Антик философия. Софистер


Антик философиясы тарихындағы ерекше орынды софистер алады. Әдетте, оларды теориялық тұрғыда тұрлаусыз, ақиқатқа жету жолындағы шынайылықтың орнына жеке мүддені ойлаушылар деп және тағы да басқа күналармен айыптайды. Шындығында софистика б.з.д. V ғасырдың екінші жартысындағы Грекия өміріне обьективті әлеуметтік, экономикалық, мәдени дамудың алғы шарттары мен келген феномен болып табылады. Софистер өз заманының талабын дұрыс ұғып, оған форма мен дауыс береді. Олар аға ұрпақтың дәстүрлі құныдылықтарымен қанағаттанбаған жастардың арасында үлкен табыс пен қолдауға ие болды. Оларды Сократпен қоса «грек ағартушылары» деп те атайды. Софистер дәстүрдің орнына рух еркіндігін жариялап, бұрынғы әлеуметтік кестені бұзып, оның орнына тәрбие мәселесін алдыңғы орынға қойды. Бұл мәдениетті бұрынғыдай тек таңдаулылардың арасында ғана емес, қоғамның барлық кітабына кеңінен енгізуге жағдай жасады. Полюстің тар шеңберін кеңейтіп, панэлленистік бастаудың негізін қалады. «Адам бар нәрсенің өлшемі» деген Протогор аксиомасындағы релятивизм мен прагматизм Горгия нигилизміне ұласқанымен қатар, сөз өзінің шынайылығынан гөрі нандыру мен сендірудің құралы дегенге саятын теориялық жаңалыққа әкелді. Сондықтан б.з.д. V ғасырдаҒЫ Грекияда риторика немесе сендіру өнері «мемлекет қайраткерінің қолындағы нағыз штурвалға» (В.Иегер) айналды.
Софистер философиялық рефлексияны физис және космос мәселелерінен адам тақырыбына, оынң қоғам мүшесі ретіндегі өміріне бұрғаны дүниетанымдағы төңкеріс болып табылады. Софистиканың қарасытыратын басым тақырыптары этика, саясат, риторика, өнер, тіл, дін, тәрбие немесе басқаша айтқанда барлық мәдениетке қатысты мәселелер болды. Сондықтан да софистер антик философиясындағы гуманистік кезеңнің негізін қалаушылар болып саналады.
Алайда софистер адамның бұзылған дәстүрлі өмір сүру тәртібінің орнына тартымды жаңашылдық ұсына алмады. Мұны іске асырған Сократ болды., сондықтан оны антик философиясы тарихының «кіндігі», «философияның бел отасы» деп те атайды. Сократ та софистер секілді өзінің басты назарын адам табиғатына аударғанымен қоймай, адамның мәні – ақыл-ойға негізделген белсенділік және адамгершілік бағдар ұстанған әрекет ретіндегі оның жаны деген түйінге тоқталады. Белгілі бір мағынада Сократ құныдылықтарды дәстүрлі жүйесінді төңкеріс жасалды. Байлық, даңқ, билік, денсаулық, сұлулық өз табиғаттарында ешқандай игілікке жатпайды, бірақ олар тек ғылыммен, таныммен және дұрыс пайымдаумен басқарылғанда ғана нағыз игілікке айналады. Сократ бойынша таным игілікті істің, қайырымды қылықтың қажетті алғы шарты ( « Ізгілік – бұл білім» ). Сократ сондай-ақ бақыттың жаңа ұғымын қалыптастырды: адам өз бақытының да, бақытсыздығын да ұстасы. Сократтың өзі күш көрсету төңкерісін теориялық тұрғыда өмір сыйлады. Жанды адамның мәнділігі ретінде белгілеу, танымды нағыз ізгілік ретінде, өзін-өзі билей алуды ішкі еркінділік ретінде бағалауы – оның этикасының осы тұжырымдары индивит автономиясын жария етті.
Сократ философиясына бастау ала отырып, екі түрлі бағытты ұстануға болатын

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Антик философиясы тарихындағы ерекше орынды софистер алады. Әдетте, оларды
теориялық тұрғыда тұрлаусыз, ақиқатқа жету жолындағы шынайылықтың орнына
жеке мүддені ойлаушылар деп және тағы да басқа күналармен айыптайды.
Шындығында софистика б.з.д. V ғасырдың екінші жартысындағы Грекия өміріне
обьективті әлеуметтік, экономикалық, мәдени дамудың алғы шарттары мен
келген феномен болып табылады. Софистер өз заманының талабын дұрыс ұғып,
оған форма мен дауыс береді. Олар аға ұрпақтың дәстүрлі құныдылықтарымен
қанағаттанбаған жастардың арасында үлкен табыс пен қолдауға ие болды.
Оларды Сократпен қоса грек ағартушылары деп те атайды. Софистер дәстүрдің
орнына рух еркіндігін жариялап, бұрынғы әлеуметтік кестені бұзып, оның
орнына тәрбие мәселесін алдыңғы орынға қойды. Бұл мәдениетті бұрынғыдай тек
таңдаулылардың арасында ғана емес, қоғамның барлық кітабына кеңінен
енгізуге жағдай жасады. Полюстің тар шеңберін кеңейтіп, панэлленистік
бастаудың негізін қалады. Адам бар нәрсенің өлшемі деген Протогор
аксиомасындағы релятивизм мен прагматизм Горгия нигилизміне ұласқанымен
қатар, сөз өзінің шынайылығынан гөрі нандыру мен сендірудің құралы дегенге
саятын теориялық жаңалыққа әкелді. Сондықтан б.з.д. V ғасырдаҒЫ Грекияда
риторика немесе сендіру өнері мемлекет қайраткерінің қолындағы нағыз
штурвалға (В.Иегер) айналды.
Софистер философиялық рефлексияны физис және космос мәселелерінен адам
тақырыбына, оынң қоғам мүшесі ретіндегі өміріне бұрғаны дүниетанымдағы
төңкеріс болып табылады. Софистиканың қарасытыратын басым тақырыптары
этика, саясат, риторика, өнер, тіл, дін, тәрбие немесе басқаша айтқанда
барлық мәдениетке қатысты мәселелер болды. Сондықтан да софистер антик
философиясындағы гуманистік кезеңнің негізін қалаушылар болып саналады.
Алайда софистер адамның бұзылған дәстүрлі өмір сүру тәртібінің орнына
тартымды жаңашылдық ұсына алмады. Мұны іске асырған Сократ болды.,
сондықтан оны антик философиясы тарихының кіндігі, философияның бел
отасы деп те атайды. Сократ та софистер секілді өзінің басты назарын адам
табиғатына аударғанымен қоймай, адамның мәні – ақыл-ойға негізделген
белсенділік және адамгершілік бағдар ұстанған әрекет ретіндегі оның жаны
деген түйінге тоқталады. Белгілі бір мағынада Сократ құныдылықтарды
дәстүрлі жүйесінді төңкеріс жасалды. Байлық, даңқ, билік, денсаулық,
сұлулық өз табиғаттарында ешқандай игілікке жатпайды, бірақ олар тек
ғылыммен, таныммен және дұрыс пайымдаумен басқарылғанда ғана нағыз игілікке
айналады. Сократ бойынша таным игілікті істің, қайырымды қылықтың қажетті
алғы шарты ( Ізгілік – бұл білім ). Сократ сондай-ақ бақыттың жаңа
ұғымын қалыптастырды: адам өз бақытының да, бақытсыздығын да ұстасы.
Сократтың өзі күш көрсету төңкерісін теориялық тұрғыда өмір сыйлады. Жанды
адамның мәнділігі ретінде белгілеу, танымды нағыз ізгілік ретінде, өзін-өзі
билей алуды ішкі еркінділік ретінде бағалауы – оның этикасының осы
тұжырымдары индивит автономиясын жария етті.
Сократ философиясына бастау ала отырып, екі түрлі бағытты ұстануға болатын
еді: бір жағынан білместік принципі ( мен ештеңе білмейтінімді ғана
білемін) ғылымды теріске шығаруға әкелгендей, екінші жағынан нағыз жоғары
білімге жол сілтейді: оның Афиналықтарға бағыштаған арнауы (Платонның
Сократ апологиясы) бір жағынан қарапайым моральдық уағыз ретінде
түсыіндірілсе екінші жағынан Платондық метофизикаға кіріспе ретінде
бағаланады: оның диалектикасы бір жағынан софистика эристиканы еске
түсірсе, екінші жағынан ғылым ретінде логиканың негізі болып табылады: оның
ілімі бір жағынан афиналық поляс қамалымен шектелсе, екінші жағынан тұтас
әлемнің космополиттік кеңістігі ашылады. Платон мен сократшылар деп
аталатындар осындай әртүрлы жолдармен жүреді. Б.з.б. IV ғасыр Грекия үшін
жоғары классика дәуірі болып табылады. Бұл дәірде антиктік философиялық
ойдың айшықты көрінісін беретін екі философиялық жүйе – Платон және
Аристотельдің философиялық жүйелері қалыптасты. Сократтың ең ғұлама шәкірті
және академияның негізін қалаушы Платонның ілімі әр деңгейлі және әр алуан
қырларымен еркшеленеді. Оның шығармашылығындағы философиялық мифке қайта
оралды. Онда миф логосқа бағынбағанымен, оның қанат жаюына серпін береді.
Әртүрлі кезеңдерде оның философиялық метофизика мен гносиологияға діни
програматика мен мистицизмге зор көңіл бөлінсе қазіргі уақытта платонизмнің
мәні ретінде оның ауызша диалектикасына этикалық-саяси проблематикасына
баса назар аударылады. Платон ілімінің шынайы маңызы осы көзқарастардың
барлығын жинақтағанда ғана көрінеді.
Платондық метафизиканың кең ауқымды ерекшелігі, онда жаңа шындықтың
ашылуымен байланысты, яғни физис философиясында бұрын-соңды сөз қозғалмаған
сезімнен тыс, физикалық тыс кеңістіктің ашылуымен тығыз байланысты болды.
Платонның дәл осы жаңалығы философия дамуындағы маңызды кезең болып саналды
және батыстық даналықтың дамуындағы материалдық және материалдық емес,
сезімге тән және сезімнен тыс деген айырмашылықтардың негізін қалады. Осы
категориялар тұрғысында табиғат пен ғарыш өз алдына заттар түрінде емес,
тек олардың құбылысы түрінде ғана көрінеді. Нағыз және нақты болмысқа
заттардың мәнін, олардың парадигмасын білдіретін идеялар ғана ие болады.
Платонның идеялар әлемі - бұл сатылы түрде ұйымдастырылған жүйе. Оның ең
жоғарғы шыңында Игілікьің абсолюттік идеясы орналасқан. Физикалық әлем
немесе сезіммен қабылданатын ғарыш әлемі мынадай кесте негізінде пайда
болады: үлгі (идеалды әлем), көшірме (физикалық әлем) және Жаратушы
(демиург) – үлгіге сәйкес көшірменің авторы.
Платон таным мәселесін жанда әуел бастан нақтылық түрінде ұшырасатын
ақиқатты ажыратып алу ретінде қарастырады. Бұл ажыратудың тәсілі сократтық
майевтика болып табылса, ал диалектика термині онда жаңа мағынаға ие
болады. Платон өнерді өмірден ауытқу, риториканы ақиқатты мистификациялау
ретінде қарастырса, ал эротика – абсолбтке жетудің логикалық емес жолы.
Платонның адам концепциясы дуалистік болғандықтан (жан мен ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Антик философиясы туралы
Антик философиясы
Антик философиясының дамуы
Антик философиясы жайлы
Антик философиясы туралы ақпарат
Философия дәрістер
Классикалық философия
Антикалық философия тарихы
Софистер мен сократтың философиясы
Антик философиясы жайында
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь