Оқушылар ұжымы – мектептегі тәрбиені ұйымдастырудың негізгі формасы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5

І.ТАРАУ Оқушылар ұжымы . мектептегі тәрбиені ұйымдастырудың негізгі формасы
1.1. Оқушылар ұжымы мен педагогикалық ұжымның қарым.қатынасы, оларды топтастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11

1.2. Оқушылар ұжымының даму кезеңдеріндегі іс.әрекеті мен педагогикалық ұйымның қарым.қатынасын ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17

IІ . ТАРАУ Оқушылар ұжымын қалыптастыруда оқыту процесінің ролі
2.1. Оқытуды ұйымдастырудың формалары туралы ұғым ... ... ... ... ... ... ..32

2.2. Тәрбиені ұйымдастыру формалары және оларды жіктеу ... ... ... ... ... ..41

2.3. Оқушылар ұжымын қалыптастыруға бағытталған іс. тәжірибелерден мысалдар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...49

ІІІ. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..56
ІV. Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .57
ХХ1 ғасыр – Қазақстан үшін әлемдік қауымдастықтың салмақты орынды иелену және салауатты өмір салтын қалыптастыру. Жас ұрпақ санасында отаншылдық, ұлттық рухтың оянып қалыптасуына мектептегі білім берумен қатар тәрбиелік ахуалдың әсері орасан зор.
Тәрбие жұмысының ең негізгісі- ұжымда жеке адамды тәрбиелеу, сондықтан да оқушыларды ұжымдық тәрбиелеу педагогтардың алға қойған міндеттерінің бірі.
Педагогика ғылымында оқушылар ұжымын ұйымдастыру қажеттілігін, оның тәрбиелік кызметін ашуды негіздеу ғана емес, оны жасаудың теориялық негізі де бар. Ұжым тәрбиелік ықпал жасау үшін оның дамуы, ілгері жылжуы керек. Балалар ұжымы олардың өмірі мен катынастарының жүйесі ретінде бір орнында тоқырап кала алмайды. Даму, ілгері қозғалу—ұжым өмірінің заңы. Бұл жерде қозғалыстың себсбін, дамудың мүм-кіндігінің сырын ашып алған жөн.
1. Құрсабаев М. Оқушылар ұжымының пайда болу генезисі. Алматы,
// Бастауыш мектеп, 2007. №7
2. Богданова О.С., Петрова В.И., //Бастауыш жастардағы тәрбие жұмысының методикасы, Алматы, 1980.
3. Бабанский Ю.К. Педагогика. -М., 1998.
4. Қоянбаев Ж.Б.. Педагогика. -А., 1992.
5. Иманбекова Б. Оқу-тәрбие жұмысын тиімді ұйымдастыру. //Бастауыш мектеп. Алматы, 2006. №9
6. Оразақов К., Нарбаев б., Ата дәстүрі әдеп, болашақ игілігі. –А., 1991.
7. Боданов Ж., Бөлеев К., Қазақтың халық педагогикасы (библиографиялық көрсеткіш) -Жамбыл., 1992.
8. Абдрахманов А. Қазақстанның этнопедагогикасы. -А., Ғылым, 1979.
9. Әбілова З. Этнопедагогика. –Алматы, 1997.
10. Табылдиев Ә. Халық тағылымы, Қазақтың халық педагогикасы және тәрбие. Алматы, // Бастауыш мектеп. Қазақ университеті, 2002. №3
11. Асарбаев А. Қазақтың ұлттық ойындарын бастауыш мектеп тәрбие жұмыстарында пайдалану. - А., 1993.
12. Қазақ халқының тәлім – тәрбие тарихынан -А., Кітап, 1992.
13. Әбиев Ж, Бабаев С, Құдиярова А. Педагогика. Дарын, 2004.
14. Харламов И.Ф. Педагогика. –Минск., 1997.
15. Журнал //Бастауыш мектеп. 2005. №11
16. Жарықбаев Қ ., Қалиев С., Қазақ тәлім – тәрбиесі. Алматы, 1990.
17. Журнал //Бастауыш мектеп. 2006ж. №1
18. Журнал //Тәрбие құралы. 2004ж. №2
19. Журнал //Бастауыш мектеп. 2005ж. №8
20. Журнал //Бастауыш сыныпта оқыту. 2006ж. №1
21. Жарықбаев Қ, Қалиев С. Қазақстандағы педагогикалық ойдың антологиясы – А., Рауан, 1995.
22. Қоянбаев Ж.Б., Қоянбаев Р.М., Педагогика. –Алматы., 2000.
23. Әбиев Ж., Бабаев С., Құдиярова А., Педагогика. –А., Дарын, 2004.
24. Педагогика. Дәріс курсы.. –Алматы., Нұрлы әлем, 2003.
25. Бегалиев Т. Педагогика. –Тараз., 2001.
26. Бұзаубақов Қ. Ж., Жаңа педагогикалық технология. –Алматы., 2004.
27. Қалиев С., Майғаранова Ш., Нысанбаева Г., Тәрбие хрестоматиясы. –Алматы., 2001.
28. Сабыров Т.С. Оқыту теориясы. -Алматы., 2000.
29. Педагогика уч. пособие. (Под ред. Пидкастого) -М., 1998.
30. Подласной И.П. Педагогика: 100 вопросов - 100 ответов. Учебное пособие для студентов высших учебных заведений. –М., 2001.
31. Харламов И.Ф., Педагогика. – Минск., 1997.
32. Сластенин В.А., Исаев И.Ф., Мишенко А.И., Шлянов Е.Н., Педагогика. –Москва., 2000.
33. Вульфов Б.З., Иванов Б.Д. Основы педагогики. -М., 1997.
34. Аманоливили Ш.А. Личности —гуманшая основа педагогического
процесса.. –Минск., 1990.
35. Вульфов Б.З. Семь парадоксов воспитания. -М., 1994.
36. Воспитания сознательной дисциплины и культуры поведения
школьников. (сост. Бабаев Ф.А.; под. Ред. Морьенко И.С) -М., 1982.
37. Журавлев В.И. Педагогика в системе наук о человеке. -М, 1990.
38. Жарықбаев Қ.., Қалиев С., Қазақ тәлім – тәрбиесі. –Алматы., 1990.
39. Маленков Л.И., Воспитание в современной школе . -М., 1999.
40. Окон В. Ведение в общую дидактику. – М., 1990.
41. Жарықбаев Қ ., Қалиев С., Қазақстандағы педагогикалық ойдың
антологиясы. – Алматы., Рауан, 1995.
42. Гребнюк О.С., Гребенюк Т.Б., Теория обучения. –М., 2003.
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫ  БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ШЫМКЕНТ УНИВЕРСИТЕТІ
ПЕДАГОГИКА ЖӘНЕ ... ... ... ... ...... тәрбиені ұйымдастырудың негізгі формасы
1. Оқушылар ұжымы мен педагогикалық ұжымның қарым-қатынасы, оларды
топтастыру
.......................................................................
.....11
1.2. Оқушылар ұжымының даму кезеңдеріндегі іс-әрекеті мен ... ...... ... ұжымын қалыптастыруда оқыту процесінің ролі
2.1. ... ... ... ... Тәрбиені ұйымдастыру ... және ... ... ... ... ... іс- тәжірибелерден
мысалдар....................................................................
.......................................49
ІІІ. Қорытынды…………………………....………..………....…………....56
ІV. Пайдаланылған әдебиеттер…………………………….....…………...57
Кіріспе
Тақырыптың көкейкестілігі:
ХХ1 ғасыр – Қазақстан үшін әлемдік қауымдастықтың салмақты ... және ... өмір ... ... Жас ... ... ұлттық рухтың оянып қалыптасуына мектептегі білім берумен қатар
тәрбиелік ахуалдың әсері орасан ... ... ең ... ... жеке ... ... да ... ұжымдық тәрбиелеу педагогтардың алға қойған
міндеттерінің ... ... ... ұжымын ұйымдастыру қажеттілігін,
оның тәрбиелік кызметін ашуды негіздеу ғана емес, оны жасаудың теориялық
негізі де бар. Ұжым ... ... ... үшін оның ... ілгері жылжуы
керек. Балалар ұжымы олардың өмірі мен катынастарының жүйесі ретінде бір
орнында тоқырап кала ... ... ... ... ... ... ... қозғалыстың себсбін, дамудың мүм-кіндігінің сырын ашып алған жөн.
Мұндай психологиялық күш — ... үміт ... ... ... ... үміт ... адам мсн ұжым дамуының маңызды сәттерінің бірі.
Болашақ үміт дүииесінде адам қажеттігінің мәдени және ... ... даму ... ... моральдық бейнесі айқындалады. А, С. Макаренко
болашақ үміт дүниесінің ... ... ... бірі ... ... ... жүйесі ретінде ашылып, ол баланы ... ... ... ... ... және ұжымның болашағын құруға
катынасу ынтасын, қуанышты көңіл күйі мен ... ... ... ... ... қажеттіліктерді, тілектерді, ... ... ... ... ... ... арнаға
жұмылдыру мен бағыттау болып табылады.
Қоғамда ұжымдарды ортақ іс-әрекеттерінің түрлеріне қарай ажыратады.
Жалпы ұжым балаларды қоғамдық өмір мен ... ... ... ... ... айналады. Оқушылар ұжымы ... ... ... жасампаздығын, күш-қуат мәдениетін, ойын ұйымдастырудың ең тиімді
құралы.
Ұжым проблемасын педагогика ғылымының қайраткерлері және халық ағарту
органдарының озат ... ... ... ... аса зор ... ... келді.
А.В.Луначарский жаңа адамды қалыптастырудың негізіг жағдайы ... ... Оның ... ... тәрбиелеу, демек, ол, адам біздің
заманымызда ұжымшыл, қоғамдық мүддені жеке ... ... ... ... ... ... ... дамуы мен қалыптасу ортасы ұжым деп атады.
Мектептегі ... ... ... балалардың қарым-қатынастарына
үлкен мән берді.
А.С. Макаренко ұжымда жеке адамды тәрбиелеудің бір ізді педагогикалық
теориясын жасады. Оның идеялары осы ... ... ... ... және
іс-әрекеті, қарым-қатынас дәстүр сияқты тәрбие проблемалары ұжым ... ... ... ... ... ұжымын дамыту теориясына айтарлықтай үлес
қосты. Оның ... ... ... бала ... ... ... тәрбие құралы
болды. Балалар мен тәрбиешілер арасындағы қарым-қатынас ұжымдық ... даму ... және ... ұжымымен тікелей қарым-қатынаста болатын
субьект- бұл педагогикалық ұжым.. Бұл туралы орыс педагогтары ... ... ... мен ... ... ... мен ... бірлесе жұиыс істеуі, педагогтардың өзін-өзі
дамытуға ұмтылуы сияқты идеяларының ... ... ... ... үміт ... деп ... ұжым ... баланың тұлғалық мәні дамуының ішкі ... ұжым ... даму ... олардың жас және дербес
ерекшеліктеріне қоғам талабына сәйкес келетін міндеттерді, мақсаттарды,
істерді ... ... ... ... және ... мәндерін қалыптастыру
мақсатында болашак үміт дүниелерінің жалпы сипаттағы ерекшеліктері болады.
Олар:
- міндстті ұжым ... ... ... күрес бейнесінің қиялдан
туындайтын тікелен бала қызығуына, ... ... ... ... ... ... маңсаттарыныц қоғамдық пайдалы кұндылығы
және олардың біздің ... ... ... ... ... үміт
дүниесі үшін күрес барысының нақты ұйымдастырыл
- окушыларда нақты моральдық сапаларды ... ... ... ... міндеті болашақ үміт дүниесі жүйесін құру, яғни
іс-әрекет жүйесін кұру, осы ... ... ... ... ... отырып, бір міндет шешімінен екіншісіне ұжымды қозғалту.
Бслгілснген болашак үміт дүниесі жүйслерін жүзеге ... ... ... зор ... ... қажст. Оның. болашақ үміт
дүннесің тауып коя білуі, оны жүзеге ... ... ... еліктіру, қиялын ояту, оның өз ынтасына оқушыларды сендіруі,
болашақ үміт .дүниесін ... ... әсем ... ... ... ... өмірін куанышы және қызық еткісі келетініне сендіруі керек.
А. С. ... ... ... ... ... білдірмей, пікір
таластырмайтындай және тапсырмадан бас ... ... ... ... атап ... ... ... қойылған талаптың сыйымды, балалар шамасына сай орындалуы
ұжым мүддесіне қажетті ... ... ... ... ... ... өз ... туатын талапқа шоғырландыру қате болады. Бүл ... ... ... мен өзіндік іс-әрекеттерді тежейді. Сондықтан
болашақ үміт дүниесі үшін күрестің ... ... ... ... балалар өмірінің қуанышты және қызықты етуге тырысқанына
окушылар ... ... көбі ... көрсеткенде, оқушылар
ұжымның өмір мазмұнын күрделендіріп, ұжымға ... қою ... ... ... ... ... ... отыру қажет. Окушылардың көбі
сыныптың белсенді тобын және мүғалімді қуаттайды. Окушылар ұжымның қоғамдық
пікірі құлық тәрбиесінің шешуші ... ... ... ... ... ... оқушылардан тәртібінің дұрыс болуын талап етеді.
Оқушылардың іс-әрекеттері.
Іс-әрекет — бұл ... ... ... ... және ішкі
процесінің көзі, нақты мақсатқа жету. Ұжымның ішкі ... ... ... ... іс-әрекетімен байланысты. Іс-әрекетінің барысында
қарым-қатынас ... — бұл ... адам ... қана қанағаттандыру.
Сондықтан педагогикалық ұжымның міндеті—жеке адам қарым-қатынас ... ... ... бірігіп, қуанышты көңіл күйін жеңілмейтін
тілекті ... ... ... ... Осы ... және ... жүйесін және кіші топтың ролін еске алу ... Жеке ... әр бала өз ... ... ... ... ... алдында беделді, ал екіншілерімен ешкімнің қарым-қатынас
жасағысы келмейді. Бірақ ... ... ... ... ... ... ... ұжымындағы оқушылар қатынас арқылы ынтымақтық ... ... ... кіші топ ... ... ... негізінде
стихиялы пайда болады.
Балалардың дербес аралық қатынастарын және олардың мақсаттылығын сынып
жетекшісі зерттеп, балалардың ... ... және ... ... ... ... қатынас жүйесінде мұндай шығармашылық тәсіл
ұжымда педагогикалық меңгеру ... ... ... ... ... әлі де болса шешімін табуға көмек болар деп, біз
дипломдық жұмысымыздың ... ... ... ... ... ықпалы» деп атадық.
Зерттеудің объектісі- оқу-тәрбие процесіндегі оқушылар ұжымы мен
педагогтардың ... пәні – ... ... оқу ... ... обьект-
субьект қарым-қатынасы.
Зерттеудің мақсаты –бастауыш мектеп оқушыларын ұжым ... ... ... ... ұйымдастыра отырып, ұжымды балаға ықпал
жасайтын ... ... ... ... ... ... «оқушылар ұжымы» мен «
педагогикалық ұжымға» теориялық тұрғыдан ... ... ... ... мен ... ұжымның» қарым-қатынасы жөнінде
қалам тартқан ұлы педагогтар мен ғалымдардың еңбектерімен танысу;
- озық тәжірибелі ұстаздардың іс-әрекеттерімен танысып оны ... ... ... ... ... мазмұныныа байланысты тәжірибелі педагогтардың
еңбектерін сұрыптау, бақылау, байқау, сұрақ-жауап әдістерін қолдану. Дерек
көздерін пайдалану.
Дипломдық ... ...... екі ... қорытындыдан,
пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Оқушылар ұжымы – мектепте тәрбиені ұйымдастырудың негізгі формасы атты 1
тараудың 2.1. Оқушылар ... және ... ... мен ... параграфында ұлы педагог А.С.Макаренконың көпжылдық тәжірибелері
мен қорытындылары сөз болады. Оқушылар ұжымының бірлескен іс-әрекетін дұрыс
ұйымдастыра білудің жаңа идеялары келтіріледі.
Балалар ұжымы және оның ... беру ... ... 2.2. ... ... ... ... педагогтардың қарым-қатынасы, іс-
әрекеттің көп қырлылығы, оның ұжымға әсері жайлы сөз болады.
Оқушылар ұжымын қалыптастыруда оқыту процесінің ролі атты 11 ... ... ... ... ұғым деген 2.1. параграфында
оқушылар ұжымын қалыптастырудың ең үлкен басты ролі оқыту, оның
ұйымдастырудың түрлі формалары мен тәрбиелеу ... ... ... ... ... мен ... ұйымдастыру
ерекшеліктері деген 2.2.параграфында ... ... мен ... ... ... яғни тұтас педагогикалық процесс, ол
туралы С.Т.Шацкий, Н.К.Крупская, Б.Т. ... әр ... ... сөз ... параграфында оқушылар ұжымын қалыптастыруға ... ... ... келтірілген.
Қорытынды бөлімінде дипломдық жұмыстың орындалу барысындағы қол
жеткізілген нәтижелер берілген.
І-тарау. Оқушылар ұжымы – мектепте тәрбиені ... ... ... ... ... мен педагогикалық ұжымның қарым-қатынасы, оларды
топтастыру
Тәрбиелеудің жаңа шарттары мектепте тәрбие қызметінің жаңа ... ... ... Ол жеке ... ... ... ... жақсы
жағдайлар жасайды. А. С. Макаренко көпжылдық педагогикалық тәжірибені
қорытып-талдау ... егер ... ... нағыз ұйым болса, онда ғажайып
нәрселер жасауға болады деген.
Оқушылар ұжымы— оқушылардың жалпы мақсатпен және ... ... ... ... тұрақты бірлестігі. Дені таза және топтасқан
оқушылар ұжымына тән сипаттар — идеялық нысаналылық, оның іс-әрекетін жалпы
ұйымдастыру, ... ... ... ... ... ... бірдей
жауапкершілік, ұжымның жеке мүшелеріне жоғары талап қоюшылық. ... ... ... ... — дені таза ... ... сенім мен
жоғары талап болуы. Сондай-ақ, топтасқан оқушылар коллективі үшін онда игі
дәстүр, алға тартымды перспектива қою, ... ... күй, ... ... сын мен ... ... дамыту тән. Оқушылар ұжымы — бұл ... ие ... ол оның ... ... әр ... іс-әрекет ұйымдастыруда
дербестік және инициатива көрсеткен жағдайда өсіп, дамиды.
Оқушылар ұжымының ... ... ...... ... бірі. Жақсы ұйымдастырылған ... үш ... ... ... және әр алуан іс-әрекетті ынталандыру
қызметі ... ... ... процесін ұйымдастыру жайында сөз қозғалғанда, оны жарақтауды
есте ... ... ... ... ... ... әсер ... алады, бірақ
оған жолдастары арқылы, оқушылар коллективі арқылы да әсер ... ... ... ... ... ... негізгі формасы, негізгі құрал-жарағы
оқушылар коллективі болады..
Педагогика оқушылар ұжымын ұйымдастыру және тәрбиелеу ... шешу ... жеке адам мен ... ара ... туралы маркстік-
лениндік ілімді басшылыққа алады, аса ... ... ... және тәжірибелерге арқа сүйейді. Бұл тәжірибе ұжымның тәрбие
берудің өте ... және ... ... ... ... көрсетеді. Жеке адамның жан-жақты ... үшін ... ... ғана ... ... ... жеке ... автоматты түрде әсер
етпейді.
Ішкі ұжымдық қарым-қатынастарды дұрыс ұйымдастырудың маңызы үлкен.
Олар жеке-дара даму үшін ... ... және ... болуы мүмкін.
Педагогтардың міндеті — оқушылардың бір-бірімен араласуын ұйымдастыру,
оқушылар коллективінде ... ... ... ... ету. ... ... ... бір-біріне ықпал жасауын ғана емес, өзара
әрекеттес болуды, өзара әсер ... ... ... де ... және өзін-өзі дамытудың субьектісі ретінде қазіргі
педагогикалық ұжым туралы орыс ... ... ... ... мен ... ... байланыстылығы, оқушылар мен
педагогтардың бірлесе жұмыс істеуі, педагогтардың өзін-өзі дамытуға ұмтылуы
сияқты идеяларының ықпалымен қалыптасты.
Мұғалімдердің тәрбиелік ықпалына біріктіру 20-30 ... ... ... ... ... бірі ... ... ұжымы болуы
керек, - деп жазды А.С.Макаренко –тәрбиешілер ұжымға біріккен жерде және
біртұтас жұмыс ... ... ... бірыңғай ықпал жоқ жерде ешқандай
тәрбие роцесі ... ... ... ұжымның топтасуы және дамуы идеясы ... ... ... ... ... ... ... өзіндік ерекшелігі болатындығын атап көрсетті.
Педагогикалық ұжым адамдардың әлеуметтік және ... ... ... тән ... ... ... Ерекше адамдар тобы
ретінде мектеп педагогикалық ұжымына жинақылық, басшының ... ... ... ... және ұзақ ... әрекет ету сияқты қоғамдық
және кәсіптік сипаттар тән. Педагогикалық ұжым сондай-ақ, оқушылар ... оның ... ... болып есептеледі.
Сыныпта өз-өзінен шағын топтар, микроколлективтер пайда болатыны аз
емес. Олар әдетте ... ... ... іс ... (маркаларды жинау,
көгершіндерді бағу, модельдер жасау ... ... ... жұмысын дұрыс
арнаға бағыттау керек. Осы топтарға біріккен мектеп оқушыларының жалпы
кластық, ... ... тыс ... өз мүдделері шеңберінде
тұйықталып қалмауына ұмтылу керек. Бірқатар жағдайларда қоғамдық, орта мен
микроколлективтің әсер етуі ... ... ... ... ... ... әсер ... жақсы бола бермейді.
Ұжымның өсу және даму процесінде онда сынып пен мектеп ... ... ... ... ... іс-әрекетті бағалауда қоғамдық пікір
қалыптасады. Ол ... ... ... мен ... ... айналады. Қоғамдық пікірдің тәрбиелік ролі моральдық
нормаларды бұзушылықты кінәлаумен және теріске шығарумен ғана ... ... ... ... ... коллективтің
қоғамға бағалы қылықтар мен әрекеттерді жақсы бағалай білуінің ... ... ұжым ... ... ... әр оқушыға, оның мінезі мен
тәртібіне игілікті әсер ... ... не ... ... бір ... қалай қарайтынын ой елегінен өткізу жаман ... ... ... жолдастарының пікірін бағалайды, олардың
кеңестерін құлақ түре ... ... бәрі ... ... қалыптастыруға көмектеседі. А. С. Макаренко «Совет мектебіндегі
тәрбие проблемалары» атты ... «Зор ... және ... ... ... пікірін бақылау осы тамаша достық одақтың мүшесі
ретінде ... ... ... ерікті тәрбиелейді, жеке бастық мінез-
құлықтың қоғамға пайдалы дағдыларын, мектеп үшін және өзі үшін ... ... ... Сонда бала... өзін қалай ұстауды, өзі құрметтейтін
коллективтің оны не үшін мақұлдайтынын және не үшін: кіналайтынын біледі».
Әрине, қоғамдық ... ... ... ... роль ... ... ... тәрбиелемеудің нәтижесінде нашар пікір туады. Мысалы, бір топ
оқушылар немесе класс ... ... пен ... ... бұзатындарды
бүркемелейді де мұны жолдастықтық көрінісі деп біледі. ... — өтіп ... ... ... ... ... ... пікірді жағымсыз фактілермен қарсы күресуге ... ... ... тәрбие міндеттеріне лайықты қоғамдық пікір ғана игі роль
атқарады. Ұжым іс-әрекетінің жоғары идеялы сағытта болуын, оның ... ... ... ... ... ... ... келуін қамтамасыз етудің соншама маңызды екендігі осында жатыр.
Ұжым өз ішінде байсалды сын және өзара сын, оның ... ... ... ... ... бар ... тәрбие берудің қуатты
құралына айналады. Егер ... ... ... ... да ашық айта
алатын болса және ... және ... ... ... ... ала ... жақсы қасиеттерді қалыптастыру ойдағыдай өтеді. Жөнсіз ... ... ... ... ... ... нұсқауын
күтпей-ақ оқушылардың өздері-ақ айыптайды.
Сынып ұжымында сын мен ... ... даму ... ... оның топтасу
дәрежесіне байланысты болады. Ұжым неғұрлым топтасқан ... ... мен ... ... ... батыл сыналады. Бұл сын тіпті
тым шашаулау жүргендердің өзін өзі мінез-құлықтары туралы ойлануға және оны
түзетуге, ... ... ... ... ... ... сыны әдетте мұғалімдердің ақыл айтып, кеңес беруінен әлдеқайда
әсерлі. Көптеген мектептердің ... ... және ... ... ... ... ... көмегіне сүйенбейтін
мұғалімдерден гөрі, әлдеқайда тиімді әсер ететінін ... ... ... тәрбие беруде «қатар әрекет жасау пе-дагогикасык»
ойдағыдай ... ... ... Ұжым ... ... ... мен оқушылар ұжымы, органдарының қатар әрекеті жасауы соғұрлым
күшті және тиімдірек болады. Мұның өзі ... ... ... ... ... ... объектісінен тәрбиелеу, тәрбиелік, қарым-
қатынастарды дамыту субъектісіне апналдыруға жәрдемдеседі.
Тіпті, өте талантты педагогтың бір өзі, ол ... ... ... қол ... ... жете алмайды.. А.С. Макаренконың тәрбие
беретін мекемелердегі көпжылдық тәжірибесі негізінде дұрыс, советтік ... ... ... ... құру ... ұйымдастырылуы тиіс деген
қорытындыға келуі тегін ... Ол ... ... ... ... ең ... формасы ретінде қарастырылады.
Ұжымда және ұжым арқылы тәрбие беру жеке-дара ықпал жасауды, әрине,
жоққа ... оны да ... ... ... ... және ... ролі ... оқушылар ұжымының өмірі мен жұмысына идеялық мазмұн ... және ... ... ұжымдарының сүйеніші болып табылады.
Мектептің ұйымы. Қазіргі жағдайда мектеп ұйымдарының алдына қойған
міндеттерді ... ... ... жұмылдырылған: саяси жағынан
белсенді, істі ... ... ... және ... ... ... өз Отанын
қорғауға әрқашанда дайын адамдар ұрпағын калыптастыруға септігін тигізу.
Жігіттер мен қыздардың саяси, еңбек және ... ... ... ... ... ... шеберлікке, халық игілігін сақтауға
деген ұмтылысты тәрбиелеу әр ұйымының жауынгерлік нақты ісіне айналуы тиіс.
Мектеп оқушыларына кәсіптік ... ... ролі ... ... ... ... еңбек коллективтерімен жанды
байланысын жүзеге асыруға жәрдемдеседі. Бұл ... ... ... ... ... ... еңбекке даярлау міндеттерін ойдағыдай
шешуге көмегін тигізеді, олардың идеялық-адамгершілік тәрбиесін жетілдіруте
себепші болады. Бұл мәселелер ... ... орын ... ... — жеке ... ... жағынан
қалыптасуында мейлінше маңызды және жауапты кезең. Дәл осы ... мен ... ... ... салынады. Бұған ғылым негіздерін
игеру, басшылыққа алынатын документтерін оқып-үйрену.
2.2. Балалар ... және оның ... беру ... ... ұғымның өзі тәрбиеленушілер бірлестігі деп түсіндіріледі.
Мұндай ұжымның өзіндік маңызды белгілері бар:
1.Жалпы әлеуметтікмәнді мақсат: кез ... ... ... да, ... ... қылымыскерлерде де мақсат болады. Ұжымның
мақсаты қоғамдық мақсаттармен сәйкес келеді, яғни ... ... ... идеологияға сай келмей, қоғам мен мемлекеттік қолдау
көрмейді.
2.Жалпы бірліктегі іс-әрекет: қойылған мақсатқа қол ... үшін ... ... ұйымдастыру қажет. Адамадар белгілі бір мақсат ... ... Ұжым ... ... ... олардың іс-әрекет
қорытындысы үшін болған жоғары өзіндік жауапкершілігінің болуы.
3.Жалпы таңдалған басқарушы орган: ... ... ... ... ... органы ұжымның беделді мүшелерін ашық және тікелей
таңдайды.
Жақсы ұйымдасқан ... ... ... ... ... ... ... сынау, бәсекелестік сияқты сана ... ... ... бар ... еңбекке, адамдарға, жеке және
қоғамдық міндеттерге гуманистік қатынастар ... ... ... өзгеріп отырады.Өйткені оның құрамындағы адамдар ауысып
отырады. Сол үшін педагогикалық жетекшілер қарым-қатынас және әсер ... жиі ... ... ... ... ұжымдағы қарым-қатынас
құрылымының көп деңгейлігін ескере жүргізу қажет.
Тәрбиенің ... ...... ... әр ... ... бара-
бар қатынастың қазіргі кездегі тәжірибесін форма есебінде беру ғана ... ... ... ... ... жоғары қоғамдық қарым-қатынас
деңгейіне бағыттап дайындау. Адамның тұтас жеке басын қалыптастырудың аса
маңызды ... мен ... ... ... ... ... ... эстетикалық және басқа жақтары балалар коллективі болып
табылады. Оны ... да ... тән ... жиынтығын сипаттайды.
Тәрбиені ұйымдастыру формалары және оларды жіктеу. Күрделі де көпқырлы
тәрбие процесі әр түрлі формалардың көмегімен ... ... Олар ... ... ... ... ... тәрбие жұмысының мазмұнына,
оқушылардың жас шамасына, ... ... және ... ... ... ... байланысты болады.
Тәрбиені ұйымдастыру формасы — ... көп ... ... ... ... Ол ... ... ұйымдастырумен байланысты нақты
процестерді белгілеу үшін қолданылады. Егер тәрбиені ұйымдастыру ... ... ... ... ... онда олар ... ... арасында қалыпқа түсіп келе жатқан қарым-қатынастарды,
сондай-ақ балалар коллективіндегі тәрбиелеу процесіндегі қарым-қатынастарды
бейнелейді. Осы ... ... ... алып келе ... мен тәрбиеленушілердің қандай позицияда тұрғанына байланысты
тәрбие процесі ... бір ... ... ... ... ету және бағыну қарым-қатынастарын, жұмсалатын ... ... ... қызметтің жоспарлануы мен ұйымдастырылуын, ... ... ... мен ... ... ...... процестің, құбылыстың ұйымдасу әдісі мен
тіршілік әдісін» білдіреді ... ... ... ...... элементтерінің ішкі байланысын бейнелейтін
және тәрбиешілер мен тәрбиеленушілердің ... ... ... ... ұйымдастыру әдісі. ... ... және ... ... «тәрбиенің ұйымдастыру формалары» ұғымы
қолданылады. Бұл да тәрбие процесін ұйымдастырудың әдістерін мегзейді.
Педагогикалық әдебиетте оқушылардың ... ... ... ... ... класс, оқушылардың шағын топтары мен
немесе жеке ... ... ма) ... ... жіктелуі беріледі.
Соны есепке алудан мынадай формалардың беті ашылады: ... ... ... ... ... және ... Бұл ... көп
таралған жіктеу. Ол ұйымдастыру формаларын ... ... ... ... тәрбие процесіндегі қарым-қатынастары, олардың
араласу ... ... ... ... формаларын тәрбиелік ... ... ... ... талпынушылық та бар. Мұндай жіктеуде
тәрбие формалары мынандай топтарға бөлінеді: ... ... ... линейкалар, лекциялар, баяндамалар, оқырмандар
конференңиялары, диспуттар, кездесулер, ауызша газеттер, радио, ... ... ... ... спартакиадалар, олимпиадалар
мен конкурстар, пионер және комсомол әрекеттері ауқымындағы жұмыстар, қызыл
ізшілдердің ... ... ... жас ... ... ... ... көрнекілік (мектеп музейлері, лениндік
мүйістер, бөлмелер, мен залдар, ... және ... ... ... ... ... ... творчество көрмелері, кітап көрмелері
мен жаңа кітаптар жаймалары, тақырыптық стенділер, т. б.) Мұндай ... ... ... шараларды бір рет өткізуді мегзейді (саяси хабарлар,
әңгімелер, экскурсиялар, жорықтар т. с. с). Рас, ... және ... ... ... бір ... ұзақ ... ... жұмыс
өткізуді көздейді. (Мысалы, қызыл ізшілдердің қызметі, тимуршылар жұмысы,
мектеп музейлері).
Тәрбиелік ықпал жасау ... ... ... ... ... да есте ұстау қажет. Тәрбие ... ... ... ... формалар тығыз астасып жатады ғой. Мысалға, саяси
хабарларды, оқырмандар ... ... ... істермен
байланысты. Саяси хабарлар, конференциялар барысында әр түрлі көрнекілік
құралдар ... да аз емес ... ... ... ... керсету т.с.с). Істің мәні ... ... ... ... ... болатындығында.
Жоғарыда келтірілген жіктеулер, әрине, тәрбие ... ... ... молшылығын қамти алмайды. Соңғы кезде жаңа ұйымдастыру
формалары шықты: әр түрлі ... ... ... қоғамдар, мәдениет
университеттері, мектептегі көркемөнерпаздар театрлары мен киностудиялары,
Лениндік оқулар, ... үш ... ... ... ... жас дзержинскийшілер отрядтары, ма-каренколық
отрядтар, комсомолдық ... ... ... еңбек звенолары,
штабтар т. б. ұйымдастырылады.
Тәрбие қоғамдық талаптарға ... ... ... Егер ... ... ... құрып жатса, ендеше ондағы адам ... ... ... мен ... ... рухында жүріп
жатуы қажетті. Жалпы адамзатгық құндылықтар қалыптастырудың маңыздылығын
ескерумен бірге әлеуметтік ортаның ... та, ... ... да ... ... ... ... жөн.
Қазіргі заман тәрбиесі гуманистік негізде болып, тұлғаның әлеу-меттік-
мәдени (өмір және әрекет-қылық кейпін таңдау және іске ... ... ... қалыптасуы), жауапкерлікті қаты-нас (құндылықтар таңдау)
бағыттарында дамуына орайласады. Мұндай ... ... ... ... және ... даму ... ... көңіл-күйге сәйкестігімен (көңіл-күй тәжірибесін
қалыптастырады), сұхбаттастығымен (екінші ... ... үшін ... ... ... ... ... жағдайға орай орындалуымен (негізгі
құралы – ... ... ... бағытталуымен (дамудағы тұлғаға
арналады) ерекшеленеді.
Сонымен, тәрбие - бұл жалпы, ортақ міндеттерді іске ... ... мен ... ықпалдасты әрвкеттерін қамтамасыз ... ... ... жүйе жағдайында мақсаты тұлға қалыптастыру болған
әлеуметтік процесс.
Берілген анықтаманың мазмұндық құрылымына зер салайық:
«мақсаты ... ... ... ... ... мәні- процесс
нақты мақсаты болғанда ғана тәрбие деп ататуы мүмкін.
«әлеуметтік процесс» мәні – тәрбие ... ... ... ... ... ... ... арнайы түрі.
«тұлға қалыптастыру» мәні - бұл тәрбиеге басқарым, оны іске ... ... ... ... ... ... ... ықпал
мүлде болмауы тиіс). Қалыптастыру екі өзара ... ... ... және ... ... іс-әрекеті.
«арнайы ұйымдастырығған тәрбиелік жүйе» мәні: неліктен жүйе? Себебі
практикалық іс-әрекет процесінде қандай да ... ... ... ... ... ... ... бәрі өзара байланыста, бірін-бірі
толықтырып, жетілдіретін болса ғана, оқу нәтижесі ... ... ... ... ... мәні-тәрбие
процесі кері байланысқа міндетті түрде негізделуі тиіс, ол ... ... ... ... ... әңгіме болуы мүмкін емес.
Тәрбие процесінде ықпалдасты іс-әрекеттердің арқасында тәрбие-ленуші
ұсынылған ұйымдастырылып, ... ... ... Осыдан.
тәрбиелеушінің басты міңдеті - оқушыны көргенін, оқығанын кайталап, оларды
өз бойына ... ... ... ... ... ... ... алатындай
оқу жұмыстарына қосудың жолдарын табу. Сонымен, тәрбие- бұл әрқилы ... ... ... ... ... теориясында мұндай бағыт
тұлғалық - іс-әрекеттік атауын алған. Оның мәні: адам ... ... ... ... ... ... әрі қызықтысын таңдайды.
Тұлғалық - іс-әрекеттік бағыттың ... ... ... сан қилы ... ... ... ... іс-әрекет барысында тұлға дамуына басшылық жасау;
- тұлға дамуы мен ... ... ... ... жеткізуші
тәрбиелеуші мен тәрбиеленуші арасындағы тиімді қызметтестік процесі.
Тәрбиенің күрделі ... ... ... бір ... ... ... ... Тәрбие жұмысына қойылатын аса маңызды талап
— оны ұйымдастырудың алуан түрлі формаларын қолдану.
Комплексті түрде жүргізу — тәрбие ... ... ... және ... ... ... сай, ... жағынан
ойластырылған үйлесімділігін талап етеді. ... ... ... және жеке-дара сабақ, процесінде ... ... ал ... әр түрлі бағыттағы бұқаралық түрткі болуының маңызы ... ... бір ... ... бір ... ... ... жеке-
дара оқу диспутпен немесе оқырмандар конференциясымен аяқталуы мүмкін.
Ұйымдастыра білген жағдайда олар ... ... ... ... ... ... ... қызмет ете алады.
Тәрбиенің жалпы әдістері және олардың жіктелуі. Әдіс дегеніміз— алға
қойылған мақсатқа ... ... ... ... ... қол жетуі үшін тәрбиешілермен тәрбиеленушілер коллективтерінің
бірлескен өзара ... ... ету ... мен ... ... ... немкетті қарап, одан тыс қалмайды.
Олар ... ... да ... ықпалды сезінеді, сөйтіп субъект ролін
ғана емес, тәрбие субъектісінің де ... ... ... ... ... нәтижесінде тәрбиеленушілер оған қатысушыларға айналады. Олар
алған хабарларын белсене қорытады, ... ... ... ... алған
білімдерімен, жеке басының тәжірибесімен және басқа адамдардың мінез-құлық
тәжірибесімен салыстырады. Егер тәрбиелеу әдісі сәтті таңдалып алынса ... ... ... ... жауап іс-әрекеттері
арқылы тәрбие міндеттерін шешуге себепші болады. Олардың санасы дамиды,
сезімі байиды, қажетті ... мен ... ... ... ... ... ересек адамдар (педагогтар, ата-аналар)
балаларға тәрбиелік ықпал ету үшін ... ... ... ... Бұл, сөзсіз, дұрыс емес. Тәрбиеленушілердің өздерінің ... ... ... жеке ... ... де ескерудің маңызы
үлкен. Педагогтар қызметі әдісінің оқушылар ... ... ... ... қажет.
Сөйтіп, тәрбие әдісі — мұғалімдер мен оқушылардың ұйымдасқан тәрбие
процесінде жеке адамның ... ... ... ... ... ... Әр әдіс құрал ретінде көрініс береді, тәрбиеші соның
көмегімен ... ... мен ... әсер ... әр ... іе-
әрекет ұйымдастырады. Ол оқушылардың іс-әрекетіне басшылық етуді қамтамасыз
етеді, оларды өзін-өзі тәрбиелеуге итермелейді, жеке адамның ... ... ... және ... беру ... ... формасы»
ұғымдарының өте жақын ұғымдар ... есте ... жөн. ... әдіс ... ... ... заңдылықтарынан
туындайтын болмысты практикалық және теориялық жағынан игеру ... ... ... ... емес.
Екінші тарауда тәрбие процесіне, бір ... ... ... және ... ... етуі, екінші жағынан,
тәрбиеленушілердің ұйымдастырылған және нысаналы іс-әрекеті ... ... ... ... бұл екі жағына әдістердің екі тобы
сәйкес ... ... ... және ... ... Олар әр түрлі
амалдар көмегімен жүзеге асырылады.
Тәрбиелеу тәжірибесінде ... ... бірі ... үлгі тұту
(тәрбиешілердің, қазіргі кезеңдегі және бурын ... ... ... ... т.б. жеке ... кең ... ... оқу құралында ол тәрбйе жұмысы жүйесіндегі нандыру туралы тарауда
қарастырылады. Тәрбие ... ... ... мен ... ынта ... жарыс, көтермелеу және жазалау сияқты әдістер
қолданылады. Олар ... ... ... ... ... ... педагогтар оқушыларға әр түрлі жанама ықпалдар жасау
тәсілдерін де аз ... ... ... ... ... ... Олар ... әрекет жасамайды, оқушыларға
жолдастары, оқушылар ұйымы арқылы әсер етеді, қызықты ... ... ... ... ... ... әдебиетті, өнер шығармаларын т.с.с.
пайдаланады. Балалардың педагсггикалық процедураға тап ... ... ... ... ... көп айта ... мін таға берген ұнамайды. ... ... ... тікелей
ықпал жасаудан өздерін-өздері тежегендері жөн. Тәрбиешілердің педагогикалық
позициясы кей жағдайларда тәрбиелеиушілерден ... ... ... игі әсер ... олардың жөнделуіне көмектесетіндей
әрекет етулеріне итермелейтін ... ... ... ... Қиын мінезді,
қияңқы, ашуланшақ балаларға жанама ... ... ... ... ... ... тікелей педагогикалық ықпал жасау көбіне ... бере ... Ол кері ... ... ... ... ... жасау
балаларда толық өзімен-өзі болуды, тәуелсіз болуды сезіну әсерін тудырады.
Психологиялық көзқарас тұрғысынан ұйым – баланың қоғамдық ... оның ... ... жүретін қоғамдық организм. Кез-келген
ұйым оны ... орта ... ... ... және т.б. ретінде
сипаттайтын ... ... ... ... біз ... ... келе жатқан жеке адамдармен істес боламыз. Оның ерекше тәрбиелік
функциясы да нақ осыған байланысты.
Оқушылар ... ... ...... ... ... ... қатынастарын құрған кезде көздеген мақсаттарының
бағыттылығында. Балалар ұйымы өсіп келе жатқан адамды біріктіре отырып, ... ... ... ... ... шарты мен құралын жасайды.
Қоғамның неғұрлым белсенді де мақсатты түрде ықпал ету ... бола ... ... өз ... ... ... ... ұйымын ұйымдастыруда балалардың өздерінің қарым-қатынасқа
деген қажетсінуі мен үлкендер алға ... ... ... ерекше
маңызды. Балаларды қоғамдық маңызды міндеттерді шешуге белсенді қатыстыра
отырып, ұйым жеке ... ... үшін кең ... ... ... сай түрлі формаларына өріс ... ... ... Бұл
жағдайда балалардың ұйымы тек сырттай лайықты деп ... ... зор. ... ... ... ... тәрбиелеу
функциясын гөрі екінші орынға шегіндірілуі ... ... оның ... ... ... әлеуметтік-психологиялық ерекшелігі мынада: үлкендер
ұйымдастырған балалар бірлестіктері ... осы ... тән ... ... ... ... береді. Әрине, сондықтан ... ... ... өзара қарым-қатынасының олардың жеке басын
қалыптастыру үшін шешуші маңызы ... ... ...... ... қарым-қатынасын қалылтастырып
қана қоймайды, сонымен бірге өріс ... ... ... ... ... орта мен ... ... табылады. Осы қатынастарды дұрыс құрып,
ұйымдастыру — тәрбие міндеттерінің бірі. ... ... ... оған ... ықпал жасауына мүмкілдік береді. Атап ...... ... жеке ... ... адамгершілік қасиетін
неғұрлым белсенді, мақсатты түрде қалыптастырудың шарты. Баланың өткен
буынының ... ... ... ұғымдарды қабылдау процесі
дегеніміз өту жағдайлары бойынша да, сондай-ақ механизмдері бойынша да жеке-
дара тәжірибені қалылтастыру процесінен ерекшеленетін ... бір ... ... ... ... қарым-қатынасында, өріс жаятын іс-
әрекетінде, өскелең ... ... оны жеке адам ... ... ... ... ... үлкел де арнайы
ұсынған жүйесінде жүзеге асады.
Іс-әрекеттің көп қырлы жүйесінде балалардың барлық қарым-қатынастары
қалыптасады, олар осы ... ... ... ... ... алуан
түрлеріне түрлі бірлестіктер де қатысады. ... бұл ... ... ... ... психологиялық ықпалы бірдей
емес.
Психологтар мен педагогтар балалар конгломераты, ассоциациялық топ,
кооперативтік топ және ... ... ... ... пен дамудың
әр түрлі деңгейіндегі бірлестіктер, ақырында балалар коллективі деп бөледі.
Жеке адамды тәрбиелеудегі қоғамның міндеті ... кез ... ... құру ... Тек оның ... ... — қалыптасқан-дамыған
балалар коллективі ғана қоғамның қойып отырған міндеттерін аша алады,
сонымен ... ... ... ... ... іске ... ... балалар коллективі тек қана толық ... бір ... ... ... ... іс-әрекеттерінің белгілі
түрлері негізінде қажет және мүмкін ... Шын ... әрі ... ... үшін ... пайдасына мақсатты түрде бірлескен
мазмұнды ... ... ... мен ... ... ... жету қамы, белгілі бір ұйымдастыру мен ... ... ... оған барлық мүшелерінің жоғары өзіндік іс-әрекет ету
дәрежесі, коллективтік өзара қарым-қатынастың ... ... мен ... ... ... ... ... өріс алған жүйесі, оның
басқа адамға ерекше қарым-қатынасы іс-әрекет құралы емес, мақсаты ... тән. ... ... ...... пен ... ... сипатын сапасын өзгертуге негізделген ұзақ процесс. I—II
кластардағы мектеп ... ... ... ... коллективтік қызметін ұйымдастыратып, ... ... ... ... III—IV ... балалардың өз жолдастары
арасында белгілі орын алуға қажеттілігі өседі де, тәрбиенің шарты мен ... ... ... ... ... Жеткіншектік шақтағы
балаларға өзара қарым-қатынасы кең құшақ ... ... ... ... ... тән. Бұл осы ... ... ... сапа ... ... оның басқа адамдармен қарым-
қатынасының қайта құрылуымен байлаыысты, ол ... әр ... ... құру, реттеу, бөгде адамның позициясын ескере отырып,
өзінің қимылын бағалау мен бағыттау іскерлігін ... Өзін ... ... үстінде 10—16 жасар мектеп оқушысыныц бұл ерекшеліктері дәл
осы тұста оны қоғамдық пайдалы ... ... ... ішіндегі көп
жақты қатынасқа неғұрлым икемді етеді. Оны іске асыру ... ... сапа ... ... ... негізгі
психологиялық ерекшеліктеріне сәйкес ... Бұл ... ... шыңдауың психологиялық шарты болып табылатын жеткіншектердің
өзін белсенділікпен бекітуі жүріп ... ... ... ... ... ... келмейді. Оның
қалыптасуы, дамуы кіші шәкірттік шақта басталады да, ал ... одан ... ... ... ... ... жатады.
Балалар коллективін дамыту дәрежесі балалардың ... ... ... ... және ... ... Балалардың
қарым-қатынасының өріс алған ... ... ...... ... мақсатты бағытта ұйымдастыру.
Мектеп оқушысы, әдетте, бір қатар ... ... ... ... ... ... ... керкемөнер, қоғамдық-ұйымдастыру) тұрақты,
уақытша және басқа ... ... ... ... ... ... міндеті мен функциясы қоғамдық пайдалы іс-әрекет,
қоғамдық өмір мен ... ... ... деп ... шәкірт үшін неғұрлым референтті болады. ... ... бала ... ... және ... белгілі қарым-
қатынасқа түседі, өзіндік орын ... оның жеке ... ... ... бір ... ... болады.
Балалар ұжымын мектеп оқушыларының өміріндегі негізгі орта деп қарай
отырып, біріншіден олардың ұжымдық қызметін өзіндік ... ... ... яғни ... ... ұйымдастыру қажет, онда мақсаты балалар
үшін тартымды болғандықтан әрбір оқушының белсенділігін оятатындай мотивке
айналуы керек. ... істі ... ... ... ... тең праволық позициясын, оның даму, өзгеру ... етуі ... ... күрделіленетін бірлескен іс-әрекет алғаш
қатысы бар коллектив үшін, содан соң мектеп үшін, кейіннен аудан, қала ... ... ... ... бірлескен жұмысын, ... ... ... ... ... жетудегі қажетті буын
болатындай етіп құрған жөн. Коллективтік іс-әрекетті осылай ... ... ... ... ... көмектесуге
ұмтылысын оятады, қоғамдық пікірді пәрменді түрде ... ... ... ... ... балалар әрекетінің мазмұнымен;
2) бұл ұжым қаншалықты тұтас іс-әрекеттің субъективті ісі ретінде
болатындығымен;
3) ... ... ... ... ... айқындалады. Барлық ұжым мүшелеріне әрбір бала үшін орнықты
жағдай ... ... ... ... аса ... ... ... объектісі ғана емес, оның субъектісі де. Әрбір
бала — осы ұжымның мүшесі, сондықтан да ... ... ... ... ... ... нақтылы қатысып, оны өмірде іске асырып,
көпшіліктің пікірін ... ... ... Жеке ... балалар
коллективінің тәрбиелік ықпалы, баланы белгіленген ... ... ... ... қысыммен емес, балаларды олардың ... ... ... ... ... ... баланың
дербестігін, инициативасын көрсету, даралығын дамыту үшін жағдай ... ... ... өрісінің байлығын ашып, оның моральдық-ерік
сапаларын қалыптастырады.
Ұжымшылдық — жеке адамның өзінің нақтылы іс-әрекетіне ... ...... іске ... ... ... тек ... жай қоғамдық ісіне ғана ... ... ... ... ... Нақ осы ... қоғамдық іс-қажеттілік болып
есептелетін қалыптасқан жеке адамның өзін-өзі көрсетуі болып өтеді. ... ... ... оның тар ... істеріне ғана көзқарасып
қалыптастыру арқылы қалыптастыруға болмайды, өйткені жеке ... ... бір ... ұжым ... табылатын кең шеңберлі мақсаттарға бағдар
алумен қамтамасыз етіледі.
Зерттеулер көрсетіп ... ... екі ұшты ... басты
себептерінің бірі (өз коллективінде ол жолдастық, өзара ... ... ... ал өз коллективінен тыс жерде
коллектившілдік қасиеттер ... өз ... ... ... ... жарысқа түсе отырып, мектеп оқушылары басқа коллективтің, кей
кезде жалпы іске зиян тисе де, ... ... ... тобының)
озып шығуына ынталанатын жағдайы да ұшырасады. Мұндай жағдай, ұжым әлі ... яғни онда ... іс үшін ... ... ... ... да ... жарыс бірінші орынға шығу мотивінен ... ... ... эгоизм сипатында болады да коллектившілдікті қалыптастыруға
көмектеспейді. Коллектившілдік «өз» ... ғана ... ... ... ... коллектившіл болу — тек қана өз коллекттивінің ісі ... ашу» ... ... ең ... - ... қоғамдық бағдар
беру жалпы іске творчсстволық көзқарас. Сондықтан да коллектившілдікті тек
қана өз коллективінің істеріне көзқарасқа сәйкес ... ... ... ... коллектившілдік қасиеттерін қалыптастыру жеке
коллективтің істері мен мақсаттарын белгілі дәрежеде абстракциялауды, бұл
істер мен ... ... ... ... ... неғұрлым кең
міндеттерімен байланысты екенін сезінуді қажет етеді. Нақ осы ... ... ... ... ... үшін дара ... ... арнайы ұйымдастырылған қоғамдық пайдалы іс-әрекеттің бағытына сүйене
отырып, балалардың қарым-қатынастарының берілген жүйесін дамыту үшін негіз
жасайтындай, коллектив аралық сан ... ... ... құру ... ... жалпы біртұтас, көп салалы коллектив құратын, тұрақты және
уақытша коллективтердің бірлестіктерінде ұйымдастырылатын іс-әрекеттің ... бір ... ... маңызы өте зор, себебі, бұл мектеп
оқушыларының жеке мүддесіне қосымша жаңа баға ... оны ... ... ... ... ... балалардың сан ... ... ... Мысалы, коллективтер арасындағы байланыстарды
нығайтуда уақытша бірлестіктерді мақсаттылықпен құру ... орын ... ... ... іс-әрекеттері қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... Бұл ... ролі мынада: әрбір бала неғұрлым белсенді позиция ұстайтындай
мүмкіншілік алатын ситуация ... ... ... ... және іс ... ... шарттар пайда болады. Шағын бірлестіктер
шеңберінде ұйымдастырылатын іс-әрекеттер ... ... ... ... жеке адам ... «жариялай алады», мүддесі бір, жалпы мақсат пен дара
жетістіктерге жетудегі қызығуы бірдей басқа ... ... және ... ... Нақ осы ... бала ... ... мен өзі үшін
маңызы бар топтағы өзара қарым-қатынасты ұғынады.
Балалардың бірімен бірге оқитын, ... ... ... ... ... ... ән айтатын, төртіншісімен туристік жорықтарға жол
тартатын және т. б. балалардың сан ... ... және ... көп және ... ... өте отырып, мектеп оқушысы әр ... ... онда ... бір орын ... ... оның ... ерекше роль
атқарады. Мұндай бірлестіктердің көп ... ... әр бала ... орын ... ... бар. Демек, балалар коллективін
құрудағы шешуші сәт, оның ... да бір ... ... ... кең көлемді қоғамдық мақсаттарға шығуы болуға тиіс, мұның өзі жеке
адамның коллектившілдік қасиетін белсенді ... ...... ... ... кең өрістетуді қамтамасыз етеді.
І1-тарау. Оқушылар ұжымын қалыптастыруда оқыту процесінің ролі
2.1. Оқытуды ұйымдастырудың формалары тұралы ұғым
Қоғамның даму ... жас ... ... ... де ... ... Оқытуды ұйымдастыру формасы – оқыту процесінің
міндеттерін іске асырудағы мұғалім мен оқушылардың іс-әрекеттерінің ... ... ... ... ... айтсақ – балалар мен
жасөспірімдердің өз еріктерімен және алдына белгілі бір мақсат қойып білім
дағдыларын ... ... ... ... топқа біріккен жас өспірімдердің
шығармашылық ... ... ... ... даму ... ... ... әр түрлі формалары
пайдаланылды. Оқыту формаларының ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығының және үдемелі
ғылыми техниканың өзгеруіне байланысты ... ... ... жеке ... ... Бұл ... дейін — дворяндар үйелмендерінде сақталды.
Ерте замандағы Вавилонияда, Египетте, Қытайда, ... ... ... ... ... ... сабақ бір топ оқушылармен өткізілді. ... ... ... ... дәл ... болмады, оқушылар
мектепке жылдың қай мезгілінде ... да ... ... ... ... білім беру ісіңе көтерінкі талап қойды.
Сондықтаң оқыту жұмысын ұйымдастырудың ... ... ... ... ... мұндай формасы XVI ғасырда Ресейдің ... ... ... Луцкая және басқа облыстар) тәжірибесінде пайда болды.
Мектептерде құрамы берік, белгілі жастағы ... ... ... ... ... ... ... әрбір оқу сабақ деп аталды.
XVII ғ. Я. А. Коменский сол облыстардағы мектептердің тәжірибесін
жинақтап ... ... ... ... сынып-сабақ жүйесін
дәлелдеді, оның кезеңдерін түсіндірді: оқу материалдарын баяндау; жеке және
барлық оқушылардың ... ... ... оқу ... сұрау.
Сабақта әр түрлі дидактикалық принциптер (оқытудың көрнекілік, жүйелілік,
тиянақтылық принциптері) пайдаланылды. Оқу ... ... ... ... ... ... ... жүргізілді. Бұл жүйе
оқытудың сынып-сабақ ... деп ... А. ... ... ... үш ... ... оқушыларды
оқытудың мүмкіншілігі туралы пікір айтты. Бұл жерде сыныпты әрбір он балаға
бөледі, оқуды әрбір ... ... ... оқушы-декурион жүргізеді.
Сол сияқты жүйе XVII ғ. аяғында-ХІХ ғ. басында ... ... ... оны
оқытудың белль—ланкастер жүйесі деп атады. Бұл жүйені жасаған қызметкері
А. Белль және ... Д. ... Бұл жүйе ... мұғалім оқуды 600-ден
астам оқушылармен үлкен залда өткізеді. ... ... ... ... ... ... оқушылармен оқуды мониторлар—топ басқарушылары
жүргізеді.
Оқытуды ... ... ... XIX ... ... ... ... К. Д. Ушинскийдің идеяларына қайшы келеді. Олар сабақта
ойлау, сұрақтар мен ... ... табу ... болу керек дейді. Демек,
оқытудың, дамыту тәсілдерін ... ... ... ... орыс ... ... оқытудың әр түрлі формаларымен (даль-тон-план, лабораториялық
бригадалық форма винетка-план, трамп-план, иена-план т. б.) ... ... ... ... ... ... ... даль-
тон-план (АҚШ, Дальтон қаласы) сабақты ... ... ... ... етеді. Сонымен бірге дальтон-план нәсіліне қарай
қабілетті, дарынды балаларды оқытуды жақтайды. ... ... ... ... ... ... тапсырманы орындайды, сынақ тапсырады, келесі
тапсырманы дайындайды. ... ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаты ... ... ... сын ... ... ... оқытудың әр түрлі
формалары шетел педагогикасынан ауысып, ... ... ... ролінің төмендеуіне, екіншіден, оқушылардың ғылым негіздерінен
терең ... ... ... әсер ... ... ... ... келген
оқытуды ұйымдастырудың көптеген формалары қатты сынға ... 1930 ... ... оқытуды ұйымдастырудың негізгі формасы сабақ болды.
XX ғасырдың бас кезінде америка философы—идеалист АҚШ педагогикасына
зор ... ... Джон Дьюи ... ... мектеп болмайды деген
болжау айтқан. Олай болса ... ... ... негізгі
формасы сабақта жойылады. Бірақ оның жорамал ойы ... ... ... дүние жүзі елдеріндегі мектептерде ... ... ... ... ... ... мақсатқа бағытталған мұғалім мен ... ... ... деп ... ... ... оқыту мен тәрбиешінің
мақсаттары, міндеттері, жүзеге ... ... ... ... дамиды, көзқарасы, адамгершілік қасиеттері қалыптасады. Сабақтың
шын ...... оның ... мен ... сүйеніп дамыту. Әрбір
сабақ логикалық, психологиялық және ұйымдастыру бірлігі болуы тиіс.
Логикалық ... ... ... яғни ... ... ішкі ... ... заңдылығы. Мысалы, қайталау—қорытындылау
сабағының бөліктері: қорытынды әңгіме немесе шолу лекциясы, жаппай сұрау,
кейбір ... ... ... сабақты қорытындылауы. Мұндай
сабақта, ... ... ... еске ... және ... ... ... іскерліктегі, дағдыдағы кемістіктер
толықтырылады; үшіншіден, оқылатын материалдардың маңызды идеялары толық
ашылады, ... жаңа мен ескі ... жаңа ... жаңа ... ... ... ... танымдық іс-әрекетіндегі
белсенділігі, жинақтылылығы. Танымдық іс-әрекеті түйсік, қабылдау, ойлау,
зейін ... ... ... ... ... бірлік — бұл іс-
әрекетінің мотивтерін жасау. ... ... ... ... және ... ... ... туралы жоғарыда айтылған
болатын. Сабақтың психологиялық бірлігі оқушылардың дербес ерекшеліктерін
(темперамент, ... ... ынта т. б.) ... ... ... ... бұл
жеке адамның дербес — типологиялық ерекшеліктері.
Ұйымдастыру бірлігі — бұл ... ... ... және ... ... ... бүкіл сабақ бойында оқушыларды ... ... ... оқушылар үшін тиімді және қызықты етіп өткізу үшін не керек?
Сабақты осы ... ... ... ... үшін ... ... мұғалімдер (М. Н. Скаткии, М. И. Махмутов, В. Ф. Шаталов, Е. Н.
Илыш т. б.) ... ... ... ... ... ... жағдай, бұл мұғалімнің шығармашылық жұмысы, білімнің белгілі
көлемі мен сапасынын шындығы, ынтымақтастық, яғни мұғалім мен ... ... ... лабораториялар мен кабинеттердің қазіргі
заманға лайық жабдықталуы. ... ... ... — бұл ... ... және ... заңдылықтарын сақтау және тиімді
етіп пайдалануды қамтамасыз ету, сонымен бірге жаңашыл мұғалімдердің іс
тәжірибесін терең зерттеп, ... ... ... олар ... ... ... енгізеді.
Мектепте сабақ қандай дидактикалық талаптарға жауап беруі тиіс?
Сабақтың міндеттері білім, даму және тәрбие мақсаттарымен ... ... ... қойылатын кейбір талаптарды қарастырайық.
1. Сабақтың дидактикалық мақсатының айқындығы. Әрбір сабақта оқыту
және тәрбие ... дәл ... ... Оқыту мақсаты дегеніміз жаңа білімді
меңгеру, іскерліктің, дағдының қалыптасуы, ... ...... қасиеттерді қалыптасыру (белсенділік, ұқыптылық, жинақылық,
орындағыштық, өзін-өзі билеушілік т. б.). Бұл мақсаттар ... және ... ... іске ... ... Оқу ... ... анықтау. Сабақтың дидактикалық
мақсатына сәйкес, яғни балалардың білім деңгейін, жас және ... еске ... ... ... ... ... оқу материалын
таңдап алу.
3. Оқыту мен тәрбиенің бірлігі. Оқыта ... ... ... ... ... ... адамгершілік қасиетін
қалыптастыру. Білім беру мен тәрбие міндеттерін ... ... ... мен оқушылардың іздену іс әрекетінің нәтижесіне байланысты.
4. Оқытудың ұтымды әдістерін таңдап алудың сабақ типтеріне, сабақтың
әрбір ... оқу ... ... сәйкестігі.
5. Сөз бен көрнекілікті үйлестіру, қазіргі ... ... ЭВМ, ... ... ... ... ... бәрі оқу еңбегінің өнімділігін арттырады, уақытты үнемдеуге
мүмкіндік береді, ... ... ... жеңілдетеді.
6. Оқушылардың білімді терең ұғуын, сонымен бірге сабақта олардың
зейінін, есін, ... ... ... ... ... ... ... ... ... дер ... бастап, сабақ уақытын
тиімді, нәтижелі пайдалану.
Сонымен, негізгі талаптарды кешенді түрде жүзеге асыру- оқыту процесін
жақсы ... ... ... ... ... ... бірі.
Осы талаптардың негізінде қарастырсақ. САБАҚ—бұл бір-бірімен өзара
байланысқан тұтас жүйе, мақсат, оқу материалын ашу ... ... ... құрылымы, оқытудың нәтижелері т. б.
Сабақ құрылымындағы басты элементтердің бірі — жалпы дидактикалық мақсат.
Оны үшке ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру;
ә) даму—оқушылардың өз бетімен танымын ... ... ... шығармашылық қабілетін дамыту;
б) тәрбие — ғылыми дүниетанымын, құнды құлықтық ... ... ... ... сабақ оқушыларды білім жүйесімен қаруландырып қоймайды, ол
тәрбиелеуші міндеттерінде атқарады.
Оқытуды сабақта ұйымдастырудың әр түрлі формаларына ... ... және ... ... ... мұғалімдердің барынта күшті, қабілетті барлығын жұмысқа тарта
және ... ... ... ...... ... ... мәжбүр етпейді, оларды атап айтқанда, оқу іс-әрекетіне
қатыстырады. ... ... ... мен ... ... ... ұжымдық мәні әрбір баланы оқытады, тәрбиелейді, ал әрбір бала
жолдастарымен бірге оқыту, тәрбие ... ... ... ... қатысады. Әрбір бала сабақта кезек бойынша әр баламен жұмыс істей
отырып, кейде үйретуші, кейде үйренуші ... ... ... ал ... баланы оқытады және тәрбиелейді.
Оқудың ұжымдық формасы динамикалық (қозғалғыш) жұп немесе ауыспалы жұп
түрінде өтеді. Бұл жерде оқушылар ... ... ... ... ... бала ... бойынша әр баламен кездесіп жұмыс істейді.
Демек, барлығы жұптасып жұмыс істейді, бірақ жұптардың құрамы үнемі ... ... ... ... ... іске асырылады?
Әрбір минут сайын балалардың ішінен біреуі тез жан-жаққа қарап бір
оқушыны табады, сергімен ... ... ... бітіре бастаған оқушы
қолын көтеріп, оған белгі береді. Осыдан кейін екеуі ... ... Бұл ... ... ... В. Ф. Шаталовтың тізбек ... ... ... ... болады.
Оқытуды ұйымдастырудың топтық формасы сабақта қолданылады, бірнеше
топқа бөлінеді. ... ... 4-5 ... ... ... ... ... орындайды. Мысалы:
а) талдауды және материалды салыстыруды қажет ететін ... ... ... ... тапсырмалар;
б) теориялық материал негізінде ... ... ... ... барынша жауап үшін оқушылардың
бірлесіп жұмыс істеуі қажет. Осыдан кейін әрбір оқушы ... ... өз ... орындайды. Әрбір топтың жұмыс қортындысы ұжымдық түрде
талқыланады. ... ... ... ұсынысы бойынша ... ... ... жеке ... ... және ... әрбір
мүшесінің бағасын жинақтайды.
Сабақта жұмыстың мұндай формасы оқушылардың өзара әрекеттесу
тәсілдеріне ... ... ... олар ... ... ынтымақтастық,
өзара жәрдем, өзара ... ... ... ... тұйық
оңашалануын, ... ... ... ... ... ... әрбір оқушы тапсырма
алады, оны өз бетімен орындайды. Тапсырманың түрлері: тіл ... ... ... ... ... ... ... оқу
кабииеттерінде тәжірибе жасау, оқу-тәрбие учаскесінде жеке ... ... ... ... ... ... саяхат
жеке тапсырмаларды, үйге берген оқу тапсырмаларын орындау т. б. ... ... ... өте ... түрі бағдарламалап және
компьютерлі оқыту.
Жоғары ... ... ... ... оқып ... ... ... Бұл өз бетімен іздену жұмысының өте ... ... ... ... ... әдебиеттерді, материалдарды, құралдарды ... ... ... ... Олардың негізінде оқушы
семинарларда сөйлеп, өзінің пікірін айтады.
Оқушылардың өз ... ... ... ... ... терең және
берік игеруге ғана мүмкіндік туғызбайды, ол жеке адамның ... ... ... ... ұйымшылдықты, өзініц түпкі ойына жету
мақсаттылығын қалыптастырады.
Сонымен, оқыту формаларын ... алу, ... оқу, ... ... екіншіден, оқу ... ... ... ... ... ... оқу ... процесіндегі ең басты тұлға — бала. Егер мұғалім әрбір балаға
сабақта дербес назар ... дер ... ... зер салса, онда әрбір
оқушы өзін мұғаліммен теңмін деп сезінеді, оның, адамгершілік көмегін ... ... ... ... педагогикасы жағдайында барлық
балалар жұмыс істен білуді, ойлауды сүйеді, қуаныш етеді.
4. ... ... ... ... сабақтан басқа оқытуды ұйымдастырудың бірнеше формалары бар:
оқу саяхаты, семинар сабақтары, ... ... үй оқу ... т. б.
Саяхат пәндер бойынша жоспарланып, мектептің жалпы іс жоспарларына
кіреді. Саяхатты ұйымдастыру үшін түрлі ... ... ... ... табиғат, өндіріс жатады.
Оқу саяхаты оқытудың дидактикалық және политехникалық принциптерін
іске асырады, ... ... ... ... өсімдіктер
дүниесін, тірі организмдерді зерттеуге мүмкімдік ... ... ... Оқу ... ... ... саяхат — жаңа тақырыпты (оқу материалдарын) түсіндіру
алдында оқушылардың қажетті білімді жинастыруы;
ә) кезектегі ... — ұзақ ... ... үлкен тақырыппен жұмыс
істеуі, кейбір мәселелерді иллюстрациялау;
б) қортынды ... ... ... тарауы аяқталғаннан кейін
өткізіледі. ... ... ... оқу ... ... және
бекіту.
Саяхатты өткізу үшін жоспар жасалады, онда мынадай мәселелер
бейнеленеді:
1. ... ... және ... ... ... ала объектіге байланысты түрлі жұмыстар
жүргізіледі: ... ... ... т. ... ... ... ... жұмыстар: бақылау, өлшеу, сурет салу,
есептеу, жазып алу, ... ... ... ... бірнеше топқа бөліп, оларға нақты тапсырмалар беру.
Мысалы, бірінші топ—бақылау, өлшеу, екінші топ — ... ... ... ... ... алу жұмыстарын орындайды.
Кіріспе сабақта мұғалім ... ... ... ... ... ... талқылайды.
Саяхат біткеннен кейін оқушылармен оқу конференциясы өткізіледі. Онда
оқушылар алған тапсырмалары ... ... ... сөз ... ... ... сыныптар оқушыларымен өткізу өте тиімді болады.
Ең соңында конференция жұмысын жетекші мұғалім қорытындылайды.
Семинар сабағы — бұл жоғары сыныптарда тарих, әдебиет ... ... б. ... ... ... Семинарға қатарынан екі сабақ беріледі,
онда 2-3 мәселелер қарастырылады. ... ... ... үшін ... ... ... жинайды, бақылау жасайды, кітапханаға, музейге,
көрмеге, архивке ... ... ... қосымша әдебиеттерді
зерттейді.
Семинар сабақтары оқушыларды өз бетімен жұмыс істеуге ... ... ... жете ... өз ойын мазмұндап дәлелдейді.
Демек, семинар сабақтары ... ... ... ... элементтерімен
таныстырады.
Практикумдар — курс тарауы аяқталғаннан кейін оқушылардың өз бетімен
орындайтын лабораториялық жұмысының кешендісі. Лабораториялық ... ... ... дербес орындайды, эксперименттік есептер шығарады.
Мұғалім оқу бағдарламасының материалдарын және ... ... ... ... практикумдар тақырыбын анықтайды. Оқу жоспарындағы
сағаттардың есебінен практикумдарды ... 6-8 ... ... ... ... ... химия, физика, биология пәндері
бойынша өткізіледі.
Факультативтік сабақтар — ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың ғылыми-теориялық білімін, танымдық
ынтасын, шығармашылық ... ... ... ... ... беру ісінің тиімді формаларынық бірі. Факультатив ... ... ... ... ... ... базистік оқу жоспарының жылжымалы
бөлімінде 5-ші сыныптан бастап өткізіледі.
2.2. Даму кезеңдерінде оқушылардың іс-әрекеті мен қарым-қатынасын
ұйымдастыру ... ... да ... ... ... ... ... жүйесінде көрінеді. Сондықтан синтетикалық сипатының біртұтастық
объектілері жасалмайынша субъектінің іс-әрекетінің сәтті болуы мүмкін ... ... ... ... бір ... ... ... нәтижесінде пайда болған объектілері, субъектінің іс-әрекетінің
сыртқы талаптарды орындау тәсілдері мен адамның субъекті – ... ... табу ... ... ... еңбек субъектісі мұғалім болады. Мұғалімнің
еңбек құралдарының өзіндік сипаттары – ол оның ... ... ... ... байланысты, білім сананың біртұтастық объектісі ... ... (Н.И. ... мұғалімнің іс-әрекеті, оның білімі
және тәжірбиесі кәсіби шеберліктің деңгейіне тікелей қатысты екендігі анық.
Қажетті тәжірбиені жинақтауға әкелетін іс - ... ... ... ... ... ал ол «оқу-методикалық» құралдарының өзінде
орныққан. Бірақ бұл іс-әрекет ... ... ... ... егер ... толық айқын болмаса, еңбек субъектісінің зейіні ... ... ... ... ... еңбек субъектісінің әрекеті объективті
өмір сүретін кәсіби іс- әрекеттің объектісіне сәйкес болмайды.
Диалектикалық-материалистік философияда жеке тұлғаның ... ролі ... ... зерттелген. Адам іс-әрекеттің субъектісі
ретінде психологиялық зерттеулерде көрсетілген. Бірақ, негізінен, тек XX
ғасырдың 60-шы ... ғана ... ... оқушылармен өзара әрекет
ретінде қарастырылып еңбектер жарық ... ... ... еңбектері
(Ш.А. Амонашвили, В.А. Сухомлинский, А.С. Макаренко және т.б.) ... ... ... іс- ... нақтылы субъектісі ретінде
қалыптасса, оқу- ... ... ... арта түсетіндігіне куә етеді.
Міне, сондықтан да мектептегі ... ... ... және ... іс- ... ... ... көрінеді, мұғалім іс-
әрекеттің объектісі ретінде оқушыны емес, педагогикалық процесс деп есептеу
керек. Мұғалім даярлаудағы ... ... ... ... ... біртұтастық тұлғаны қалыптастыру проблемасын, біртұтас педагогикалық
процестің ерекшеліктерін есепке алмай шешу мүмкін емес (В.С. Ильин);
- мұғалім іс - ... ... тек қана ... жету ... емес (Ю.К. ... егер оқушының іс - әрекеті назардан тыс қалған болса, педагогикалық
еңбекті ғылыми түрде ұйымдастыру мүмкін емес (И.П. Радченко);
- ... ... іс - ... ... тек қана ... процесті ұйымдастыру негізінде мүмкін болады (М.И. Кондаков);
- біртұтас педагогикалық процестің ... ... ... ... үшін ... ... ... одан әрі дамыту
өте күрделі болады (Ю.А. Конаржевский);
Мұғалім іс - әрекетінің ... оқып ... ... педагогикалық
процестің мәнін анықтау керектігін қажет ... ... ... - мән бұл ең ... ішкі, біршама заттың тұрақты
жағы (немесе оның жақтары мен қатынастарының қосындысы). Мән ... ... одан ... ... мен ... ... ... біртұтас педагогикалық процестің мәні туралы түсінік
ғалымдардың ... ... күш ... ... жинақталады,
өйткені педагогикалық құбылыстар компонентерінің, қасиеттері, заңдылықтар
туралы дербес білімдері бірте - ... ... ... ... ... әлі ... ... білім емес. "Педагогикалық процесс" деген сөздік
(термин) ғылыми айналымға XIX ғасырдың екінші жартысында (П.Ф. ... ... ... ... тек қана ... теориясы, іс
- әрекет теориясының дамуы арқылы ... ... ... ... ... ... мүмкін болды.
Педагогикалық процестің мәні туралы әртүрлі ... ... Н.К. ... А.С. ... М.А. ... Б. Т. Лихачев, Ю. К.
Бабанский, В. М. Коротов және т. б.) зерттеу жалпы ... ... ... ... ... ... назарларына педагогикалық
процестің әртүрлі жақтары білікті ... ... ... ... ... процестің мәні туралы қалыптасқан түсініктердің сыртында
мұғалім үшін өте маңызды бір қатар ... ... ол: не ... біртұтас
педагогикалық процесс оқыту мен тәрбиенің ... (А.Ф. ... ... оның ... даму және тәрбиелік қызметтерінің бірлігі қалайша
қамтамасыз етіледі ... ... ... ... ... анықталады (С.Т.Шацкий, Н.К.Крупская, В.А.Сухомлинский);
өзара әрекет тек қана оқудан тыс уақытқа тән бола ма (А.С. ... ... ... қандай ерекшеліктерін білу оның бағытты
дамуының мәселелерін шешуге көмектеседі (Б.Т. ... және ... ... (В.С. ... И.П.Радченко) және т. б. Пайда болған
сұрақтарға жауап ... ... ... — ол ... ... барлық сапалары мен қасиеттерін сипаттау. Ал бұл қойылған
сұрақтарға ... ... ... ... ... жауап.
Бір деңгейден (жеке құбылыстарды сипаттаудан) басқа тұтастықтың мәнін
және оның бөліктері арасындағы өзара байланыстылығын анықтау ... ... ... ... ... ... Жекелік абстрактылықтан нақтылыкқа
көшу күрделі құбылыстарды теориялық талдау әдісі болады, ал оны ... ... ... ... болып сипаттап қолданады. Жасалған
көрсетілген әдісінің ерекшеліктерін В.И. Ленин осы әдістің орнын және оның
нақтылы ... ... ... жігі жалпы ғылыми талдау үшін
қолдануды көрсетеді.
Затты ... ... ... болып заттың басқалармен
байланысы мен дербес өздері емес, белгілі бір ... ... ... ... бірі ... оған қатынасы бар. Бірақ бұл мұндай
мүмкіншіліктің болуы, егер эмпирикалық ... ... ала ... жасалып, ұғымдар мен анықтамаларда тұтастықтың жалпы жақтары мен
байланыстары көрсетіліп белгіленсе ғана мүмкін. Онда тұтастыққа ... ... ... ... ... ... болады (А.Н.
Шептулин).
Қандайда болмасын объектіні тұтас қарастыру ... оның ... ... өз ... ... жүйе ... есебінде қарастырылуы,
мүмкін яғни, таным, соның ішінде педагогикалық шындықты тану осы аспектіде
нақтылы таным ... ... ... ... тәсілмен елестету, онда
шындық әртүрлілігінін бірлігі ретінде оның өмір сүруінің әртүрлі ... ... ... ... болады. (Ж. М. Аблильдин).
Біртұтас объектіні (немесе объективтік ... ... ... ... ... ... ... елестету мүмкін емес.
Жүйелілік бағыттағы көзқараста педагогикалық процесті элементарлық
бірлік "кереге көз" ... ... ... оны моделсіз ретінде
құрастыруға ... ... ... ... ... көз") ең аз ... ... болуы керек: өз нәрсенің ... ... аша алуы ... ... ... ... түрде емес (керісінше, оның өзі құбылыс
басқа жақтары мен қасиеттерімен ... ... ... абстракция осы нақтылы көп нақтылықтан абстракциялаудың шегі
соңы ... ... әрі ... сай кеселсіз көрсету мүмкін емес. Немесе
былайша айтуға болады: ... ... ... біртұтастықтың
дамымаған бастамасы, яғни тұтастық барлық басқа созылатын, шығатын ... ... (М.М. ... ... ("кереге көзді") марксистік педагогикада
негіздеуге көптеген зерттеушілер және оның әртүрлі объектілеріне ... ат ... ... А.П. Сидельковский, М.И. Алексеев, В.И.
Загвязинский, Г.И. Легенький және т.б.). ... бұл ... ... жеткілікті дәрежеде емес еді, себебі оны жасаушылар қойылатын
методологиялық абстракцияны анық ... мен оны ... ... талапты бұзған еді. Белгілі бұл бағыттардың әлсіздігі мынадан
байқалады, ... ... ... бір ... ... ... онда
педагогикалық теория өзінің дамуының ғылыми негізделген логикасына ие ... (М.А. ... ... ... ... ... қайта жасауға бастапқы
абстракция көмегімен ол жанама бөліктердің ... ... ... ... ... Олар ... объективті сол процестің өзара қарама - қайшы
мәндерді шарасыз өтулері керек.
Бірінші сыныптың өзінде бала үшін оның ... ... ... ... қатынасы тартымды және маңызды болады. Бастауыш ... ... ... маңыздылығының арта түсуі кездейсоқ емес:
себебі кішкентай оқушы өмірінде мұғалімнің маңызы зор, ол үшін ... ... оның ... даналығының маңызы зор, оның
жетістіктері қандай мұғаліммен кездескендігінен қатты байланысты ...... ... ... ... тәжірибесі жинақталады, тұрақты қатынас
өрісі қалыптасады, мұғаліммен қатынасының маңыздылығы ... ... ... ... де ... жойылмайды.
Бірақта зерттеулердің (А.С. Макаренко, Т.Е. Конникова; Л.И. Новикова;
М.Н. Шульд және т.б.) мұғалімнің оқушылармен ... ... ... ... іс - ... ... оқу ... тактикалық
көмек көрсету арасында тепе-теңдіктің керектігі анықталған. Онда ... ... ... ... ... ақылдауға келеді, себебі
олар өздерінен үлкен адамдар ... ... ... ... ... олар ... жақсылық жасаса да және ... ... ... сенімді. Міне бұл мұғалім мен ... ... ... ... ... ... мәнін құрайды, одан
оқушының мектепке сол мұғалім беретін ... оның ... ... ... өмір ... ... ... болады.
Екінші мектеп педагогикалық процестің ... ... кем ... Бұл ... ... ... қарым - қатынастары
Н.К. ... ... ... ... рет ... ұжымындығы
қатынастардың тәрбиелік ролі туралы ойды айтқан болатын. Ал А.С. Макаренко
нақтырақ болды ол: "ұстаздың жұмысы бастақы ... тым ... ... керек.
Оның жұмысының мәні ұжымның жеке тұлғаларға талабын ... ... ... ... ... ... тәрбие жүйелері әлі өмірге келмеген
тарихи кезеңге жатады. ... ... ... халықтың тәрбиенің қозғаушы
күштері, жетілген адам тұлғасы жайлы ... ... ... ... ықпалы педагогикалық процеске саналылық элементін ... ... ойды ... нәтижесінде өзіндік жетілуге ұмтылып,
табиғатпен үндестікке кемелдену ұғымы туды.
Педагогика халық өмірінің барлық ... ... ...... шығармашылығында көрініп жатқан тәрбие саласындағы түсініктер,
көзқарастар, пікірлер, сенімдері, идеялар, дағдылар мен ... ... бұл, ... ісіне тікелей не жанама түрде қызмет ... ... ... ... нәрсе.
"Халық шығармашылығын кең құбылыс ретінде қарастыру керек. Себебі ол
өзіне еңбек әрекетінің сан алуан ... ... ... ... ... фольклор, ойындар, билік, халықтық киім, бейнелеу және
сәндік ... ... ... ... ... белгілерін сақтап
ол ұдайы дамуда және жаңаруда, қалай болғанда да өз уақытының айнасы болып
табылады" ... ... ... ... ... ... мейрамдар, салтанаттар өзінің сезімді
мәнерлілігімен эстетикалық реңділігімен жастарға адамгершілік ... ... және ... ... ... жетілдіруді халық мейлінше нақты және анық түсінді: сөз
жетілген синтездік бейнесі ғана ... ... ақты ... ... адамгершілік, құлың, әсемдікке жетілуді қалыптастыруды қамтамасыз
ету жайында болды.
Адамдық жетілулердің мәні мен ... ... ... тәрбиенің
халықтық идеалдарының орнықтылығы куә етеді. Жетілген Тұлғаның ... тек ...... ... ... жоқ, олар ... ... байланысты алға шықты, яғни сөз бен істің ... ... ... тұтастарының бірі болып табылады. Халық жеткіншек
ұрпақ тәрбиесін жақсартуға қашанда қызуғышылық ... ... ... құлайлы жағдайларда қолдану шеңбері біргіндеп кеңейе түсті:
отбасы тәжірибесі бүкіл ... үшін ... ... ... ... өзін-өзі
іс жүзінде көрсеткен ауыл тәжірибесі бүкіл ... ... ... ... озат ... ... беру және пайдалану жекеден
жалпыға қарай жүрді, өз балаларын ... ... ... ... тәрбиелеу жайлы қамқорлыққа алып келді.
Қазақстан Республикасының білім ... ... 5 ... 1993 жылы ... ... Қазақ халқының өзіне тән ерте заманнан жиып-терген ұлттық "тәлім-
тәрбиесінің" асыл қазынасы мол ... бар. ... ... ... ... іс-әрекет, әдет-ғұрып, салт-дәстүр ... ... ... ... ... баланың дүние танымын, сана-сезімін
мінез-құлқын қалыптастыратын тәлімдік ... ... ... мен ... ... ... ... ғасырлар бойы жинақтап, іріктеп алған озық
тәжірибесі мен ізгі ... жас ... ... сіңіру.
б) Тәрбиенің негізгі ... дені сау, ... ... ... ... ... биік, мәдениеті, ... ... ... ... ... да игі ... адамды тәрбиелеу.
в) Ұрпақ тәрбиесі тілден ... ... ... ... ... ... ... де тіл.
Тәрбиеші ұжымдағы тәрбиеленушілердің арасындағы нақтылы қатынастарды
ескеруі ... Бұл ... ... ... олар ... ... тыс
қалыптасқанда олардың көпшілігі тәрбие бағытында қолдануы мүмкін.
Бұл процестің тиімділігі ... ... іс ... мен ... одан әрі ... ... арнайы ұйымдастырылған
ерекше бір іс-әрекет ретіндегі коллективтік қатынастары оқушыларда мақсатты
бір-бірін тұлғалық қабылдау мәдениетін тәрбиелеу, ... ... ... ... ... жеке дара ... көрсету, ұжымда өзінің жүріс-
тұрысын өзі реттеу және әлеуметтк тиімді өз орнын ... ... ... ... әрекеттерімен байланысты тәрбиелеуші
механизмінің мәні сол бұл тетік бірінші көрсетілген тетік сияқты тек ... ... ғана ... ... және ... ... Сонымен қатар іс-
әрекет ұжымдық және мұқият ұйымдастырылған болуы керек, сонда ғана іскерлік
ынтымақтастықпен ... ... ... ... үшін ... жасалынады.
2.3 Оқушылар ұжымын қалыптастыруға бағытталған іс- тәжірибелерден мысалдар
Оқушылар ұжымы ... ... ... ... – балалар мен
жасөспірімідердің өз еріктерімен және алдына белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... топқа біріккен жас өскіндердің
шығармашылық әрекеттерінің үрдісі деуімізге ... ... одан ... үшін ... ... ортаның қалыптасуы негізін ... ... ... жөн деп ... ... яғни ... бір ғылыми-
зерттеу обьектісінің шығу тегінің себеп-салдарын, методологиялық негіздерін
арнайы ... мн ... ... ... ... ... Демек, біз қарастырып отырған обьектіміздің пайда болуы
және оның пайда болуына әсер еткен факторлар мен басқа құбылыстарды ... ...... ... ... зерттеу жұмысына негіз боларлық
тұтқа болары хақ.
Оқушылар ұжымы деген атау – ұжым, оқушы, ... ... ... ... ... атауларымен тығыз байланыста отырып педагогикалық
зерттеулерде жиі қолданылады. Оқушылар ...... ... деп ... ... кезедеседі.
Оқушылар ұжымының даму кезеңдерін ... ... көп ... ... ... ... оған ... педагогикалық талдау
жасайды. А.Макаренконың аталмыш озық идеалары «Педагогика және психология»
түсіндірме сөздігінде ұғынықты сипатталады. ... «.. ... ... ... айқындаған. Ол балалалр ұжымы дамуының кезеңдерін
мақсатына, іс-әрекетіне, мазмұнына, тәртіпке, балалардың қарым-қатынасына
тәуелділігіне байланысты ажыратты.
Бірініші кезеңде – ... ... ... ... үшін ... ... ... Талап қою арқылы балаларды мінез-құлық нормасына үйретіп,
әлеуметтік ... ... ... ұжым ... ... ... Бұл ... тұлғаға
талап қою ұжым арқылы жүзеге асырылады.
Үшінші ...... ... ... топтың және ұжым іс-әрекетінің
дамуымен сипатталады, онда қоғамдық өмірдегі деректерді, ... ... ... ... ... ... ... пікір пайдаланылады..»,-атты тұжырымдар арқылы А.С.Макаренконың
оқушылар ұжымында тәлім-тәрбие ... ... ... ... ... ... ... байқаймыз.
Көрнекті ғалым Павел Блонскийдің пайымдауынша, ... ... ... тану ... ұжымның әр мүшесінің мінез-құлық ерекшліктеріне
мән беру керек деп санаған. Ол 1928 жылы ... ... ... ... ... ғылыми авторларының бірі бола жүріп,
аталмыш жинақтың «Балалар ... ... ... ... ... ... тәлім-тәрбие мәселелерін педология ғылымдары негізінде
қарастыру ... ... ... еңбектер педагогика ғылымындағы тәрбие мәселелеріне қатысты
зерттеулерде басшылыққа алынып келгені рас. Бірақ, соңғы ... ... ... ... ... ... қатысты еңбектерде жоғарыда аталған
ғылым-педагогтардың біз ... ... ... ... ... ... ... байқалады. Ондай көріністердің белең алуы
– ұжымдық тәрбие жұмыстарының бір ... бір ... ... ... ... ... ауытқып, жас ұрпаққа ұлттық тәрбие беруде мол
тәжірибе ... ... ... ... терең
назар аудармай келгендігінен деп қорытынды жасаймыз. Аталған анықтамалар
жиынтығы оқушылар ұжымы туралы жалпы сипаттама ... ... ... ... ... ... және «ұйым», «оқушы» және ... ... ... ... ... ... мәселелер жөнінде түсініктеме беруді
жөн деп санаймыз. Біздің ойымызша «ұжымның» да ... да ... ... ол – ... ... ... ... шешуге және көздеген ... ... ... ... ... ... топтары. Оқушылар мен
балалардың топтасуы – жай құбылым емес екені белгілі. Ұжымдық топтасуды –
балалар мен ... ... мен ... ... десек, ұйымдық құрылымды – ұжым жетістіктері мен мәртебесін
анағұрлым жоғары деңгейге көтеруге ... ... ... демекпіз.
Айталық, белгілі ұжымның озық дәстүрлерін, немесе шығармашылық жетістіктері
мен бастамаларын жинақтау, тарату, насихаттау үшін және ол ... ... ... үшін бір ... ... ... топтарды
біріктірген ұйымдқ бірлестіктің әрекеті мен талабы анағұрлым тиімдірек
болады деп санаймыз. Оның ... тағы бір ... – ұжым ... педагогикалық тұтастығында. Олардығ тұтастығы оқушылар арасындағы
қарым-қатынастарды реттеуге, ... пен ... ... ... ауқымды
тәлім-тәрбиелік іс-шараларды өзара ынтымақтаса отырып жүргізуге, оқушылар
ұжымында өзін-өзі басқару жұмыстарын оңтайлы ... және ... ... бірлесе отырып мазмұнды-мақсатты жұмыстар
жүргізуге зор мүмкіндік тудыратыны ... Әр ... ... ... ... ... ... кейні ол дәстүрлердің бірнеше ұжым
топтардың қажеттілігіне айналуы – мақсаты мен ой-арманы бір ұжымдардың ... ... ... ... ... ұжым әрекеттерінің айрықша
белсенділік ...... ... ... қалыптасуына негіз
болмақ.
Американдық ғылым-педагог Джиллдің «Мектеп республикасы» атты ... ... ... ... басқару жүйесінің пайда болуы -
әлеуметтік ... ... рас. ... ... ... ... ... оның педагогикалық бастама ретінде жер-жерге
таралуы мүмкін болмас еді. Мұндай тәжірибелердің білім мекемелерінен қолдау
табуы – оқушылар ұжымындағы ... ... ... ... ... ... ... туғызды. Солардың бірі Ұлыбританияда пайда
болған ... атты ... мен ... ... ... ... мағлұматтар негізінде бүгінде мектептегі оқушылар
ұжымында тәрбие жұмыстарын ... ... ... қоғамдық
бірлестіктердің пайда болуы мен ... ... ... үшін ... ... мектебі», Джиллдің «Мектеп республикасы», Р.Бадэн-
Поуэлльдің «Скауттар ... және ... ... мектептегі тәрибе
жұмыстарының орталығына айналған ... ... ... ... тұрғыда қайта зерттеген абзал.
Бүгінгі таңда мектептегі оқушылар ұжымы бірнеше ... ... ... ... ... әрекет етуде. Ол ұйымдарға «Атамекен», «Жұлдыз»,
«Болашақ», «Қазақстан балалар мен пионер ұйымдарының ... және ... ... оқу-тәрбие үрдісін ұйымдастыру мақсатында, ұжымдық тәрбиенің
бір үлгісі ... ... ... ... зерттеп, дамытушы
М.Құсабаевтың 1991 жылы қабылданған «Атамекен» бағдарламасының ... ... ... ... ... негізінде Семей қаласының №5
қазақ мектеп-гимназиясында «Ұлан» құрылды.
«Ұлан» ұйымы орта буын оқушыларына сабақта және сабақтан тыс ... ... ... ... ... білу, қамқорлық жасау, тәрбие
істерін жүргізу үшін құрылған ... ұйым ... ... ... ... ... ұландардың үйлесімді дамуына жағдай туғызу;
- салауатты өмір салтының берік негіздерін қалыптастыру;
- ана тілін, ұлттық рухын әрқашан жоғары ұстауға ... ... ... ... мәдени мұраны мейлінше терең білуге әрі
оны мақтан тұтуға ... ... ... ... ... ... баулу;
- ұландардың өзін-өзі басқаруы мен олардың белсенділігін арттыру;
- Конституция баптарын жете ... оны ... ... баулу.
Осы мақстаттарды орындау үшін мынадай міндеттер қойылды:
- ұлан Қазақстан ... ... беру ... ... ... ... ... құрметтеуге, пікірі мен сенімін еркін білдіруге, жан-
жақты дамуға, саналы, тәрбиелі болуға міндетті;
- оқу орнының ішкі тәртіп ... және ... ... ... міндетті;
- ұлан жалпы азаматтық әдеп ережелерін сақтауға міндетті;
- ... ... ... және ... беру ... ... басқа да талаптарды орындауға міндетті;
- Табиғатты аялауға, қорғауға міндетті;
«Ұлан» ұйымының құрылымы төмендегідей:
- ... ... ... ... ... ... ... арқылы
орталықтан басқарылады;
- «Ұлан» ұйымының жұмысына мектепшілік өзін-өзі басқару жүйесі басшылық
жасайды;
- «Ұлан» ... өз ... өз ... ... мен ережесі
айқындалған;
- Жоғары орталық ұйымының салтанатты жиыны тоқсанына бір рет болады;
- «Ұлан» ұйымына енген топтардың топ ... ... әр топ үш ... ... ұйымының алқа мүшелері шығарып отыратын ... ... ... ... ұйымына жеткіншектер «Ұлан» ұйымының антымен қабылданады;
- Апта соңында топ ... ... ... ... ... ... бекітіледі;
- «Ұлан» ұйымы құрамындағы топтар ғұлама ғалымдар, қоғам қайраткерлері,
қаһармандар, әйгілі жерлестер есімдерін ... олар ... ... ... жинақтап, зерттеу жұмысын жүргізеді;
- Зерттеу жұмыстарының нәтижесінде мұражайға қор жиналады.
«Ұлан» топтары зиялы ... мен ... ... ... ... ... бастаған ізгі істерін жалғастырып, тарихи мұраларын
зерттеп, келер ұрпаққа үлгі ... ... ... ... ... Мысалы, Сәкен Сейфуллин атындағы топ Қазақстан ... ... ... ... ... Қызылордаға) көшіру жөнінде мәселе
көтергенде С.Сейфуллин Орынбордан Ақмола (қазіргі Астана) қаласына ... ... ... ... ... қазіргі таңда Сәкен
арманының бірі орындалғаны дәлелдеп отыр.
Әлихан Бөкейханов атындағы топтың (6 «б» ... ... ... ... ... ... ... һәм Алашорда
үкіметін өмірге әкелген Ертіс өзенінің сол жақ ... орын ... әрі өзі ... үйді табу ... ұйымының жұмысын ұйымдастыру барысында оқушылардың жас
ерекшеліктерін ескеру қажет. Тәжірибе көрсеткендей, бұл жұмысты ... ... ... ... ... соғұрлым нәтижелі болады.
Бұл жаста баланың әр нәрсеге бейім келетіндігі мәлім. Сондықтан да «Ұлан»
ұйымының мақсаты – ... ... тән ... ... ... ... мейірбандық, тиянақтылық сияқты
жақсы қасиеттерді баланың бойына сіңірі. Дәл осы сәттегі баланың ... ... ... мен ... ұйым ... ... ... оны ұйымның жай мүшесі ғана емес, ұйымдастырушысы ретінде де
байқауға болады.
Қорытынды
Қортындылай келе, ... ... ... жеке ... қоғамдық бағыттылығы ... ... ... ... ... ... ... маңызды ұясы- мектеп ұжымы
баланы дамытуда және ... ... роль ... ... ... – бұл іс-әрекетімен (оқу, еңбек, т.б.) бірігіп топтасқан
балалардың ... ... ... ... ... ұйымының негізінде бірнеше өзара байланысты
оқушыла ұжымдарының типтері пайда болады. Олар: мектеп ... ... ... ... ... ... еңбек бірлестіктері т.б. бұлардың
барлығын бастауыш ұжымдар деп атайды.
Дипломдық жұмысты ... ... алға ... ... ... ... байланысты «оқушылар ұжымы» және «педагогикалық ұжымдарға»
сипаттама берілді;
- тақырып мазмұнына бағытталған ұлы ... мен ... шолу ... ... ... ... ... мысалдар
келтіріліп, сұрыпталды.
Оқушылар ұжымы балаларды ұжымшылдыққа тәрбиелеудің маңызды ... адам ... ұжым және ... ... ... көрсетті. Адам ұжымда өз күшінің, өз қабілетінің керек
екенін түсінді. Сондықтан, оларды ... ... ... ... ... оқыту және тәрбие жұмысын ... ... ... ... ... ұжым – ... ... әдебиеттер
Құрсабаев М. Оқушылар ұжымының пайда болу генезисі. Алматы,
// Бастауыш мектеп, 2007. ... ... О.С., ... В.И., ... ... тәрбие жұмысының
методикасы, Алматы, 1980.
2. Бабанский Ю.К. Педагогика. -М., 1998.
3. Қоянбаев Ж.Б.. ... -А., ... ... Б. ... жұмысын тиімді ұйымдастыру. //Бастауыш мектеп.
Алматы, 2006. №9
5. Оразақов К., Нарбаев б., Ата ... ... ... ... ... ... Ж., Бөлеев К., Қазақтың халық педагогикасы (библиографиялық
көрсеткіш) -Жамбыл., 1992.
7. Абдрахманов А. ... ... -А., ... ... ... З. ... ... 1997.
9. Табылдиев Ә. Халық тағылымы, Қазақтың халық ... ... ... // ... ... ... университеті, 2002. №3
10. Асарбаев А. ... ... ... бастауыш мектеп ... ... - А., ... ... халқының тәлім – тәрбие тарихынан -А., Кітап, 1992.
12. Әбиев Ж, Бабаев С, ... А. ... ... ... Харламов И.Ф. Педагогика. –Минск., 1997.
14. Журнал ... ... 2005. ... ... Қ ., ... С., ... ... – тәрбиесі. Алматы, 1990.
16. Журнал //Бастауыш мектеп. 2006ж. №1
17. ... ... ... 2004ж. №2
18. Журнал //Бастауыш мектеп. 2005ж. №8
19. Журнал //Бастауыш сыныпта ... 2006ж. ... ... Қ, ... С. ... педагогикалық ойдың антологиясы
– А., Рауан, 1995.
21. Қоянбаев Ж.Б., ... Р.М., ... ... ... ... Ж., ... С., Құдиярова А., Педагогика. –А., Дарын, 2004.
23. Педагогика. ... ... ... ... ... ... ... Т. Педагогика. –Тараз., 2001.
25. Бұзаубақов Қ. Ж., Жаңа педагогикалық технология. –Алматы., 2004.
26. Қалиев С., ... Ш., ... Г., ... ... 2001.
27. Сабыров Т.С. Оқыту теориясы. -Алматы., 2000.
28. ... уч. ... (Под ред. ... -М., ... ... И.П. ... 100 вопросов - 100 ответов. Учебное пособие
для студентов ... ... ... –М., ... ... И.Ф., ... – Минск., 1997.
31. Сластенин В.А., Исаев И.Ф., Мишенко А.И., ... Е.Н., ... ... ... Б.З., Иванов Б.Д. Основы педагогики. -М., 1997.
33. Аманоливили Ш.А. Личности —гуманшая основа педагогического
процесса.. ... ... ... Б.З. Семь ... воспитания. -М., 1994.
36. Воспитания сознательной дисциплины и культуры ... ... ... Ф.А.; под. Ред. ... И.С) -М., ... ... В.И. Педагогика в системе наук о человеке. -М, ... ... Қ.., ... С., ... ...... ... 1990.
39. Маленков Л.И., Воспитание в современной школе . -М., 1999.
40. Окон В. Ведение в общую ... – М., ... ... Қ ., ... С., Қазақстандағы педагогикалық ойдың
антологиясы. – Алматы., Рауан, 1995.
42. Гребнюк О.С., Гребенюк Т.Б., Теория ... –М., 2003.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 47 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономика сабақтарында белсенді оқыту формалары арқылы оқушылар ұжымының тұлғааралық қатынастарын дамыту59 бет
Қиын оқушыға психологиялық мінездеме6 бет
Өндірістік оқыту шеберінің оқушылар ұжымындағы рөлі24 бет
Бастауыш сынып оқушыларымен дене тәрбиесі сабағын жүргізудің әдістемелік ерекшеліктері16 бет
Еңбек ұжымы7 бет
Еңбек ұжымының түрлері4 бет
Кітапхана ұжымын басқарудың психологиялық негіздері61 бет
Менің университетім3 бет
Мұғалім мен балалардың педагогикалық процестегі ынтымақтастығы10 бет
Сынып жетекшісіның оқу-тәрбие процесіндегі міндеттері мен жұмыс жүйесі23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь