Бастауыш сыныпта дамыта оқытудың ғылыми педагогикалық негiздерi

Болашақтың бүгiннен де нұрлы болуына ықпал етiп, адамзат қоғамын алға апаратын күш тек бiлiмде ғана. қай елдiң болмасын өсiп өркендеуi, өркениеттi дүниеде өзiндiк орын алуы оның үлттыңқ бiлiм жүйесiнiң деңгейiне, даму бағытына байланысты.
Қазақстан республикасының Бiлiм туралы Заңының 8- бап, бiлiм беру жүйесiнiң мiндеттерi бөлiмiнде:
Бiлiм беру жүйесiнiң басты мiндетi - үлттық және жалпы адамзаттық құндылықтар, ғылым мен тәжiрибе жетiстiктерi негiзiнде жеке адамды қалыптастыруға, дамытуға және кәсiиб шыңдауға бағыталған бiлiм алу үшiн қажеттi жағдайлар жасау делiнген
Сондай-ақ осы бапта жеке адамның шығармашылық, рухани және дене мүмкiндiктерiн дамыту, адамгершiлiк пен салауатты өмiр салтының берiк негiздерiн қалыптастыру, жеке басының дамуы үшiн жағдай жасау арқылы интеллектiн байыту делiнген.
        
        1 ЖОСПАРЫ
1. КIРIСПЕ
I Бастауыш сыныпта дамыта оқытудың ғылыми педагогикалық негiздерi.
1. Оқу жүйесiнде дамыта оқытудың ... ... мәнi мен ... ... ... сыныпта дамыта оқытудың диагностикалық ерекшелiктерi ... ... тiлi ... ... ... әдiстемелiк негiздерi және оларды
iске асырудың жолдары.
2.1. 1- сыныпта қазақ тiлi ... ... ... оған ... ... оқыту технологиясын жетiлдiру (педагогикалық тәжiрибе және оның
нәтижесi).
2.3. Пiкiрлер мен үсыныстар
ҚОРЫТЫНДЫ
ӘДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI
ҚОСЫМША
2 ... ... ... ... және ... ... ... осынау күндi немесе сағатты бақытсыз сана.
Я.А.Коменский
Болашақтың бүгiннен де нұрлы болуына ықпал етiп, ... ... ... күш тек ... ғана. қай елдiң болмасын өсiп ... ... ... орын алуы оның ... бiлiм ... даму бағытына байланысты.
Қазақстан республикасының ″Бiлiм туралы″ Заңының 8- бап . бiлiм беру
жүйесiнiң ... ... беру ... ... ... - ... және ... адамзаттық
құндылықтар, ғылым мен тәжiрибе ... ... жеке ... дамытуға және кәсiиб шыңдауға бағыталған бiлiм алу ... ... ... ... осы ... ... ... шығармашылық, рухани және дене
мүмкiндiктерiн дамыту, адамгершiлiк пен ... өмiр ... ... ... жеке басының дамуы үшiн жағдай жасау арқылы
интеллектiн байыту; ″ делiнген.
Мiне осы ... ... ... ... экономикалық, әлеуметтiк,
мәдени салалары өскен сайын, қоғам дамуының барлық саласындағы болып жатқан
өзгерiстерге сай бiлiм беру саласы да ... ... ... Себебi дәл
қазiргi уақыт, ең алдымен, адамның ... мен ... ... ... ... алғанда педагогикалық процестегi оқыту теориясын дамытуға үлес
қосқан ғалымдар, ғалым педагогтар бастауыш сыныпта дамыта оқыту ... ... ... ... жүмыстары н жүргiзiп түжырымдамалар
жасады. Сонымен қатар жеке адам тәрбие мен оқыту процесiнiң жетiлiп, ... ... ... ... Олардың идеяларынң мәнi ... ... ... ... ... – бүл барлық мүғалiмдерiнiң барлық пәндер
бойынша ... ... ... ... ... бiлiм беру және ... ... тану мәселелерi
жайындағы оқулықтың ролi.
3. Оқытудың әдiстерi мен формаларын жетiлдiру.
4. Мүғалiмнiң теориялық дайындығы, ... ... ... таным iс-әрекетiнт дамытудың шешушi қүралдарының бiрi болып
табылады.
Бүл жағдай мектептерде ... ... ... бiлiм ... жаңа
философиясын, теорилық негiзiн, тәжiрибесiн ... бiр ... ... түсiрмеудi талап етедi. Сондықтан бiздер мүғалiмдер жүмысымызда
дамыта оқытудың жаңа технологияларын меңгерiп, оқушыны ... ... ... iстей бiлу қабiлеттiтiлiгiн
арттыруүшiн дүрыс бағдар беруiмiз керек.
«Пәндердi оқыту барысында дамыта оқытудың теориялық және ... ... ... ... жазудағы басты мақсат:
бастауышмектепте қазақ тiлi сабағын оқыту барысында оқушылардың ... ... ... ... ... ... әдiс-
тәсiлдерiн ашып көрсету;
осы мақсатқа жетудегi туындаған мiндеттер:
1. бастауыш сынып оқушыларынң өз беттерiнше даму iс-әрекетiнқалыптастыруда
теориялық бiлiмдер мен педагогикалық ғылыми ... ... ... ... ... ... тiл ... оқушылардың өзiндiк шығармашылық
iс-әрекетiн қалыптастырудың тиiмдi ... қүру .
3. ... ... даму ерекшелiктерiн қалыптастыруда озат
педагогикалдық тәжiрибелердi талдау мәнiн ашу, оны ... ... ... ... ... áàðûñûíäà äàìûòà îºûòóäû ºàëûïòàñòûðóäûн ... ... ... 14 ¸ë- ôàðàáè ... ... îðòà ... ... ... îºó ... ïðîöåñi.
Çåðòòåó ï¸íi: ºàçຠòiëi
Äèïëîì æ½ìûñûíûн º½ðûëûìû: кiрiспе, 2 тарау, әр ... 2,3 ... мен ... ... ... түрады.
Мiне осындай зерттеулердi жинақтап қарастыра келе бiз ғылыми зерттеу
жүмысының тақырыбын ″бiрiншi сыныпта қазақ тiлi ... ... ... ... ... ″- деп ... сыныпта дамыта оқытудың ғылыми педагогикалық негiздерi
1. бастауыш сыныпта дамыта оқыту туралы ... және оның ... ... дамуы генетикалық бағдарлама бойынша қаңқасының,
бүлшық ет көлемiнiң өсуi арқылы нақты, көрнектi жағдайда өтiп ... оның ... ... ... ше? ... дамуы оқытудан ба,
әлде әлеуметтiк жағдайдн ба? Не табиғи есеюден бе? Бүл сүрақтарға ... iшкi ... ... сыртқы педагогикалық әсерлердiң
мақсат мiндеттерiн анықтайды.
Педагогика тарихында екi түрлi қарама - ... пiкiр орын алып ...... ... ... қуалаушылық факторларды қуаттаса,
екiншiсi керiсiнше барлық ... ... ... жатқызады.
қазiргi күнгi ғылым психкалық даму қоршаған ... ... яғни ... ... және ... ... ... байланысты деп қарайды. Бүл – оқу бiлiм алу деген сөз.
Оқу - адамның психикалық дамуының формасы, элементi. Кез келген оқыту
белгiлi бiр ... ... ... Бiз бүдан ары қарай дамудың алдында
жүретiн, дамуда шешушi роль атқаратын оқыту жайлы сөз етпекпiз.
Дидактиканың ... ... ... чех педагогы Ян Амос ... Оның ... ... ... (1632) оқытудың мақсаты,
әдiстерi мен принциптерi және сынып сабақ жүйесi ... ... ... ... ... ... (1746-1827) дамытып
оқыту принциптерiнiң жүйесiн дәлелдедi, бастауыш бiлiм беру әдiстерiнiң
негiзiн жасады.
ХIХғ. Немiс педагогы Фридрих ... ... ... ... ... ... ... Оқыту процесiнде әр түрлi ережелердi
қолдана бiлудi атап көрсеттi:көрнекiлiк, ... ... ... ... ... жақыннан қашыққа, оңайдан
күрделiлiкке көшу т.б.
К.Д.Ушинский Ресейде орыс дидактикасының дамуына игi әсерiн тигiздi,
ал ... ... ... ... ... ... ... үлес қосты.
Белгiлi педагог ғалымдардың Б.П.Есипов, М.А.Данилов, Л.В.Заиков, М.Н.
Скаткин тағы да басқа оқыту ... ... ... жариалайды.
Олар оқыту принциптерiнiң жүесiн, оқытуды ... ... ... ... ғылымының ″дедактика″ саласында белгiлi
қазақ педагог- ғылымдары, ағарту iсiнiң қайраткерлерi ... ... ... ... ... Дулатов, Жүсiпек
Аймаутов,Шарипа °лжанова т.б. өз уақытарында шығармашылықпен ... ... ... үлы ... Ыбыраи Алтынсарин (1841-1889) қазақ балаларын
оқыту, оларға бiлiм беру жайлы ... ... мен ... ... ... ... ... оқыту әңдiстерi – бүл балалардың
сабақа, ғылымға, өздiгiмен алуға ынталарын ... ... ... жол.
Ы. Алтынсарин бiрнеше оқу қүралдарының, солардың iшiнде орыс тiлiн
қазақтарға ... ... ... ... ... мектептер үшiн оқу
жоспарларының, оқу пәнде бағдамаларының авторы. Осы оқулықтар мен ... ... ... ... үйымдастырған алғашқы қазақ
педагогы.
Мағжан Жұмабаев ұлы ... ... ... ... көбiн үстаздықпен
өткiзген, жастарды қалай оқытып, өмiрге дайындаудың жолын қадала зерттеген
педагог. Мағжан Жүмабаевтың ... ... ... ... ... Сорат, Аристотельдiң, сол кездiң атақты педагог психологтары
С. Л. Рубинштейннiң ... А.А. ... ... ... еңбектерi сегi әсер еттi.
Бастауыш сыныпта бiлiм берудiң мақсаты-жастарды ... ... ... ... ... ... ″бiлiм берудi жетiлдiрудiң
негiзгi талаптарынң бiрi – оқу ... ... ... беру ... ... ... ... үғымдары мен жетекшi идеялар барынша айқын
баяндалатын ... ... ... мен ... жаңа ... ... ... беруiн қамтамасыз етiлсiн ″, - деп ... ... ... ... ... : ... мүғалiмнiң өз пәнiнен
теориялық және практикалық дайындығына, оқу процесiн үйымдастыра және
басқара ... ... бiлiм ... ... мәдениеттiлiгiне ,
ғылым мен техника жетiстiктерiн пайдалана ... ... ... ен
оқушлардың арасындағы адамгершiлiк өзара қарым-қатынас және ... ... ... ... ... шығармашылықпен өткiзу жайлы
жаңашыл мүғалiмдердiң еңбектерiн тере зерттеп, тиiмдi етiп балай бiлген
жөн. Бүл ... ... ... ... ... да , ... де оқыта бiлейiк″ дген еңбектерiнде сабақты өткiзу
принциптерiмен ... ... ... ... ... ... ... шығармашылық пайдалану ... ... ... жолдарынң бiрi.
Оқыту процесiн терең әрi берiк, дәл бiлiм алу таным жолындағы
оқушылардың ... ... ... ... – бүл ... мен
оқушылардың мақсатқа бағытталған өзара әрекеттесiнiң барысында шәкiрттерге
бiлiм беру мiндеттерiн ... ... ... ... педагогикалық
процесiнiң бiр бөлiгi.
Оқыту процесiнде оқушылардың ақыл-ойы дамиды, танымы, практикалық
iскерлiгi және ... ... ... ... басқару үшiн оның
жүйесiн, ... ... және ... ... ... ... бiлу керек. Оқыту процесiнi жүйе ретiнде қарастырылады, ол өзiнiң
белгiлi қүрылымы және ... ... ... ... бiлiмнiң, iскерлiктiң және дағдының ... ... ... ... оынң өмiрге , ғылымға көзқарасы және оқушылармен қарым-
қатынасы (сабақ беру)
3. ... ... ... (оқу ... ... ... оқытудың материалдарық қүралдары: дидактикалық және оқытудың
техникалық қүралдары.
6. Оқыту нәтижелерi.
Бiлiм адамзаттың жинақтаған ... ... мен ... пен ... ... тану ... Бiлiмдi жеке адамның игiлiгiне
айналдыру үшiн, оны ... ...... синтездеу, салыстыру,
жiктеу,және жинақтау арқылы ... ... ... ... ... ... өз ... шындыққа айналдырады. Бүл ... ... ... яғни ... ... iс-әрекетiн дамыту, оларды өз бiтмен
iзденуге, зерттей бiлуге және жаңа бiлiмдi еркiн игеруге ... ... ... ...... ... белгiлi
бiр өлшем шегiнен шығып, сапалық өзгерiстерге айналуы″,-деп түсiндiрiледi.
Дидактика заңы ... ... ... ... ... дәрежесiне
қанаттанып түрып қалмай, оларды жоққа шығар арқылы жаңа ...... ... күшi. ... ... ... ... қайшылықтарын ашу, олардың шешу жолдары анықтау, жаңа сапаның
болуына ... ... ... ... ... даму ... 3
түрлi күш пен үш түрлi фактордың қатысатындығын дәлелдейдi.
Олар:
1. биологиялық фактор.
Бүл ... ... туа бiттi және өмiр сүру ... ... ... мүшелерiнiң , оның барлық жүйесi қүбылыстарының ерекшелiгiн
бiлдiретiн, бала ... ... ... ... ... нәтижесi
2. әлеуметтiк фактор
бүл бала өмiр сүретiн орта ең алдымен адамдарды ңортасы. Бүл ... ... ... ... адамдардың сипаттары, мiнез- ... ... ... ... мүдделерi мен пiкiрмлерi, iстерi мен сөздерi,
талаптары мен дағдылары, үмтылыстары, яғни өсiп дамитын рухани ... өз ... ... әсер ететiн бүл үшiншi күш болып саналады. Оқитын пән қандай
да жаңа, бағалыболмасын, мүғалiмнiң шеберлiгi ... ... ... егер
мүғалiм баланың өз белсендiлiгiн туғыза аламаса, оған ...... те ... ... ... ... күткен нәтиже бермейдi. Баланың
ағзасы ретiнде дамуы мен жеке бас ретiнде қалыптасуы ... ... ... даму ... , оның ... белсендi де пайдалы мүшесi,
азамат ретiнде қалыптасуы, осы үш фактордың қаысуымен қамтамасыз етiледi.
Ең ... осы ... бiр де бiрi, ... да бiр ... ... да ... ... ерекшеленiп жеке әсер ете алмайды. Барлық iс осы
үш басты күштiң ... ... ... ... мен дамыту арасында тығыз байланыс бар екенiн психология ғылымы
жеткiлiктi дәрежеде дәлелдеп ... деп ... ... Бүл ... зертеп, бала дамуындағы оқытудың ролiн алар ... ... ... ... ... оқытумен тең , керiсiнеш оқу мен даму екi ... ... ... ... сынға алды. Ең алғашқы рет бала ... екi ... ... ... теория қүрылды.
1) бала дамуының жақын аймағы – ... тек ... ... ... ... iстерi.
2) Бала дамауының қол жеткен аймағы – баланың үлкендердiң көмегiнсiз iстей
алатын iстерi.
Баланың дамуы бiрiншi ... ... ... ... ... ... қол
жеткен аймағы жақын аймақпен өзара ... ... оны ... ... өрiс ... Бүдан әрi психиканың бүкiл саласынның қалыптасуы,
адамның белсендi қызметiн өрiстетуi ... ... Бүл ... ... ... iскерлiгi мен қабылетiн нығайтын жетiлдiредi, жаңа дадыларды
игередi, екiншi жағынан материалдық және рухани ... ... осы ... ... өз ... қосады. Баланың потенциалдық мүмкiндiктерi
неғүрлым жан-жақты үйлесiмдi, толығырақ дамыса, есейген кезде, оның қызметi
соғүрлым ... ... ... ... Оны ... ... ... соғүрлым серпiндi меңгерiп, жаңғырта алады. Демек , шын ... ... ... ... орын ... психологтар Л.В. Зайцев, А.А. Люблинская, В.В.Давыдов,
Д.Б.Эльконин, зертханаларында ... ... ... мазмүны мен
сипатын өзгертуге арналған зерттеулер жасады. С.Л.Рубинштейн, Е.Н.Кабанова
–Меллер және басқалар өз зерттеулерiнде оқыту ... ... алғы ... ... ... деген үғымды педагогикалық заңдылықтарға негiздей
отырып,, адамның әртүрлi қиындықтарға мәселелердi шеше бiлуге дайындығы деп
түсiндiредi. ... ... ... ... ... ... ... күрделi болса, оны шешуге ... ... ... кең, аумақты демек даму деңгейi де жоғары болады. Осы
мәселе төңiрегiнде ... ... ... ... ... ... атап ... Мысал: П.П.Блонский бүған индевиддiң
абстрактiден нақтыға және ... ... ... қарай қозғалыс
жасай алу қабiлетiн жатқызса, Д.Н. Богаявленский және Н.А.Менчинская – оқ
алуды яғни қысқа ... ... ... жетудi, Н.Д.Левитов оқу
материалын жылдам меңгеру өз бетiнше жаңа мысалдар ... ... ... ... бiлу, ... ... дүры баға бере ... жатқызған.
Л.В. Зайков ақыл-ой қызметiнiң төөменедегiде көресткiштерi ... ... деп ... ... ... өз ойын еркiн жеткiзе бiлу,
практикалық iс әрекеттер атқара бiлу.
В.В. Давыдов ақыл ... ... ... ретiнде жинақтай,
қорытындылай алу дағдысын есептейдi.
Түтас алғанда барлық авторлардың даму туралы ойларын ... ... ... жаңа ... ... көтерiлуi дегенге келiп саяды және
оның басты шарты ретiнде ... ... ... ... ... қоғамдық саяси өмiрiндегi болған
өзгерiстер оқыту, тәриелеу, iсiне де жаңалықтар енгiзiп, жаңа леп ... ... ... ... жазылған төл оқулықттар, жаңа
бағдарламын негiзiнде жүргiзiлiп, ... ... ... сай ... жаңа ... ... ... бастады. °сiресе халықтың
педагогиканы пайдаланып, үлттық үрдiсте тәрбиелеуде атқарылған шаруалар
ауқымы бiраз. Еелiмiз ... алу ... ... ... жаңа ... да ... негiзгi ретiнде дамыта оқыту жүйесi алынып отыр.
Оқушы қабiлеттерiн дамыту, талантты ... ... ... ... жүмыс iстеп жатқан жаңа үлгiдегi меңей, гимназия сияқты
мектептердi ... ... ... ... Бүл ... оқушылар
қабiлеттерiне, қызығушылықтарына қарай ... ... ... ... ... бiлiм берiлетiн мектептерге қарағанада
жаңа үлгiдегi мектептерде пәрдер көбiрек, ... ... ... ... ... де мол.
Бастауыш сынып оқушыларының танымдық қызығушылығын дамытудың негiзгi
факторы олардың бiлiмi мен дағдыларының дәрежесi ғана ... ... ... ... ... қызметтерiн, ақыл-ой жүмысысының тәсiлдерiн
қалыптастыруға мүмкiндiк беретiн оқу процесiн ... қою ... ... ... қабiлетi де, оның ойлауы мен практикалық әрекеттерi
арқылы ғана дамыди. ... ... ... ... ... сабақтары деп
бiлемiз.
Дамыта оқытуды үйымдастыру, балаға ақыл-ой әрекетiн меңгеруге ... деп ... ... ... ... ... еркше ақуал мүғалiммен
оқушы арасындағы ерекше қарым-қатынас. Мүғалiм бүл жағдайда дайын бiлмдi
түсiндiрiп ... , ... ... ғана ... танымдық iс-әрекеттiк
үйымдастыратын үжымдық iстердiң үйытқысы. Тек осындай оқыту ғана баланың
интеллектiсiнiң ... ... ... дамытады.
Дамыта оқыту идеясының үзақ тарихы бар. Ерте кезеден бастап ақ ойшылдық
бiлiм мен ... ... ... ... бала ... ... бастаған. Бiзге белгелi алғашқы дидактирадың бiрi Квинтилиан мектеп
алдына баланың қабiлеттерiне ... ... , ... ... ... оның ойын және тiлiнiң дамуын қамтамасыз
етудi қойған.
ХҮII ғасырдағы Я.А. Каменскийдiң ... ... ... бiрiнде де баланың ақыл-ой күшiн қабiлеттерiн дамыту.
Олардың ... ... ... оятып,лаулата түседi делiнген.
И.Т: Песталоций баланың ақыл ойын, ... ... ... ... ... ... ... жсауға әрекет етедi.
Дамыта оқыту үлы немiс педегогы А.Дистервергтiң ... ... бiлiм беру iсiне ... ... к ... ... атты еңбегiнiң де негiзi болып табылады. Дамыта оқыту
деп ол ... бiлi ... ... етуiн үйымдастыратын оқытуды атаған.
″жаман ″ мүғалiм ақықатты өзi айтып бередi, ″жақсы″ ... ... ... ... ... үлы ... ... де өз дидактикалық еңбектернде
бастауыш ... ... ... ... отырп, дамыту мәселелерiне
ерекеше тоқталып арнайы әдiстеме жасаған.
Осылай бола түрғанмен, ″дамыта оқыту″ ... ... ... ... әр ... ... ″дамыта оқыту″ үғымына берiлген түсыныктер әр
түрлi және ″дамыпайтын оқыту бола ма ?″ ... ... жиi ... Алайда
дүстүрлi оқыту бал дамуына тек қондырғы ғана ... ... ... ... ″дамудың соңында жүрсе″ ал, екншi жағдайда ″оқыту дамуды өзiмен бiрге
ала жүредi ″ деген Л.С. ... дiң ... кө п ... ... ... ... алылнған бiлiмнiң көлемiнене сапасынмен
өлшенсе, соңғыда ... ... ... ... ... түрлернiң қаншалықты дамығандығмен өлшенедi.
Дамыта оқыту деген термин психология ғылымының қайнауында туып, баланың
дамуын ... ... ... ... ... ... ... А.Н.Леонтиьев, С.Л. Рубинский) жiәне басқа да психиканың
функциясын зерттеген ... ... т.б. ) ... ... ... ... П.Я.Галперин) еңбектерiнде жалып жан-
жақты талданған. Нәтижеде дамыта оқыту проблемесына арналған екi ... ... оның бiрiн Д.Б. ... В.В. ... ал, екiншiсi
Л.В. Зайков басқарды.
Зерттешiлердiң мақсаты Л.С.Выгодскийдiң 1930 ... ... ... мен ... ара ... ... болжамның дүрыстығын тексеру,
нақтылау. өткiзiлген зерттеу жүмыстары бастауышта ... бiлiм ... ... ... енгiзедi. Мысалы, 1969 жыл ... ... ... ... бүл ... да негiзiнен назар баланың
дағдыларын қалыптастыру, жай типтiк есептер шығаруда болып ... ... ... ... ... бiлi, ... ... қалыптастыруға
бағытталғандықтан, дамыта оқыту идеясы жүзеге аспайды.
Одан кейiн жиырма жыл ... ... ... ... мен ... ... ... айналды. Жүйенiң авторлары «дамыта ...... ... , ... , әдiс- ... ... даму
заңдылықтарына сәйкестендiрiлген оқытуды айтады. Оқыту арқылы баланың
психикасында жаңа қүрылымдар ... ... яғни жаңа ... ... тиiс деп ... ... басты мақсаттарының бiрi- баланы оқыта
отырып жалпы дамыту, оның ... ... өз ... ... ... ... жекелiк қасиеттерiн ескеру, басшылыққа алу,
әрi үшқырлау, түлғалыққа бағыттау. Мақсаты ... ... ... ... ... бiр жиынтығын берумен шектелетiн, нәтижесiнде ... ... ... ... мен ... ... ... адамдарды
тәрбиелейтiн қазiргi мектепте орын алып отырған дәстүрлi ... ... ... ... ... бола ... өмiр көрсеттi.
Сондықтан да жаңа сапаға ие, шығармашыл, қабiлеттi адамдар тәрбиелеу
үшiн дамыта оқыту жүйесiн ең ... ... алар ... деп ... ... ... ... арналған дәстүрлi оқытуға өзгерiстер
енгiзуге ықпылын тигiздi. Оқыту барысында баланың ақыл- ойын, ... ... ... ... ... ... әртүрлi әрекеттiң субъектiсi
болып қалыптасуын ... ... ... ... шығарды.
Дамыта оқыту идеясын алғашқылардың бiрi болып 1959-60 жылдары қолға
алған академик Л.В.Зайковтың басшылығымен ... ... ... мүғалiмдер қауымы үлкен ықыласпен ... ... ... ... кете ... Тек 1990 ... ғана Ресеу
мектептерiнде қайтадан қолданала бастады. қазiргi бүл жүйе ... ... ... ... теориясы Д.Б.Эльконин басқарған шығармашылық ... әрi ... ... Баланың өзiн- өзi өзгертушi субъектi
ретiнде дамуына арналған түжырымдама жасалып, зерттеулержүргiзiлдi. ... тобы да өз ... ... оқу бағдарламаларын, оқулықтарын,
әдiстемелiк қүралдар дайындап шығарды. Осылайша, дамыта оқыту ... ...... ... ене ... бiлiм ... мектептiң бастауыш сатысындағы бiлiм мазмүны
түжырымдамасында былай делiнген:Бiлiм ... ... ... ... ... ... белгiлi бiр қажеттi бiлiктер мен дағдылардың иесi,
оқу әрекетiнiң ... әр- ... ... өз ... түрғысынан
диалогқа түсетiн автор жас ерекшелiгiне сәйкес өз жасын қалыптастыруға күш
жүмсап ... бала деп ... ... орайөкп қырлы қүрылымды
бiлiм – тәрбие мазмүнын анықтыап қүруға көмектесетiн қазыргi заманғы дамыта
отырып, оқыту ... ... ... ... мақсаты мен бiлiм мамзмүнынның ... ... ... ... оның үстанымдарына сәйкес бiлiм мазмүнынның
/негiзiне алынған/мынадай қүрамы анықталады.
- дүние туралы /көркем, мифтiк т.б. ... ... ... ... ... қалыптасуы тиiс әрекет түрлерi /ойын, оу, еңбек, ... ... ... ... ... ... ... бiлiм,
бiлiктер.
Дамыта оқытудың түпкi мақсаты әр пәндi оқытудың ... ... ... ... ... ... тiрек болып отырады. Масалы,
пәндердi дамыта отырып, отырудың ... ... бiрi ... одан қорытынды шығару, бiр объектi қызметiнң ... ... ... ... ... ... басқалармен байланысын анықтау;
мәндi белгiлерден, мәнсiздерден ... ... ... ... белгiлерi арқылы топтау, бақыланған
қүбылыстарды жалпылау, белгiлi әрекет ... ... ... ... т.б. ... жалпы интеллектуалдық бiлiктердi
қалыптастыру десек, осы ″тiзiмнiң″ өзiнде-ақ оқу материлдары оқытудың
логикалық ... мен ... анық ... ... ... ең ... нәрсе- оқушыларды шығармашылық
әрекет жағдайларына енгiзу. Мүның өзi эвристикалық және зерттеу ерекше
мән берiлетiнiн көрсетедi.
қазiр дамыта ... тән бүл ... ... оқу ... ... ... ... кең қолданылып жүр. Тек,
олардың сыртқы белгiлерiмен ... ... ... ... тыс ... жөн.
2. Бастауыш сыныпта дамыта оқытудың дидактикалық ... ... ... ... ... ... ... iзгiлендiру процесi –
баланың еркiн талап етедi. Мектеп бiтiрген баланың өмiрде кездестiретiн ... ... ... өтуi оның ақылының, еркнiнң , сезiмiнiң және
оның жалпы дамуының деңгейiне байланысты. Сондықтан да ... ... беру ... ... мән ... қажет.
Сондықтан тәрбие баланың даму кезеңiндегi адамның рухани зегiн
қорекендiрушi болып ... ... ... тиiс. ... ... ... де , ... де бүгiнгi күнгi жастар үшiн мүлде басқаша. Олар
тәлiм-тәрбиенi үлкендерден, мүғалiмдерден насихатта ... ... ... сезiм қатынасында ғана алады.
Сөйтiп оқу – тәрбие процесiн iзгiлендiру, баланың сезiмiне әсер ете
оқыту мәселесiнiң ... жеке ... ... адамгершiлiгiн дамыта оқыту
iсiнiң басталуына себеп болып отыр. Оынң жеке түлғаның өзiн-өзi тануына,
өзiндiк бағдарын ... ... ... ... кешенi өмiрге
кеуде.
Жеке түлғаның рухани-көзқарасын дамыта оқыту дегенiмiз, мүнда оқыту
мен тәрбиелеудiң бiртүтастығы көзделедi. Ада ... ... ... ... ойлар балаен iштей сезiмдiк байланыс орнағанда ғана бiр-бiрiне
ауысады.
Дегенмен, заман талабына сәйкес өмiр сүру ... ... ... ... ... қалыптасуына, айналасымен санасуына ықпал
етпей қоймайды. Сондықтан жеке түлғаны дамыта оқыту ... ... ... ... ... ... бағытталған жаңа бетбүрыс болып
табылады.
Дамыта оқыту – дәстүрлi оқытуға ... ... ... ... деп ... Оның ... әр оқушы өзiн-өзi өзгертушi субъект
дәрежесiне көтерiлуi көзделк, соған оқыту барысында лайықты жағдайдар жасау
үлкен нәтиже ... ... ...... ... жүйесiнiң көзделген
мақсаттарға жету тек беленың өзiнiң белсендiлiгiне баййланысты. Осына ... ... әдiс- ... де ... оқу белсендiлiiгiн үйымдастыру,
қолдап, көмектесiп ... ... Бүл ... ... ... ... қорытынды жасауға негiз болды. Дәстүрлi ... ... ... үш ... ... ... ... көрсеу
2. түсiндiру
3. бақылау, бағалау
яғни мүғалiм сабақ азмүнын жақсылап айтып ... ... ... соң ... ... жаттығулар орындалады.
Дамыта оқытуда баланың iзденушiлiк- зерттеушiлiк әрекетiн ... ... ... Ол үшiн бала өзiнiң бүған дейiнгi бiлетiн
амалдарынң, тәсiлдерiнң жаңа ... ... ... екенiн сезетiндей
жағдайға түсуi керек. Дәстүрлi оқытуда оқу ... ... мен ... ... ... ... қарым-қатнасы қарапайым басқару түрiмен қатал әкiмшiлiкке
дейiнгi щеңбер iшiнде жүзеге асып жатады. ... ... ... мәнi-
оқушыларды белгiленген нысанаға қарай бастау,ал орындаушылар мүғалiм
соңынан ерiп ... ... ... ... шешiлуi дамыта оқыту
жүйесiнiң мақсаттарына мүлдем қайшы келедi.
Дамыта ... Л.В. ... ... ... ерекшелiктерiне
тоқталып өтелiк. Бүл жүйе дәстүрлi оқытудан төмендегi ерекшелiктерiмен,
өзгешелiктерiменайқындалады.
- оқыту мазмүнындағы өзгешелiктер;
- мақсаттағы ... ... ... ... әдiс – ... ерекшелiктер;
- оқытуды өзгеше үйымдастыру;
- мүғалiм еңбегiнiң нәтижелiлiгiнiң анықтаудың жаңа көрсеткiштерi;
- мүғалiм мен оқушы ... ... ... ... ... ... бастауыш мектептiң негiзгi мақсаты баланы
жалпы дамыту. Ал жалпы ... деп ... ... ... және
практикалық iс-әрекеттi меңгеру қабылданады. Сондай –ақ ақыл, жiгерi,
сезiмдерiнiң дамуы алынады.
Осы ... ... ... үлы Абай да ... ... жөн. ... ортаның шындығын мойындап отырып, Абай ақыл ... ... ... ... айтады. Ол адамның iшкi сезiмдi
қуаттарын бiртүтас етiп ... Оның он ... ... ... ақыл
жүректiң сөз таластыруында тек бiрлесiп ынтымақтасқан жағдай ғана ... үш ... жан ... ... публистикалық түрғыдан көрсеткенiн
байқаймыз. Бүдан бүл мәселенiң үлттық психологиямыз бен философиямызда да
ежелден көтерiлiркеле ... ... ... Занков жүйесi дәстүрлi оқыту жүйесiнен басқаша дидактиикалық
прициптерге негiзделген. Ендi ерекше ... ... ... ... ... аша ... ... күннiң өлшемiмен қарағанда айрықша көкейкестiлiгiмен
ерекшеленетiн принцип, ... ... ... Бүл ... ... ... орындауға мүмкiндiгiнiң бар екендiгiне
көз жеткiзедi.
Шведтiк нейробиолого ... ... өз ... ... ... ... байланыстаратын талшықтар (нейрондар) тек ... ... ... ғана молайып, жиiлей түсетiндiгiн, сондықтан өте жас
кезде баланың миын ... ... ... ... ... ... Белсендi ой қызметiнсiз клеткалар бай талшықтар қүрай
алмайтындығына; ... ... ... ... ... ... ... көзiмiздi жеткiзедi. ±ылымға белгiлi әртүрлi себептермен
аңдар арасында қалып қалған алмауының басты себебi де осы ... ... ... бастауыш сынып оқушыларының қарқынды ... ... ... ... бар ... ... процесiнде
ескерту қажет деген түжырымға келемiз. Дамыта оқытудың ... ... ... ... жетекшi ролi приципi. Бүл прициптерi
балалардың теорияны жаттауы, терминдердi есте сақтауы деп ... ... ... ... ... ... зерттеулер жасау арқылы,
өмiр заңдылықтарына көздерiн жеткiзу, қорытынды жасауға дағдыландыру.
Дамыта оқыту жүйесi дидактикалық принциптерiнiң ... ... ... ... ... ... ... ґйткенi оқушылардың
адамгершiлiк қасиеттерiн, ... ... ... ... ... оның ... бөлiктерi, әдiстерi арқылы iске
асып жатуы ойластырылған.
Бүл жүйенiң ... ... ... жүрегiмен қабылдаған әрбiр
мүғалiм өз сабақтарының дамушылық функциясын өз бетiнше- ақ арттыра алары
сөзсiз.
Дамыта ... ... ... ... ... ... қажет ететiндей етiп берiледi. Оқушы да ондай сүраққа өз ойын,
өзпiкiрiн бiлдiре жауап беруге дағдыланады. ... ... ... ... ... ... Дидактикада салыстыру негiзгi тәсiл
болып табылады. Заттарды салыстыра ... ... тек ... ғана ... ... ... мектепке келгенге дейiн де бiршама танысады.
Ал мектепке келген соң, оқудың алғашқы күйiмен ... бүл ... ... ... ... ... сабақ жүргiзе отырып, оқу материалын оңай,
көрнекi етiп үстауға ... ... ... ... ... ... мен белгiсiз арасындағы көпiр сияқты, оқушыларға ... ... ... ... ... ... ... заттар мен
объектiлердiң байқамай, көрiнбей қалатын белгiлерiн анықтауға үйретедi.
Баланың ... ... Ол ... баланың жалпы дамуындағы
негiзгi психологиялық компонент болып ... ... ... ... өтiп ... ... мен жаңа бiлiм ... логикалық
байланыстарды анықтауға үйренедi.
Дамыта оқыту жүйесiнiң маңызды тағы бiр ерекшелiгi сынып ... ... ... деп ... ... ... ... үшiн қолайлы
жағдай туғызуды мақсат түтуы. Нашар оқушының да өз ... ... ... ... ... еңбек етуi ойластырылған. Сол арқылы ол да өзiн
мүмкiн дәрежеге дейiн дамыта алады. Бүл жолда оның ... ... ... Тек ... ... ... сабырлылық, байсалдылық оның өз
күшiне деген сенiмiн арттырып, алға жетелейдi деп есептеледi.
Дамыта оқыту жүйесiнде мүғалiм мен оқушы арасында ... ... ... Олар ... ... силастық, түсiнiктi
сияқты қасиеттер. Бала өз ойын қорықпай, сенiммен айта ... ... ... ... үсталынады. Ол үшiн оның әрбiр жауабы мүқият тыңдалып,
дүрысы мақталып, қатесi еппен түзелiп отырылады.
Бастауыш ... ... оқу ... ол орындайтын әрекеттердiң
жетекшiсi, негiзгiсi. Оқу әрекетi арқылы осы кезеңге тән психологиялық жаңа
қүрылымдар теориялық сана және ... ... ... ... ... ... ... психикалық
қабiлеттер дамиды. Оқу әрекеттi деп бiлiм, бiлiп алуға бағытталған
әрекеттерi айту ... Ол өз ... де, ... ... де
жүзеге асады. Осы мәселелердiң бастауыш ... ... оқу ... В.В. Давыдов, ... П.Е. ... ... ... ... арнайы педагогикалық технологияларды қажет етедi. Ол
технологияларда ... ... ... ... қарым-қатынасқа түсу
мүмкiндiгi берiледi.қарым-қатынастар: жоспарлау, үйымдастыру, мақсаттарды
жүзеге асыру, iс-әрекеттердi ... ... ... тағы бiр ... ... ... ойын арқылы оқыту. Атақты педагог К.Д. Ушинскийдiң: ″бiр
сарынды әрi бiр ... ... ... бала ... ... ... ... әсiресе бастауыш сыныптарда оқыту ... ... ... мен формаларын алмастыра отырып қолдану керек″- дейдi.
Бастауыш сынып оқушыларының бiлуге деген ынтасы мен мүмкiндiгiн
толық пайдалану және ... оқу ... ... дамытып отыру, сабақ
барысында алған бiлiмдерiн практикада қолдану дағдыларын қалыптастыру үшiн
сабақтар ойын түрлерiн пайдаланудың орны ерекше.
Ойын- бала ... ... бiр түрi. Ойын ... адам ... бiр буыны қоғамдық тәжiрибенi меңгередi, өзiнiң ... ... ойын ... ... өз ... ... қатар
айналасындағы адамдар мен олардың әрекетiне көңiл аударады, заттың iшкi
мазмүның бiлгiсi келедi. Балалардың ... ... ... ... ... ... мен ... ойындардың да үлкен дидактикалық үлкен мәнi
бар. Сондықтан үстаздар мен ата-аналар бүл ойындарды ... ... ... ... қажет.
Ойын түрлерiн 1-сыныпта әр мүғалiм күнделiктi жүмысында дидактикалық
″деректiден-дерексiзге, жеңiлден-ауырға, жақыннан-алысқа″ дегендi негiзгi
ала отырып, бiрте-бiрте күрделендiре ... ... Ойын ... толық меңгерiп, жазу тiгiн дамытуларына мол мүмкiндiк бередi өз
беттерiмен жүмыс ... ... ... ... iзденiмпаздық
қабiлеттерiн арттырады, сөз қорларын молайтуларына көмектеседi. ... ... ... ойын ... ... ... оқып отырған сабағына
қызығушылығын арттырады,оған белсендi түрде қатысып, түсiнбегенiн түсiнуге
мүмкiндiк туғызады.
- Оқущылар бастауыщ мектепте:
″Дыбыс және ... ... ... оның жуан және ... түрлерi.
Дауыссыз дыбыс. қатаң, үяң, үндi дауыссыз дыбыстар, ... ... ... Буын және буын ... ... қазақ алфавитi-сынды сөздiң
фонетикалық қүрамымен танысады.
Осы кезеңдi тиiмдi пайдаланған жөн. Сондықтан қай ... ... сай ... ... пен жүмбақ, ребус т.б. араластыра отырып
ойын түрлерiн кеңiнен пайдаланған дүрыс. Сөзiмiз дәлелдi болу үшiн ... ... тiлi ... ... ... ойын ... ... ″қай әрiптi жоғалттым?″ ойыны. Бiрiншi сыныпта қазақ тiлiнен
дыбыс пен әрiп, ... ... ... жуан және ... ... ... Ойынға сөз iшiнде бiр өрiп қалдырып кеткен бiрнеше
парақша жасалынады. ... ... ... ... ... ... ... соңынан әрiптер қалдырылады. Парақшалар сыныптағы
әр балаға 5-6-дан келетiндей мөлшерде әр тақырыптың мазмүнына ... ... ... ... тиiс. ... ең алдымен оқушы (жаттыққанға дейiн)
онай орындай алатын суреттi ... ... ... әрiптi жоғалттым?″ ойыны сабақта жаттығудың бiр бөлiмi ретiнде 4-
5 минут көлемiнде жүргiзiледi.
2. ″қай буынды жоғалттым?″ ойыны. Бүл ойын ... ... ... және буын тақырыбын өткенде сөздердi буынға дүрыс бөле бiлуге
төселдiру үшiн қолданылады. ... ... ... ... бiр ... ... сөз ... жасалынады. Ойын сабақты пысықтау
кезеңiнде немесе ... тыс ... ... ... ... өзгередi?″ ойыны. Бүл ойын 1-сыныпта әлiппенi үйрету
кезеңiнде д-т, ү-ү, б-п, о-е және а-ә ... ... ... ... ... пен әрiп: ... ... дыбыстар: а-ә, ү-ү, о-ө
әрiптерi бар сөздер тақырыптарын өткенде пайдаланылады.
Ойын барысында оқушылар сөз iшiндегi дүбыстардың дүрыс жазылуын ... бiр ... ... ... сөздiң мағынасының өзгерiп кеткенiне
назар аударатын болады. Сол ... ... ... ... дыбыстардың дүрыс
жазылуына да көңiл бөлiнедi.
4. ″Iзде, тап?″ ойыны.
Ойын 1-сыныпта кiсi аттарының бас әрiппен жазылуы тақырыбын ... кiсi ... сай бас ... және кiшi ... ... ... дайындалған. °рбiр қалтаға 10 кiсiнiң атын қүрап шығатындай
бас әрiп, 10 кiшi әрiп кеспе буындары және ойын ... үшiн кiсi ... ... салынып қойылады.
Бүған сондай-ақ ″қай буынды жоғалттым? ″ ойнының ... ... да ... ... ... мен сөз прақшалар төмендегiдей.
Са, Ша,Ро,Ра, Мү, Са, Сә, Бо, Ду, Ай ра, ра, за,я,рат,кен,лат,ман,дар
Кiсi аттары: Сара, Шара, Роза, Рая, ... ... ... ... ... сияқты бiрнеше қалталар жасалады.
Ойын тәртiбi:
А) мүғалiм әрбiр практаға (екi оқушыға) бiр қалтадан таратып бередi.
Олардың бiреуi бас әрiп ... ... кiшi әрiп ... ... ... аты толық жазылған парақшалар мүғалiмнiң өзiнде қалады. Кiсi ... ... ... ... оның бiрiн ... ... ... сыныптағы оқушылардың екi топқа бөлiп өткiзуiне де болады.
2 ойынға арналған ... ... ... ... үлгiге арнап жуан, жiңiшке болып келетiн үқсас буындардан
ойындарды үйымдастыруға болады.
Осындай ойындар үстiнде ... ... ... себеп-салдарлық
байланыстар мен тәуелдiлiктi анықтауға тырысады. Олай болса, сабақта ойын
түрлерiн тиiмдi пайдаланған жөн.
1.2. ... ... ... үзақ ... бар. Ерте ... бастау
алған, ойшылдардың бiлiм мен ақыл –ой тәрбиесiнiң ара қатынасын, олардың
бала дамуына әсерiн зерттей келе мына ... ... ... ... ... ... ХΥΙΙ ғасырдан бастау алған. Шет ел ғалымдары
мент Ресей ойшыль педагогтарының сорл кездегi iрге тасын ... ... ... әр ... өз деңгейiнде дами отырып ... ... ... Я.А. ... ... ... бүл оқытудың түрi өз тиiмдiлiгiмен
бүгiнгi күнге дейiн жетiп ... И.Т. ... ... ... ... ... ... үлы ағартушысы К.Д. Уленский де өз
дидактикалық еңбеңтерiнде дамыту мәселесi ... ... ... ... ... ... ... бiрге ала жүредi″ деген Л.С. Выготский
пiкiрiмен көп нәрсе аңғаруға ... ... ... ... проблемасына
арнайы екi iлгерi эксперимент жасалып, оның бiрiн Д.Б. ... ... ал ... Л.В. ... басқарады.
Зерттеушiлердiң мақсаты Л.С. Выготскийдiң 1930 жылдардың басында
жасаған оқытумен дамытудың ара қатынасы жайлы болжамдар ... осы ... ... бiлiм беру iсiне ... ... ... кейiнгi 20 жыл көлемiнде дамыта оқыту психология мен ... ... ... ... Бүл ... ... ... оқыту
деп-оқыту мақсаты, мiндеттерi,әдiс-тәсiлдерi баланың даму заңдылықтарына
сәйкестендiрiлген оқытуды″ айтады –деп түжырымдаймыз.
Осы ... ... ... қазақстанда ΧΙΧ ғасырда педагог –
ағартушылар еселi еңбектерiн қоса бастады. Осы ... ... ... ... ... даму бағыттарына сараптама жасай отырыпмына
төмендегiше негiзгi бағыттарға тоқталамыз.
1-бағыт. Баланың бойындағы ... ... ... ... ... алға ... деген табиғи талап –тiлектерiн, сүраныс пен
мүқтаждығын ескеру, ... ... ... өз бетiмен iздену арқылы алуға қолайлы жағдай жасау.
3-бағыт. ... ... ... ... ... ... технологиялардың философиясы iзгiлiк,
жеке бастың даму теориясына негiзделiп отыр.
П.К. Селевко педагогикалық технологияларды мәндiлiгiне, ... ... ... топтарға бөледi:
1. қолдану деңгейiне қарай (жалпыпедагогикалық, ... ... ... ... негiзiне ... ... ... iзгiлiктi, ғылыми, прагматикалық
т.б.)
3. Психикалық дамудың ... ... ... ( биогендiк,
социогендiк, психогендiк)
4. ±ылыми түжырымдамасына қарай (ассоциативтi-рефлекторлық,
биховиристiк, ... ... ... ... ... ... ... әрекеттiк,
сезiмдiк, эвристикалық, қолданбалы, өзiн-өзi дамытушы)
6. қүрылымдық мазмүндық сипатына қарай ( ... және ... және ... ... технократтық және гумандық)
Бастауыш мектепте қолданытып жүрген технологияларды ... ... ... топтауға болады.
1. Тiлдiк өрiс.
Бүл топ өте жас кезден бастап кубиктер арқылы жылдам оқуға үйретуге
арналған Н.А. Зайцевтiң: ... ... ... ... ... арналған Е.Н. Потапова және басқа да технологиялармен сипатталады.
Республикадағы ... ... ... ... ... ... ескi әдiстермен енгiзуге болмайтындығы белгiлi. Оқулық қанша жақсы
болғанымен онымен жүмыс жасайтын мүғалiмдер оқытудың жаңа ... ... ... ... идеясы, дамытушылық мәнi iске
аспауы мүмкiн. Сол себептi бүгiнгi күнi мектеп мүғалiмдерiнен ... ... ... ... ... етiлiп отыр.
Дамыта оқыту арнайы педагогикалық технологияларды қажет етедi. Ол
технологияларда баланы қоршаған ... ... ... ... ... ... жоспарлау, үйымдастыру, мақсаттарды
жүзеге асыру, iс-әрекеттi талдау кезендерiнен түрады. °р ... ... ... өз ... қосады. Жүмысымыздың келесi бөлiмi осы
мәселеге арналады.
II қазақ тiлi пәнiнде дамыта оқытудың ... ... ... iске ... жолдары.
2.1. 1- сыныпта қазақ тiлi пәнiндегi дамыта оқыту, оған
қойылатын талаптар
Ұлттың болашағы ... ... оның ... ... қолдану
аясының деңгейiмен тығыз байланысты. Сондықтан да қазiргi таңда үлттың
үлттылығын, түрақты ... ... ... ... ... ... оның қолдану аясын кеңейту шарасы мен ғана емес, ... ... ... ... ... ... көтеру, ата-бабамыздан қалған асыл
мүраларымды өз тiлiмiзде оқып -үйрену, зерттеу ... ... ... ... көтерiлуде. Алдымызда түрған мүндай күрделi
мiндеттi шешуде қазақ тiлiн оқып ... ... ... ... ең ... ... табылатын бастауыш мектептiң орны ерекше. ґйткенi ... ... бала алты ... қабылданады. Осы түрғыдан қарағанда
бастауыш мектептегiң оқудың, оның iшiнде ана тiлi ... ... ... зор. Оның ең ... ... ... ... қүрылымы мен
мазмүнымен жаңалаумен байланысты шығып жатқан әртүрлi қүжаттарда, сондай-ақ
бастауыш бiлiм мазмүны түжырымдамасына ... ... ... жас ... өз ана тiлiне деген сүйiспеншiлiгiн
арттыру, оны қүрметтеу, бала ... ... ... сөйлеу
мәдениетiн арттыру төңiрегiнде атқарылуға тиiстi келелi мiндеттер көп. ... ... ... ... ... ... яғни ... қүру, мектеп
реформасының талабына сайкес балаларды алты жастан ... ... ... ... ... ... байланысты туындап
отыр.
Мектептегi қазақ тiлiн дамыта оқыту iсiнiң басты ... ... ... ... дағдысын жоғарғы интелектуалдық ой- өрiсiн
қалыптастыру деп есептесек, бiрден бiр алғы ... ... ... ... ... танымдық,, адамгершiлiк, эстетикалық т.б.
дағдыларды оқушылар тiкелеу тiлдi ана тiлiн оқып ... ... ... Бүл ... ... сыныптарда қойылатын пәндер
жүйесiндегi қазақ тiлiнiң жетекшiлiк роль атқаратындығын көрсетедi.
қазiргi әлеуметтiк сүраныс пен бастауыш мектептiң жалпы орта ... ... ... ролiн айқындай отырып, белгiлi ғалымдар,
әдiскерлер бүл сыныптарда оқушылардың қазақ тiлiн ... ... ... ... ... жүр:
1. Балалардың қазақ тiлiне тiл бiлiмiне қызығушылығын ояту
2. Тiл арқылы қарым-қатынас жасау қызметiнiң барлық түрлерiн ... ... ... процесiнде бүл қызметтiң дмыта оқыту тәсiлдерiн
қолдана бiлуге үйрету.
3. ... ... ... ... ... ... бiлу дағдыларын
қалыптастыру.
Бастауыш сыныптарда қазақ тiлi пәнiнен бүгiнге ... ... ... бiлiм негiздернiң қүрылымы өзгерiп, басты назар грамматикалфық
үғымдарды ... ... ... ... көмегiмен баланың өзiн дамытуға
бағытталуы қажет.
Бiрiншi сыныпқа келген оқушыларды оқу қызметiне бейiмдеу, ... ... ... ... ... бағалай бiлуге үйрету.
Қазақ тiлiнiң негiзгi мiндетi- ... ... ... ... оны жалаң меңгертудi мақсат етпей, оқушының өз
дамытуға, яғни сөйлеу(ауызша, ... ... ... ... ... ... ... үйретуге бағытталды.
Қазақ тiлi пәнi қазақ тiлi ... ... ... ... ... ... негiзгi салаларынан- фонетика, ... ... ... ... ... ... ... лерiмен,
анықтамаларымен таныстырады. Дыбыстардың жасалуы мен жүйеленуiн, ... ... және және ... ... ... бiлмеген бала сауатсыз, әрi
тiлдiң грамматикасын меңгеруге шорқақ келедi. өйткенi тiл ... ... ... ... болады. Оқтыудың ғылыми ... оның ... ... ... қоса қамтиды.
Дамыта оқыту жүйесi оқу материалдарының, логикалақ ... ... ... ... қарастырады. Жеңiлден ауырға қарай, деректiден
дерексiзге ... ... ... ... ... ... ашу ... әрiптi атнытудан басталад. Дыбысты танымай, әрiптi ... ... сөз ... ... не жаздыра ламаймыз. Сол сияқты қазақ тiлi пәнiнен
қосымшалы сөздi бiлу үшiн, ... ... буын ... бiлу ... ... ... ... не, оның жуан, жiңiшке үрлерiн ажыратып алу
керек. Демек, оқу ... , ... iшкi ... ... ... ... ған оның ғылыми негiздерiн шын мағынасында меңгеруге
болады.
Дамыта оқыту жүйесiнде ... бiлiм ... ... ... болып
қалыптасады. Дамыта оқытудың берiк тиянақты, болу принцпi – оқушылардың,
меңгерген ... ... бiлiм ... тиянақты болуларын
көздейдi.
Бiрiншi сыныпта ана тiлi мен қаза тiлi ... ... ... ... ... бiлiм мен ... ... мына
төмендегiше тлаптар қойылады және оқушының iкерлiгiмен дағдысын ... ... ... ... ... ... оқушының қүрғақ
жаттамай саналы түрде үғынып, тәжiрибе жүзiнде iске асыра ... ... ... ... ... Оқушыға дамыта оқыту барысында
мүғалiмге көп жүмыс атқарға тура келедi.
Бiрiншiден, мүғалiм берiлетiн бiлiм мазмүнын, ... ... ... ... толық анықтап, негiзгi назар аударатын
бөлiгiн табуы керек.
Екiншiден, берiлетiн бiлiмдi жеткiзе бiлудiң, тиiмдi әдiс – ... ... ... түрлерiн табу керек.
Үшiншiден, оқушылардың сабаққа қызығушылық ... ... ... ... ... ... негiзгi түрлерiнiң бiрi – проблемалық әдiстi бала
дамуының негiзгi iс- әрекетiне пайдаланған жөн. ... ... ... оның түр- түсiн, көлемiн, сапасын, әр түрлi сындық ... ой ... ... өзiне шығартуға жетелеу керек.
Салыстыруды, сындық ... ... ... ... сай, ... ... ... жүрген заттардан бастау керек. А) доп
/үлкен-кiшi, қатты, жүмсақ, жеңiл-ауыр, көк, қызыл, үшқыр т.б./ б) ... ... ... ... қара т.б./ ... зат есiмге сын есiм,
сын есiмге зат есiм сөздердi тiркестiру.
үлкен ……………………….., ………………………………… үй
жақсы……………………….., ... ... ... ... ... түрлерiнiң бiрнешеуiн шығармашылық түрғыдан тауып,
бiлiмдiсаналы ... ... ... ... Сонда ғана жүмыс өз
тәжiрибесiн бередi.
Дамыта оқытуда көрнекiлiк принципi жаңа ... ... ... ... ... ... ... үстаған жағдайда ғана мәнiн, иiсiн сезiм
мүшелерiмен ... ғана ... ... ... ... ... ... сынып оқушыларының танымдық әрекетi жоғары деңгейде болады.
қазақ тiлi сабағында көрнекi қүралдар көбнесе таблица түрiнде, жеке
дидактикалық материалдар ... де ... ... бiрiншi сныпта бала жасына лайықталынып,
түсiнiктi әрi баланың ойлау қабiлеттiлiгiн ... ... ... да ... уақыттарда, әсiресе бастауыш оқу дидактикасында бүл
принцп нақты ... жүр әрi ... озат ... ... көрiнiс беруде. Ойын сабақ т.б. – ... да ... ... ... ... оқытуға бағытталған сабақтардың түрлерi.
″ойынсыз, музыкасыз, ертегiсiз, қиялсыз толық мәнiндегi ақыл-ой
тәрбиесi деген болмайды″, - деп ... ... В.А. ... ... мән ... Ойын ... бала ой ... оқушының бар ынта
–ықыласы сабақта ... ... ... ... ... танып- бiлу әлемiне қалай енгiзу керектiгiн өз ... ... ... ... ... де бала ... оынң ... дүниесiне кiре
бiлу, не нәрсеге қызығатынын анықтау – ынталандыру принциптерiнiң ... ... ... ″Не ... ″Не ... ... ... беретiн сөздер тақырыбын меңгертуде ойын ... өту ... ... бала дамуының тиiмдi тәсiлдерi болып табылады. ... ... ... дамыта оқыту негiзiне қүрылып, сапасы жақсарып, әр
түрлi формадағы жаттығулармен толықтырылды.
Грамматика, емле, тiл дамыту материалдары үшiн ... ... ... ... жыл ... сай адам, жан-жануар, табиғат
өмiрiнен алынып, кейбiр мәтiн ер хаықтың ... ... ... ... ... ... беруге қүрылды.
Бастауыш сыныпта оның iшiнде бiрiншi ... ... ... ... орын ... ... тiлi. Бүл пәннiң жалпы бiлiм ... орны ... оқу- ... және ... ... көңiл
аударып, қазақ мектебiнiң келешегiн, ондағы оқудың ана тiлiнде жүргiзiлуiн
мақсат еткен. А.Байтүрсынов: ″бастауыш ... ... ең ... ... хат ... дәрежеде болуын көздеу керек″ - деген пiкiер айтқан.
Қазiргi уақытта бiрiншi сыныпта оқу жүйесiнде ... тiлiн ... ... көңiл бөлiнедi. Мүның өзi оқушыларды түсiнiп оқуға, еркiн
сөйлеуге және сауатты жазуға үйретудi ... ... ... тiл ... ... қоса ... ... мiндеттердi де шешуге тиiс:
1) оқушылардың үлттық және ... ... ... ... саяси,
адамгершiлiк, эстетикалық сезiмдерiн қалыптастыру.
2) Балалардың айналадағы дүние туралы, адам, табиғат және ... ... ... ... байыту.
3) Логикалық және бейнелi ойлауды жетiлдiру.
4) Балалар ... ... жаңа iс ... ... оқу ... ... берiлген уақытты үқыпты пайдалана бiлу, ... ... ... ... ... қолдана бiлу.
5) Сабаққа жән бiлiм көзi – кiтапқа ... ынта – ... ... ... ...... жүйелер қатарында өзiндiк айқын
мақсат көздейтiндiгiмен ерекшеленедi және бүл ... ... ... ... ... Дамыта оқыту барысында оқушыларды саралау жүзеге
асып отырады. Сондықтан саралап оқыту ... өзi ... ... қолдану арқылы енген.
Бiрiншi сыныпта қазақ тiлi пәнiн деңгейлiк саралап оқытуға ... ... ... идеясын жүзеге асыруға мүмкiндiк бередi, өйткенi ол
оқушының ойлауын, елестету мен есте ... ... ... ... бiлiс ... дамуын қамтамасыз етедi.
Балалардың дамуы, қабiлетi, қабылдауы әр келкi болғандықтан, ... ... ... ... ... ... ... болады.
Сондықтан, мүғалiм балалармен сабақ және оның барлық кезңдерi: ... ... ... сабақты қорытындылау, қайталау, бiлiм, бiлiк,
дағдыны тексеру барысында саралау жүмысы жүргiзедi.
Жаңа материалды түсiндiру кезiнде мүғалiм мына мәселеге ... ... ең ... ... ... бiлiм ... пәннiң теориялық мәнi, тiрек
мәлiметтерi. Алғашқы деңгей әрбiр тақырыптың ең негiзгi де басты ... ... ашып ... ... сол ... ... ... бейнесiн бередi. Бүл деңгей базалық деңгей ретiнде
қабылданған.
2) қосымша ... ... ... ... ... одан әрi ... ... негiзi мазмүнын нақтылайды, үғымдардың не
үшiн, қалай қолданылатындығын көрсетедi. Бүл ... ... ... ... ... ... ... көмектеседi.
3) Дамытушы мәлiметтер – материалды бiр шама тереңдетiп, оған логикалық
негiз ... ... ... ... жол ... ... бала өз бетiнше жүмыс iстеуге дағдыланады.
Бiрiншi сыныптың қазақ тiлi пәнiнде бiлiмдi дайын ... ... ... – баладан ыждағатпен тыңдап, мүлтiксiз берген тапсырманы орындауды
ғана талап етедi. Мүндай сабақтарда оқушы ... жоқ. Ал, ... ... қобалжиды, толқиды, бар ойын жүмылдырады, белгiсiздi
табуқажеттiгi туады – бүл ... ... ... ... сабақтарды – дамыта оқыту сабақтары деп бiлемiз.
Ойлауға үйрету – мүғалiмнiң ең қиын ... Ал, ... ...... қиын мiндетi.
Дамыта оқытуды қолға алып, мүмкiндiгiнше жүзеге асырып ... – ол ... өзiн өзi ... ... өзi ... ... өз
бетiнше дамуға, яғни өзiн өзi тәрбиелеуге үйретедi.
Бiрiншi сыныпқа арналған қазақ тiлi оқулығында үлттық бiлiм ... даму ... ... Жаңа буын оқулықтары: көпдеңгейлi,
интеграция (кiрiктiрiлген), ... ... ... ...... ... қүрылымы өзгеше, философиясы жаңа. Егер алғашқы екi
ерекшелiгiн кез келген мүғалiм көрiп, байқай алса, ... тек ... ... ... ... болғанда ғана жүзеге асырмақ.
Технологияда проблемалы оқытуға баса көңiл ... ... ... iздестiру їәм олоарды шешудiң жолдарын игеру, сондай-ақ,
ықпалды факторларды зерттеу, ... ... ... ... ... ... ... да әлдi бiр жаңа үғымды, ... ... деп ... және ... ... жүйесiнiң негiзiнiде белгiлерiнiң салыстырмалы
сипаттамасы
|Педагогикалық процесiнiң|Мазмүнындағы басымдылық ... | |
| ... ... ... ... |
| ... әдiсi | ... ... бiлi, ... |Байқампаздығын, ойлауын,|
| ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... мысалдар, |Заңдылықтарды, |
| ... ... ... ... |
| | ... ... ... формалары |Жеке, топтық фротальды |Бiрлескен үжымдық |
| | ... ... ... ... түсiндiру, |Проблемалық баяндау, |
| ... ... ... |
| | ... ... ... ... нәтижесiн |өзiн-өiз бақылау, |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... оқыту технологиясын жетiлдiру (педагогикалық тәжiрибе және оның
нәтижесiн)
Бiлiм берудi реформалауды жүзеге асырудың мақсат - қазiргi ... ... ... ... туып ... - дейдi үстаз
жаңа технологиясының маңызы жайлы ой ... - ... ... ... ... ... ... пайдалану арқылы) оқыту, үрдiсiн
технологияландырудың қажеттiлiгiнен туып ... ... ... ... ... пiкiрi осы
орайда еңбектенiп жүрген әрбiр үстазға түсiнiктi.
Педгогикалық ... – оқу ... ... ... –ала жүйелi
түрде жоспарлануы және оның тәжiрибеде жүзеге ... ... жүйе ...... ... ... ... процестер, жеке түлға
қалыптастыруға әсер ететiн нақты ... ... ... ... бала ... шығармашылық деңгейге жеткiзуде педагог
-ғалымдар төмендегiдей оқыту әдiстерiн үсынады.
1) түсiндiрмелi иллюстративтiк.
2) Бағдарламалық
3) ... ... ... ... өз жүмысында бүл әдiстердi пайдаланады, бiрақ, ғылыми нақтылық,
жүйелiлiк жетiспейдi. ... ... ... ... мен ... оқыту технологиясын өз ... ... ... Осы
технологияны ″қазақ тiлi″ пәнiнде мына мақсаттарда жүзеге асырды:
1. Дамыта оқыту өтiлгелi отырған оқу материалының негiзiнде ... ... ... жүзеге асады.
2. Мүғалiм мен оқушы iс әрекетiнiң негiзiнде жүзеге ... ... ... ... ... да, ал , ... ... үйымдастырушы бағыт берушi деңгейде болады.
Дамыта оқыту технологиясы туралы сөз қозғалғанда оны ... ... деп ... ... Бүл ... ... өз ... оқыту,
тәрбиелеудегi озық, тиiмдi iзденiстерiн, тәжiрибелерiн жалғастыратын, яғни,
классикалық ... озық ... ... дамыту болып
табылады.
Жалпы ″педагогиаклық ...... ... түсiнемiз, неге
бүгiнгi күн талабында ... ... оқу ... ... осы ... оқушыға берерi қандай? Жалпы, егемен елiмiздiң
жаңа мүратты үрпағын даярлауда әр ... ... ... Себебi, жеке түлға, яғни, дарынды, шығармашылық ... бiлiм мен ... ... мемелекеттiк iстiң ең маңыздысы
болып отыр. Демек, осы игi оқыту мақсатына жетуде педагогикалық ... ... ... ... ... қарапайым тiлмен айтқанда, жүзеге асатын
ғана, нақтымақсаттардың алднала ойластырылыған нақты жобасы, ... ... ... ... ... ... ... оқыту жүйесiндегi қойылатын сүрақтар проблемалы, ... ... ... етiп ... ... да ... сүраққа өз ойын,
өз пiкiрiн бiлдiре жауап беруге дағдыланады. Көрнекiлiк әдiстер де ... ... ... ... ... пайдаланылады.
Дамыта оқыту сабақтарында жаңа материалды талдауға зор көңiл
бөлiнедi. ґйткенi, ... ... бала ... ... ... ... – бiрлескен iзденiс. Iзденiс барысында мүғалiм әр
баланың көңiл-күйiн ... о- ... ... ... ... деңгейiн анықтай алады.
Бiрiншi сыныптың қазақ тiлi ... ... ... ... ... үшiн дамыта оқытудың мына қағидаларын мүғалiм сабаққа
басты ... етiп алуы ... ... ... теориясына сәйкес
үйымдастырылуы – баланың жеке басын дамытудың басты мақсаты.
1. баланың боййындағы ... ... ... оның ... алға
жылжуға деген табиғи талап-тiлектерiн, ... ... ... ... жетiлдiру.
2. Бiлiмдi өз бетiнше iздену арқылы алуға қолайлы жағдай ... өзiн -өзi ... ... ... ... қазақ тiлi пәнiнде дайын үлгi бойынша бiлiм алуға
үйренген баланың шығаршылық ... ... ... ... Ал, әр ... ... iзденуге үйренген бала, кез-келген проблеманы
тез шешуге төңiрегiнде пiкiр ... көп ... ... ... ... тыс ... ... хабарлар алуға, таным
көкжиегiнiң тарылмай, тарқай ... жол ... бiз ... оқыту мен дәстүрлi оқыту жүйелерiнiң ерекшелiктерi
мен өзгешелiктерiне тоқталып кеттiк. Айтылғандарды қорыта келе, дәстүрлi
оқыту әдiстемесi ... ... ... ... ... ал ... оқыту технологиясының негiзiнде дилтикалық (интенсивтi,
сапалық, мәндiлiк) әдiснамасы жатыр деп ... ... ... ... ... бiлiк дағды алуға қажеттi ақыл, сана бар деп ... ... ... ... қүю керек деген көзқарасқа, ал, дамыта оқыту бала
бойындағы табиғи қабiлеттердi жаңа ... ... ... ... негiзделген. Дәстүрлi оқыту жаттауға, есте сақтауға, ал,
дамыта оқыту дербес жүмыс iстеуге ... ... ... ... ... ... ... төмендегiдей бейнелеуге болады.
Дамыта оқыту арнайы педагогикадлық технологияларды қажет етедi. ... ... ... ... еркiн қарым - ... ... ... ... жоспарлау, үйымдастыру, мақсаттарды
жүзеге асыру, iс-әрекеттi ... ... ... әр ... ... дамуына өз үлесiн қосады. Жүмысмыздың нәтижелi, сапалы болуына
ықпал ... ... ... тiлi ... ... бiрiншi мәтiнмен ... ... ... ... ... мен ... ... жазуға берiлген тақырыпты
меңгеруге арналады. Мiне ... ... ... оқыту, деңгейлеп
оқыту, баланың тiл ... ... ... ... ... ... ... оқыту технологиясының бiрнеше түрлерi бар. Оларды қазiргi кезде
сабақта пайдаланып отырамыз. ... бiрi сын ... ... ... ойлауды дамыту бағдарламасы әлемнiң түпкiр-түпкiрiнен жиылған
бiлiм ... ... ... ... жүйеге келтiреген Джинни Л.
Ситл, Кутис С. Меридит, Чарльз ... ... ... ... ... теорияларын басшылыққа алады.
Мақсаты барлық жастағы оқушаларға кез клеген мазмүнға сыни ... екi ... бiр ... ... таңдауға саналышешiм қабылдауға
сабақтарда үйрету.
Сын түрғысынан ойлау – сынау емемс, шыңдалған ойлау.бүл бағдарламаның
iшкi қүрылымында ерекшелiк бар. Бүл ... 3 ... ... ... ... ... Бiлiмнiң боалашақта пайдаға ауы, ... ... Көп ... ... ... ... қажеттiсiн
алуға үйретi.
Сын түрғысынан ойлау бағдарламасы қызығушылықты ояту, мағынаны тану, ... ... ... ... мен өз ... әр ... ... ауыр-
жеңiлдiгiне қарай лайықтала қолданамын. Олар: ″бес жолды ... ... ... ... ... ″Т ... сияқты
стратегиялар
Сондай-ақ ″Ақыл –ой Одиссеясы″- технологиясы арқылы 1-шi сыныптың ... ... мен ... өтiп ... Бүл ... 1978 жылы ... ... штатында басталды. Технологияның бүл түрi баланы дамыта
оқытудың бiр түрi. Оқушының ... ... ... арттыруға болады.
Бүл бағдарламаның ... ... ... ... ... ... ғалымдардың түжырымдамаларымен бiрге Д.Гилфорд, Е.Торренс,
А.Осборн сияқты шығармшылық ... ... ... ... ... ... ана тiлi мен ... тiлi пәнi кiрiктiрiлген пән
ретiнде берiлген. ″Атамүра″ бағдарламасы бекiткен бүл оқулық осы ... және ... ... барлық талаптарына ... ... ... ... ... ... ″Тiл және ... ″ бөлiмiн оқытқанда осы ... ... ... ... ... ... тырыстым. Онда дауысты және
дауыссыз дыбыстар мен олардың әрiптерi жайлы, ... ... жуан ... ... ... жуан және жiңiшке дауыстылар, жуан және ... ... ... ... ... ... мен ... оқыту
технологияларын кеңiнен қолданып ... ... ... тест
тапсырмаларын, т.б. пайдаландым. Бүл тақырыптарды өткенде сабақта мәтiн оқу
арқылы тiл ... ... ... дамыта отырып, үлтымызды салт-дәстүрiн
негiзге ала отырып, жан-жақты бiлiм беруге тырыстым. Осы ... ... ... сүю, күте бiлу, ... ... ... ... кiшiге
iзеткөрсетiлсе, сонымен қата оқулықтағы ″Фонетика″ үғымын меңгертемiз.
Мен бiрiншi ... ... тiлi ... ... ... бiр түрiне
тоқталып кетейiн. Сабақтың тақырыбы ″Дауыссыз дыбыс әрiптерi. ... мiне бүл ... ... ... ... түсiнiп қана қоймай, жазба
жүмыстарын да меңгертуге тиiспiз. Дамытушылық мақсаты – ... ... , ... ... ... ... ... баулу, оқушылардың
логикалық ойлауын дамыту, сабақта оқушылардың белсендiлiгiн арттыру.
Балалар тақтаға iлiнген модульдi плакаттан төрт ... ... ... оның төлiн ажырата бiлуге тиiстi. ″малдың пайдасы″ ... ... ... ... ... ... күту″ плакаты бойынша бала
түйе қалай күтуiмiз керек тiгiнөз беттерiнше әңгiмелеу керек. Мiне осы
түста ... ... ... ... жөн. ... ... тапсырмалар орындату барысында оқушының бiлiм ... ... ... ... ... бал өзi тайдайды.
қабiлетi ... ... ... ... ... ... жетелеу iс-
шаралары түзiлiп күнделiктi сабақта iске асырылып отырады.
Сонымен ... мен өз ... ... ... базарлық″
деген кiтапшамнан – кәне ... осы ... төрт ... ... бар ма деп тапқызып, оқытып отырамын.
Жаңа буын оқулықтары : көпдеңгейлi, ... ... ... ... ... ... ерекшеленедi.
Мен өзiмнiң күнделiктi өтiлетiн әрбiр пән бойынша педагогика ғылымының
докторы, профессор Ж.А. қараевтың ... ... ... жаңа
педагогикалық технология бойынша дайындалған деңгейлiк тапсырмалар жүйесi –
дамыта оқыту идеясын интерграциялап оқыту арқылы жүзеге ... ... ол ... ... елестету мен есте сақтау белсендiлiгiн,
байқампаздығы мен дағдысын, бiлiм сапасының дамуын қамтамасыз етедi.
Профессор А.Ж.қараев технолоясының ... ... мен ... ... ... ... жүйелi ойлауға ... ... ... ... ... ... баса көңiл аударылады. Тақырыпқа сай
пробемаларды iздестiру їәм ... ... ... ... сондай-ақ,
ықпалды факторларды зерттеу, модульдердi ... ... ... ... ... ... да әлде бiр жаңа үғымды, дағдыны,
шеберлiктi меңгертедi. Бүл жүмыс балаларды өз ... ... ... ... ... ... бiр түрi бола ... Ол кiтаптан балалар
″Жайлауда″ өлеңiн оқып бередi.
Мен бiрiншi сыныпты ... ... ... ... ... ... Бүл ... оқыту технологиясы. Бүл модуль арқылы
бала өзi өткен сабақтарға қоырытынды жасап қалай меңгергенiн жауабы арқылы
алады.
1
2 I – М О Д У Л Ь
1 Ф О Н Е Т И К ... - ... 42 Ъ
1 ... ... ... ... ... Л, Й, М, Н, қ, (У)
ҮНДI
7
3 ДАУЫСТЫ ДЫБЫСТАР
1 Жуан { А О Ы Э У И Я Е Ю ... О Ы Э ү У И ЙА ЙО ... ... { ә ө i е ү у и ... ө i е ү у и ... ... – дауыссыз, үяң
I – дауысты, жiңiшке
Л – дауыссыз, үндi
I – ... ...... ... ... ... мен ... белсендiлiгiн шығармашылық
қызметiн дамытумен қатар, оқушыларға өз ... жаңа ... ... ... ... ... риза ... тапсырмаларды орындау барысында жаңа ... әдiсi ... ... ... ... ... қүрылуына мүмкiндiк
бередi.
Жаңа технологияны өмiрге енгiзген кезде ең ... ... ... ... олардың жеке басының қабiлетiн
жетiлдiруге баса назар аударған жөн. ... ... ... бiлiмдi өз бетiмен ой жүгiртiп меңгертуге тиiспiз.
Менiң қазақ тiлi ... ... ... ... деңгейлiк
тапсырмаларым әр оқушының бiлiм деңгейiн анықтауға ... ... ... ... ... ... ... барысында алға үмтылу,
бiлiмнiң, шығармашылық қабiлетiнiң артуы байқалады.
Күз
Жылдың төр мезгiлi бар: қыс, ... жаз, және күз. Күз ... ... ... Күз ... күн ... түн үзақ. қараңғылық ерте
түседi. Аспанда қара бүлт қаптап, жауын да жиi-жиi жауады. Күз айлары – жыл
мезгiлдерiнiң ең ... ... Бүл ...... жемiс – жидектiң
пiскен кезi. Күзде ... ... ... ... ... оқу
басталады. Мүғалiмдер оқушыларға сабақ бередi.
Күз өте әдемi жыл ... ... ... жетiлдiру, ойлау, сөйлеу
қабiлеттерiн дамыту; ой қорытындысын ... ... ... ... бөлу
қажет. Оқушының материалды дүрыс түсiнiп, ... ... ... оны
шығармашылықпен iске асыруы талап етiледi.
Проблемалап оқыту әдiсiнiң негiзгi мәнi, оның басқа ... ... ... ... ... бойынша қорытындыны
даяр күйiнде бермей, шәкiрттерiмен бiрiгiп талдап, кейбiр мәселелердi
оқушылардың өздерiне шештiру.
Проблемалық ... 1- ... ... Сан есiм сөздер
Сабаққа қажеттi
қүрал-жабдықтар: 1. Заттың саны анық көрiнетiн ... ... ... бар/ оған ... ... Модельдi сөздер.
3. Деңгейлiк тапсырмалар.
4. Жүмбақ шешiмiне байланысты суреттер /оймақ,қолғап/
5. Сюжеттi ... жаңа ... ... ... заттың атын бiлдiретiн сөздердi
ататамыз.
ПАРТА ... ... ... ... ... нешеу екенiн санату.
- Марат, сыныпта неше терезе бар?
- Бес терезе бар. –Дүрыс айтасың, Марат. Ендi партаны санайық.
- Неше ... 30 ... бар. – ... тағы не бар?- Гүлдер бар.- Неше гүл? – 10
гүл. Тағы ненi санауға болады?
- Тақтаны санайық.
- Неше ... – 1 ... ... ... атын ата, ... ... бос орындарды толтыру. Суреттiң жанындағы сүрақ орнына санды
бiлдiретiн сөздi қою.
Неше гү? ... ... Неше ... терезе? Нешеуi келдi?
М: - Балалар, мына суреттен ненi көрiп түрмыз?
О: - Гүлдердi
М: - Заттың аты таблицада ... Ендi, ... гүл ... ... ... бiлдiретiн сөз қояйық.
О: -Үш машина, төрт гүл. Екiншi терезе. Жалау үшеу.
М:- Балалар ендi ... ... ... ... сөздердi оқиын.
Төрт – оған заттың атын бiлдiретiн ... қос ... ... ... ... ... бiлдiретiн санды жазады. Сосын I -
қатардың балалары I-жолға, II қатар II-жолға бiрiнен ... бiрi ... ... ... ... ... ... жазады. III қатардың
балалары бүлар болған соң қатесiн шғарады.
|Үш ... ... ... ... ... ... |Екiншi ... |
2 - ... ... жүмысты орындап болған соң, мүғалiм 3- қатардың
балаларына кезектеп оқыттып бүрыс, бүрыстығын анықтайды. ... ... ... ... 4 ... алып ... өз ... зат есiм
қосып жазады.
Балалардың жүмысын аралап көрiк жеке ... ... ... ... ... ... ... минуты сабақ мазмүнына сай алынады./
Бiр, екi, үш,
Бойға жинап күш.
Төрт, бес, алты,
Отыр,түр, шалқы.
Жетi, сегiз, ... бiз ... ... он,
Орындарыңа қон.
Сергiту минутында кездескен санды бiлдiретiн сөздердi тақтаға, дәптерге
жаздыру, сүрақ қойдыру.
өткен сабақты қорытындылау, бiлiмдi бағалау.
Жүмбақ шешу, ... ... ... мың шүқыр. /оймақ/
Бес iн, бес iннiң аузы - бiр iн. /қолғап/
ҰСЫНЫС
2.3. Жоғарыда ... ... ой- ... ... ... ақыл ... дамуы, қазақ тiлiмен ой-өрiсiнiң кеңеюi, танымдық
қабiлеттерiнiң дамуы дәл ... ... ... ... өмiр ... отыр ... ... дәлелдей отырып,
мынадай үсыныс жасаймыз.
Бiз баланың шығармашылық қабiлеттерiн ... ... жоқ деп ... ... тек оның ... ... iзденiп шығармашылықпен жүмыс iстей алатын, баланы саралап,,
даралап оқыту барысыныда ... ... ... мен ... ... ... дәрежеде болса, бiлiм сапасы жоғары болары сөзсiз.
қазiр мектептерде бастауыш сынып бағдарламасын дамыта оқыту жүйесiнде
мен мына төмендегiше үсыныстарымды ... ... ... тiлi пәнi ... 1 рет болса да компьютер кабинеттерiнде
өтiлсе. ... ... бiлiм алу ... ... ... әдiстемелiк кiтаптар мен дидактикалық қүраладардың
дайын нүсқалары шықса.
3) әр сабаққа ... ... ... көбiрек мектептереге бөлiнсе
деген пiкiрлерiмдi бiлдiргiм келедi.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бастауыш мектепте қазақ тiлiң ... ... ... ... бiр жай – ... ... болу ... Бiрiншi сыныпта кейбiр
тақырып бiрден осы ... ... ... болса, кей тақырыпты
оқытуда орфографиялық ережелердi оқушыларға бiлдiру ... ... ... алған елiмiзде жаңа ғасыр алдында оқытудң жаңа ... ... ... ... рухани жаңарудың iрге тасы қалануда.
Осындай жаңалқтар оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... жүмысымдағы айтылған ойлар, келтiрiлген түжырымдамаларды
зерделеп, тәжiрибеге енгiзу мүғағалiмдерден, әдiскерлерден, педагогикалық
оқу орындарындарының оқытушыларынан үлкен ... ... ... ... ... ... ... әр мүғалiм түсiнуi, жүрегiмен қабылдауы, солай
жүмыс iстегiсi ... ... ... ... ... ... сезiнууi керек.
Егер менiң дипломдық жүмысымдағы көрсеткен педагогикалық жүйелер
осындай қажеттiлiктi туғызып жатса, алға ... ... ... ... ... мектеп, оқу орындары бар, демек, болшақ бар,
үмiт бар деп қорытындылағым келедi.
-----------------------
15
25
III- деңгей
1. Сұрақтарға жауап бер:
Күзде (күн,түн) қысқа ма? ұзақ ... ... неше ... ... ... Жақша iшiндегi сөздердiң лайықтысын жаз:
А) Күзде күн (қысқа, үзын) болады.
Б) күз айлары: (мамыр, желтоқсан, ... ... ... ... ... кеш) ... Зат ... тап.
I- деңгей
1. Мына сөйлемдi аяқта:
А) Ертең жаңбыр жауса …. .
ә) Күз келсе …. ... ... ... …. ... ... қара бүлт қаптаса …. .
2. Мәнiтдегi не сүрағына жауап беретiн сөздi тап.
ЗАТ
-----------------------
2

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сынып оқушыларын дамыта оқытудың педагогикалық шарттары44 бет
"педагогикалық психология ғылым ретінде"18 бет
Жоғары мектеп оқытушысының тұлғасы4 бет
Нарықтық экономикадағы инновация13 бет
Педагогика мамандығының пайда болуы мен қалыптасуы6 бет
Тарихи-педагогикалық білім беруді жетілдіру71 бет
Тәрбие әдістері. Тәрбие әдістерінің түрлері . Әдістердің анықтамасы10 бет
Ғылыми зерттеу жұмыстарын жүргізудің дайындық кезеңі5 бет
Ғылыми таным3 бет
Қазақ әдеби тілі функционалдық стильдер жүйесі29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь