан-жақты ашып көрсеткен. Бұл еңбекте
соғыстан кейінгі елде жүргізілген экономикалық реформалар, олардың нәтижесі
Жапон үкіметі және АҚШ – тың ... ... ... ... ... ... ... өзіндік даму жолына түскен Жапонияның
экономикалық жағдайы көрсетілген.
Лукьянова В.И. мен ... В.А. ... ... ... Японииң
(М., Наука. 1974 ж) атты мақалалар жинағында Жапонияның экономикалық өмірі
мен оның сыртқы экономикалық байланыстарына ... ... ... ... өз зерттелген және бір қатар өзекті мәселелер бастырылады.
Сонымен қатар алдыңғы қатарлы монополистік Мицубиси тобы ... ... ... ... ... ... күш
нарығыныңмәселелері жарияланып, өндіріс орындардың ... мен ... ... ... ... ... ... жаңа әдістерін пайдалану және ғылыми зерттеулердің ... ... ... ауыл ... ... мемлекеттің қаржы
саясаты туралы мақалалар жарияланды. Одан ... ... ... байланыстары, соның ішінде капиталдық ... ... жаңа ... және ... ... ... ... қаралды.
Ал Петров Я.А., Петров Д.В., т.б. ғалымдардың ұжымымен жазылған
«Экономика и ... ... ... капитализмаң сериясының « Японияң
(М.: Мысль. 1973 г) атты еңбегінде ... ... ... аяғына
дейін экономикалық өсудің жоғарғы қарқынын қалыптастырған ... және ... ... ... және осы ... ... жаңа антагонистік қарама-қайшылықтар қаралды. Авторлар ұжымы
қарастырған барлық мәселелер ішінде, оларды жан-жақты ... ... ... маңызды мәселелерді көрсеткен.
Одинцов А.А.-ның «Торговые монополии в Японииң (М.:Наука. 1982 г)
кітабында ... ... ... өз ... қазіргі заманғы
мемлекеттік-монополистік капитализм жағдайын да ... ... ... Сауда монополиялардың қаржы экономикалық дамудың
дәрежесі және тенденциялары олардың қаржы ... ... ролі ... т.б. ... ... Ерекше көңіл сыртқы экономикалық
байланыстар саласындағы сауда монополиялардың іскерлігінің ... ... мен ... ... бөлінді. Соңғы жылдары батыс елдерінде Жапонияның
өнеркәсіптік және ғылыми-техникалық ... ... ... көптеген
алуан түрлібасылымдар шығарылды. Соның ішінде бір қатар батстың авторлары
Жапония ... ... ... мәселелерді талдаудың орнына, белгілі бір
Жапондық ерекшелігіне көптеген маңыз аударды. Әрине ... ... ... ... маңызды аспектілерін толық шындыққа жатпайтын
боямалы түрде ... ... ... әдіс ... ... мен ... ... дамуының заңдылығын
белгілейтін, күрделі және қарма-қайшы процестер мен факторлардың объективті
талдауына ... ... қоса ... ... ... ... дамуы
жөнінде орыс тіліне ... ... ... зерттеуші-ғалымдарының
еңбектері де бар. Атап кететін болсақ олар Масанори Моритани ... и ... ... Япониң (М.: Экономика. 1986 г.) Исикова
Каору «Япония методы управления качествомң (М.: Экономика 1988г) ... ... ... в ... (М.: ... 1986 г) және ... ... в Японииң (М.: Порогресс. 1990)
М. Моританидің еңбегі Жапонияның жаңашыл ... және ... ... және ... ... ... ... Жапон елінің позициясын талдауына арналды. Ерекше ... өнім ... ... ... ... ... бағытталуына,
сапаны толық бақылауын ұйымдастыруына, жалдау мен еңбектің ... ... ... жұмыстарымен салыстырмалытүрде ашылды. Және де
бұл еңбек жұмыстың негізгі дерегі ретінде пайдаланылады.
Канамори Хисако мен Дзюн ... ... ... ... ... терең, жан-жақты талдау берілді. Авторлар қазіргі
заманғы жалпы әлемдік нарықтық экономикасының ... және ... ... болған салаларына (сыртқы сауда, инвестициялық іскерлік т.б.)
жан-жақты қарастырды. Еңбекте сонымен қатар Жапон эконгомикасын ... ... кең ... келтірілді.
Жапонияның монополистік капитализм мәселелері бойынша ... ... ... және Жапон-Кеңестік экономист-ғалымдар
ассоциациясының мүшесі де ... ... ... ... өз еңбегінде
Жапонияны басқаратын кім? Корпорациялар капиталы кімнің қолында және ... ... ... экономиасының корпаративтік ... ... ... позицияларына ықпалы осы және тағы ... ... ... ... ... фактілі материалдар
пайдаланылды.
Исикова Каорудың ... ... ... шетелде басылып шыққан өнімінің
сапасын басқару саласындағы фундаменталды, жұмыстардың бірі болып ... ...... ... ... ... президенті
Исикова К. негізгі көңілін, нәтижесінде еңбектің жоғарғы өнімділігі мен
төмен шығындарынан ... ... ... ... ... жапон
корпарациялардың стратегиясының ерекше белгілеріне және ... ... ... ... ... ... ... кететіні керек, өткен ХХ-ші ғасырда да осы ... ... бір ... ... Жапонияның экономикалық дамуы туралы ғана
емес, жалпы Азия мен Африка және Европа мен ... ... ... ... ... ... ... шығарып көрген емес. Сондықтан Қазақстан
Республикасында шет елдер тарихының тарихнамасы ғылыми пән ... ... ... ... зерттеуші ғалымдарының жаңашыл пікірлері
белгілі дәрежеде ... ... Ал, ... тарихнаманың оған
қосқан үлесі зор болды. Бірақта олар егер ... ... ... негізінде жазылса кейін әсіресе 1980-шы жылдары екінші
жартысынан бастап бұл методология ... ... ... ... ... ... ... аталған
көптегенСоғыстан кейінгі Жапонияның экономикалық дамуы жөнінде жоғары да
атлған көптеген кеңестік еңбектерде жазылып шыққан және осы ... да ... ...... де ... болды. Берілген тақырыпты
зерттеудің алдына қойған мақсаты Жапонияның Екінші дүние жүзілік соғыстан
кейін 1980-шы ж.ж. ... ... ... ... ... ... ашып көрсету және экономикалық дамуының мәнін түсініп
оның жоғарғы дәрежеге келу жолын білу болып табылады. ... шыға ... ... жету үшін ... ... ашу ... ... болды:
• Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1970-ші жылға ... ... ... ... мен шет елдер саясаты және жалпы
экономикалық даму процестерін ашу.
... ... ... ... шет ... қарым-қатынасы және ұлттық ... ... ... ... ... әлемде экономикалық дамуы бойынша лидер
болып қалыптасқан Жапонияның тәжірибесін, еліміздің экономикасында
пайдалану мүмкіндігі ... ... ... ... ... ... құндылығы бар.
Олардың кейбіреулері Жапонияның қазіргі ... ... ... қазіргі
замандағы экономикалық тарихын оқып білуде және оқыту мәліметі ретінде
пайдалануға болады.
Дипломдық жұмыстың ғылыми ... ХХ ... ... ... ... ... ... және субъективті жағынан зерттеу
әрекеті жасалынып, бұрын тәуелсіздік алғаннан бері Қазақстанда жалпы ... ... ... ... ... ... ... және осы
зерттеулердің бастамасы бола алатын 1945-1980 –ші ... ... ... ... даму ... ... ... Сонымен қоса Қазақстан экономикасының нарықтық экономикаға көшу
жағдайында Жапон тәжірбиесін ... ... ... табылады.
Зерттеу жұмысының мәселелерінің бірі – “1950-1960-ші жылдары ... ... ... ... ... конференциясында (2001
ж. көкек айы) ... ... ... құрылымы қойылған мақсат – міндеттерінен шыға
отырып кіріспеден, ... ... ... екі ... ... ... мен пайдаланған әдебиеттер тізімінен құрылды.
Бірінші тарауда. Елдің шаруашылығын қалпына келтіру және шет ... мен, 1950 – ... ... ... даму ... ... құрылады.
Екінші тарауда “Жапонияның шет елдермен экономикалық қарым-қатынасы”
және “Ұлттық экономиканы дамыту” деген екі бөлімнен тұрады.
Тарау . ... ... ... ... елі.
1.1. Елдің шаруашылығын қалпына келтіру және шет
елдер ... ... ... жеңілуі жапон империализмінің экономикалық
және ішкі саяси позицияларын бұзды. Бірақта американ империализміне сүйене
отырып, антигитлерлік ... ... ... ... келіп, өз күшін
одан әрі күшейтуге көшті.
Соғыстан кейінгі жапон тарихындағы оккупацияның ерекшелігі, елдегі
жоғарғы билік ... ... ... қолында бола тұрса да, одақтас
державалар атынан шыққан АҚШ, билікті тікелей ... ... ... ... ... жапон үкіметі арқылы жүргізді. Сонымен бірге ұзақ
жылдар бойы тынқ мұхит бассейіні мен ... Азия ... ... күресте, бақталасқан американ империализмі ... ... ... ... ... ... ... келеді. Алғашқы
уақытта осының нәтижесінде АҚШ Жапонияның демимтаризациясы мен ... ... ... ... ... АҚШ ... ... кезеңде Жапонияны
оккупацияға алып, елдің саяси және экономикалық билігін өз қолына ... Бұл ... ... 1952 ... Сан-Франциско бейбіт келіссөзіне
дейін созылды.
Екінші дүние жүзілік соғыстан кейін жапонияның ... ... ... ... аз да ... зардап шекті.
Жеңіл өнеркәсібінің салалары, соның ішінде халықтық тұтынушылық сұранысын
қамтамасыз етіп отырған, ... және ... ... ... ... ... ... салада он мыңдаған өндіріс орындар
соғыс кезінде қайтадан құрылып, олардың жабдық-құралдары ауыр ... ... ... Ал, ауыр ... өндірістік қуаты болса,
ол өте жоғарғы сатыда әлі де ... ... ... 1937 жыл мен
салыстырып қарағанда өндіріс қуаты станок жасауда – 245, ... ... ... ... шығаруда – 193, мұнай өндіруде - 92 т.б. құрады. Соған
қарамастан Жапонияда ... тез ... ... ... отын және азық
түлік импорты, Жапонияның басқа елдермен қарым-қатынасын үзу ... ... ... уақытынан басталған осылардың бәрінің
нәтижесінен және шаруашылық тың ... ... ... ... ұзақ ... бойы ... ... экономикалық және саяси позицияларды сақтап және өз қолына
өмірге қажетті материалды қорларды, монополистік ... ... ... ... күшейту үшін пайдаланды5.
Окупацияның алғашқы кезеңде яғни 1945 – 1946 жылдары АҚШ үкіметі жапон
экономикасын қалпына келтіруді алдына басты ... етіп ... жоқ. ... де ... АҚШ ... ... ... беруіне оның шаруашылығын да
қалпына келтіруіне ... ... Бұл ... экономикалық емес саяси
мүддені қорғау үшін жасалынған яғни бұндағы мақсаты үшкір ... ... ... және ... ... ... ... сонымен
қатар жапон экономикасының өзін-өзі қамтуына жету болды.
Американ үкіметі КСРО-ның жапон халқының сұранысын қамтамасыз ... ... ... қалпына келтіруді шектеу және бейбіт экономиканың
қажеттілігімен сәйкес экспорттық сауданың дамуы жөнінде ұсыныстарынан ... жылы ... ... ... ... «Экономика мен ... ... ... ... заң ... көне ... ... жариялады. Бұндай ақша реформа негізінен ... ғана ... ... ... да ... әкелді6.
Осы жылдың тамыз айында ... ... ... ... ... ... ... –монополистік басқарудың маңызды
органдары ретінде экономикалық тұрақтандыру бюросы мен бағаларды реттеу
комитеті құрылды. Осы ... ... ... ... ... жалпы
мемлекетік жоспарлар мен бағдарламаларды құру және тауар, тұтынуды, ... ... ... ... ... 1947 жылы ... ... ... ... ... мен ... одан әрі ... экономикалық мәселелер бойынша әр министрліктің жоспарларын
координациялауға және осы ... ... ... ... құқы берілді7.
Жапон монополистік буржуазиясы өз алдына әскери соққыдан өту және өзінің
экономикалық және ... ... ... ... өз ... әрі қарай
күшейту үшін жағдай жасау мақсат етіп ... Бұл ... бір ... ... ... делартелизация жағдайында және екінші
жағынан жұмысшы таптың шешуші басымшылдың жағдайында шешуге тура ... ... ... дзайбацуларды яғни ірі монополистік
топтарды (“Мицуи”, “Мицубиси”, “Сумитомо” т.б. сияқты) ... ... ... ... ... жоспарында жүргізілді8.
1945 жылы 6 құркүйек айында Макартураға ... ... ... ... ... ... рет соғыс жүргізе ала алматындай
жағдайда әкелетін экономикалық реформаны” жүргізу жөнінде бұрық ... ... ... мен ... көп ... ... ... ірі
өнеркәсіптік және банктік бірігулерді тарату бағдарламаларын құрау”
қажеттілігі жөнінде және ... ... пен ... ... және сауда
қаржыларына кеңінен бөле алатын” кәсіпкерлер ұйымдарымен алмастыру жөнінде
айтылды. АҚШ осы ... ... ... ... ... спецификалық жүйесін, американдық жүйеге алмасытруға
ұмытылды. Бұл американ ... ... ... ... ... ... ... қарым қатынасын жеңілдете алатын болды9.
Жапонияда өмір сүрген ... жер ... ... ... ауыл шаруашылықта өндірістік күштердің дамуын және ауыл
шаруашылық ... пен өнім ... ... ... ... ... жер иеленуді жою Жапонияның бүкіл ... ... ... ... үшін ... болды. Шаруалар қозғалысын
тежеп, жер үшін шаруалар бұқаралық күресі мен ... ... ... мен революциялық жолмен халықтың ауыл шаруашылық қайта
құруды өз қолымен демократияландыруды болдыртпау үшін, АҚШ мен ... ... ... парламенттік жолмен жер реформаны жүргізуге мәжбүр
болды. Жер ... ... ... ... 1945 ... 28 желтоқсанда
қабылданды. Бұл заң Жапония үшін ... ... ... Кеңес одағының
өкілі К.Н. Деревянконың жағынан үшкір ... тап ... ... ... жоба АҚШ-тың қарсылығына байланысты қабылданбаса да, ол, Одақтық
кеңесте бұл мәселені ... ... ... ... Оның ... Британ ұлттар
бірлігінің өкілімен ұсынған жер реформаның жобасы, ... ... да, ... жылы 21 ... ... жер ... туралы заң қабылданды. Бұл жер
реформаның негізгі ретінде мемлекеттің қойған лимитінен тыс помещиктік
жерлерді сатып алып оны ... сату жолы ... ... ... ... ... қойылды. Реформа негізінен 1949 жыл аяқталды.
1950 жылы ресми мәліметтер бойынша мемлекет шаруаларға 1930 мың те ... ... 80% -тің ... жер ... тек ішкі ... ... ғана ... өсудің негізгі ауыртпалығын көтерген жұмысшы күш мәселесін
шешуге де әсер етті. Одан басқа ол ... жер ... ... ... өндірістік күштердің өсіуіне де әсер етті.
1947жылы 24 мамырда жаңадан құрылған Каталма Тэцу үкіметі алдында енді
елдің экономикасының дамуымен және ... ... ... ... ... ... ... алғашқы қадамы болып 1947 жылы ... ... ... ... арналған төтенше шаралар
бағдарламасы” болды оның негізгі мазмұны төлем ақы мен ... ... ... Үкіметтің қалпына келтіру қорын пайдалану, приоритетті
өндірісті бөлу, және өнеркәсібін ұлттандыру болып табылады.
Монополисттік капиталдық позициясын күшейтудегі ... ... 1946 ... ... ... ... ... уақытында тағайындалған қалпына
келтіру қорының қаржылары алды. Бұл қордың субсидиялары өндірісті қалпына
келтіру ... яғни ... ... салу үшін, жабдықтарды алуға
арналған. Жапонияның соғыстан кейінгі экономикасы ... ... ... ... ... ... ... одан өнеркәсіп
өндіріс орындардың, транспорттың, электростанциялардың ... ... ... ... ... жеке шахта иеленушілер
қамтамасыз ете алмай ... ... ... тез ... ... Бұл сала 60%-ке ... субсидиялар есебінен жұмыс
жасағандықтан үкіметке көмір өнеркәсібі ... ... ... өзінің
таза ресми негізгі болды11. Оккупацияның алғашқы кезеңде жапон экономикасын
қалпына келтіру жәй қарқынмен ... 1948 жылы ... ... ... 1937 жылмен салыстырғанда 100% –тең 52% құрады, ал
сол кезде басқа ... ... ... дүниежүзілік соғыста) елдерде,
мысалы Батыс Германияда бұл 100% болса, Италияда 98% құрады. Жапония сыртқы
сауданың соғысқа дейін дәрежесін ... ... ... да ... ... артта қалып отырды.
1949 жылы Жапонияның экспорты 1934-1936 жылдармен салыстырғанда 16% -
ті ғана, импорт – 29%-ті құраса, бұл ... ... ... - ... -119%, ... Германияда –46 және 100% құрады.
1950 жылға дейін өнеркәсіп өндірісін қалпына ... ... ... озу ... ... ... ... 1950 жылға
дейін жеңіл өнеркәсібінің үдемелі салмағы 25,6 –дан 37,1%-ке дейін ... ауыр ... ... ... ... ... Осы ... өнеркәсіп
өндірісінің жалпы мөлшерінде текстилб өнеркәсібінің үлесі 7,3 –тен 23,3%-
ке, ... ... ... ... ... машина жасау
өнеркәсібіндегі ... ... ... ... ... ... ... кетті. Ауыр өнеркәсібінде тек қана металлургия өнеркәсіп өнімінің
үдемелі салмағы 12,4-тен 16,3%-ке дейін көбейді12.
Бұл кезде ... ... ... ... ...... Ол тек ... қалпына келтірудің кедергісі ғана болмай, сонымен
жұмысшы және демократиялық ... мен ... ... ... ... ... ... дейін экономиканы қалпына келтіру ... ... ... ... беру және американ көмегін пайдалану
жүйесі бойынша жүрді. ... ... ... уақытынша ғана маңызы болды.
Бұндай жағдайда ... ... ... үшін ... қаржыны көп
бөлген сайын инфляция өсуінің күшеюі қалыптасты.
Осы кезеңде Жапонияның іскер топтары, американ ... ... ... ... ... ... ... үлкен инфляциялық табыс
беріп отырған механизмді өзгертуге белсенділікті артпады. ... ... АҚШ ... өзінің потенциялды жауы және ... ... өз ... ... етіп ... да, ... ... экономикалық қалпына келтіру мәселелеріне көп ... жоқ. ... ... ... ... ... ... саяси бағытының өзгеруі мен Азияда антикоммунисттік бастион
ретіндегі Жапония империалистік өрлеуіне көмуімен ... ... ... ... ... АҚШ үшін енді ... дәрежелі
маңызға ие болды. Бұны американ билеуші топтарының осы ... ... ... ... тұрақтандыру жағдайының мәселелеріне 1948 жылы
қаңтар мен мамыр айларында қорғаныс министрлер ... мен ... ... және осы ... ... ... айларында басылып
шыққан “Экономикалық он принцип” және ... ... үш ... ... ... Одан басқа 1948 жылы желтоқсан ... ... ... ... ... ... ... тұратын Жапонияның
экономикалық тұрақтандыру жоспарын мүлтіксіз орындап іске ... ... ... ... ... ... мақсаты алдындағы қарауда
көрсетілгендей “Жапон экономикасын шығындарын эффективті ... ... ... ... жапон үкіметінің алдында мынадай міндеттер қойылды:
1) мемлекеттік бюджетті тепе-теңдікке келтіру;
2) ... ... ... ... ... ... ... төлем ақылы тұрақтандыру;
5) бағалардың үстінен бақылау орнату;
6) сыртқы саудада және шетел валюта саудасында ... ... ... ... қажетті материалдармен қамтамасыз ету жүйесін
жақсарту;
8) ... ... пен ... ... ... өндірісін
ұлғайту;
9) азық-түлік тасымалдау жүйесін жақсарту.
Жапон экономикасын ... ... ... жоспардың қарапайым
баптар тізімінен көрініп тұрғандай, оны ... ... ... ... өмір сүру ... үлкен соққы беретіні мәлім. ... ... ... ... және ... өсуіне әкелетін
үкіметтік субсидияларды шектеу еңбекшілердің жағдайларын да көрінуі мүмкін
болатын13.
1949 жылы ақпан айында Жапонияға ... ... ... ... бастығы Джозеф Додж келді. Оған ... ... ... ... ... асыру тапсырылды. Оның айтуынша: ... ... ... ... ... ... ... болып табылады14.
Жоспарды жүзеге асыру үшін Додж экономиканы қалпына келтіру ... ... ... ... жою қажеттігін айтты. Осы кезде елдегі
инфляция өндірістің төмен дәрежесімен үкіметтің ... ... ... ... Яғни ... өту үшін ... ... мемлекеттік
субсидияларды қысқартып, қаржы жүйесін тұрақтандыру қажет болды.
1949 жылы 20 наурызда Додж жапон қаржы министрі Икэдаға 1949/1950 қаржы
жылына мемлекеттік ... ... ... ... ... ... “өз
алдында дербестікке және тұрақтандыруға жету” жоспары қаралған15. Бюджетті
тұрақтандыруына жету үшін шығындарды қысқартып кірісті ... ... ... ... ... жоспарланды:
Ең алдымен Катаяма кабинеті кезіндегі көмір, болат, темір, мыс ... ... ... қалпына келтіру мен бағаларды ... ... ... ... ... тұруға арналған үкіметтік
субсидияларды алып тастап, орнына үкімет банкілерге мемлекеттік қазынадан
қаржы ... ... ... ... ... ... ... кредит беру міндеті қойылды.
Доджтың ұсынысы бойынша ... ... ... тауарлары, енді
мемлекеттік бюджетке емес, ірі компанияларға берілетін ұзақ ... ... ... ... ... ... Бұл қордың құрылуы,
ТАРИОА мен ЭРОА қорлары бойынша, американ көмегін алмастырды.
“Доджтың жүйесі” жапон экспортының ... да ... ... ... келтіруіне белсенді бағыт алған американ ... ... ... ... ... ... Жапонияның АҚШ-тан экономикалық тәуелдігін бекітуіне
ұмтылды.
Осылайша 1949 жылы 14 ... ... ... ... үкіметінен
Жапонияда шетелдіктердің еркін жүруіне, жапон меншіктерін алуына, олардың
іс-әрекеттерінің сферасынкеңейту және ... ... ... ету ... ... Осыған байланысты шетел капитал салулары
жөнінде декрет қабылданды, ол ... ... ... Жапон
экономикасына еңуіне қолайлы жағдай туды.
Осыдан кейін АҚШ-тың билеуші топтары ... ... ... ... ... ... ... табылған “Доджтың
жүйеін” белсенді іске жүргізуді. Кейін Доджтың ... ... ... саясатына айналды. “Доджтың жүйесін” жүзеге асыруымен
байланысты бір ... ... ... өнеркәсіп салаларының қиын қаржы
жағдайын қалыптастырды15.
Үкіметтік субсидияларды алып тастау ... ... ... ... ... ... етуіне ұмтылды. Бұндай
“рационалдандыру”, техниканы жақсарту және жабдықтарды жаңарту ... ... ... еңбек жағдайын нашарлатумен интенсификацияны күшейту,
жаппай жұмыстан шығару, төлем ақыны төмендету мен заказдар ... қалу т.б. ... ... ... АҚШ пен ... ... экономиканы қалпына келтіруді халық бұқараның мойынына ілу
ұмытылысы жұмыссыздықтар сонының және әр-түрлі товарларына бағалардың күрт
өсуіне, төлем ақының ... ... ... ші ж.ж. экономикалық даму процестері
Кореядаға соғыс, дағдарыстығ шетінде ... ... ... ... ... ... мен өсіунде үлкен роль ойнады. Бұо соғыс
Жапонияның Онтүстік – Шиғыс Азиядаға агрессияда Ақштың ... ... ... Қару – ... ... ... азық ... жіне
т.б. тауларға, монымен қатар әскери тасымалдау мен қызметке соғыс кезіндегі
үлкен сұраныс жапон экономикасында әскери – ... ... ... ... ... өзі 1950-1953 ж.ж. аралығында ... ... ... ... ... ... мөлшерінен 43,7%
құрд17. Кореядағы соғыс пен американдық ... ... ... ... ... ... ... тез дамуына әскер етті.
1949 – 1951 ж.ж. аралығында өнеркәсіп өндірісінің ... ... ... 71,0 – ден 114,4 % - ке өсті 1950 – 1955 ж.ж. ... ... ... 338,2 млрд.доллардан 711,3 млрд. долларға ... ... ... монополиярдың да табыстары ... ... ... 1950 ж. ... ... өзінде үш металлургиялық
компаниялардың табыстары 28 есе, үш тау – нең ... - 150 ... ... ... ... – 11 есе және т.б. ... бейбіт келіссөзін бекіту Жапониядағы жаулап ... ... ... АҚШ- пен әскери келісім мен шектелген. Жапонияға
егемендігін қайтару, ... ... ... ... ... ... өз
даумының жаңа этапына кірді.
Жаулап алу режимінің аяқталу уақытына таман Жапония экономика жағынан,
монополистік капитал билеп отырған ... елге ... 1952 ... ... ... ... соғысқа дейін дәрежеге жетіп ... ж.ж. = 100), ал ... ... бұл дәоежеден асып ... ... ... алып ... 1952 ... ... техника мен технология
жағынан артта қалған өндіріспен келген.
Ірі және орта ... ... 70 % ... ... париінің
жасы 10 жылдан асып, сөйтіп моральді көңерген ... ... ... ... ... - ... ескі ... айтылады.
Ауыл шаруашылық саласында болса, үлкен ... ... жер ... толығымен жойылды. Ауыл шаруашылық өндірісі 1952 ж.
соғысқа дейінгі ... 11 % - не ... ... елде ... ... ... отырған азық түліктің жетіспеушілігі сезінді.
Американ «арнайы заказдарың 1951 – 1952 ж.ж. ... ... ... ... бірі ... және осы жылдардағы елге шетел
валюта келуінің ... көзі ... ж. ... ... Жапонияның АҚШ- тың сауда мен ... ... ... ... Себебі жапон экономикасының негізгі
бөлігі АҚШ- тың ... ... ал ... өнеркәсібі үшін шикізаттың
басымүлесі және ауыл ... ... АҚШ- тан ... ... ... ... ... Жапония Халықаралық валюта қорына (МВФ) ... ... өз ... ... ... үшін ... ж. 27 ... Кореядағы соғыс аяқталды. Соғыстың аяқталу
уақытына ... ... ... ... ... бастады. Американдық
«арнайы заказдар қысқарылып, әскери өндірісте жасайтын өнеркәсіп орындардың
жұмысы қысқарды. ... ... ... ... ... ... перспективасы қарастырылды бұл яғни Жапон ... ... ... заман техника базасында қайта құру және оларды ... ... ... ... ... дәрежесіне дейін көтеру. Одан басқа
экспортты қалпына келтіріп оны ... ... ... АҚШ- тан ... ... алу үмміттелді.
1952 ж. наурыз айында өндіріс орындардың ... ... заң ... ... ол ... ... ... көмек беріліп,
капиталдан әсіресе машиналық жабдықтардан алынатын салық қысқарылды, одан
басқа өндірісін модернизациялап, жабдықтарды ... мен ... ... ... өндіріс орындары үшін басқа да ... ... ... ... ... үшін үкіметпен бөлінген ірі қаржы (305
млрд. иен) тікелей ... ... ... ... ... ... қазіргі замаңғы фабрикалық зауыттың ... тала ... Бұл 1953 ж. 1135 млн. ... ... төлем
балансының дефицитін туғызды22. Бұған байланысты экспортың дамуы мен жапон
тауарларының бұрынғы және жаңа ... ... ... ... ... Жапон экономикасын тарату көптеген қиыншылықтарға тап болды.
Жапония, социализм елдеріне (КОКОМ) әсіресе ҚХР – ге (ЧИНКОМ) АҚШ- ... ... ... келісіп, осы елдермен өзінің тиімді
экономикалық байланысын нашарлатты. Осыдан Жапон билеуші топтарының ... ... ... ... үмміттері АҚШ- тан байланысты
болғандағы көрінеді23.
1955 жылға ... ... ... толық тұрақтанды. Экономика
саласындағы қатаншаралар саясаты Жапонияға 1953 – 1954 ж.ж. құлдыраудан АҚШ-
тан алынатын ... ... және әрі ... ... ... үшін ... мүмкіндік берді. Ендігі басталған өнеркәсіп жабдықтарының жаңаруы
және алға қойылған ұлттық шаруашылығының көтерілуі 50-ші ж.ж. ... ішкі ... ... қаржылары мен тұтыну заттарына тұрақты сұранысты
қалыптастырды. Өнеркәсіптергі саларының дамуы ... енді ... ... ... ... көптеп көңіл аударылды.
1955 ж. бастап алғашқы жапон императорының кұрметіне аталған «Дзимму
гүлденуі атты сәтті коньюктураның кезеңі ... Бұл 1955 ж. ... – 1957 ж. ... ... ... Осы ... Жапон экономикалық
көтерілуіне әр – түрлі себептер әсер етті, соның ішіндегі негізгі капиталды
жаппай жаңарту ... ... 1956 ж. және ... ... ... 50% - ке дейін өсті. Одан басқа ... ... ... мен АҚШ- ... ... ... ... жоғарғы білімді жұмысшы күшьің көп болуы да өз
әсерін тигізді. Өндірістің өсуіне болса, ... жер ... іске ... ... ... ... ... көбеюуімен байланысты, ішкі нарықтын
ұлғайуы да әсер етті. Экономикалық даму қарқынына шетел ғылыми – техникалық
жетістіктерді пайдалану да ... ... ж. ... ... «1956 – 1960 ж.ж. ... өзін - ... ... бес жылдық жоспары жарияланды. Бұнда осы жылдардағы алда
тұрған Жапониялық басты мәселелері болған ... өзін - өзі ... ... ... ... ... ету қаралды. 1956 ж. Ішкі ұлттық
өнім ... ... ... 13 % - не өсті, ал өнеркәсіп өндіріс – 22
% өсті25. Өндіріс осуінің ең ... ... ... ... ... ... салаларында болды. Кеме жасау өнериәсібі де тез
дамып отырды. 1956 ж. бастап жапон кеме ... ... кеме ... ... әлем де бірінші орынға шықты.
Бірақ өндірістің өсуіне ... ... ... ... ... ... ... Шикі зат, отын және жабдық -
құралдар импортының күрт өсуіне байланысты, сауда тепе – ... ... ... ... – 25 % - не, ... – 40 % - не ... ж. басталған Жапон экономикасының күрт көтерілуі, 1957 ж.
ортасына таман тез өсіп тұрған ... ... мен ... ... ... мектеулі меңбері арасында қаймалықтың туына әкелді. Көптеген
салаларда өндірістің қысқаруы жүрді. ... ... ... ... 1957 ж. ... ... ... шектеуге көшіп, 1958 ж. екінші
ширегінде бұл бөлек түрлер бойынша 40 – 50 % - ке ... Тап ... ... ... де ... ... ... жүктелмеуі, тауар қарларының өсуі,
инвестициялардың қысқаруы, өнеркәсіп компаниялар ... мен ... ... төмен түсуі, қайта өндіру процесініңбұзылуына әкелетін,
жапон экономикасындағы терең дағдарыстық жағдайлардың болуын дәлелдеді.
Осы кездегі экономикалық құлауның дамуына белгілі бір ... ... ... да әсер ... 1957 ж. ... ... ... жағдайының күшеуі, әлемдік нарықтарда күресті күртшиеленістіріп,
Жапония үшін шетелде өз өнімін ... ... ... ... ... ... қиыншылықтар елдің АҚШ-тың экономикалықтәуелділігінің тікелей
нәтижесі болып табылады. 1957 ж. ... ... ... жапон
тауарларының АҚШ-тағы импортынан 2,5 есе асыл ... ... ... ... тірілту үшін мемлекеттік
аппаратты пайдаланғысы келді. Осы ... ... ... Киси ... – 1962 ж.ж. ... жаңа бес жылдық жоспарда” қабылдады.
Жаңа үкіметтік бағдарламаның негізгі мақсаты тұрақты өндірістік ... ... ... ... ... ету, ... ... нығайту мен
жеткілікті ішкі капитал салулар болып табылады27.
1960 ж. аяғына таман экономикалықдаму саласында Жапония едәуір ... ... 1955 ж. ... ... ... ... ... кішкентай үзіліспен өтіп, экономиканың өсуіне алып келді. 1955 – 1960
ж.ж. аралығында Жапон ... ... ... ... ... ... экономикалық өсуінің орта жылдың қарқыны 16,1% - ке тең болды.
Әсіресе машина ... ... тез ... да мын ... оның орта ... өсуі 1960 ж. ... 28,5% ... пайдаланатын тұтыну тауларөндірісінің дамуы да өте маңызды болды.
1960 жылдын аяғына ... ... жаңа ... тез ... ... ... ... электронды өнеркәсіп, мұнай химиялық,
пластмаса, синтетикалық материалдар өнеркәсібі жатады. 1957 – 1958 ... ... ... ... ... жоғарғы молекулярлық
қосылымдар химиясы дами бастап, ... ж.ж. ... ... ... ... смола шығару көлемі бойынша капиталистік әлемде
екінші орында тұрды. Сол кездегі Жапон ... ... ... ... тен АКШ-пен Канададанғана емес ... ... ... ... ... қалып тұрды.
Бұл артта қалушылық жан ... ... ... ... мөлшерінің
төмендігінен және бір жұмысшыға есептегенде ақ өндіруінен көрінеді. Одан
басқа ... ... ... да өзіндік дәреже бойынша басқа ... ... ... ... артта қалушылық әлемдік нарықта күресті қиындата отырды
және Жапон экспортының ... ... ... тепе – ... дефицитпен
біріктірді. Жапон экономикасындағы кейбір салаларының арақатысты қолассыз
жағдайдың себептерінің бірі өнеркәсіп ... ... тыс жылы ... ... ... ... ... кері ықпалы болды. Әлі де көне,
ескі болып ... ... ... енді ғана ... ... ... ... сәттіліктеріне қарамастан Жапония өнеркәсіпте де, ... да ... ... ... мен ... ... өсуі
бойынша бұл кезде экономика ... ... ... ... артта қалып тұрды.
Ауыр шаруашылық, өнім мен ... өсуі ... ... ... ... ... ... негізінен ұсақ
тауар шығаруымен айналысты. Ауыл шаруашылық өндірістін көлемін көтеру үшін
үкімет жыл сайын ... ... ... ... ... ... мысалы
ауыл шаруашылықтың негізгі өнімі күрестің бағасы әлемдік бағадан екі есе
өсті. ... ... ... тұру үшін ірі ... ... қажет
болды29.
Парламент арқылы негізі ауыл шаруашылық ... ... ... ... топтары үшін ... ... ... ... ... ... ауыл ... экономикалық артта
қалушылығынан шыққан. “Негізгі ауыл қалушылығынан шыққан. “Негізгі ... ... ... ... ауыл шаруашылық өндірісін ұсақ
тауарлығынан ірі капиталистікке көшіруу яғни ... ... ... құру ... ... жартысынан бастап Жапонияда үстепе өндіру белгілері
байқала бастады, 1954 пен 1957 ж.ж. ... басы ... ... ... ... ... ... қаупі пайда болды. Үкімет
экономикалық құлдыраудың әрі қарай дамуын тоқтату үшін 1961 ж. ... ... ... ... ... ... салу ... көлеміне қатысты бірқатар шектеулі шаралар жүргізілді осылайша
1961 ж. маусым ... ... ... ... - ... ... ... ж. экономикалық даму қарқыныңазаюы орын алды. Осы жылы өнеркәсіп
өндірісінің өсу қарқыны екі есе ... ж. ... ... ... ... ... құлдаруын
дәлелдеп отырды. Тек қана сыртқа сауда мен төлеу балансы саласында ... ... ... қояды. Жапон ... ... ... ... ... су ... ... құлдырау жағдайында жапон билеуші таптарына сауда
сферасындағы АҚШ- қа ... ... ... ... ... ... ... әкелетіне айқын болып ... Енді ... ... ... АҚШ- тан ... ... әсіресе ЕЭС-пен социалистік
достастығының елдерімен сайда байланысын ... ... ... ... 22-24 тамызда Хаконэ қаласында өткен конференцияларда Жапон іскер
әлемінің ірі өкілдері көнілдерінің ортасында тұрды31.
Конференцияда ЕЭС-пен экономикалық қарымқатынас ... және ... ЕЭС ... протенционистік шаралардың өтуіне арналған басқа
шаралар туралы, соның ішінде ... ... ... ішінде импортты –
либерализациялық жөнінде мәселелер қарастырылды. Соңғы мәселе бойынша ... ... ... ... синтетикалық маталар өндірісі мен металлургиялық
өнеркәсібі сияқты ... ... ЕЭС ... ... ... ... ... ірі өндіріс орындарының басшылары “Жалпы
нарықты” бақталас ретінде ... ... ... ... ... Коно ауыр ... өнімін ЕЭС елдерінде сату ... ... және ... ЕЭС Жапония үшін үшінші елдер нарығында
бақталас болып тұрды32.
Экспортты ұлғайту мәселесіне ... ... ... ... жәй ... ж. таман. Жапон экономикасындағы өндірістік қуатының тез ... ішкі ... ... ... айқындала бастады.
1963 ж. шілде айында экономикалық дамуының жоғарғы қарқынының ... ... ... бастады. Енді экономика қайта тіріліп, өмірге келді.
Өнеркәсіп өндірісінің өсуі 16,3 % құрады33. ... ... ... көп ... ... металлургияның жағдайы жақсара бастады.
1963 ж. Жапонияда электроэнергия – 160,2 ... ... ... 3-ші орын) болат шығаруда – 31,5 млн.т. (үшінші орын), кеме жасауда
– 2374 мың (бірінші ... ... – 17,1 ... ... ... – 4,9 млн.шт. (екінші орын), цемент – 29,9 млн.т. (үшінші орын),
химиялық тамшықтардан жасалған маталар – 2,1 ... ... ... ... бәрі ... экономикалық күшінің өсуін дәлелдейді34.
Сонымен әлемдік нарықта бакталостығын күшейтетін, шығарылатын өнімнің
сапасы жоғарлады. Ішкі нарығы негізінен толық болып ... ... ... ... радиоэлектрондық жабдықтар сияқты үшін бұл өте маңызды
болды. ... ... 90 %- ті осы ... ... алып отырды. Соған
да қарамастан олардың техникалық ... ... ... ... осы ... өндірісі өсе берді. Экспортта көбінесе жеңіл
өнеркәсіп өнімдері үстем болып қала берді. ... 1963 ж. ... ... 1284 млн. ... ... ... ... сауда тепе –теңіздігінің
мәселесі одан сайын ... 1963 ж. 1962 ... ... ... өсуі ... ... Бұл ... алдында салынған капиталды
артықшылығының ... ... ж. ... ... ... ... ... пайда бола
бастады. Көптеген - өнеркәсіп салаларының өндірісі төмендеді. Алдынғы
циклдік ... ... 1964 – 1965 ж.ж. ... да ... ... ж.ж. Жапония негізінен экономикалық өсу қарқына монополистік
капитализм елдерін озып, алда тұрды. Жапониядағы ... ... ... ... ... ... осы көрсеткіштер бойынша монополистік
капитализмнің басқа елдерін озып түсті.
Өндіріс қуатты және жалпы экономикалық даму ... ... ірі ... ... ... ... мүмкіншілігін
ашты. 1950-1970 ж.ж. аралығында жапон экономикасын 100 трлн иен ... ... ... ... ... ... өсу ... басқа дамыған капиталистік елдерге қарағанда тым жоғары болды.
1950 – 1970 ж.ж. ... ... ... ... ... ... 2,6 есе, ал АҚШ-қа қарағанда 4 есе тез өсті36.
Капитал салынулар негізінен жалпы экономикалық ... ... ... ... ... мұнайхимиялық т.б.) өндіру ... ... Ірір ... жаңа ... мен технологияларға
арналған шетел патенттер мен лицензияларды көптеп алу (1950 – 1970 ... 15 мың ... жолы ... ... ... ... мен ... жетіктерін жаппай енгізуімен қатар жүрді. Жаппай жаңашылдықты
еңгізу мен негізгі ... ... ... ... ... өол
жеткізіп, бұл еңбек өндісінің тезкөтерілуіне негіз болды. ... ... Бұл ... ... ... ... өзінің негізгі бақталастарынан
тым алда болып тұрды. Еңбек өндірісінің тез өсуі жұмысшы күштің төмен еңбек
өндірісінің салаларынан жоғарғы ... ... яғни ауыл және ... және тау - нең ... ... өнеркәсібіне көшумен
қатар жүрді.
Әскери шығындарының арақатысты төмен дәрежесі (1970 ... ... ... ... ... потенциалды құру
мақсатында жкономикалық өсу қарқынының калыптасуына күш салуға мүмкіндік
берді. 1960–шы ж.ж аяғына ... ... ... ... ... оның әлемдік капиталистік ... өз ... ... ... ... Ішкі ... өнімінің көлемі бойынша
алдымен Италия мен Франция, кейін ... мен ФРГ – ні ... 1968 ... әлемде АҚШ – тан кейін екінші орынға шықты. 1970 ж. ... кеме ... мен ... ... ... ... ... орында,, ал электро – энергия, мұнай өнімдер мен цемент
шығару және ... ... ... ... талшық, теледидар
өндірісі бойынша – екінші орын және автомобильдер бойынша – ... ... ... ... ... т.б. өндірісінде-үшінші орында
тұрды37.
ІІ. Тарау. 1970 –1980-ші ж.ж. Жапон ... ... шет ... қатынасы.
1970–1980-шы ж.ж. басынан бастап экономикалық өсуінің жоғарғы қарқына
бір жарым он жылдықтан кейін капитализм ... ... ... Мишдат пен ендігетикалық дағудысы нәтижесінен шиеленіскен ұзақ
алдыңғы қатарлы капиталистік елдердегі шаруашылықтың ... ... ... көрі ... пен отын ... ... тәуелді болған
Жапонияға да бұл дағдарыстың терең соңқысы тиді. 1970–1980-ші ж.ж. Жапон
экономикалық ... ...... ... ... ... бақталас күресімен анықталған жапон тауарларының АҚШ -қа ағылуы
өзара ... ... ... ... айқындалатын нәтижеге әкелді.
1970–1980-ші ж.ж. АҚШ – тағы Жапон экспорты 3,3 есе импорт 2,2 есе ... 1970– ші ж.ж. ... ... ... өсу қарқына импорттан
жоғары болды38.
Валюта жүйесі мен сауданың өсіп ... ... мен ... ... жаң түршігерлік жағдайдағы қарамастан ... ... ... және ... ... сыртқы саудада
өзінің белсенді сальдосын көбейтті. 1970–ші ж.ж. ... АҚШ – ... ... онды ... кемдеді.
1970 – ші ж.ж. болса Жапонияның жалпы өндеу өнеркәсібінің тауарлары және
капиталды мен ғылыми салалар ... ... ... ... ... ... ... күшейтті.
АҚШ – тың нарығына, американ кәсіпкерлері үшін көп уақыт бойы ... ... ... ... өнеркәсіптік және тұрмыстық
электроника, болат, комплекстік және тазарту жабдықтар т.б. ... ... еніп ... ... бір ... тауарлар бойынша Жапония
әлемдік экспортта бірінші ... ... ...... ... ... ... жерде олардың жоғары бақталаса алушылығы ерекше рольді алып ... ... сату ... ... ... кейін
үзіліссіз көбейді, себебі тасымалдадағы ... ... ... ... ... ... 15 – 20% төмен болды. Бұндай
саудада бірінші орынды «Ниссанң, «Тоиотаң, «Хондаң фирмалары ұстап ... ... ... ... да ... ... ... (теледидар, транзистар, магнитофн т.б.) да американ нарығының
едәуір бөлігін жаулап алды39.
1970–1980-ші ж.ж. басынан бастап ... мен ... ... ... экономикалық қарым - қатынастар өз дамуының жаңа этапына кірді.
Жапония мен Батыс ... ... ... арасындағы экономикалық
қарым - қатынастар, олардың АҚШ – пен немесе Жапонияның Онтүстік – ... ... ... ... екі ... да ... мен маңыздылығына жеткен жоқ.
Бұл қатынастардың белсенді дамуы 1970–1980-шы ж.ж. екінші жартысынан
басталып және бір жағынан ... ... ... ... ... және ЕЭС – тің ... ... екінші жағынан Европа ... АҚШ- пен ... ... ... әлемдәк сауда және валюта салаларындағы
империалистік елдер арасындағы қайшылықтың шиеленісуімен байланысты.
1976–1987 ж.ж. Жапония мен Батыс Европа ... ... ... ... ... Осы аймақтағы Жапонияның негізгі сауда контрагенті ... ... ... 1977 ж. Жапонияның Батыс Европаға жіберген экспорттынан ЕЭС
– тің үлесі 68 %, ал осы ... ... ... ... 75,8 %
құрады40. Формалды түрде Жапония өзінің импортын либералдарын тек ... ... ... ғана ... ... ... қалды.
1973–1975 ж.ж. экономикалық дағдарыс жапондық іскер және билеуші
топтарын Батыс Европамен ... ... ... үшін ... ... пен ... ... құрылымдық қайта құруды тездетуіне мәжбүр
етіп, өндіріс ұстанымның өсуіне сықпал ... ... ... ... жаңа ... өсіру болып
табылады. Бірақ соңғы жылдарда елдегі инвестициялық орта нашардап бұл ... ... ... үшін ... нарық көлемінің нормадан асуы, еркін
қорларының (жұмысшы күш, жер ... ... ... ... әлсіреуі және валюта ... ... ... табылады.
Капиталдық экспорты, тасымалдау ұстанымдарының қысқаруына ... ... ... ... өндірісті өткізу нарықтарына жақын қойып,
нарықтың сұранысын эффективті ... ... ... ... ... ... да ... потенциалды көлемі бойынша үлкен болған
және жағрафиялық жағынан алыс Батыс Европамен ... ... ... ... жаулап алу стратегиясы жапон монополияларын ... ... бір ... көшіруіне мәжбүр етті. 1970–1980-шы ж.ж.
ортасынан бастап Бастыс ... ... ... ... ... ... пайда болды. «Сониң, «Мацусита, «Хондаң,
«Тойотаң, «Ниссанң, «Мицубисиң, ... ... ... ... т.б. бір
қатар компаниялар осы жерже өздерінің өндірістік филиалдарын аша ... ... ... ... ... ... ... жасайтын аралас
өндіріс орындарды құру, алға жылжуының ең таралған түрі болып ... ... ... бірлікке айналдыруға бағдарланған құрылыс
филиалдар, әр – ... ... ... ... ... ... жапон бизнесі үшін өкілдік немесе тауар өткізу
филиалдарын құруынан біріккен ... ... ... ... жергілікті өндірісте шығарылған құрал – ... ... ... минни) жаңа модельді шығаруына ... ... ... өз ... ... ... ... нарықтарға
тасымалдауға деін сияқты өнеркәсіп салаларының сатылы ұлғаюы ерекше болды.
Осылайша «ниппон эектрик компаниясы 1973 ж. ... ... ... ... және ФРГ, ... ... сату ... Парижде
тауар өткізу бюросын ашқан және одан басқа Ирландияда салынған өзінің жаңа
зауттың өнімдерін 1976 ж. ... ... ... ... ... ... ... тасымалдаған42. Сонымен қатар Жапония және Батыс
Европаның ... ... ... ... ... кәсіпкерлік жасау
мүмкіндігін қарады.
Жапон мемлекеттік – монополистік капиталы сауда, инвестиция сияқты
салаларындағы операциялардың ... мен ... ... ... ... ... аса алда ... Жапониямен сауда күресі
мәселесі Батыс Европа елдердің бір қатар ... ... үшін ... Бұл ең ... ... ... ... Жапон экспортында басты
орын алатын бес саланың болат құю, ... кеме ... ... ... және ... ... өндірістерінің өнімдеріне қатысты болды.
ЕЭС, Америка және Кариб елдерімен қарым ... ... ... ... Жапония өзінің ... ... ... мен жабдықтарды тасымалдауына қатысуға ұмтылыс жасады.
Франциямен келісімшарт ... ... ... ... ... ... ... аса бастады. Жапония үшін, жапонияға қарсы
болған Онтүстік – Шығыс Азиядағы батыс европалық ... ... ... ... ... ... ... экономикалық байланыстар жүйесінде дамушы елдер
маңызды орын алады. Өзінің өнеркәсіптік шикізат пен минералды отын ... ... ... үшін ... ... өте маңызды болды.
Капиталистік әлемнің отын – ... ... ... осы ... одан сайын күшейтті. Сонымен қатар дамушы елдер жапон өнеркәсіп
өнімінің өткізуінің маңызды нарыға болып ... үшін ... ... арзан еңбек күшін пайдалануымен де
байланысты. Жапонияның өзінде жұмысшы күш бағасының өсуі және ... ... ... ... ... ... ... орындарын салдырып, олардың өнімін өз елінде сатуына мәжбүр етті
Осылайша Жапон сыртқы сауда статистиканың ... ... әр – ... және ... жабдықтарының келуі көбейді. Соның
ішінде АҚШ – пен ФРГ мен бірге тасымалдаушылардың арасында Онтүстік ... ... ... Олар ... мен ... да күрделі емес электро
қуатты жабдықтар, электро өлшеуіш құралдар, дайын және ... ... ... жартылай өткізгіш элементтерді экспорттап
отырды. Бұл елдерде олардың өндіріс жергілікті ... ... ... ... ... ... ... мақсатымен жапон компанияларымен
салынды.
Азияда жалғыз ірі ... ... ... Жапония ұзақ уақыт
бойы дамушы және өнеркәсіпті дамыған ... ... ... ... қорғайтын делдал болуға ұмтылды. Бірақ халықаралық
экономикалық келіссөздеріне Жапонияның ... ... бұл ... ... ... ... 1970–1980-ші ж.ж. екінші жартысында
Жапония мен дамушы елдер арасында ... түрі ... ... болып
табылады. Соңғы жылдарда Жапониядан капитал шығару едәуір өсті. Бұл жағдай
елдегі ... - ... ... ... ... ... ... үшін шетел капитал салуларын тиімді еткен иена ... ... ... ... ... ... ... өсуі, жапон
экономикасының әрі қарай тез өсуіне жол болмауы т.б.) байланысты болды.
Ресми мәлеметтер бойынша Жапон ... ... 4003 млн. ... ... ішкі ... ... 0,72 % құрады. Нақтылай айтқанда Жапония
дамыған капиталистік елдерден ішкі ұлттық өнімінің 1 % - тін ... ... ... ретінде бөлуді талап ететін БҰҰ - ... ... отыр ... ... ... ... ... мүшелерімен экономикалық байланысына
ерекше көніл аудара бастады.
Жапон монополиялары Онтүстік – Шығыс Азия оймағын ... ... ... ... Ал, ОШАЕА елдерінде Жапонияның Онтүстік – ... мен Қиыр ... ... ... жартысы тиеді. Бұл елдерден
Жапонияға мұнай, қоюланған газ, ... және мыс ... ... ... ... ... т.б. шикізаттың кейбір ... ... ... ... ... ... соңғы жалдарда Жапонияның
дамушы елдермен экономикалық қатынасына жаңа фактор – дамушы елдердің
өнеркәсіп ... ... ... ... бақталастығы едәуір күшеуі
ыңпал етті. Алғашқыда бұл бақталастық жеңіл өнеркәсібінің ... ... ұсақ ... ... ... ... тауарларына таралды.
Алдағы уақытта дамушы елдер жағынан сағат, өмкеуіш құоралдар,
подшипник, қалта және стол ...... ... мен басқа
даофистік жабдықтар, лакобояу материалдар, химиялық тыңайтқыштар, мұнай
химиикаттар т.б. ... ... ... ... ... бәрі жапония
үкіметі мен монополистік капиталын дамушы елдердің әр – түрлі өнеркәсіп
орындарды ... ... және ... ... беру сұраныстарына
сақтыкпен қарауға мәжбүр етеді.
Осы елдерде өнеркәсіп ... салу ... ... ... жапон компаниялары қай жақтан болмаса да ойланбастан қатысты. Олар
максималды табысқа ұмтылып сатылған технология тез ... ... ... ... прогресс пен сұраныстың өсу жағдайында бақталастықтан
өсуін ... ... ... мен ... ... күшейген жағдайында
дамушы елдердегі жапон көмегімен салынған олардың әр бір ... орны ... ... өнімдерінің сатылуын қысқартып отыр.
КСРО мен Жапония арасындағы 1970–1980–ші ж.ж. қатынастарда балық
аулау ... ... - ... екі ел арасындағы ... ... ... орын алды. Оның маңыздылығы екі мемлекет үшін бір
қатар себептермен соның ... ... ... ... ірі ... ... ... өнімдері Жапонияда тамақ рационының маңызды бөлігін құрайды.
1985 ж. Жапонияның жылдық аулауы 1887 млрд иен ... 10 545 млн ... Кеңе ... да ... ... интенсивті айналысып 1985 ж. оның
көлемі 10 млн т. ... ... ... мен ... ... ... өндіруде әлемде екінші және
бірінше орындарды ала ... ... ... шаруашылығы саласында өзәра тиімді
қарым - қатынастардың дамуына мүдделі болды. Бұл жағдай 2 елдің ... ... да ... ... көп бөлігін Тыңық мұхиттың сол түстік – ... алып ... ... Бұл жер ... әлемдік мұхиттағы
балық өнімі мол болып табылады. Сондықтан Жапондық ... ... ... ... аударады.
Екі ел арасындағы балық аулау саласындағы қатынастар жалпы кеңес –
жапон ... ... ... ... ... ... мен ... балық аулау саласындағы қатынастар алдағы кезеңде (80 – ші ... ... ... ж. ... КСРО ... ... жапондықтардың шаян
промысылы туралы жыл ... ... ... келісімдер бекітілініп отырды. Ал,
1984 ж. бастап құнды теңіз азық ... ... ... табылатын «цубу ракушканы
аулау туралы келісімдер бекітіле ... ж. ... ... екі ... ғылыми – техникалық қарым - қатынас туралы ... ж. ... ...... ... жаңында балық аулауда
қадағалайтын балық аулау операцияларды еңгізу ... ...... ... – ші ж.ж енді ... ... ... мәселесі маңызды орын
алды. Осы міндетті орындау ... хұңы ... БҰҰ- ң Ш- і ... Бұл ... ... ... ... өкілдері Тыңық мұхит
жағалауындағы жоғары аталған ауданның мемлекеттері өздерінің жағалауларында
200 ... ... ... қондыруы мен осы зонада балық аулаумен айланысуын
ұсынды. Оған КСРО өз ... ... ... 200 ... ... ... құру туралы заң 1979 ж. 13 сәуір айында АҚШ – та қабылданды47.
200 мильдік ... ... ... бір қатар теңіз аудандарда
көптеген елдер болып ... ... ... ... жаңа игерілмеген балық аулау аудандарды іздеуге мәжбүр болды.
Экономикалық немесе балық аулау ... ... ... ... тар ... ... ... аулау кемелерінің шоғырлану қауіпті төңді.
Осы жағдайда КСРО өзінің жағалаулары жанындағы ... ... ... ... сақтау мақсатымен бір қатар шараларды
қабылдауға мәжбұр болды. ... ... ... ... ... (1976.
10.12.) Жапония – мен балық аулау саласында қарқым қатынаста ... ... ... ... экономиканы дамыту
Япония елінің әлемдік экономикалық держава қатарына қысқа мерзім
ішінде ... ... ... мақсаты ұлттық құндылығымен ... және ... ... ... ... ... бейімделуі
болған майысқан экономикалық саясат жүргізуі себеп болды.
Пропорция жағынан жоспар мен нарықтың сәйкес келуі оптималды
және эффективті экономикалық ... ... ... өзі ... ... жүргізуге мүмкіндік берді. Бұл саясатта екі негізгі
элемент болды біреуі – бөлек ... ... ... менеджмент,
техника мен технологияны және жаңашыл ғылыми ... ... ... ... райионалдандыру (микродәрежеде) және екіншісі – бүкіл
экономика үшін эффективті ... ... ... ... ... ... ... мен өнеркәсіпті құрылымдық қайта
құру, соғыстан ... ... ... ... ... ... үшун барлық қаржылар мен қорларды мобилизациялау
мақсатымен мемлекеттің ықпалынсыз орындала алмайтын еді. ... ... ... ... елді ... ... дамыған өнеркәсіпті
капиталистік мемлекеттер қатарына ... ... ... ... ... ... Жапон экономикасы туралы яғни
күшті жоспарлы элементтері бар нарықтың экономикасындағы ... ... ... тезис туды. Әрине әлемнің басқа елдері ... ... ... ... ауқымындағы кеңес Одағының ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... ... өндірісті, таулар өткізуді т.б. жоспарлауын бұрыннан үйренген).
Бірақ жапондықтар кеңестік тәжиребеден жеке ... ... ... ... шаруашылықты басқарудың әміршіл - әкімшіл әдістерін алмай, тастап
яғни ... ... ... ... емес ... ғана ... Жапонияның экономикалық саясатының негізгі бағыттары мен
мақсаттарын және оны ... ... ашып ... ... экономикалық
көтерілуінің басты міндеті ретінде оның барлық негізгі көрсеткіштерін: ішкі
ұлттық өнімінің, өнеркәсіп өндірісінің, еңбек ... мен ... ... ... қарқынына ғылым мен техникалық жаңашыл жетістіктерді
еңгізу мен минималды шығымен максималды нәтиже алу ... жету ... ... яғни ... 1980–ші ж.ж., ”велосипедті” экономика
термині пайда болды. Оның негізгі мақсаты, бұл айналымы күрт тоқтаған кезде
тепе – ... ... алғы ... үшін ... осы ... педалін күшпен айналдырып отырды қажет болып табылады.
Нәтижесінде Жапония 1970 – 1980 – ші ж.ж. ... және жан ... ... ... ... өсуі ... әлемде рекордты жоғарғы қарқынға жетті.
80 – шы ж.ж. ... ішкі ... ... ... орта ... қарқыны 4,4
%, – АҚШ - 3,4 % ЕЭС елдері – 3,1 % құрады, яғни Жапония осы ... ... ... ... ... ... озып тұрды. Осындай
өсудің жоғарғы қарқының нәтижесі Жапония ішкі ... ... ... ... ... ... өсуі болып табылады49.
Егер 1950 ж. Жапонияның Ішкі ұлттық өнімі АҚШ-тың ішкі ... 8,8 % ... 1960 ж. – 14,8 %, 1970 ж. – 28,1 %, 1980 ж. – ... 1989 ж. – 36,1 % ... 1980 – 1988 ж.ж. ... ... ... өнімінің үлесінен 2,2 % есе өсті. Сонымен қатар Жапония
өнеркәсіп өндірісінің өсу қарқыны бойынша да ... ... ... ... (табл. қара).
Дамыған капиталистік елдердің өнеркәсіп өндірісінің өсу
қарқындары, 1980 ж. = ... ... |АҚШ |ЕЭС |жыл ... |АҚШ ... |1970 |67 |72 |76 |1986 |122 |115 |105 | |1975 |73 |80 |85 |1987 ... |107 | |1985 |122 |114 |103 |1988 |138 |126 |111 | ... дамыған капиталистік елдердің өнеркәсіп
өндірісіндегі ... ... 1,7 %, АҚШ 1,7 % ... ал ЕЭС елдері 3,5 %
қысқарды50.
Алға қойған мақсаттарға жету үшін Жапония ...... ... ... ... мен ... ... қадам жасай
бастады.
Жапондықтар барлық жағынан да имитаторлар ... бір ... ... олар ... ... да ... ... отырды. Әрине
автомобильді, телевизорды, ... ... ... ... т.б. ... ... шиғарған жапондықтар емес.
Бірақ бұл заттарды жапондықтардан ... ... ... және ... ... ... ... Аналогтан қымбат болып тұрсада Жапонияда шығарған
тауларды кәзіргі кезде де адамдат қуана - қуана алып ... ... ... жасалынды деген жазу бар. Осыдан жапондықтардың тек қарапайым
имитаторлар ғана ... ... кеме ... қара ... да, ... электро-техникада,
автомобиль жасауда, және сандық программалық басқаруы бар ... ... ... ... ...... және тәжиребе – конструкторлық
жұмыстарына арналған ... 3 ... жеке ... ... ... және тез ... ... алуына бағытталды53.
Жапондық ойлап шығарулар мен техникалық жаңалықтар автомобиль, ... ... ... ... ... ... аспаптар,
стереожүйелерде, бейнемагнитофондарда, сонымен қатар фармацевтикада,
жартылай өткізгіш электроника мен ... мен ... т.б. бір ... ұзақ мерзімді пайдаланатын техникалық тұтыну тауарларында ... ... ... ... ... ... бір ... зерттеушінің айтуынша: «Сапа – бұл жапондықтардың
ұлттық ұстанымы, бұл мәселені олар ... ... ... ... ... ... ғалымдары – «Сапа түсінігі Жапонияда «жетілдіруді
білдіріде – дейді54.
Жапондықтар өз өнімнің сапалылығын ең ... ... ... ... ғана ... ... олар ... тотальды бақылаудың өзіндік
жүйесін де құрды. Бұл ... ... АҚШ – тың ... алып оны ... ерекшелігіне сай бейімдеді55.
Жапон концепциясы бойынша: «Сапа мен еңбек өнімділігіне жету
үшін өндіріс процесін ... ... ... табылады. Бұл мақсатқа жету
әртүрлі жоғары сапалы өнім шығару үшін көптеген адамдар мен машиналар саның
біріктіру мен ... ... ... ... ... бұл ... ... процесінің барлық сатыларды қарастырылады. Осыған байланысты
конструктор дефектілерді өнімді шығаруда алып, компоненттер мен ... ... ... ... – оларды сатып алу кезінде, ал заут
инженерлер мен жұмысшылары - ... ... ... ... ... ... ... әр – бір өндірістік жолында
инспекциялық тәжиребелді жүйесі еңгізілді яғни егер дефект табылса ... ... ... ... оператор) деффект қайталанбауы үшін арнайы
оперативті топ яғни сапа үирмелері ... ... ... ... ... ... сапаны
бақылау жүйесін алуға болады. Оның негізгі ерекшеліктері мынадай:
1) артық өндіріс операцияларды, ... мен ... ... ... болдыртпау.
2) Барлық технологиялық операциялардың жоғары ... ... ... ... ... ... ... жолымен сапаны бақылау бағасын
төмендету.
Фирмада осыған байланысты арнайы бөлім құрылды. ... ... ... ... ... ... ... яғни жоспарлау, жобалау,
конструкторлау, қамсыздандыру, ... ... сату мен ... ... – 1980 – ші ж.ж. Жапонияның электронды өнеркәсібі ... – ші ж.ж. ... ... ... ... ... ... АҚШ –
тың өндірістік және коммерциялық стратегиясы басқа елдердегі ... ... ... қайшы болды. Тк қана Жапония осы салада автономия
алып, бұл өз ... ... ... ... және ЕЭС
елдерінің электронды өнеркәсібіне тең болды. 80 – ші ж.ж. ... ... ... мен ... ... құралдарының материалды
бөлігін шығаруда американ фирмаларымен күш сынасатын жағдайда ... ... ... АҚШ – ты ... ... Енді ... бұл жерде новатор
есебінде орнауға ұмтылды. Мысаоы: жаңа ұрпақ интегралды жүйелдер шығару
көлемі мен ... ... ... ... американдықтарды озды58.
Батыс Европалық фирмалар алдыңғы қатарлы технология саласында
әсіресе электроникада АҚШ- пен Жапониядан қатты ... ... ... роботтарды шығару мен пайдалануда ... ... ... ... мен ... ... алты ... ал сол болса басқа елдер күрделіліктің 3 түрін ғана ... тар ... ... 1985 ж. ... 130 мың
роботтар мен манипуляторлар қондырылды. Саңға тірелсек жапон ... 1989 ж. ... ... ... қондырылған топтық 59,500 роботтардың
ішінен Жапонияның үлесі – 22000 (37 %), АҚШ – 18000 (30 %), Батыс ... ... (25 %) ... ... ... - өнімнің жоғары сапалылығын
қамтамасыз ететін майысқа, көп ... тез ... ... құру болып табылады. Бұл міндетті шешуге нақты технологиялық
қажеттіліктерге тез ... ... ... ... ... ғана ... осы жерде работотехника дамуының перспективасы
қаланды. (1867 ж.) ... ... ... революция дәуірінен
бастап, Жапония Батыстық дамыған капиталистік елдерді озу ... ... ... ... және модернизациялау үшін ірі күшті
жұмсай бастады. ХХ ғ.1970 – ші ж.ж. ... ... ... бұл мақсаты негізінен орындалды. Бірақ, ... ... ... ... ... ... Жапония жалпыұлттық
мобилизацияландырушы мақсатты белгілі бір шарада жоғалтып алды61.
1980-ші жылдардың басында жапондық капитализм өте ауыр ... ... ... ... ... ең терең циклдік және құрылымдық 1974 –
1975 ж.ж. ... ... ... өсудің жоғарғы қарқынның «алтын
ғасырының аяқталуын белгілеген өтпелі ... ... ... Егер 1960 – ... ... ІҰӨ - ң орта ... өсуі 10,6 %, ал ... 15,8 % құраса,
70 – шы ж.ж. 4,9 және 9,4 ... екі есе ... Бұл ... ... ... ... ... дағдарыстың құбылыстрға
жағуғу дәрежедегі сезгіштігін дәлелдейді 1980–ші ж.ж. басындағы Жапон
экономикасы үшін, ... ... ... АҚШ және ... ... сауда – экономикалық ... - ... ... және ... ... және сұраныс өсуінің төмен қарқыныны
ерекше болды. Сонымен қатар мемлекеттік бюджеттің ірі ... ... ... ... апаратты қайта құру үшкір мәселе болды.
Одан басқа іскер белсенділігінің төмендеді, ... ... ... ... ... ... т.б. ... Жапонияда, басқа дамыған капиталистік елдерге қарағанда қатты
үшкір болып көрсетілмеген.
Жапон монополистік – капитализмнің капиталистік әлемдегі ... ... ... ... ... бірі ... прогресінің жоғарғы қарқыны болып табылады.
1960 – шы жылдарда көптеген өнеркәсіпті дамыған елдерден артта ... ... ... ... ... ... бойынша 1980 – ші
жылдардың басында Батыс ... ... АҚШ – ты тез ... қуып ... ... – бұл көп қырлы және күрделі саяси
экономикалық дәреже. Бағалаудың ... және ... ... ... елдер
аралық айырмашылықты күрделендіреді. Осыған ... ... ... ... ... санап осының негізінде
алдыңғы қатарлы капиталистік елдер бойынша салыстыруды ... ... ... бөлу ... Осы есептеулер бойынша 1970 – 1980 – ші ... ... ...... ... синтетикалық
көрсеткіштері бойынша позициялары едәуір жақсарып, оны АҚШ – тың басты
бақталасына айналдырды. Егер АҚШ – тың ... ... ... ... деп ... онда 1980- ші ... бұл көрсеткіш Жапония үшін 45,5 %, Батыс
Германия – 47,5 Франция – 35,9 және ... – 22,4 % ... – пен ... шет ... ... ... технологиялық
бақталастығының азаюына қарамастан қазіргі замаңғы капиталистік әлемдегі
АҚШ – тың ... ... әлі де ... АҚШ – ... әлемдегі
барлық бағыттағы Ғылыми – техникалық прогрестің дамуын қамтамасыз етіп
отыратын жалғыз ел болып ... АҚШ – пен ... ... ... және үкеметтік топтары
Жапонияның алдынғы қатарлы ғылыми және күрделі техника ... ... ... ... ... ... машина жасау өнеркәсібінің бір қатар
салалары капиталистік әлемде ең бақталаса ... ... ... 1960 – ... ... ... әлемдік нарығы АҚШ (33 %) пен ЕЭС
мемлекеттердің (44%) ... ... 1981 жылы ... экономикалық
ынтымақтастық пен даму ұйымының елдердің (ЭЫДҰ) жабдық - құралдар нарығының
25 % - тің ұстап ... АҚШ – пен ЕЭС – тің ... 26 және 53 % - ... ... ... өнеркәсібінің ғылыми – техникалық қайта құруын
қамтамасыз етіп отырған салалардың ... ... ... ... ... 80 – ші ... Жапония АҚШ – пен ФРГ – ді озып осы ... ... ... 1982 жылы ... станок паркінің жартысынан
астам сандық бағдарламалық басқаруы (СББ) бар станоктар құраса, ... 1949 ж. ... ... ... АҚШ – та, бұл ... бүкіл
станок паркінің 5 % - ті ғана жабдықталды.
Қазіргі уақытта Жапония әлемді автомобиль жасауда ... ... ... ... ... ... отырып М.Моритана жапон фирмаларының
өнімі, энергетикалық дағдарыстардын ықпалынан өзгерген әлемдік ... ... ... ... ... Бұндағы жапон кіші
метраж автомильдерінің жоғарғы экологиялық стандарты мен жанар ... ... ... ... алды.
Құрылымдық қайта құрулардың жаңа этапын құрайтын, Жапонияның ішкі
экономикалық жағдайында ықпалының өсуіне әсер етін ... ... ... ... ... ... ... функцияның көмегімен
жапон экономистері есептеулері ... ... ... ... жылдарда
экономикалық өсуінің реалды орта жылдық қарқының 5 % - тың ... ... ... ... ... ғылыми – техникалық прогрестің
үлесі 2,8 % құруы керек болды Басқа сөзбен айтқанда егер 1970 – ші ... ... ... өсуі орташа есеппен 40, 6 % білімнің прогресі есебінен
қамтамасыз етіліп отырса, сонда ... ... бұл үлес 56, 1 % ... ... өсуі ... болды. Бұл есептеулер ғылыми – техникалық ... ... ... ... басты факторы болғандығын
көрсетеді65.
Соғыстан кейінгі жылдарда ... қуып жету ... ... ... ... есепке алу және ... ... ... ... құбылыстардын пайда болуын уақытында және эффективті
бақылауына мүмкіндігі ... ... ... ... ... ...
техникалық революцияның қазіргі замаңғы этапында дамуының әлеуметтік –
экономикалық нәтижелер саласындағы, ... ... ... ... шешу ... ... Бұл ... өндірістік қорлары
белсендеттіруін талап етеді, яғни «еліктеушіден ... ... ... ... осы ... ... ... қиыншылықты түсіне отырып,
бірден бір компания, ... бір ... ... ... ... халықпен
шығарылған модельдерді пайдалануы тоқтатып, енді олар өзінің және осы мен
инициативасы негізінде жұмыс жасау қажет – деп ... ... ... ... өзінің жүргізген ... ... кең ... ... ... капиталистік
елдерін фарватері болып тұрды.
Қорытынды
Жапонияның соңғы он ... ... және ... өсуінің
тұрақтануы басқа алдыңғы қатарлы капиталистік ... ... ... сай болмады.
Жапон компаниялары екі мұнай дағдарыстарынан ешбір жоғалтусыз өтіп,
мұнайға күрт өсіп ... ... ... ... ... ... ... өзінің тауарларының жоғары бақталаса алушылығын ... ... олар ... ... ... мехатронды және
электронды өнімдерінің экспортын кеңейте алып, ... ... ... ... ... ... жұмыссыздықтың санын көбейтпей
өндірістік процестеріне өнеркәсіптік ... ... ... бар ... және ... да ... сқтағыш құралдарды енгізе
алды.
Жапонияның индустриалды потенциалының тоқтаусыз өсуі, әрине, техникалық
прогреспен байланысты ... Егер ... ... олар аз ... ... ... өндіру икемділігімен белгіленсе, соңғы жылдарда
олар көптеген алдыңғы қатарлы ... ... ... ... ... пайда болған мүмкіндіктерді пайдаланып, компаниялар
жаңа өнімдердің жаппай өндірісін құрып, шығаруды бастады.
Жапония бейнемагнитафондар, 64 килобайт есте сақтау ... бар ең ... ... ... роботтар мен көміртегі талшықтар әлемдік
нарықтарында лидерлік орынды алып тұрды. Электронды игеру жапон фирмаларына
ең ірі ... ... ... ... төндіруіне мүмкіндік
берді.
Екінші дүние жүзілік соғыс кезінде өндірістік аппараты толық күреген
Жапония үшін ... тез ... ... тыс ... ... бір ... бөлек және бәрінің бірігіп қосқан ірі ... ... ... ... ... ... еңбек сүйгіштік сезімінен
басқа олар жаңа бір сезімді туғызып, елдің табиғи ... ... ... ... ... өту ... ... іздейді.
Ұлттық өнеркәсібінің тез дамуы да осы ... ... ... Бұл ... ... ... бірақ жалғыз емес көзі туралы айтылды.
Тағы да осындай сияқты үш факторға көңіл бөлу ... ... ... ... ... ... ұүшін қолайлы жағдай жасайтын жапон
компаниялардың ішкі ұйымдастырудың ... Бұл ... ... ... ... тыс ... отырды.
Екінші –индустриалды жамыған елдердің соғыстан кейінгі экономиканы
қайта құру толқынында ... ... ... ... үшін ... ... ... қалпына келтіру және одан кейінгі ... ... ... ... еңбек бөлінудің халықаралық жүйенің
қайта құруы мен тереңдетуімен ... ... – сол ... техника дамудың Жапония үшін пайдалы бағыты. 1950-
1960-шы жылдарда бүкіл әлем 40-шы ... ... ... ... кезде Жапонияның позициялары әлсіз болды. АҚШ пен Европаның
жапон фирмаларына сұраған ... мен ... ... ... жағдай емес.Жапония, батыстың ... ... ... ... ... жеке өнеркәсіптік потенциалын құрып отырды.
Жапония, халықаралық дәрежеде танымал болған техникалық потенциалын ала
бастаған уақытына таман, ... ... ... ... ... ... ... уақытта Жапон экономикасы өз елінде де, шет-елдерде де жаулау
күшін ... ... ... иена ... ... мен ... ... нарықтағы жапон тауарларының бақталастығының жоғарлауына
қарамастан басталған экспорт өсудің қарқынын қысқаруы – ... ... ... ... ... ... қиыншылығы, барлық өнеркәсіпті
дамыған елдерді қамтыған әлемдік капиталистік шаруашылығының депрессивті
жағдайына, ... ... ... ... ... әсерінен болған
халықаралық экономикалық қатынастарында шиеленісуінің ... ... өсу ... ... ... ... өсу қарқынын
1980-ші жылдар бойы екі-үш процентке қысқаруын көрсеткен ... ... ... қара ... айналдырды. Бұл жағдайлардың
сәтсіз дамуы – экспорттың қатты тәуелділігінің нәтижесі болып ... ... ... ... ... Жапония мен АҚШ
арасындағы ... ... ... ... ... алдыңғы орын үшін жанталасуға Жапонияның шапшаңдығы АҚШ- ты
қуып жетуіне мүмкіндік берді, ол бұл өзалдымен рейгандық ... ... ... сай ... Алғашқыда АҚШ-та құрылған, технологияларды
игеруге, Жапонияның өзіне ... ... алу ... ... ... ... Олар өздерінің жеке жартылай өткізгіш пен
компьютерлік техниканың бақталасына жаңа ... ... ... көре отырып өздерінің жапондықтар сатып кеткен деп сезінуі
де ерекше емес.
Батыс Европа өз жағынан қазіргі заман өнеркәсібінің прогрестің ... ... ... ауыр жан ... ... Европа
елдеріндегі жұмыссыздық олардың индустриалды салалары тез дамытуына көңілін
шоғырландыруын мәжбүр болды ететіндегі сықылды. Бірақ ... ... ... нашар; себебі электроника мен ... да ... ... ... ҒЗТКЖЗ-дегі едәуір қиыншылықтарға ұшыраған Батыс
Европаның компаниялары Жапонияның көмегінен қатты тәуелді болды.
Осы бірге жиналған жағдайлардың ... да ... оның ... ... ... ... тазаруына ықпал етті.
Бұндай жағдайда Жапонияға не жасау керек және ... ... ... ала ... оның ... шаруашылық байланыстарының әрі
қараә даму жолы қандай? деген ... ... ... ... ... ... технологиялар
экспортын бастауы қажет. Басқа елдермен екі жақты қатынастардың жақсаруынан
басқа, бұндай бетбұрыс, Жапонияны қызықтырып отырған ... ... ... ... ... ... ... төмен коньюктуроның
себебінен экспорттың өсу қарқынының тежелуінен оның жеке шаруашылығының
өсу ... ... ... ... аралық қарым-қатынас,
технологияларды сату және ... ... ... ... ... экономиканы тұрақтандыру үшін әр-түрлі
шараларды жасауы, ол үшін тікелей табысқа айналады.
Екіншіден Жапонияны бұрын және ... ... ... ... ... да тыс ... ... Бірақ, артықшылықтың негізінде
өмір сүретіндер, әлемнің басқа елдерінде үшкір қызғаныштың объектісі болуы
мүмкін. Шынында да, ... ... ... ... ... ... ... одақтастарды қалдыратын және ... ... ... ... ... ... тұрды. Бейбіт үшін
жауапкершілігінің үлесін көтеру Жапония үшін ең жақсы саясат болар еді.
Сілтемелер тізімі
1. Ковригин Е.Б. ... ... ... М., ... 1980 г. ... ... Б.З., ... С.А., Олейник И.С. «Японский ... ... 1985 г. стр. 4 – ... Вербицкий С.И., Попов В.А. «История ... 1945 – 1975 г.г. ... 1978 г., ... ... И.А. ... Японияң спр.изд. М., «Наукаң, 1973 г7 стр. 97
– 98.
5. Вербицкий С.И., ... В.А. ... ... 1945 – 1975 г.г. … ... Кутаков Л.Н. «Очерки новейшей истории Японии 1918 – 1963 ... ... 1965 г. ... ... С.И., ... В.А. ... Японииң 1945 – 1975 г.г. … стр.73.
8. Лукьянова М.И., Власов В.А. «Экономика современной Японииң ... ... 1974 г. стр7 ... ... С.И., ... В.А. ... Японииң 1945 – 1975 г.г. … стр.77.
10. Вербицкий С.И., Попов В.А. «История ... 1945 – 1975 г.г. … ... ... К.А. ... капитал на азиатских рынкахң М., «Наукаң, 1966 г.
стр.34.
12. «Статистические показатели экономического положения капиталистических
стран. 1950 – 1955 г.г.ң М., ... 1956 г. стр. ... ... С.И., ... В.А. ... ... 1945 – 1975 г.г. … стр.121.
14. Вербицкий С.И., Попов В.А. «История ... 1945 – 1975 г.г. … ... ... М.И., ... В.А. ... ... Японииң стр. 49.
16. Кутаков Л.Н. «Очерки новейшей истории Японииң стр.143.
17. Вербицкий С.И., Попов В.А. «История Японииң 1945 – 1975 г.г. … ... ... И.А. ... ... стр.103.
19. Кузнецов Ю.Д.Навицкая Г.Б., Сырицын Н.М. «История Японииң М., ... 1988 г. ... ... Я.А., ... Д.В. ... ... ... и политика стран
современного капитализмаң М., «Мысльң, 1975 г. ... ... С.И., ... В.А. «История Японииң 1945 – 1975 г.г. … ... ... Я.А., ... Д.В. «Японияң стр. 227.
23. Кутаков Л.Н. «Очерки новейшей истории Японииң стр. 147.
24. Вербицкий С.И., ... В.А. ... ... стр. ... ... И.А. «Современная Японияң стр. 121
26. Латышев И.А. «Современная Японияң стр. 135.
27. ... М.И., ... В.А. ... ... стр. ... ... С.И., ... В.А. «История Японииң стр. 163
29. Певзнер Я.А., Петров Д.В. ... стр. ... ... М.И., ... В.А. ... ... ... стр. 113
31. Вербицкий С.И., Попов В.А. ... ... стр. ... ... И.А. ... Японияң стр. 204
33. Лукьянова М.И. Власов В.А. ... ... ... стр. 98
34. Латышев И.А. «Современная ... стр. ... ... Ю.Д. Навицкая Г.Б., Сырицын И.М. «История Японииң стр. ... ... С.И., ... В.А. ... ... стр. ... Вербицкий С.И., Попов В.А. «История Японииң стр. 275
38. Лешкс В.Г. «Японо-американский ... ... трех ... М.:
«Наукаң, 1982 г. стр. 20
39. ... В.Г. ... созң стр. ... «Японияң ежегодник. Авилова А.В., Носов М.Г. «Япония – Западная Европа:
расширение связей и рост ... М., ... 1988 г. стр. 140 ... ... ... ... А.В., ... М.Г. «Япония – Западная Европаң
стр.145.
42. «Японияң ежегодник. Авилова А.В., Носов М.Г. «Япония – Западная Европаң
стр.152.
43. «Японияң ежегодник. ... А.В., ... М.Г. ...
Западная Европаң стр.164
44. «Японияң ежегодник. Игнатушенко С.К. ... ... ... с ... М. ... 1989 г. стр.160.
45. Крупенко М.И. «Советско – японские экономические
отношенияң, М., «Наукаң, 1982 г. Стр 98.
46. Крупенко М.И. «Советско – ... ... Стр ... ... М.И. «Советско – японские экономические
отношенияң. Стр 119.
48. Спандарьян В.Н. «Деловая Японияң М., «Мысльң 1991 ... ... Б.З., ... С.А., ... И.С. ... М., «Мысльң, 1985 г. Стр 25.
50. М.Маритани «Современная технология и ... ... М., ... 1986 г. ... ... Дзюн ... ... – мировая экономическая
державаң М., «Наукаң 1986 г. Стр. 75.
52. Добровинский Б.Н. «Япония: проблемы эффективности
экономикиң М., «Наукаң, 1975г. Стр.20.
53. Ковригин Е.В. ... ... ... М.,
«Наукаң 1980 г. Стр.54.
54. Исикава Каору «Японские методы управления качествомң.
М., «Экономикаң 1988 г. Стр.136.
55. ... ... ... методы управления качествомң.
Стр.138.
56. Исикава Каору «Японские методы управления качествомң.
Стр.141.
57. Масанори Маритани. «Современная технология и
экономическое ... ... Стр. ... ... В.Н. «Деловая Японияң. Стр. 98.
59. Масанори Маритани. «Современная технология и
экономическое развитие Японииң. Стр. 160.
60. Масанори Маритани. «Современная ... ... ... ... Стр. 162.
61. Масанори Маритани. «Современная технология и
экономическое развитие Японииң. Стр. 18.
62. Хиса Канамори, Дзюн Вада. «Япония – ... ... Стр. ... Масанори Маритани. «Современная технология и
экономическое развитие Японииң. Стр. 36.
64. Масанори Маритани. «Современная технология и
экономическое развитие Японииң. Стр. ... ... ... ... ... ... ... Японииң. Стр. 166.
66. Масанори Маритани. «Современная технология и
экономическое развитие Японииң. Стр. ... ... :
1. ... С.Н., ... В.А. ... ... 1945 – 1975 г.г. ... 1978 г.504 с.
2. Лукьянова М.И., Власов В.А. «Экономика современной Японииң сб.стат. М.,
«Наукаң, 1974 г. 320 ... ... И.А. ... ... ... М., ... г. 490 с.
4. Певзнер Я.А., Петров Д.В. «Япония. ... ... и ... стран
современного капитализмаң М., «Мысльң, 1975 г. 454 с.
5. Кутаков Л.Н. ... ... ... ... 1918 – 1963 ... ... 296 ... Ильина К.А. «Японский капитал на азиатских рынкахң М.,
«Наукаң, 1966 г. 146 с.
7. «Статистические ... ... ... ... 1950 – 1955 г.г.ң М., ... 1956 г. 84 ... Мильнер Б.З., Рогопина С.А., Олейник И.С. «Японский
парадоксң М., «Наукаң,
1985 г. 264 с.
9. Добровинский Б.Н. «Япония: проблемы эффективности
экономикиң М., ... 335 ... ... В.Г. «Японско – американский союз: Итоги трех
десятилетийң. М., «Наукаң.
1983 г. 160 с.
11. Крупенко М.И. ...... ... М., ... г. 252 ... ... В.Н. ... Японияң М.:«Мысльң 1991г.
252 с.
13. Богданов О.С., Сершеев Б.И. «Зарубежные интересы
Японских банковң. ... ... ... 144 ... ... Е.Б. ... ... Японииң М.,
«Международные отношенияң 1980 г., 200 с.
15. Ефимов М.А. «Японские вертикалиң, М., ... 1987 ... ... ... А.И. ... предпринимательство в
Японииң. М., «Наукаң,
1988 г. 388 с.
17. Станковский С.С. «Япония. ... ... ... ... ... серия, М., «Знаниең.
1989 г., № 2. 80 с.
18. Зайцев В.К. , ... Я.А., ... В.Б. ... в ... ХХ
в.ң. М., «Наукаң. 1991 г., 405 с.
19. Кузнецов Ю.Д., ... Г.Б., ... И.М. ... ... М., «Высшая школаң, 1988 г., 432 с.
20. Матрусова Г.Н. «Япония: материальное стимулирование в
фирмахң. М., «Наукаң.
1992 г. 80 с.
21. Аванесов А.Н. ... ... ... ... М., ... ... 1986 г.,
132 с.
22. Денисов Ю.Д. «Информационные ресурсы в Японской
экономикең. 1991 г., 191 ... ... В.В. ... и развивающиеся
страны на пороге 90-х годовң. М., «МГУң, 1990 г., 288 с.
24. Лебедева И.П. «Актульные ... ... и ... ... стат., М., «Наукаң, 1991 г., 271 с.
25. Маркарьян С.Б. «Аграрный сектор Японской экономики: основные проблемы
80-х годовң. М., ... 1990 г., 216 ... ... Х.О. «Борьба Гигантов. Экономическое соперничество в Японииң. М.,
«Наукаң, 1988 г., 308 с.
27. Хиса Канамори, Дзюн ... ...... экономическая державаң.М.,
«Наукаң 1986 г., 206 с.
28. Исикава Каору «Японские методы управления качествомң. М., ... г., 215 ... ... ... «Корпоративный капитализм в Японииң. М., «Мысльң, 1986
г., 252 с.
30. Акиро Морита. «Сделано в Японииң. М., «Прогрессң, 1990 г., 419 ... ... ... ... ... и ... ... М., «Экономикаң, 1986 г., 264 с.
32. Шонбергер Р.Д. «Японские методы управления ... ... 1988 г., 251 ... ... Л.П. ... ... и структура экономики в
капиталистических ... М., ... 1982 г., 272 ... ... В.Б. «Торговые монополии в Японииң. М., «Наукаң. 1982 г., ... ... Л.П. ... ... ... М., «Наукаң, 1974
г., 135 с.
36. Баскакова М.В. «Япония: государство и ... ... ... ... 1978 г., 186 ... Зайцев Е.К., Тамгинский И.Л. «Япония : снова путь милитаризмаң. М.,
«Мысльң, 1985 г., 21ч с.
38. ... ... 1972 – 1983 г.г., 1987 – 1988 г.г. М., ... ... Ч. ... ... ... М., «Прогрессң, 1988 г.,
398 с.
40. Великарпов И.М. «Экономика и организация производства в ... ... 1977 г., 207 ... Ким Г.Ф., ... К.О., ... Л.И. ... Справочникң. М.,
«Республикаң, 1992 г., 169 с.
42. Ефимова Л.Н. ... ... ... ... ... ... М., ... энциклопедияң,
1962 г., 951 с.
43. Инако Ц.Б. «Современное право Японииң. М., «Мысльң, 1981 г., 205 с.
44. Денисов Ю.Д. ... ... ... ... ... Японииң. М., «Наукаң, 1977 г., 300 с.
45. Петров Д.В. «Япония: экономика, политика, историяң. М., «Наукаң, ... 355 ... ... ... экономикалық дамуы” атты
дипломдық жұмысы туралы.
Қазіргі кезде Азия мен Африка елдерінен ең мықты, күшті, беделді ел –
бұл ... елі. Ол өз ... ... ... ... үлгі ретінде әбден
лайық, оның ішінде бізге де жапон тәжірибесін білу қажет-ақ.
Студент ... осы ... ... ... ... ... ... орын алады. Бұл дипломдық жұмыс кіріспеден, І-ші тараудан –
“Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Жапон ... мен ... ... – “1970-
1980 ж.ж. Жапон экономикасы” деген тараудан, қорытынды, ... ... ... ... тізіміде құрастырылған.
Осы дипломдық жұмыстың ғылыми құндылығы – бұл ... ... ... оның ... ... ... ... қалай,
нені пайдалануға болады деген ойы. Неден үйрену, нені ... ... ... ... ... жұмыстың зерттеу объектісі болып Жапонияның 1945-1980
ж.ж. аралығындағы экономикалық дамуы ... ... Бұл өте ... ... ... елі мен оның экономикасы үлкен мен жоғары
экономикалық көрсеткіштерге ие ... ... ... жаңа ... ... ... ... құрды.
Есетов өз зерттеу жұмысында үлкен, жан-жақты еңбек етті: ол ... ... ... жапон эконмикасына қатысты бүкіл дерек-
мағлұматтар, кітаптарды толық зерттеп пайдаланды.
Соның арқасында осы ... ... ... ... ... отыр және олар арқылы нақты, түсінікті жағдайда жапон
экономикасының 1945-1970 ж.ж, 1970-1980 ж.ж. даму процессін ... ... ... қай ... ... ... Н. Есетовтың дипломдық жұмысы барлық талаптарға сай. Берілген
мағлұмат-мәліметтерін Азия және Африка мемлекеттерінің қазіргі ... ... ... ... мен ... тарихын оқығанда толық
пайдалануға болды: өте бай, жан-жақты жапон экономикасына қатысты ... ... ... ... ... ... сай, ... тұрғыдан алғанда, талдау жасалған еңбек деп
айтуға болады және оны ... ... ... ... ... ... Қ.Жубанов атындағы
Ақтөбе мемлекеттік университетінің
доценті, Қазақстан тарихы
кафедрасының меңгерушісі____________Исмағұлов Ұ.Ш.
5.06.2001 ж.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
4. Вербицкий С.Н., ... В.А. ... ... 1945 – 1975 г.г. ... 1978 г.504 ... ... М.И., ... В.А. «Экономика современной Японии» сб.стат. М.,
«Наука», 1974 г. 320 ... ... Я.А., ... Д.В. «Япония. Серия: экономика и политика стран
современного капитализма» М., «Мысль», 1975 г. 454 с.
8. Кутаков Л.Н. «Очерки новейшей истории ... 1918 – 1963 ... ... 296 ... ... К.А. ... капитал на азиатских рынках» М., «Наука», 1966 г.
146 с.
16. Мильнер Б.З., Рогопина С.А., Олейник И.С. ... ... ... 1985 г. 264 ... ... Б.Н. ... проблемы эффективности экономики» М.,
«Наука», 1975г. 335 с.
ҚазаҚстан РеспубликасыныҢ білім жӘне Ғылым ... ... ... ХХ ... ІІ жартысындағы Жапония экономикасы
Орындаған: Абдраимов А.
Тексерген: ... 2006 ... ... ... ... соғыстан кейінгі Жапон елі.
3. Елдің шаруашылығын қалпына келтіру және шет елдер саясаты. 4
4. ... ж.ж. ... даму ... ... ... ж.ж. ... ... шет елдермен экономикалық қарым-қатынасы. ... ... ...

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 48 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жапонияның сыртқы саясатындағы территориялық (РФ, ҚХР, Оңтүстік Кореямен) мәселелердің орны мен маңызы65 бет
Қазақстандағы халық санағының тарихы туралы мәліметтер10 бет
ХІХ ғ. і жартысындағы музыкалық өнеріне жалпылама талдау жасау14 бет
ХІХ ғасырдағы қазақ әдебиетінің тарихы, зерттелуі11 бет
"екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі жапонияның жағдайы"5 бет
1945-1980 ж.ж. Жапонияның экономикалық дамуы23 бет
1960 ж. екінші жартысы - 1980 ж. бірінші жартысындағы Қазақстан5 бет
4-7 ғасырлардың бірінші жартысындағы византия империясы5 бет
XIX ғ. ІІ-жартысындағы Қазақстан7 бет
XIX ғасырдың бірінші жартысындағы Ресейдің Қазақстанға жүргізген саяси құқықтық реформалары33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь