Республикалық бюджет – мемлекеттің бюджет жүйесінің басты буыны ретінде

Бюджет – ол жалпы қаржы категорияға қарағанда бөлек, ееркше тұрған экономикалық категория. Оның қаржыдан ерекшелігі тек қана абстракцияның басқа деңгейі мен қаржылық байланыстың әр түрлі дәрежеде болуына байланысты. Сондықтан, көптеген қаржылық байланыстардың ішінде бір – бірінен ерекше тұратын бөлек арнайы салаларды бөліп шығаруға болады. Сондай бір ерекше байланыс қоғамдық құндылық өнім бөлу аумағында мемлекет пен заңды және жеке тұлғалар арасындағы қаржылық қарым – қатынас болып табылады. Бұндай қаржылық қатынастың жалпы белгісі, біріншіден, олар мемлекеттің қатысуымен болатын құндылық бөлу процессінде орын алуы, екіншіден, жалпы мемлекеттік функцияларды атқаруға арналған орталықтандырылған ақша қаражаттар қорын қалыптастыру мен пайдалануына байланысты. Осындай барлық қаржылық қарым – қатынас мемлекеттік бюджет деген түсініктің экономикалық мазмұны тұрады.
Қазақстан Республикасының Бюджеттік кодексінің 4 – бабында бюджетке келесідей түсінік берген: «Бюджет – ол мемлекеттің міндеттері мен функцияларын іске асыруын қаржылық қамтамасыз етуге арналған оның орталықтандырылған ақша қоры». Бюджеттің формасы – қаржылық жоспар, материалдық негізі – орталықтандырылған қор, экономикалық негізі – жалпы экономикалық қарым – қатынас, заңнамалық белсендіруі – заң.
Бюджет әр мемлекетке өзінің экономикалық, әлеуметтік және саясаттық функцияларын орындауға объективтік ақшалай түрде қажетті. Бюджет қай мемлекеттікі болмаса да мазмұндары бірыңғай категориялардан қалыптасады, яғни салық, займдар, шығын және тағы басқалары, сонымен қатар олар бір қоғамдық – экономикалық формациядан басқа формацияға ауысса да өздерінің мазмұныны өзгертпейді. Сондықтан бюджеттің экономикалық түбі басқа да экономикалық категорияларға сай ақша түріндегі және соған сәйкес материалды негізі бар өндірістік қарым – қатынаста жатыр.
        
        Курстық жұмыстың бірінші бөлімінде Республикалық бюджет мәні, маңызы сияқты
сұрақтармен танысуға болады. Бұл бөлімде еліміздің бюджеті оның мәні толық
ашылып, бюджет ... ... ... ... ... қай ... ... қаржы бөлінеді, қалай бөлінеді деген сұрақтарға жауап бар.
Бұл бөлімде Франция мемлекетінің республикалық бюджеті жөнінде айтылған.
Аталмыш елдің ... ... ... ... ... атқарылуы туралы
мәліметтер толыққанды берілген. Франция дамыған ел болғандықтан бұл елдің
республикалық ... ... іс – ... ... ... ... ... мысалға алынған.
Курстық жұмыстың екінші бөлімі бюджетті талдауға ... 2004 ... ... ... ... ... Бюджет кірісі, салықтық
түсімдер, салықтық емес түсімдер, шығындары туралы ... ... ... ... қай ... ... ... кіреді, қай жылда
қандай түсім болды немесе аталмыш жылдың шығыны ... ... ... Сіз төлеп отырған салық сомасы қай саланы қаржыландыруға кетіп
жатыр деген сұрақтарға ... таба ... ... қатар республикалық
бюджетті жоспарлаудың құқықтық ... ... де сөз ... ... бюджеттің құқықтық ұйымдастырылуы, бюджет жөніндегі керекті
нормативті актілермен танысуға болады. Және де осы ... ... ... ... ... бұл ... қаржыландыру жағдайы
туралы мәліметтер берілген.
Курстық жұмыстың үшінші бөлімі республикалық бюджет саласындағы
мәселелер мен ... шешу ... ... ... 90 ... ... ... бәрімізге де мәлім. Ал салықтың толыққанды
жинақталмауы ... ... ең ауыр ... ... ... де мәлім. Ал
қалған 10 пайызы салықтық ... яғни ... ... ... ... және ... ... көрсету, ресми транферттердің түсімі екені
де мәлім. Сол ... және ... емес ... ... ... ... болады, қандай шаралар қолдануға болады деген ... ... ... таба ... ... БЮДЖЕТ – МЕМЛЕКЕТТІҢ БЮДЖЕТ
ЖҮЙЕСІНІҢ БАСТЫ БУЫНЫ РЕТІНДЕ
1. ... ... мәні және ... – ол ... ... категорияға қарағанда бөлек, ееркше тұрған
экономикалық категория. Оның ... ... тек қана ... деңгейі мен қаржылық байланыстың әр ... ... ... ... ... ... байланыстардың ішінде бір –
бірінен ерекше тұратын бөлек ... ... ... шығаруға болады. Сондай
бір ерекше байланыс қоғамдық құндылық өнім бөлу аумағында мемлекет ... және жеке ... ... қаржылық қарым – қатынас болып
табылады. Бұндай ... ... ... белгісі, біріншіден, олар
мемлекеттің қатысуымен болатын құндылық бөлу ... орын ... ... мемлекеттік функцияларды атқаруға ... ақша ... ... ... мен ... ... барлық қаржылық қарым – қатынас ... ... ... ... ... ... Республикасының Бюджеттік кодексінің 4 – бабында бюджетке
келесідей түсінік берген: «Бюджет – ол ... ... ... іске ... ... ... ... арналған оның
орталықтандырылған ақша қоры». Бюджеттің формасы – ... ... ... – орталықтандырылған қор, экономикалық негізі – ... ...... ... белсендіруі – заң.
Бюджет әр мемлекетке өзінің экономикалық, әлеуметтік және саясаттық
функцияларын ... ... ... ... қажетті. Бюджет қай
мемлекеттікі болмаса да мазмұндары бірыңғай категориялардан ... ... ... ... және тағы ... сонымен қатар олар ...... ... ... ... ауысса да өздерінің
мазмұныны өзгертпейді. Сондықтан бюджеттің экономикалық түбі ... ... ... сай ақша түріндегі және соған сәйкес материалды
негізі бар өндірістік қарым – қатынаста жатыр.
Бюджет қаржы жүйесінің тізбегі болғандықтан, ол сол ... ... ... ... сай. ... ... егерде «қаржы» жалпы
ақша қарым – қатынас жүйесі ... яғни ... ... ... қалыптастыру және пайдалану процесі, онда «бюджет» өз алдына ақша
қарым – ... ... ... яғни ... ... ... және
пайдалану процесі. Бюджеттік қор көптеген қоғамдық қажеттілік шығындарды
(әлеуметтік, ... т.б.) ... ... ақша ... ... (заңдар, монографиялар, оқулықтар, ғылыми
мақалалар) беттерінде «бюджет» термині әр ... ... ... ақша ... ... мен ... формасында немесе ақша
қаражаттарының негізгі орталықтандырылған қоры ... ... ... ... бюджетке тағы да келесідей анықтама берілген: бюджет
– ол қаржылық жоспар; бюджет – ол ... ... ...... құралы; бюджет – ол бюджеттік салық саясатты дәлелдейтін құжат
деген. Бірақ бюджеттік ... ... ... өте кең, себебі оған
мемлекеттік басқару органдарының негізгі ... ...... ... мен ... ... көрсеткіштері,
бюджеттің көрсеткіштері тағы басқа көрсеткіштер мен ережелер кіреді.
«Бюджет» деген көптеген ... ... ... ол келесідей
түсініктемелерден қалыптасады деп айтуға болады:
– Ол өз ... жеке бір ... ... Ол ... ақша ... орталықтандырылған қоры;
– Ол экономиканы реттеуге арналған құрал ... ... Ол ... ... ... жоспары;
– Ол барлық қарым – қатынасқа қатысушылар міндетті ... ... ... ...... ... объективтік
түрде сипатталады. өз алды бюджеттік сала ... ... ... ... ... ең ... ол ... өндірістің дамуына керекті
орталықтандырылған ресурстарға, мемлекеттің табиғаты мен фнукцияларынан
туатын ... ... ... Ақша ... ... ... және саясаттық мәні өте зор, себебі олар
мемлекеттің жоспарлаған шараларын іске ... ... ... біріккен
экономикалық және қаржылық саясатты жүргізуге қажет болып табылады.
Сондықтан бюджет кодексінде мемлекеттік ... ... ...
берілген – ол «республикалық және жергілікті бюджеттердің арасындағы қарама
– қарсы өтеу операцияларын есептемегенде ... ... ... және ... ... қосындысын құрайтын жалпы бюджет».
Сонымен қатар, «мемлекеттік бюджет» термині – мемлекет құрастыратын ... ... ... қор ... да ... ... мемлекеттің бюджеті қаржылық қарым – қатынастағы әр
түрлі қатысушылардың әлеуметтік – ... ... ... және көп міндет атқаратын құрал. Бюджет арқылы орталық пен ... ... ... мен ... бөлу, еңбекақы мен кіріс жөніндегі
ымыраға келеді, бюджеттік дотациялар мен трансферттер бөлу арқылы мемлекет
орталық және ... ... ... іске ... Ал, ... ... ... қоғамның саясаттық және әлеуметтік дамуын
көрсетеді.
Сонымен мемлекет экономиканы ... ... ... ... ... Ол әлеуметтік – экономикалық дамудың маңызды бағыттарына
ақша қаражаттарының ... ... сол ... ... ... және ... құрылымын жетілдіруге, жалпы барлық ресурстар
түрлерін ... ... ... рөл атқарады. Сонымен қатар, мемлекеттік
бюджет өзінің барлық көрініс және пайдалану формаларында ... ... ... ... қоғамдық өндіріске қаржылық тұтқа және
ынта түрлерінде ... әсер ... ... ... шығындарының жүйесі
Мемлекеттің функцияларын іске асыру мүмкін, егер де олар ... ... ... ... мемлекеттің іс - әрекеті мемлекеттік
құралдардың тікелей ... ... ... ... шығындардың
көлемін көрсетеді. Сондықтан, бюджеттің ... ... ... ... бір – ... ... байланысты нақты түрлердің
жиынтығы әрбір мемлекеттің бюджет шығыстар жүйесі болып табылады. ... құру ... ... бағыттау, үнем режимі мен мемлекеттік
құралдардың жұмсаудың ... ... ... ... ... ... ... бойынша қатаң іске асыруға
тиіс, яғни бюджетте қарастырылған бағыттар ... ... ... ... ... әлеуметтік саланы қаржыландыруда пайдаланады.
Ал, егерде экономиканың дамуын қаржыландыру құралдары жөнінде айтсақ, онда
нәтижелік инвестициялау орын ... яғни бұл ... ... ... бюджеттік
құралдарды қайтару приципі әрекетте болады. Үнем режимін сақтау принципі –
ол өз алды бюджет шығыстарын төмендетудің формалары мен ... ... жүйе ... ... нәтижелі және тиімді пайлануды іске ... ... ... шығыстар жүйесі бірнеше факторлармен шарттанады,
олардың ішінде негізгі болып мемелкеттің табиғаты мен функциялары, ... - ... даму ... ... ... – аумақтық
жайластырушылығы, бюджеттік құралдар беру формалары саналады. Мемлекеттік
бюджет шығыстарының құрамы мен құрылымы олардың ... ... ... ішкі ... бөлу ... ... алдында тұрған мақсаттармен
анықталады. Бюджет шығыстарының ел экономикасындағы рөлі мен ... ... олар әр ... ... ... ... Бюджет кодексінде
бюджет жүйесінің барлық деңгейлері бойынша әрекеті бар ... ... ... ... негізніде мемлекеттік бюджетте шоғырланған
құралдар арқылы қаржыландырылады. Бұл шығыстарды қоғамдық қайта өндірістегі
рөліне байланысты келесі екі топқа бөлуге болады:
... ... ... мен ... ... ... ету үшін;
– қоғам мүшелерінің ...... ... ... ...... бюджеттің экономиканы қаржыландыруға
бағытталған шығыстары жатады. Екінші ... - ...... ... беруді, ғылым, қорғаныс пен ... ... үшін ... ... шығыстары жатады.
Осы екі топ арасындағы арақатынас бюджеттің тиімділігін анықтайды.
Экономиканың бәсеке қабілеттігі дамуға ... ... ... жоғары және бюджеттің тұтынушылық шығындары соған сәйкес төмен
болса, соғұрлым бюджет құралдарын ... ... ... ... ... ... пайдалану тиімділігі бұл арада ... ... ... ... мемлекеттің жүргізіп жатқан
әлеуметтік саясатына және елдің бүгінгі күнгі әлеуметті – экономикалық
ахуалына ... ... ... ... ... ... ... маңында жатыр. Сондықтан, бюджет түрлері бойынша шығыстары
қалыптастырғанда келесі ... ... ... ... ... ... ... функцияларды шектеу;
– мекемелердің бағынушылығы;
– мекемелердің іс - әрекет шекарасы;
– шығыстарды тиісті бюджетке апару.
Республикалық ... ... ... бағыттары бойынша
қаржыландыру үшін қалыптасады:
– жалпы сипаттағы мемлекеттік қызметтер;
– қорғаныс, қоғамдық тәртіп ... ... ... ... ... ... ... беру;
– денсаулық сақтау;
– әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамтасыз ету;
– мәдениет, спорт, туризм және ... ... ... үй – коммуналдық шаруашылығы;
– ауыл, орман, су, балық шаруашылықтары мен ... ... ... жер ... ... ... және жер ... пайдалану;
– көлік және коммуникация;
– басқа да бағыттар.
Осыған сәйкес, бірақ тиісті әкімшілік ацмақтарға арналған шығыстар
бағыттары ... ... ... ... ... да ... ... шығыстарының қалыптастыру бюджет кодексімен,
нормативті – ... ... және ... ... ... Биліктің жергілікті органдарына аумақтардың экономикалық және
қаржылық базаларын пайдалану жөнінде өкілеттік ... ... ... ... экономикалық базасы ретінде жергілікті тұрғындардың
әлеуметті – экономикалық мұқтаждықтарын ... ету үшін ... ... болатын меншікті мүлік пен оларға берілген объектілер
саналады. Ал ... база ... ... ... ... мен жоғары
тұрған бюджеттерден берілетін ресми трансферттерден қалыптасатын ... ... ... әрбір деңгейінің шығыстар құрамы мен ... ... ... тиісті аумақ бойынша қаржыландыруы қажет
нақты объектілер және олардың іс - әрекетін қамтамасыз ету үшін ... ... ... мемлекетінің бюджетінің шығыстарының басты бағыттары
Франция Қазақстан сияқты унитарлы мемлекет болғандықтан бюджет жүйесі
екі бөліктен ... ... және ... ... ... ... жоқ. ... бюджеттер қағаз жүзінде ғана ... ... ... да әр ... ... өз ... жергілікті
атқарушы органдар арқылы бекітеді.
Франция бюджетінің тарихына келетін болсақ, бюджет ұғымы мұнда тек
1862 жж ... Көп ... бойы ... ... ... ... тек
1956 жж болды. 1959 жж декрет Францияда «Қаржы туралы заңды» және «Бюджет
туралы ... ...... ... ... ... де ... басты
құралы болып табылады. Мемлекет бюджет жүйесі арқылы 20% ЖҰӨ және ... ... ... ... бюджет жүйесі табысының 80%
франциялық қаржы жүйесінің шығыстары мен кірістері ... ... ... ... екі ... ... 90% - қайтарымсыз түрде жүргізілетін операциялар; олар азаматтық,
капиталдық, әскери салаларға үлестіріледі;
2. 10% - Белгілі ... ғана ... ... (несиелер).
Орталық бюджет шығыстары да екіге бөлінеді:
– Ағымдағы, олар өз ... ... ... ... ... оларды оқытуға, материалды – техникалық
қамтамасыздандыруға), сонымен ... ... ... Капиталды, мұнда да әскери салаға ... ... ... әскери техниканы сатып алуға), шетел
жұмыстарына арналған шығыстары (елшіліктерді құруға, халықаралық
несие – қаржылық мекемелерге салымдары) және тағы басқа.
2003 жж ... ... ... ... ... ... ... Орта және жоғары білім – 27,8;
– Қарулы ...... ... министрліктер ( жұмыспен қамту, соғыс ардагерлер
т.б.) – 17,6;
– транспорт, үй – тұрғындары т.с.с. – ... ... ... – 3,9;
– ғылыми жұмыстар, технологиялар – 3,3;
– ауыл шаруашылығы, балық ...... ... сот ... ... ... ... – қатынастар – 1,7;
– өндіріс – 1,4;
– мәдениет және байланыс – 1,3;
– тағы басқа да ... – 1,4 [5, 301 ... ... ... ... ірі ... ... және
экономикалық бағдарламаларды қаржыландыру қомақты орын алады.
Әрине кез – ... ... ... ... және ... ... бюджеттік процесстің өзі елдің Конституциясымен және бюджетке
қатысты бірнеше заңдармен реттеледі.
Францияда бюджетті құру, бекіту, атқару және есепті ... ... ... ... орын ... ... процесінің бірінші стадиясы – бюджет проектісінің
жасалуы – бұл басты қаржылық органмен экономика және қаржы ... ... ... ... ... – бағдарламаны пайдалану
әдісі арқылы ... ... Бұл ... ... ай ... беріліп, әр министрлік
өз сметасын жасай ... ... ... ... ... біріктіріп,
бюджет проектісі құрыла бастайды, оны алдымен үкімет ... ... ... парламентке қарастыруға жіберіледі.
Екінші стадиясы – бюджетті қабылдау, ол кем дегенде үш айға созылады.
Бюджет проектісі Парламент әр палаталарының комиссияларында ... ... ... ... ... ... кейін жоғарғы – сенатқа
жіберіледі. Егер де Парламентте қабылданбаса, онда Президент өз жарлығының
арқасында сол ... заң ... ... ... ... стадиясы – бюджеттің атқарылуы. Кассалық ... ... ... ... ... Банктерінде есепті – кассалық бюджеттік
операциялар жүзеге асырылады. Осы арқылы ... ... ... ... ... ... стадия – бюджет атқарылуы туралы есеп беру. Оны ... ... ... ... ... ... ... елде үшке бөлінеді: әкімшілік,
соттық, парламенттік.
Әкімшілік бақылау – иерарахиялық жүйе ... ... ... ... дәрежелі бухгалтерлер төмен тұрғандарды тексереді, ал өздері бас
қазынашыға бағынады. Францияда қаржылық инспекторлардың Бас ... ... ол өз ... ... ...... ... министрлер кабинетімен тығыз байланысты.
Соттық басқару – Есепті палатаның арқасында жүзеге асады. Олар кез ... ... ... ... тексереді. Бас бухгалтерияда жүзеге
асып, болған қателіктер басшының мойынына тігіледі.
Парламенттік бақылау – сол бюджетті қабылдау, қарастыру кезінде ... ... ... ... ... 2004 – 2006 ЖЖ ... Әлеуметтік қамтамасыз етумен әлеуметтік көмекке арналған бюджет
шығыстарын қалыптастыру
Қазақстан Республикасында экономикалық реформалар ... ... ... ... ... ... жүйесін құруға бағытталған.
Экономика дамуының әлеуметтік бағыттылығының бір көрінісі болып ... ... ... мен ... ... табылады. Осының салдарынан
мемелекет, әр ... ... ... отырып, нақты мұқтажды
азаматтарға жәрдемақы төлеу арқылы адрестік ... ... ... 2005 жж ... ... ету бағдарламаларды қаржыландыруға
арналған республикалық бюджеттің шығындар ... ішкі ... өнім ... ... 4,4 % ... ... ... мазмұнын оның әлеуметтік көмек
көрсету мен әлеуметтік қамтамасыз ету жөніндегі ... іс - ... ... ... саясаттың маңызы мемлекеттің нақты
әлеуметтілік функцияларын іске асыруда көріністі болады.
Әлеуметтік экономиканы мемлекеттің барлық ... ... ... ... ... себебі әлеуметтік саланың іс - әрекетте
болуының басты шарты – ол бұл саланы ... ... ету. ... ... ... ... ... рөлі жөніндегі
мәселелермен бірге қарастыру қажет, себебі экономикалық ... пен ... әсер ... ... өте ... мәні ... араласу ауқымдары нақты елге тән ерекшеліктер, дәстүрлер ... ... ... ... ... ... нарықтық механизмінің объективтік
кемшіліктерін жеңу үшін ... ... ... ... формалары
мен мемлекеттің араласу ауқымдары түрлі болуы мүмкін.
Мемлекеттік араласудың барлық формалары басқа іс - әрекет түрлерімен
қоса бөліп және ... ... ... іс - ... түрі ... іске ... бұл іс ... көбінесе мемлекеттік бюджет арқылы көріністе болғандықтан
мемлекеттің әлеуметтік саясаты іске асыру негізі бюджет болады. Сондықтан,
мемлекеттің өз ... ... ... ету ... және ... ... құралдары арқылы әрекеттенеді.
Демек, халыққа көрсететін әлеуметтік қызметтер деңгейі бюджеттің
қалыптасуы мен ... ... ал өз ... ... салаға
жұмсалатын бюджеттік құралдар деңгейі, олардың алға ... ... ... ... ... ... мемлекеттің бюджеттік
саясатының жалпы принциптеріне әсерлі.
Қазақстан Републикасында қазіргі шарттарға ... ... ... ... ... ... ... Олардың барлығы халыққа әлеуметтік
қызмет көрсететін жүйені құрады. Бұл ... өз іс - ... ... жеткендерге, көп балалы және толық емес жанұяларға,
сондай – ақ басқа да ... ... ... әр ... ... ... ... іс - әрекеттері тиісті ... ... ... ... ... Републикасы азаматтарының зейнетақы қамтамасыз етуге құқығы
бар. Бұл аумақтағы мемлекеттің саясаты ҚР Конституциясына негізделеді ... ... ету ... атты ... ... Осы ... ... жж бастап Қазақстанда зейнеттік қамтамасыз етудің сол уақытқа дейін
әрекетте болған ынтымақтық жүйенің ... ... ... ... Бұл
Заңмен тағы бір тағайындалған шарт – ол 1998 ... ... ... ... ... ... ... азаматтарға мемлекеттік зейнеттік
қамтамасыз етуді кепіл ... ... ... ... ... ... құқықтары бар азаматтарға зейнетақы қамтамасыз етуге құқытары бар
азаматтарға зейнетақы республикалық бюджет құралдарынан төленеді. Зейнетақы
төлемдері ... ... ... ... мемлекеттік кәсіпорын
формасында құрылған Зейнетақы төлемдер жөніндегі орталық болады. ... ... ... ... ... ... ... құқықтары бар
азаматтарға республикалық ... ... ... ... Азаматтарға әлеуметтік жеке кодтар иелену;
– Міндетті зейнетақылық жарналардың кейіптеулік есебі;
– Міндетті зейнетақылық жарналардың ... ... ... ... ... ... салықтық міндеттемелер атқаруға
бақылауды қамтамасыз ететін орталық атқарушы органға
агенттердің тізімдемелері мен ... ... ... жаңа ... жүйе ... ... зейнетақылық
төлемдерді категориялар бойынша келесі тәртіппен тағайындайды:
a) 1998 жж 1 қаңтарға дейін ... ... ;
b) ... ... жеткен азаматтарға:
– 1998 жж 1 қаңтардын ... 61 ... ер ... 56 ... ... 1998 жж 1 шілдеден бастап 61,5 жасқа
толған ер адамдарға, 56,5 ... ... 1999 жж 1 ... ... 62 ... толған
ер адамдарға, 57 жасқа толған әйелдерге;
– 2000 жж 1 ... ... 62,5 ... ер ... 57,5 жасқа толған
әйелдерге
– 2001 жж 1 шілдеден бастап 63 жасқа ... ... 58 ... ... ... 103 б.].
Орталық азаматтың жас шамасына байланысты зейнетақылық төлемдерді ... ... ... 25 ... және ... ... стажы 20 жылдан кем
болмаған шартта оларға толық көлемде зейнетақы тағайындайды, ал толық емес
көлеміндегі ... ... ... ... ... тәртіппен
есептеледі. Зейнетақылық төлемдер өмір бойы төленеді. Егерде ... ... ... онда оның ... ... мезгілді 15 айлық
есептемелік көрсеткіш мөлшерінде төлем беріледі.
Орталықтан төленетін зейнетақылық төлемдер ... үш жыл ... ... ... 60 пайыз мөлшерінде есептеледі. Бұл арада табыс
құрамына еңбекақының барлық түрлері мен ... ... ... да
табыстар кіреді. Осы табыстың көлемі тиісті жылға ... ... ... ... 15 АЕК ... тиіс. 1998 жж 1 қаңтарға дейінгі
мерзім үшін ... ... ... ... ... ... ... орталық атқарушы орган анықтаған тәртіппен ... ... ... ... ... ... ... сәйкес белгіленеді.
Осылай есептелген зейнетақылық төлемдердің максималды ... 25 АЕК ... ... тиіс [2, 17 ... ... ... жоспарлаудың құқықтық негіздері
Республикалық бюджетті жоспарлау жоспарланып отырған кезеңге арналған
бюджет түсімдерінің көлемін және қоғамдық – ... ... ... ... ...... даму ... оларды пайдалану бағыттарын нысаналау әрі айқындау ... ... ... болып табылады.
Республикалық бюджет бір қаржы жылына арналып жоспарланады. Кезекті
қаржы жылына ... ... ... бір ... ... үш жылдық
кезеңге арналған бюджеттің болжамы ... ... ... ... ... ... Республикасының Президенті айқындайды.
Республикалық бюджет жобасын уақтылы және сапалы әзірлеу, соңдай-ақ
бюджетті ... және ... ... ... ... қамтамасыз ету
мақсатында бюджеттік комиссия құрылады.
Республикалық бюджеттік комиссия өз қызметін ... ... ... ... ... кұзыреті:
1) алдағы үш жылдық ... ... орта ... ... саясат
жөнінде ұсыныстар жасауды;
2) тиісті қаржы жылына ... ... ... ... айқындау жөнінде ұсыныстар жасауды;
3) алдағы үш ... ... және ... ... ... ... арналған бюджеттік бағдарламаларды іріктеу, орта мерзімді
фискалдық саясатты ... ала ... ... іске ... ... ... ... жасауды;
4) республикалық бюджеттің шығыстарын ұлғайтуды немесе ... ... ... ... ... ... ... жасауды;
5) тиісті қаржы жыльна арналған бюджеттерді нақтылау жөнінде ұсыныстар
жасауды;
6) республикалық ... ... іске ... бағалау
нәтижелерін қарауды және солар бойынша ұсыныстар жасауды;
7) ... ... ... ... және ... комиссия туралы Ережеде көзделген өзге де өкілеттіктерді қамтиды.
Республикалық бюджеттік ... ... ... ... бюджеттік комиссия төрағасының ... ... ... және ... комиссияның мүшелері кіреді.
Бюджеттік жоспарлау ... ... ... ... ... ... жұмыс органы болып табылады. Жұмыс
органы республикалық ... ... ... ... мен ... сәйкес бюджеттік комиссияньң отырыстарына материалдар
дайындайды.
Республикалық бюджеттік ... ... осы ... ... жасайды және оның отырыстарын өткізеді, комиссиянын
жұмысьн ... әрі оның ... іске ... ... ... ... комиссия жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... кезде оның функцияларын бюджеттік
комиссия төрағасының өзі ... ... ... ... ... хатшысы бюджеттік комиссиянын
қызметін қамтамасыз ету жөніндегі жұмысты ... және ... ... ... ... ... түсімдерін болжауды республиканың немесе
аймақтың орта ... ...... даму жоспары және алдағы
үш жылдық кезеңге арналған орта мерзімді ... ... ... жоспарлау жөніндегі уәкілетгі орган жүзеге асырады.
Аталмыш орта мерзімді ... ... ... алдағы үш жылдық
кезеңге арналған салық – ... ... ... ... республикалық бюджет
пен жергілікті бюджеттердің болжамдық көрсеткіштерін, ... ... ... ... іске ... ... бағалау
нәтижелерін, бюджеттік қаражатты жұмсаудын басымды ... ... ... ...... ... ... іске асыру тәсілдерін, бюд-жетаралық катынастардың даму
бағыттарын, мемлекеттік және мемлекет ... ... ... алу мен ... ... және ықтимал фискалдық тәуекелдерді айқындайтын құжат
болып табылады.
Қоғамдық – мемлекеттік ... ... ... орта ... ... ... қаржы жылы бекітілген орта мерзімді фискалдық
саясаттың, ... ... ... ... ... – ақ ... ... қаржы жылы ішінде, оның негізгі бағыттарының
жыл сайын түзетіліп атқарылуын талдау және бағалау мән – ... ... ... ... ... ...... дамуының
орта мерзімді жоспары негізінде үш жылдық кезеңге әзірленеді.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің алдағы үш жылдық ... ... ... ... ... ... ... Үкіметі ағымдағы
жылдьң 1 маусымына дейін ... және ол ... ... ... Орта мерзімді фискалдық саясатты әзірлеу тәртібін Қазакстан
Республикасының Үкіметі белгілейді.
Республикалық ... ... ... ... бюджеттік
жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті орган әзірлейді, әрі бекітеді. Оның
алдағы қаржы ... ... ... ... ... ... ... қарап, макұлдайды.
Бюджеттік жоспарлау жөніндегі уәкілетті орган орта мерзімді фискалдық
саясат негізінде ағымдағы ... ... мен ... даму
бағдарламалары үшін бюджет шығыстарының лимиттерін қалыптастырады.
Республикалық бюджет шығыстарының лимиттерін де ... ... ... ... ... ... лимиттерін
республикалық бюджеттік бағдарламалардьң әкімшілеріне және бюджеттік даму
бағдарламаларына арналған шығыстар ... ... ... ... ... үшін ... ... жөніндегі
уәкілетті органға жеткізуді бюджеттік жоспарлау жөніндегі уәкілетті орган
жүзеге асырады.
3. Республикалық бюджеттің шығыстарының 2004 – 2006 ... ... ... ... ... мен ... талдайтын болсақ. Жалпы
аталған жылдың түсімлері – 1 305 124 теңгені құрайды. Оның ... ...... теңге, ал салықтық емес түсімдер – 81 500 теңгені
құрады. Ал шығындар – 948 889 ... ... ... ... шығындар:
1. әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамсыздандыру саласы – 232 998 теңге;
2. ... ... – 143 705 ... қауіпсіздік – 94 787 теңге;
4. көлік және байланыс – 82 464 ... ... су, ... ... ... – 64 368 ... жалпы сипаттағы шығындар – 61 641 теңге;
7. өзге де шығындар – 51 037 теңге;
8. қорғаныс – 48 235 теңге;
9. несиелер – 46 732 ... ... беру ... – 34 571 ... ... [19, 2 б.]. ... Б).
Ал, енді 2005 жж бюджетін қарастыратын ... ... ... ... ... ... 1 723 892. Салықтық түсімдер - 1 561 912
теңгені, ал салықтық емес ... – 56 782 ... ... Осы ... –1 946 129 теңге болды. Бұл жылғы бюджеттік шығындарды көбіне
ресми трансферттер құрап – 500 114 ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік қамсыздандыру саласына бөлінген – 314 709
теңге, үшінші ...... ... ... ... сот,
қылмыстық атқару қызметі алып отыр және ол - 125 087 құрап отыр. Келесісі
көлік және коммуникация ... – 90 387, ... ... ... – 82 785, ... саласы – 71 708, білім беру – 66 249, ... ... ... шаруашылығы ерекше қорғалатын табиғи аумақтар, қоршаған
ортаны және жануарлар әлемін қорғау, жер қатынастары – 62 896, ... ... осы ... ... ... саласы келесідей көрсеткішпен
жабуда–56 283 [20, 3 б.]. (Қосымша В).
2004 және 2005 жж ... ... ... көптеген
айырмашылықтар бар. Біріншіден - ... ... ... ... ... ... айырмашылық ол бюджет қаржыларының бөлінуінде. 2005 жж ең
басты шығыны – ... ... ... ... 2004 ... ... ... салалар 2005 жылдың да бірінші ондығына кіріп отыр. Бірақ
қаржы бөлу бойынша өзге позицияларды алуда. Ең ... ... ... ... дұрыс қамтылмауда. Олардың бірі білім беру, денсаулық
сақтау, қорғаныс салалары. ... ... ... көп бөлінуіне
қарамастан әлі күні де әлеуметті қорғалмаған ... бар. Ал ... ... әлі де ... орындары өз дамуына көмекті жіті көре
алмайды. Оған көп себептер бар. ... ... ... ... алмауы т.с.с.
2006 жылдың желтоқсан айындағы бюджет атқарылуы. Жалпы кірістер –
2 338 034, оның ...... ...... ... ал ... түсімдер – 54 764 теңгені құрады. Осы жылдың шығындары әрине өткен
жылдың ... ... ... ... ... ...... жылдың бірінші ондығына кірген салалар келесідей болып бөлінеді:
1. Әлеуметтік көмек және ... ... – 422 423 ... Білім беру – 327 291 теңге;
3. Денсаулық сақтау – 223 373 теңге;
4. Трансферттер – 197 407 теңге;
5. Қоғамдық ... ... ... сот, ... ... ... ... теңге;
6. Көлік және коммуникация – 161 807 теңге;
7. Тұрғын үй – коммуналдық шаруашылық – 135 010 теңге;
8. ... ... ... ... – 124 546 ... Қорғаныс – 99 992 теңге;
10. Мәдениет, спорт, туризм, ақпараттық ... – 81 164 ... [21, ... (Қосымша Г).
Әрине өткен жылмен ағымдағы жылды салыстырғанда көптеген ... ... ... Кейбір салалар тіпті бірінші ондыққа да
енгізілмеген болатын. Мысалға 2005 ... ... ... ең ... 2006 ... ол ... аз.
Денсаулық сақтау саласы ең төменгі сатыда тұрса, осы жолы оған ... ... ... ... ... Тағы да ... ... алдыңғы
қатарлы қаржыландырылатын сала болса бұл жолы ол да ең аө қаржылындырылатын
сала болып ... жолы ... ... су, ... ... ... ... қорғалатын
табиғи аумақтар, қоршаған ортаны және ... ... ... ... ... қаржыландыру бойынша бірінші ондыққа да ілінбей
қалды. 2005 ... ... ... мәдениет, спорт, туризм,
ақпараттық кеңестік салалары – ... ... ... ... ... бұл жолы бірінші ондықты жауып отыр. (Қосымша А).
3 РЕСПУБЛИКАЛЫҚ БЮДЖЕТ ШЫҒЫСТАРЫНЫҢ МӘСЕЛЕЛЕРІ
ЖӘНЕ ... ШЕШУ ... ... ... ... ... ... бюджет түсімі жылдан – жылға көбейіп отыр.
Бірақ, сол ... ... әлі де ... ... толық қанбаған
салалар Қазақстанда жеткілікті. Бюджет ұлғаюы әлі де жоғары орынға ... ... күні ... ... ... ... бағдарламалары
бюджетті толық қамтуға тырысып баққанымен, бюджеттің түсімі ... ... ... ... ... ... бермейді. Қаржыландырылса
да ол жеткіліксіз болып табылады. Сонымен қоса тілге жағымсыз болса да айта
кеткен жөн, ... ... ... ... Ол тек ... бюджетті
бөлу кезінде ғана емес сонымен қатар жиналуға тиіс ... ... ... Ең ... ... толық көлемде жинақталмауы содан – ақ
еліміздегі жемқорлықтың етек ... ... ... ... ... күрескенімен барлық шаралар жеткіліксіз болып ... ... да ... ... ... екі ... есеп ... парақорлық сияқты жағымсыз ... ... ... ... ... арқасында салық төлеуден жасырынуы мүмкін. Өз
пайдасының мөлшерін қағаз бетінде азайту арқылы, ... ... ... ... ... ел ... ... зиян тигізеді. Ал екі деңгелі
есеп арқылы да өз ... ... ... ... ... ... тырысып
бағатындар елімізде жеткілікті. Кішігірім кәсіпорындар түгілі бүкіл
республикалық маңызы бар ... ... да ... ... жайттар
байқалады. Ал, елімізде белең алған жемқорлық пен ... ... ... мүлдем басқа әңгіме, Президент әкімшілігі қандай да болмасын
бағдарламалар, жобалар дайындағанымен олар әлі ... ... өз ... ... ... Ал сол жинақталған бюджеттің өзінің бөлінуіне келетін болсақ,
бюджет бөлінуі кезінде үлкен пікір – талас ... ... да ... ... ... алады. Төменде қосымшаларда берілгендей ең қатты
жүрекке тиетіні еліміздегі медицина саласы. Өзі де ... ... аз ... ... 2004 жж медицинаға бөлінген қаржы тіпті
бірінші ондыққа да ... ... Ал, ... ... ... біз
мемлекеттегі ең басты саланың бірін ... ... Ал ... беру ... жж 2006 жж ... бірнеше есе өсіп білім мен ғылымға елімізде
үлкен ... ... ... Сол ... ... кезде мәжіліс
депутаттары да өз үлестерін қосады. Әр ... ... ... ... орында
отырған ел сенімін ақтайтын азаматтар дауыстары да зор ... ... ... ... қаламыз бойынша әлі күнге дейін толық қанды көрінбей ... ... ... ... өз ... ... әлде ел мәселесін шешуге
отыр ма деген сұрақ та туындайды. ... ... ... 16 жыл. Бұл ... 16 ... ... үлкейгендігі жөнінде
куәлік беріледі. Ал біздің елімізді сол 16 жастағы баламен салыстырсақ, біз
биыл 50 дамыған елдердің ... кіру ... ... ала аламыз ба?
Бұл сұрақ жыл сайын Президент ... ... ... ... ... ... болса, бірде жасырылып, бірде қымтырылады. Осы сияқты
мәселер туындағанда, ол 50 дамыған ел ... ... және ... нақтылы
түрде қосыламыз деген сұрақ лезде туындайды.
Біздің осы күнге жеткеніміз өзге ... ... алып ... ... ... ... атамыз айтқандай: «ұқсап бақ». Бірақ қашанға дейін
басқалардың ... ... ... ... ... ... дер кезінде
жинақталуы жөнінде арнайы реформа қажеттігі туындайды. Мен салықтарды көп
атап отырған себебім ... 90 ... ... ... ... ... шешу жолын тығыз көлемде қарастырғанымыз жөн деп санаймын.
Өйткені салықтан тыс ... ... ... ... ... Мысалға, 90 –
жылдардың басында ... ... ... ... ал қазіргі күнде
еліміздегі көптеген объектілер жекешелендіріліп ... Ал, ... ... ... ... дәл сол ... Оны біз ең ... деген де
реформалармен де дамыта алмаймыз. Керісінше мемлекеттік ... ... деп те ... ... еді. Ол ... байлығының бір
көрсеткіші болып ... ... ... бюджеттің шығыстарының мәселелерін шешу
жолдары
Жоғарыда көптеген мәселелер айшықталып отыр. Менің ойымша олардың ең
басты шешу жолы ол – ... ... ... табылады. Тек жақсы
ереже арқылы кез – келген тәртіп бұзушылық ... Ең ... ... күрделі өзгертуден өткізу қажет. Немесе ҚР Үкіметі осы
мәселелерді шешу ... ... бір ... қабылдауы қажет.
Еліміздегі көлеңкелі экономика, екі деңгейлі ... ... ... ... алдын – алу үшін тек қатаң заң актілері қажет. Және ... ... ... ... ... болыпта былады. Бірақ бұл заңдар
әрине, кәсіпорын құқықтарын мүлдем шектемеуі қажет. Өйткені, ... ... ... ... ... да қатары азаяды.
Сондықтан да заң қатаң болғанымен кейбір ... ... ... ... қызметін атқаруы қажет. Ең бастысы бюджетті ... ... ... ... ... ... ... дамытушы
реформаларды қабылдау қажет. Тек солардың арқасында ғана бюджетті дер
кезінде қаржымен ... дер ... ... ... ... ... Сол ... арасында үйлестірген кездің өзінде жіті
зерттеу қажет. Ең басты салалар деп ... емес ... өзі ... ... ... сала ... бөлген кезде барлық ие және жоқ ... ... алу өте ... ... ... арасында
респбуликалық бюджетті бөлген кезде ең бастысы Парламент ... біз ... ... ... сол ... сол ... өз ... өз
жерлестерінің жағдайын жіті меңгеріп, сол уақытта айтып қалып, мемлекеттік
ақшаны белігілі қаланың болсын, ... ... ... ... етіп отырған
саласына бөлулері қажет. Жалпы бюджетті дұрыс бағытқа ... ... ... ... ... ... дұрыс және жеткілікті түрде жұмыс
істейді. Менің ойымша қазіргі ... ... ең ... үш ... ... жіті ... барлық үлесті қосқан жөн. Олар: денсаулық сақтау
– себебі, бұл саланы дамыту арқылы халықтың ... ... ... ... ... ... ... экономикасы алға басады. Өйткені кез
– келген ... ... ... ол ... болып табылады. Келесісі –
білім беру. Тек білім мен ғылым арқылы ғана барлық салаларды жіті ... ... ... ... және ... дамыса, медицина да, ... да , ... да ... Тағы біреуі – қорғаныс саласы. Кез – келген
елдің қорғаныс саласы ... ... ... Кез – ... ел кез – ... ... өз елін ... алуы қажет. Басқа елге күш көрсету қажет емес,
тек қорғану мақсатында ғана. Осы ... ... ... ... ... көбірек салса, салған қаржы далаға кетпей ... ... ... ... ... тек ... ... ғана біле аламыз.
Бюджетті бақылау арқылы қаржы ресурстарының ... ... ... ... ... бақылай отырып, оларды дамытуға мүмкіндік
бар. Жалпы бақылау жөнінде шетел тәжірибесі ... ... ... ... де ... ... ... Әкімшілік бақылаулар
жүргізіледі. Бірақ сол бақылаулардың ... ... ... шығарылмайды.
Егер де ол бақылаулар дұрыс жүргізілсе, онда еліміздегі ашық экономиканың
одан да көбірек екендігіне көз жеткізе ... әр ... ... ... ... және ... орындауға объективтік ақшалай түрде қажетті. ... ... ... да ... ... категориялардан қалыптасады,
яғни салық, займдар, шығын және тағы басқалары, сонымен қатар олар ...... ... ... ... ... да өздерінің
мазмұныны өзгертпейді. Сондықтан бюджеттің экономикалық түбі басқа да
экономикалық ... сай ақша ... және ... сәйкес материалды
негізі бар өндірістік қарым – қатынаста жатыр.
Бюджет экономикалық қарым – қатынасқа негізделгендіктен объективтік
түрде сипатталады. Өз алды ... сала ... ... ... байланысты емес, ең алдымен ол қоғамдық өндірістің дамуына керекті
орталықтандырылған ресурстарға, мемлекеттің табиғаты мен ... ... ... байланысты. Ақша қаражаттары ресурстарын
орталықтандырудың экономикалық және ... мәні өте зор, ... ... ... шараларын іске асырудың негізгі құралы, біріккен
экономикалық және ... ... ... ... ... табылады.
Бүгінгі күнгі мемлекеттің бюджеті қаржылық қарым – қатынастағы ... ... ... – экономикалық мүдделерін қалыптастыратын
күрделі және көп міндет ... ... ... ... орталық пен аймақтар
арасындағы әлеуметтік шығындар мен салық ... ... мен ... ... ... ... ... мен трансферттер бөлу арқылы мемлекет
орталық және жергілікті мүдделерді қалыптастырып іске ... Ал, ... ... ... қоғамның саясаттық және әлеуметтік дамуын
көрсетеді.
Мемлекеттік ... ... ... бірнеше факторлармен шарттанады,
олардың ішінде негізгі болып мемелкеттің ... мен ... ... - ... даму ... ... әкімшілік – аумақтық
жайластырушылығы, ... ... беру ... ... Мемлекеттік
бюджет шығыстарының құрамы мен құрылымы олардың экономикалық мазмұны және
жалпы ішкі өнімді бөлу ... ... ... ... ... Бюджет шығыстарының ел экономикасындағы рөлі мен мәнін анықтау
мақсатпен олар әр ... ... ... ... ... ... ... барлық деңгейлері бойынша әрекеті бар бюджет шығыстарының
жіктеуі тағайындалған.
Бюджет жүйесінің әрбір деңгейінің шығыстар құрамы мен ... ... ... ... ... ... қаржыландыруы қажет
нақты объектілер және олардың іс - әрекетін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... ... бағдардағы реттелетін Ұлттық нарық жүйесін құруға бағытталған.
Экономика дамуының әлеуметтік ... бір ... ... ... қаржы
ресурстарын орталықтандыру мен қайта ... ... ... ... әр ... механизмдерді пайдалана отырып, нақты мұқтажды
азаматтарға жәрдемақы төлеу ... ... ... көмек көрсетеді.
Мысалы, 2005 жж әлеуметтік қамтамасыз ету ... ... ... ... шығындар көлемі ішкі жалпы өнім құнына
шаққандағы деңгейі 4,4 % ... ... ... механизмінің объективтік
кемшіліктерін жеңу үшін қажетті экономиканы ... ... ... ... ... ауқымдары түрлі болуы мүмкін.
Мемлекеттік араласудың барлық формалары ... іс - ... ... ... және ... ... ... іс - әрекет түрі арқылы іске асырылады.
Ал бұл іс әрекет көбінесе мемлекеттік бюджет арқылы ... ... ... ... іске ... ... бюджет болады. Сондықтан,
мемлекеттің өз ... ... ... ету ... және ... бюджет құралдары арқылы әрекеттенеді.
Бүгінгі күні елбасының жолдаулары, ... ... ... ... ... тырысып баққанымен, бюджеттің түсімі ұлғайғанымен ол
барлық ... ... ... ... бермейді. Қаржыландырылса
да ол жеткіліксіз болып ... Ең ... ... ... көлемде
жинақталмауы содан – ақ ... ... етек ... ... осы ... жеткеніміз өзге елдің жақсысын алып тәжірибе ретінде
өзімізге енгізу. Менің ойымша өзгеге қарамай өзіміздікін шығаруға бұрыннан
қолымыз жетті. Бізге ... ... ... ... ... ... ... қаржымен қаржыландырып ең алдымен еліміздегі білім мен ғылымды
жоғары орынға ... ... ... ... – ақ ... экономикасы,
инфрақұрылымы дамып, көп аңсаған 50 дамыған елдер қатарына кіре ... еді.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"мектеп басшысының жеке тұлға ретіндегі ролі"7 бет
Коммерциялық банктердің активті операцияларының экономикалық маңызы мен мәні12 бет
Қазақстан Республикасындағы патенттеу жүйесі38 бет
Жаңашыл 12-жылдық мектептің дене шынықтыру мұғалімін даярлау – заман талабы7 бет
«Хорды дирижерлау пәнінің теориялық негіздері»5 бет
Ауа және атмосфера15 бет
Ауа ылғалдылығы туралы түсініктер4 бет
Ауаның ылғалдылығы6 бет
Аяқ сүйектері және жамбас белдеу өлшемдері4 бет
Ақпарат және оны өрнектеу жолдары туралы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь