Сынып жетекшісі, оның міндеттері мен жұмысының ерекшелігі

Мектеп өмірінде мұғалім - басты тұлға. Мектеп мұғалімі балаларды оқытып қана қоймайды, сонымен бірге оларды тәрбиелейді. Ол белгілі бір сыныпта оқушылардың оқу-тәрбие жұмысын ұйымдастырушы әрі ұстазы, ақылшы-кеңесшісі болып саналады. Ол өзіне қатысты сынып оқушылар ұжымын ұйымдастыра отырып, осыған сол сыныпта дәріс беретін пән мұгалімдерін, окушылардың ата-аналарын және жұртшылыктын бала торбиесіидегі ықпалын біріктіріп, олардың балаға деген талаптарын ортактастырьш отырады.
Сынып жетекшісі жұмысының негізгі мақсаты - мектеп окушыларын қоғамның белсеңді және саналы құрылысшылары етіп тәрбиелеуте барынша ықпал жасау.
Сыныптағы әрбір жеке мұлғанің ғылыми дүние танымының қалытыптасуын, адамгершілік қасиеттерінің, еңбекке деген сүйіспеншілігінің, жан-жақты жарасымды дамуына жағдай туғызу.
        
        1. Сынып жетекшісі, оның міндеттері мен жұмысының ерекшелігі
Мектеп өмірінде мұғалім - басты тұлға. Мектеп мұғалімі ... қана ... ... бірге оларды тәрбиелейді. Ол ... ... ... ... ... ұйымдастырушы әрі ұстазы, ақылшы-
кеңесшісі болып ... Ол ... ... ... ... ... отырып, осыған сол сыныпта дәріс беретін пән мұгалімдерін,
окушылардың ата-аналарын және ... бала ... ... ... балаға деген талаптарын ортактастырьш отырады.
Сынып жетекшісі жұмысының негізгі мақсаты - мектеп ... ... және ... ... етіп ... ... ... жасау.
Сыныптағы әрбір жеке мұлғанің ғылыми дүние ... ... ... ... ... ... жан-жақты
жарасымды дамуына жағдай туғызу. Сондықтан оның жұмысының мазмұны мен
тәрбиелік шараларының бәрі осы ... ... ... Атап ... ... ... ақыл - ой, адамгершілік, эстетикалық, енбек
және дене ... ... т.б. ... ... ... пен
сыныптың нақтылы өмір жағдайларына байланысты қарастыру.
Сынып жетекшісінің ... - сан ... Сол ... ол ... ... ... ... мазмұны жағынан өте күрделі әрі ... ... ... жетекшісі жұмысының негізгі міндеттері қандай?
1. Сыныптағы ... ... ... мен ... жеке олардың жеке
басының ерекшеліктерін жан-жақты зерттеп білу.
2. ... ... не ... ... анықтап, оларды ынтымағы
жарасқан, белсенді, саналы ұжымға ұйымдастыру.
3. Сыныптағы мән мұгалімдері мен мектеп әкімшілігін жәнс ... ... ... ... үйлестіру, окушыларға қоятын педагогикалық
талаптарының ... ... ... ... үрдісінде мектептің, жанұя мен жұртшылықтың тығыз қарым-
қатынасын қамтамасыз ету.
5. ... ... ... ... ... ... бала
тәрбиесіне байланысты педагогикалық оку насихат жұміыстарын жүргізу.
6. Оқушыларды ... ... және ... тыс әр алуан тәрбие
жұмыстарын ұйымдастыру.
7. Тәрбие мен өзін-өзі тәрбиелеудің бірлігін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... бірлігін
қамтамасыз ету.
9. Тәрбиенің негізгі бастауы - ұлттық тәлім-тәрбиені ... ... ... компонентерінің бірі ретінде қарастыру т.б.
Сьнып жетекшісінің негізгі міндеттерімен толығырақ ... болу ... ... ... ... ... ... жалпы білім беретін
орта мектептердін Жарғысымен т.б. көптеген құжаттармен таныс болу ... ... ... ... ... тәрбие - балаға өмір бойы азық. Сол ... ... ... тұлға - мектептегі сынып жетекшісі. Кеңес өкіметі
орнағанға дейін патшалық Россиядағы оқу мекемелерінде ... ... ... болмады. Оқушыларды тәрбиелеу ісі үйретуші - ... ... ... ... ... өз оқушыларын
бақылап, олардың тәртібіне жауап беру міндеті жүктелген. ... ... ... ... ... ... ... болмады. Оқушылармен
тәрбие жұмыстарын ұйымдастыру мен өткізу ... ... ... ... топ ... деп ... жылы мектептегі оқу-тәрбие үрдісінде топтан оқыту тәртібін,
сыныптық-сабақ ... ... ... топ ... ... деп өзгертіліп, олардың тәрбиелік қызметтерінің міндеттері мен
мазмұны, формалары мен ... жаңа ... ие ... ... ... Ережені 1934 жылы 28 маусым күні РСФСР Халық
ағарту Комиссариаты бекітті. Осы ... ... ... жетекшісінің қызметі
де бекітідді.
Сынып жетекшінің ата-аналармен атқаратын ... ... ... ... жұмыстағы сынып жетекшісінің негізгі
міндеттері мен қызметі. В.А. ... ... ... ... ... ерекше назар аударып; «Тек ата-аналармен бірге. жалпы,
күш-жігерді біріктіру арқасында мұғалімдер балаларға ... ... ... ... Олай ... отбасы мектеппен бірге тәрбиелік ортаның
тұтастай негізгі ықпал ету факторларын жасайды. Сондықтан да ... ... ... міндеттерінің көлемінің тым кеңдігіне қарамастан,
ата-аналармен жұмыстың маңызы ерекше.
Қазіргі мектепте жағдай ... ... Оқу жәнс ... ... мен ... ... сай мұғалімдер мен оқушылардың көзкарастары,
олардың өзара карым-катынасы сабактың формалары мен өткізу ... оку ... ... жана ... ... қатар сыныптан тыс
тәрбие жұмысы. Бүгінде мектептің ата-аналармен жұмысының кейбір дәстүрлі
түрлері ... ... ... ... ... ... лекториясы
мен университтері, ата-аналардың ашық күні, ата-аналардың жұмыс орындарымен
байланыс баланың отбасына бару т .с.с. ... де ... көз ... ол олай болуы тиіс емес еді. Соған орай
түйіні шешілмеген мәселелерді шешуде ... мен ... ... ... өзара байланыссыз жалпы қалып отыр. Әсіресе, мұндай жағдай
мұғалімдердің ата-аналармен ... ... кері ... ... бала ... олардың бір-біріне айтар ақыл кеңесі
ауадай қажет болып отыр. Сондыктан да ата-аналар балаларды тәрбиелеу ісінде
мектеппен ... ... ... ... ... міндетіміз деп
есептеуі тиіс, өйткені, олардың өз ... ... ... мектеп ұжымдарының оку-тәрбие процесінің мазмұнын, сапасын және
тиімділігін жақсарту үшін ... мен ... ... ... ... етеді.
Мектеп пен отбасы ынтымақтастығының бірнеше нысандары бар. Мектеп ... ... ... ... ата-аналар жиналысы. Онда күнделікті
өмір, еңбек, демалыс, оқушылардың бос ... ... ... оқу ... жұмысы, т.б. талқыланып оларды әрлуан әрі жетілдірудің нақты жолдары
қарастырылады. Сынып ата-аналар ... ... ... ... ... ... ... бірі-педагогтардың окушылар үйіне
баруы. Мектеп пен отбасы ынтымақтастығының тағы бір ... яғни ... ... ... ... ... ... және
қалың бұқара арасындағы психологиялық және ... ... ... өтс зор. ... ... ... мен ... міндеттерін
шешуге әсер етеді. Н.К. Крупская ... ... ... қажет екенін бірінші рет айтқан болатын. ... ... ... қалыптасуына ата-аналардың ықпалы олардың жалпы және
педагогикалық ... ... Осы ... педагогикалық-
психологиялық білім негіздерімен міндеттердің ... ... ... ... ... ... балалардың тұрған жеріндегі
жұмыстарды ұйымдастыруға қатысып, ата-аналар жиналыстарын, конференцияларын
пікірталастарды, балалар мерекелерін өткізуге арналған дайындык жұмыстарына
қатысады.
Мектептің, отбасының, ... ... және ... негізгі мақсаты
қазіргі заманның талаптарына сай балаларды және жастарды ... ... ... ... орта және ... оқу орындарына түсуге халық
шаруашылығ ның салаларында еңбек етуге даярлау.
Мектептің сенімді ... ... ... ... ... жету мақсатында ата-аналар мен ... ... ... ... ... ... атамасы. Әлеуметтік, отбасы және мектеп
тәрбиесі ажырамас бірлікте орындалатын істері ... ... Бала ... бір ... ... ... ... тараптан тәрбиелік орта.
Баланың алғашқы өмірі жағдайындағы отбасы ықпалы баска ... ... жас ... ... ... ... келеді. Зерттеу
деректеріне сүйенсек, отбасы - бұл ... те, ... көзі де, ... да, ... ... да дос-жарандары да, отбасы-бұл әдеп пен өнер
кілті де. ... ... ... да дәл ... ... ... ... нәтижелілігі ең алдымен отбасына тәуелді. Неғұрлым отбасы жақсы
болып оның тәрбиелік ықпалы ұнамды ... ... ... ... еңбектің тәрбиесінің өнімі де жоғары. Отбасы оқыту мен тәрбие
жұмысындағы мектептің одактасы. Ол бала ... ... ... ... болуды өте жақсы түсінеді. Өйткені, бала тәрбиесінің отбасында
мектепте нәтижелі болуы ... ... ... Отбасының өзіне
тән ерекше қызметтері бар. Олар халықтың өсуі, ... ... әрі ... ... ... ... ... мүшелерінің өзара және
туған-туысқандарымен қатынас жасау кызметі.Отбасы тәрбиесі-бұл қоғамдық
тәрбиенің бір ... ... ... ... ... Отбасында
басты мәселелердің бірі-баланың тіршілік әрекетін ұйымдастыру. ... күн ... ... ... ... оның үй еңбегіне
қатысуы, оку-әрекеті, бос уакытын ұйымдастыру жатады. Балалардың күн ырғағы
И.П.Павловтың іліміне негізделеді. Ол жұмыс ... ... ... ... пен ... ... өтуін қажет екендігін көрсетті. Күн ырғағы
баланы жинақылыққа, тіл алғыштыққа, дәлдікке, мұқияттылыққа ... ... ... ... ... Күн ... ... ата-
ана баланың жасын, үй ... ... ... мен ... ... отбасы мен мектеп ыргағының бірлігін еске алуы тиіс.
Отбасында күн ыргағының негізгі құрамды элементтері-еңбек, ойын, ... ... ... ... ... ... педагогикалық әдебиеттерде,
А.С.Макаренконың, Н.К.Крупскаяның, В.А.Сухомлинскийдің және басқа ... ... кең ... ... ... бір қалыпты жағдайда іске асырылып отырмайды. Зерттеу
мәліметтеріне қарағанда отбасылық тәрбиенің сәтсіздікке ұшырауының басты
себебі үлкен ... ... ... көзқарсыздығынан
болады.
Біріншіден отбасыда болатын өктемдіқ баланы өзін-өзі ... ... ... бақылау жасайды, ол өз күшіне, мүмкіншілігіне
сенімсіз және ішкі жай-күйі төмен болады.
Екіншіден, баланы ... ... ... ... ... ... ... Баланың жетегіне түсіп
еркіне ... ... ... әке мен ананың және басқа ... ... ... ... ... ... ... ата-аналарды немесе ересек
отбасы мүшелерінің көзқарастарындағы ... ... бала ... ... нәрсеге бейім болып өседі.
Төртіншіден, ата-аналар балаларды еркімен қарым-қатынас ... ... ... ... жасайды. Бұл баланың қалыптасуына,
дамуына залалды әсер етеді.
Бесіншіден, егер әке мен ана өз баласының ... ... ... онда соны ... ... ... ... алады.
Мектептің ата-аналарымен жүргізетін жұмысының ерекшелігі осы ... ... мен ... ... тұрактылығынан көрінеді. Бұл
тұрақтылыкты ең ... ... ... ... ... Ол ... пен
отбасы арасындағы ынтымақтастықты ұйымдастыруда жетекші қызмет ... ... ... қатысты саясатын отбасының түсінуі, соның
жұмысына байланысты. Мұндай жағдайда ... ... ... ... ... ... ... одақтас ретінде қарастырған жөн. Сондықтан да
сынып жетекшінің осы бағыттағы ... ... ... пен ... ... өзара қарым-қатынасы мен ... ... қол ... ол үшін ... ... жағымды көңіл күй мен
жағдай жасау. Оны ... шешу ... ... ... ... сол ынтымақтастық әрекет орын алған жағдайда ғана болады. Ол үшін
өзара сенім мен кұрмет, өзара ... пен ... ... ... ынтымақтастықтың негізіне айналуы тиіс. Дегенмен, ... ... ... көп ... еңбек етуді қажет етеді. Әсіресе,
сынып жетекшісіне жүктелер жауапкершілік мол. Оны ... ... ... ... ... ... ғана ... сай жұмыстар
жүргізуге болады. Сол үшін де ... өз ... ... ... ... жетекшісінің ата-аналарымен қоян-қолтық жұмыс істеуі мақсатты
түрде өте ұзақ мерзімді ... ... ... Ол үшін ... және ... тәрбиесіндегі ерекшеліктері мен жағдайын жан-жақты әр; жүйелі
зерттеуді кажет етеді. Олай болса ... ... ... жұмыс
істеу қажеттілігі неде?
-баланың өмірін ұйымдастыруда, оның тәрбиесіне қатысты ... ... ... ... ... мен ... ... дамуын және әлеуметтенуін тиімді
ұйымдастыру мақсатын тэрбиенің біріңғай ұстанымдарын қою табаланың жан-
жақты ... даму үшін ... ... ... және ... ... және ... даму жағдайын ескере
отыра, тәрбиенің мақсаты және міндеттерін дұрыс анықтау, ... ... ... ... ... ... ... жан-жақты жақсы танып білуі үшін;
-балаға ықпал етудің жалпы тәсілі мен техникасын ойластыруда, әртүрлі өмір
жағдайында оның тұлғасына әсер ... ... ... ... ... ... және ата-аналардың жағымды көңіл- күйін, ... ... пен ... ... ... ... ... мектеп пен жанұя тәрбиесінің жағымды факторларға негізделген
өзара кызметінің маңыздылығы түсінікті.
Ата-аналармен ... ... ... ... ... Ата-аналармен тұрақты байланыс орнату. Ондағы мақсат: отбасыны,
оның мүшелерінің өзара ... ... ... ... ... ... ата ... педагогикалық білім дәрежесінің жай-күйін
анықтап, кеңес беріп, оларды бала ... ... ... ... мен ... ... қоятын талаптарының бірлігін
қамтамасыз ету. Ондағы ... өмір ... ... ... сай ... ... ... балаға үйрету, жаттықтырудың ... ... ету. Сол ... ... ... мұгалімдерді ата-
аналармен ортақ іске ұйымдастыру.
3. ... ... ... Бұл ... әрі ... мол
маңызды міндет. Бұл бағытта ата-аналар комитетін құру оның ... ... ... ... ... ... ... атқарылатын істерге
талдау жасап отыру т.б жұмыстарды міндеттейді.
4. Ата-аналардың ... ... ... мен ... үнемі
арттырып отыру. Ол үшін ата-аналардың жаппай педагогикалық ... ... Бұл ... ... ... радио, көгілдір экран арқылы,
педагогикалық білімдер жетілдіру университтетерінде, ... ... ... ... ... ... ... атқаратын жұмыстарында сынып жетекшісінің қызметі.
Сынып жетекшісі жоғарыда аталған міндеттеріне сай 5 ... ... ... ... оку-тәрбие процесінің мазмұнымен және
әдістемесімен таныстыру. Сынып ... ... ... ... осы мәселеге қатысты өзінің ұстанымы мен ... ... Оның ... және ... ... сай ... ету бағдарламасы және тәлімімен тәрбие жоспарымен таныстырады. Ата-
аналармен бірлесіп оны жүзеге асыру жолдарын қарастырады. Осындай ... ... ... ... пән ... және мектеп әкімшілігінде шакыру
мүмкіншілігі ... ... ... ... ... ... мен әдістемесі және оқушылардың үй тапсырмасын
орындау жұмыстарына ... ... ... ... ... педагогикалық және психологиялық ағарту жұмыстарын
ұйымдастыру. Сынып жетекшісі бұл ... ... ... ... ... ... ... балаларды әлеуметтік ортадағы
мінез-құлкын жақсы білуіне сай, оларға ағартушылық қызмет атқарады. ... ... ... ... ... деңгейі сөзсіз артуда. Бұл
олардың педагогикалық көзқарастарында ... ... ... ... де ... және психологиялық зерттеулер
нәтижесі ата-аналардың психологиялық -педагогикалық мәдени ... ... ... ... Сол ... бүгінгі таңда қоғамның және ата-
аналардың оған деген сұранысы күннен-күнге артуда.
Осы орайда әрбір сынып жетекшісінің алдында тұрған міндет ата-аналар
және ... ... тура ... жұмыс істеу формаларын таңдау.
Сондықтан, мұнда мектеп ... ... ... ... ағарту жұмыстарына қатысты өзін-өзі ақтаған кейбір дәстүрлі
формаларды атаймыз.
3. Ата-аналарды балалармен бірге әрекетке қатыстыру. Мұнда ... ... ... ... дамуына ықпал етуөорісін арттыру,
сабақтан тыс тәрбие әрекетін ұйымдастыру, осы ... ... ... мен ... өзара қарым-қатынасын жақсартуды
көздейді. Мектеп тәжірибесінде ата-аналарды балалармен ... ... ... ... ... ... тыс ... тәрбиелік шараларға қатыстыру (мәдени жорық,
саяхат, кеш,спорттық жарыстар т.с.с);
- жалпы мектеп көлемінде өткізілетін ... ... ... бітірушілермен кездесу соңғы қоңырау, жаңа жыл шыршасы, халықаралық
әйелдер ... ... ... ... ... ... т.б,);
- балалардың сабақтарына, олимпиада, кештерге, ... ... ашық есік ... ... ... ... ... жұмыстарына қатысу (еңбек адамдарымен
кездесу, өндіріске саяхат, кәсіби бағдар бөлмесін жабдықтау жұмыстары);
- өздерінің ... сай ... және ... ... ... аула ... ... .
- мектептің және сынып кеңестерінің ... ... ... ... жөндеу жұмыстарына, ауланы көгалдандыруға
қатысу кітапхана қорын молайтуға, ... ... ... ... сыныптың әртүрлі шараларын ұйымдастыру ... ... ... және ... ... ... ... көрсету т.б.
4. 0тбасы тәрбиесіне ата-аналарға педагогикалық-психологиялық кеңес
беру. Бұл бағытта ... ... бала ... ... туындап отырған
мәселеге қатысты көмек көрсету, ақыл ... ... ... ... ... жәнс ата-аналардың әртүрлі қоғамдық
ұйымдарымен, жұртшылыкпен ... ... ... ... ... ... ата-аналардың комитетін құрып, оның мүшелеріне белгілі
бір бағытта тапсырмалар беру, олардың жұмыстарын ұйымдастыруға кеңес беру,
көлкабыс көрсетуден ... ... ... өз ... сыныпта
атқарып жүрген қоғамдық жұмыстарына барынша қолдау көрсетеді. Мысалы,
баласы ... ... ... ... жауапкер болса оның ата-анасы да өз
мүмкіндігінше баласына ... ... ... ықпалын арттырудың
педагогикалық шарттары ... ... ... ... жасау және оларды тәрбиелеу - ата-ананың табиғи
құкығы әрі ... деп ... ... анық ... ... ... алыс ... қандай сапада көруіміз
керектігі айтылған. Сонымен бірге "Отбасы туралы Заң", "Жоғары және ... ... ... ... ... тәрбиелеп, қатарға
қосу міндеті жүктелген. Сөйтіп,отбасының әуел бастан-ақ өзіне тән ... ... ... ... ... - баланың ең жақын әлеуметтендіру ... ... ... оның құндылықтарын біліп өзін қалай ұстау керектігі ... ... ... және онда басқалармен қарым-қатынас орнатуына іс
жүзінде дағдыланады. ... ... және ... ... ... және "қандай" екенін практикада сынап байқап кереді. Отбасында әр
түрлі ... мен ... ... өзін ... нормаларын, мінез-
құлқын реттеудің өлшемдерін меңгереді. Ата-ананың ... ... ... ... ахуал, отбасының психологиялық
тынысы арқылы балалардың ... ... ... ... ... ... ... қандай қылықтары үшін сөгіс алып,
не үшін жазалынатынын әділдік пен адалдық туралы ұғынып түсінеді.
Қазіргі заманда отбасының құрылымы өзгеріп ондағы ... саны ... саны да кеми ... ... ... ... ... әр түрлі сипаттағы әлемдік деңгейдегі ақпарат алмасу, отбасы
мүшелерінің арасындағы қарым-қатынас сипатына да өз әсерін ... ... ... ... ... үлкен апа, ағаны сыйлау қазақ арасында
жоғалмағанмен әлсірей түсті. Ендігі кезде отбасын асыраушы әке ғана ... да оған ... үлес косу ... олардын ролдік кызметі тенеліп,
бұнымен байланысты жауапкершілік ... да ... ... түсті. Көп
жағдайда әке жауапкершілігі әлсіреп, керісінше аналар отбасы ... әз ... ... заманның тағы бір ерекшелігі: толық емес отбасылар көбейіп, ата,
әке, қайын ... ... жұрт ... т.б. ... байланыстар әлсіреді.
Сондықтан олардың бала тәрбиесіне туысқандық сипаттағы ... ... ... ... ... ... өз ... бала тәрбиесіне әсерін тигізіп отыр.
Қарым-катынас — адамзат өмірінін аса манызды және ... ... ... ... тұлға аралық байланыс орнығып, өзара мәміле
қалыптасып дамиды. Қарым-қатынас дегеніміз ... ... ... ... ... қайғы, қуанышта ортақтас болу ... ... ... спектрлерін қамтиды. Қарым-катынас барысында екі не бірнеше
психологиялық жүйе, екі немесе бірнеше ... әлем және ... ... ... ... жорыктар арасында келісім, не өзара ... не ... ... талас - тартыс, ... ... ... іске ... ... ... ... келісім, өзара түсіністік,
бірінің екіншісін құптауы секілді қарым-қатынасының қазіргі ... ... - әр ... мейлі балалары, мейлі ересектері болсын, мағлұмат
байлығы (информаиионное богатство) болып, өзара ... осы ... ... өте ... орнығуы ықтимал. Өзара мағлұмат алмасу отбасы
мүшелеренің рухани кемелденуіне алып келсе мұндай ... ... ... ... ... аркылы біріктіретін, өзара
Туыскандық байланыстарын нығайта түсетін аса манызды ... - ... ... ... ... бірлесіп еңбек ету,
нәтижесіне ортақтасу, бөлісу. Мұндай қарым-қатынас алдымен, отбасы ... мен шеше ... ... ... ... өзі балаға өнеге
болатыны өмірден белгілі. Бұдан басқа әке мен ұл, ... мен қызы ... ... бір ... енбектенуі өзара түсіністікті нығайтатын
аса манызды құрал — қарым-қатынас ... ... ... ... дәлелденген.
Қарым-қатынас барысындағы біреудің екінші бір адамға әсерін, ... ... ... ... ... ... сипатта болғанымен, ішкі тетіктері (механизмдері) адамның
психологиялық ахуалына, ... ой- ... ... ... ... сөз арқылы әсер ету болып саналады.
Отбасы педагогикасында ықпал етуші мен ықпалға түсушінің орыны алмасып
отырады, Мәселен, бірде ересектер балаға ықпал ... енді ... ... әсер етіп ... ... қарым-қатынасында ата-ана балаға
ыкпал етудегі мақсатын, өзінің талаптарын, оған түрткі беріп отырған ішкі
мотивтерін қанағаттандыру үшін және мұны ... ... ... ... ... ... ... Олардың мүдделері де белгілі: балаға ... ... ... іскерлікке баулу, ұкыптылыкка, ерінбеуге т.б. дағды
мен әдет ... ... ету ... ... өз ... көрсету,
бағындыру, баланың әлсіздігі не білместігін пайдаланып билігін жүргізіп,
содан ләззат алу секілді теріс психологиялық ... ... ... ... ... ... келіп шығатын тәрбиедегі
қателіктерді төмендегідей жіктеуге болады. Баланың қуанышы, ... ... ішкі жан ... ... көре тұра мән бермеу,
не оны байқамау, осындай балаға қамқорлық пен ... ... деп ... пен ... бір елі таса ... ... да жақсылық
әкелмейтіндігін белгілеп, оны әсіре қамқорлықтың (гиперпротекция) күшті
түрі деп ... ... ... ... ... өсе келе еркіндікті қатты
аңсайды да, оған қолы ... ... ... ... ... ... секілді
алды-артына қарамай әр түрлі жағымсыз жағдайларға ұшырайды. Кейде ... алу ... ... да, ... ... ... істерге соқтырады.
Баланың жүріс-тұрысын мүлде бақылаусыз қалдыру, кетірген ... ... ... ... ... ызақорлық пен
аланғасарлық, қанағатсыздыққа, тез сынып қалатын жігерсіздікке соқтырады.
Ауруын, әлсіздігін ... ... ... ... ... ... арттыру секілді қылыктардың қалыптасуына соқтырады.
Сондықтан ауру баланың жағдайы қаншалықты назар аударуды ... ... ... ... ... да аса ... мәселе екенін естен шығармау
керек. Баланың өзін ... ... ... ... емес ... ... ... секем алғыш секілді жүйке әлсіздігіне ... ... ... бейімділігін арттырады.Отбасындағы қаталдық: ата-ананың өзара
қарым-қатынасындағы, олардың балаларға қатынасындағы ... ... ... ... өзгені сылтауратып әлімжеттілік істейтін
бейбастык, содырлыққа соқтырады "Таз ... ... ... ... ... ... әлі ... міндеттер жүктеп, одан ерекше үміт күту сағын
сындырып, кінәмшілдік, өзіне сенімсіздік тудырады. ... ол ... ... ... алмаймын-ау деген қорқынышта болып, шамасы келмейтініне
көзі жеткендіктен әзін ... ... ... ... ... бір сөз ... ... оған қарсы бір іс айтса, мұғалім олардың екеуін
де жоққа шығарып, өз білгенін ... бала ... ... ... ... ... ... айтқаны қате екенін ажырата алмай дал ... ... өз ... ... ... Сөйтіп ол ешкімнің ақылын тыңдамайтын,
ересектердің ой-пікірімен санаспайтын тән ... ... ... ... ... ... өз ... түйген- білгенін, ұстанған
қағидасын жолай, уакытпен үндестіре ... ... ... ... Тегінде ең берекелі, ең парасатты тәжірибе -әрине халық ... ... бойы ... ... ... ... даналық дәстүрлер, ұстаздық ойлар болса керекті. Орыстың ұлы
педагогы ... ... ... ... үшін ол ... ... ... Адамзат қоғамының даму тарихында ғасырлар бойы
қоғамды құраушы жеке адамдардың мінез-құлық ... ... әр ... әр ұлт ... ... ... орын алыл, пікір
күресін тудырып келген. Жалпы шығыс пен батыс ... бәрі ... ең ... ... ... ал оның бақыты -бала"деп білген
ойшылдардың пікірін біздің қазақ ... ... ... бақыты — бала,
егер ол саналы болса". Сондықтан қазақ кұдайдан бала сұрағанда
"О, кұдай, бала - бер,
Бала берсен - сана ... ... өзін ала бер" ... сан ... бойы өз ... ... ... сырлы" өнегелі де өнерлі, адамгершілік ар-ожданы жоғары, намысқой
азамат тәрбиелеп ... - ... ... ... қазығы, алтын тіреу деңгейі — бала. Дүниеге келерінде
де, келген сон да ... ... ... ... сыйластыққа,
ынтымаққа шақыратын, ата-ана көңілін жақындастыра түсетін - ... ... бар ... ... ғана, оның өзі де өткінші екенін,
ертеңгі қуанышы, ... ... ... ... ... ... ашып та ... Сондықтан да ол "Бесіксіз үйде ... жоқ" ... Бұл - ... ... ... ... ... елдің ертеңгісі
жөнінде қам жеу. Осы ойды ертеден келе ... "Ата — ... бала ... ... ... да ... ... өсетін, өрбитін ағаш жылда
бүршік жарады, ... ... ... бар деп ... ... ... ... кеп балалы болумен де ұштастырады халық. Жокшылық жомарт ердің қолын
байлаған ... ... ... "Бір ... ... ... жаны бар,
екі баласы бардың арты бар да, алды бар үш ... ... ... ... ... кұты бар, Казанда казынасы бар, Мекержада малы бар" деуде
кандай үлкен сенім жатыр! Балаесіргенболашакка кызмет ... ... ... ... ие ... көрінбейтін ықпал
әсер дегенді бала ақылымен пайымдай алмасада, сезініп түйсінеді. Ер ... қыз бала ... ... не істесе де оған үлгі, өнеге, ... ... ... ... ... ... Баланың балғын ойы мен
сенімі -алдында ен беделді тұлға әке, ... ... ... ... ... ... ... өсіруде әке орыны айрықша бөлек. Герман Титов ... ... ... ... ... белгілеуте көмектескенін айтады.
Сенбі кештерінде әке мен ұл ойша ... ... ... ... ... топшыласкан... Ерлікке, енбекке еліктіру, романтика көгіне
қанат қактыру - бұл ... ... ... күні ... жемісін ұсынатын
егіс.
Адамгершіл саналылығы биік ата-ананың, отбасы мүшелерінің бір-бірімен
сыйласуы, сенісуі, колдасуы, көмегі, ... мен ... ... қоя ... ... әділ болуы, өзара қамкорлығы салтка кірген
отбасынан қашанда көргенді, білікті, іскер ... өсіп ... ... өнегелі отбасында туып өскен, оқып білім алып, коғамдық енбектің
бір-бір тұткасына ие болып жүрген ... ... да ... адастырмай қанат қактырған ең қымбат адамың кім?" деп сұрай
қалсаңыз, солардың дені дерлік ең ... өз ... ... ауыз бен ... ... ... еңбегін, баға жетпес
үлгі-өнегесін жыр ғып шертеді. 7-сынып окушысы Әділ ... "Мен және ... ... ... жазған шығармасында әкесі өрт сөндіруші
Қанат Имашевтің қиын михнатты әрі қауіпті жұмысты ... ... бойы ... адал ... келе ... ... әкесінің отбасындағы айрықша
орны, мінез-құлкы, адамгершілігі, қамкорлығы жөнінде тебірене ... жылы ... ... ... ... ... көңіл ілтипатын,
занды мақтанышын жазған.
Ата-ананың ыкпалы өзінен-өзі бола қалмайды, балалар олардың қылықтарын
кездерімен кереді, ал бір көргенін тағы бір, сосын тағы бір рет ... ... ... есте қалып, санасынан мықтап орын алады. Естігені де осы қағида
бойынша бір, екі, үш рет ... соң ... ... қалып қояды да,
кезінде дереу дайын формула ... ... ... ... ... ... сөзге, қызыл тіл өнеріне үлкен мән ... ... ... сөйлеуге түрткі де, өзек те болатын — ой, киял. "Қамшы
дағы етте, тілдің дағы ... ... ... ... ... ... ғазиз тәрбие берудің алтын өзегі - асыл сөз. Сол себепті кез-
келген сөз салмақты емес ... ... ... сөз ғана құнды.
Балаға отбасы мүшелерінің сөзі, мінез-құлкы ғана емес, ондағы қоршаған
заттарда әсер етеді. Үйде кітап көп ... ... ... - ... мен
шешесінің ұстағаны қағаз қалам, оқығаны кітап болса, ... да көз ... ... ... ... ғылыми-педагогикалық, көркем
әдебиеттерде де айтылып келеді. Баланың естігені оку-ғылым жайлы болса, ... сөзі де сол ... ... ... ... ... алар жолы ... сәйкес болмақ, ә рине егер ата-анасы соған оны тарта білсе.
Жалпы тәрбиелеу әдістері ... ... ... ету ... ... ынталандыру болып топтастырылған. Отбасы тәрбиесіне
байланысты ғылыми-педагогикалық практикалық бағыттағы, ... ... ... ... ... және ... практикалық
жұмыстарымыздың нәтижесінде ата-ананың балаға ықпал ету әдістерін:
- ... ету ... ... ... ... ... ыкпал ету арқылы баланың психикасын тежеу;
- ықпал ету ... ... ... ... ... ету ... теріс әрекеттерге итермелеу деп топтастырдық.
Бала тәрбиесіндегі ата-ана беделінің маңызын дұрыс түсінбеу және ... ... ... ... зерделей алмауы
салдарынан отбасы тәрбиесінде жансақтықтар кетіп жатады.
Ата-ананың балаға ықпал ету әдістерін топтастыру
Қазак халқы әсіресе өмір ... ... ... ... ақ ... ... ... атайды. "Ажалды ана жеңеді, ана жеңбесе бала ... ... ... өмір ... ... бала ... ... парасаты
биік, білгір халық бейнелеп білдіріп отырады. Сондықтан ... ... сүй", ... ... балалы болғанда білерсің" деген мақал да
балғын жасқа анау- мынау ... ... ... ... ... дейінгіні
сыйламасан, өзіңнен кейінгі сені де сыйламайды", Бұл – ұмытуға болмайтын
аталар ... ... - ... жеке ... не ... ... ... жету үшін іс-әрекетін ұйымдастыру сипаты болып, ол ... ... ... ... ... ... ... және
психологиялық енбектерді зерделей келе және ... ... ... ... ... ... біз отбасының күн
тәрбібі бала тәрбиесіндегі аса ... ... ... көз ... ... ... ... әдебиеттерді талдау, ата-
аналар арасында жүргізілгін нақты практикалық материалдарды зерделей келе
педагогикалық шарт ... ... ой, ... мінез, пайдалы істерге жетелеп,
еліктететін жағымды педагогикалық ... деп ... ... ... ... шарттары дегеніміз - балаға тәрбиелік ықпал ету
үшін ата-ана және басқа да отбасы ... ... ... ... Ол ... материалдық, рухани ахуалын қамтиды деп анықтама
беріп, оларды төмендегідей сипаттамаға келтірдік.
Бірінші, ата-ана отбасы ... алға ... ... ... жөн. Бұны ... болашақ кәсібімен ғана байланыстыру жаңсақ.
Педагогика ғылымының ... ... ... ... ... ол ... ... адамзат үшін біреу ғана - баланы адамгершілікті
болуға тәрбиелеу, әрине бұл өте қиын. ... ... ... өзі де жаңа ғана өмір ... ... жас ... ... Қабылдау қабілеті әлі дамымаған сәбидің ұғымына асқақ ой ... ... Сол ... халық оңайдан қиынға, жеңілден күрделіге деген
әдісті негізге алады. Әуелі қарапайым ... ... жән ... кісі ұрысса - ағат, екі кісі сыйласса - санат". Бұдан әрі халық мораль
талаптарына кешеді. "Атанның баласы болма, адамның баласы бол". ... ... бола ма! ... деп ... тартпа, жақсыны жатсынба, бауыр
тұт", "Ақылы асқан жақсыны алысым деп ойлама, ақылы жоқ жаманды ... ... ... бір сөзін бір сөзінен асырып түсіреді. "Біреуге өлім
тілегенше. өзіңе өмір ... ... ... ... бақыт табамын деп арам
ойға жүгірген абырой алмайды.
Екінші, тәрбиенің мақсатын айкындап ... соң енді осы ... ... - ата-ананың жағымды ықпал етуінің екінші
педагогикалық ... Бұны ... ... бар әр ... ... ... Айталық, отбасылық тәртіпті жүзеге асырудан бұрын ... ... және ... адам кандай болатынын мың ауыз "мыжың"сөзден гөрі
ұрымтал ісімен көрсету. Одан соң ... ... және ... ... ... арнайы педагогикалық білімі жоқ адамдар, ата-аналар аздап
болса да, осы ... ... ... ... Бұл ... тәрбиесінде
баланың мінез-құлық ерекшеліктері, ішкі жан-дүниесі, қалауы мен сұрау
талаптарын дұрыс ... ... ... ... жолдарын
туратандап алуға көмектеседі. Бұл ретте педагог-ғалымлдр баланың сұрау
талаптарын дұрыс пайымдап, оларды ... ... ... ... ... ... шығып кетсе, пайдадан зияны көп болатыны
психология-педагогикалық әдебиеттерде айтылып келеді.
Төртінші, ата-ана беделін орынды ... ... орай аса ... ... мынадай бедел түрлерін белгілеген:
аулактық бедел, өзімшіл, менмендік, ... ... ... қайырымды, достық, сатып алу арқылы балалар алдында өз
беделін ... сол ... ... ... ... ... ... ықпалы қуаттысы - сүйіспеншілік, қайырым, ... ... ... ... ... ... тәртіп пен әдептілік салт-дәстүр. Жалпы
отбасы ... ... - ... ... Ол сый- ... не ... ... пен балағат сөзге құрылған ба? Міне, осының ... ... ... ролін көрсетеді. Егер отбасының ересек
мүшелері, ата- ана ұлттық ... ... ... ... ... ... Мұнда береке-бірлік, сый-құрмет әр мүшеге тиісті болып,
жағымды эмоциялық тыныс орнайды. ... ... ... ... ... ... болады. Ержеткен ұлдың, бойжеткен қыздың ешбір
жарғымен бекітілмеген, халық әміршінің өзі шығарған занында аталған ... ол — "Ана ... ... ата алдындағы қызмет". Ал парызын ұмытып
жүргендер аз емес. Ондай парызды ... ... ... өзің ... ... ... Неге ... "Анасына орын ұсынбаған - әкесіне қолын
ұсынбас".Халық әдетте ... ... ... табатынын
осылай ескертеді. "Ана сүтін ақтамағанды ешкім де мақтамайды". Өте сыпайы
айтылса да, өткір айтылған ... ... ... ... ... Боз өкпені немесе бейнамысты әділ заңнын өзі айыптайды. Заңмен
кесіп, тастап ... ... ... ... ... - ... ... "Анасының қарғысын алған, ағайынның алғысын алмас".
Алтыншы шарт отбасы мүшелерінің бақытты болуына тура жол көрсетеді. Ол
- қуаныш сезімі. Ал енді оның ... болу ... ... ... ... ... ... — байлық, біреу — мансап десе, көпшілік адам өзіне не ... мол қолы ... ... ... едім дейді. Ғалым-педагог
А.С.Макаренко"Өмірдің өзі-бақыт"дейді. Ал ... ... басы — ... ... риза ... ... пен адал еңбек теңізі бақыт емес ... ... ... отбасына да қуаныш орнату - ата-ананың үлкен бір
манызды міндеті.
Бұл педагогикалық шарттардың әркайсысының өзі ... ... ... Сонымен, тәжірибе жұмысымыздың мақсатын мектеп
оқушылары мен олардың ата-аналарының арасындағы ... ... ... ... ... ... ... білім деңгейің анықтау деп
белгілеп оның міндеттерін айкындадык:
1) отбасы қарым-қатынасының ... ... ... ... мазмұны, құралдары т.б. айкындау;
2) отбасы қарым-қатынасының бала тәрбиесіне ықпалын ата-аналардың ... ... ... бала тәрбиесіне ықпал ететін педагогикалық шарттар туралы
ата-аналар ұғымын, ... ... ... анықтау.
Көрсетілген өлшемдер төңірегінде тексеру эксперименті өткізілді. Оған
барлығы 425 ата-ана қатысты. Сонымен ұшы-қиыры жоқ қажырлы еңбек, күн ... ... ... ... ... ата-аналардың бала тәрбиесіне көніл
бөліп, жағдай жасауларына мүмкіндік ... ... ... бала тәрбиесіндегі көзқарастың кейбір жаңсақ тұстары; ата-ананың
бала тәрбиесіне салғырт-салақтығы; ... ... ... ... ... ... ... сауатын ашу, педагогика
ғылымынан мағлұмат беру ... ... ... ... ... сауатын ашуды арнайы бағдарлама ретінде ұйымдастырдық.
Бағдарламада 20 сағат дәріс, 20 сағат ... ... ... ... ... ... да, ... екінші жартысында әлгі тыңдалған материал
бойынша практикалық жұмыстар жүргізіледі. Практикалық ... ... ... ... ... әнгіме- кеңес түрінде де
өткізілді. Дәріс оқудан бұрын ... ... ... ... ... жұмысының алғашкы кезеңінің нәтижелерімен
таныстырып, мәселенің мән-жайы ... одан соң ... ... кестесі жасалынды.
"Отбасы қарым-қатынасының тәрбиелік ықпалын арттырудың педагогикалық
шарттары" ... ... ... ... ашуға арналған
оқуларды жүзеге асырудағы негізгі мақсат отбасында ата-ананың өзара қарым-
қатынасы мен ондағы ... ... ... ... ... ықпалын түсіндіру және "шарт түзу"деген ұғымның
мазмұнын жан-жақты ашып көрсету болып белгіленді. Эксперименттен соң ... ... ... ... ... тест ... жауаптар
алынды.
Тәжірибе жұмысының нәтижелері мынадай қорытындылар жасауға мүмкіндік
берді:
1) отбасы ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыруға болатыны анықталды;
2) отбасында балаға ата-ананың ықпалын арттырудың педагогикалық шарттары
негізінде жүргізілген жұмыстардың тиімділігі ата-аналардың ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылды.
Сынып жетекшісі, оның міндеттері мен жұмысының мазмүны
Мектеп өмірінде ... - ... ... Мектеп мұғалімі балаларды
оқытып қана қоймайды, сонымен бірге оларды тәрбиелсйді. Ол белгілі ... ... ... жұмысын ұйымдастырушысы әрі ұстазы, ақыл-
кеңесшісі болып саналады. Сондықтан да ол қиын да әрі ... ... ... ... ... кейбіреуі бұл міндетті өздерінің білім беру
қызметіне қосымша іс ... ... ал ... оны ... ... ... ... Дегенмен, сынып жетекшісінің тәрбиелік қызметі
қаншалықты қиын болғанымен де, әрине ол балаларға өте қажет. Себебі, мектеп
құрылымындағы ең негізгі буын ол - ... ... ... ... ... ... өзара әлеуметтік қатынастары қалыптасады.
Балалардың болашақ әлеуметтік ... ... ... демалысына ,
қатысты мәселелері, алғашқы ұжым болып қалыптасу дәрежесі, ... ... ... ... ... ... ... Олай болса, сыныпта
оқушылардың оку-тәрбие әрекетін ұйымдастыру, тәрбиелік шаралардың ... тек ... ... ... Ол оқушыларға қатысты мектеп
өміріндегі мәселелерді шешуде нақтылы көмектесуге жәнс оларды ... ... ... ... Ол өзіне қатысты сыныпта оқушылар ұжымын
ұйымдастыра отырып, осыған сол ... ... ... пән ... ... және жұртшылықтың бала тәрбиесіндегі ықпалын
біріктіріп, балаға деген талаптарын ортақтастырып ... ... ... ... ... ... ... қоғамның
белсенді және саналы азаматы етіп ... ... ... жасау.
Сыныптағы әрбір жеке тұлғаның ғылыми дүние ... ... ... ... ... ... ... етіп,
жан-жақты жарасымды дамуына жағдай ... ... оның ... мен ... ... бәрі осы ... бағытталуы
тиіс. Атап айтқанда тәрбиенің негізгі салалары: ақыл-ой, адамгершілік,
эстетикалық, ... және дене ... ... т.б. ... ... пен сыныптың нақтылы өмір жағдайларына байланысты қарастыру.
Сынып тәрбиешісі қызметі 1871 жылғы "гимназиядағы сынып тәрбиешісі"
Жарғысында ресми түрде бекітеді. ... ... ... ... ... ... олар білім берумен де ... ... ... ... кең ... сабақта тәртіпті сақтауға
ықпал ету, сабаққа қатысуды қадағалау; мектеп ... ... ... ... ... бақылап зерттеу; сол сыныпта сабақ
жүргізетін ... ай ... ... ... ... қатар сынып
тәрбиешілері тәрбиеленуішілердің ... ... және ... ... ... және ... ... тәрбиелеуге міндетті болды. Мұнда діни сезімге көптеп
көңіл ... іс ... ... ... ... ... бақылау және тәртіпті сақтаумен ғана шектедді. Себебі,
оқу мекемелеріндегі мұндай қызметтің мәртебесі онша ... ... ... ... ... ... ... бөлінді. Сондықтан, сынып тәрбиешілерінің
тәрбие жұмысымен айналысуға уақыттары да аз болды.
XIX ғасырдың аяғы XX ... ... ... ... ... сай баланың жеке тұлғасына деген көзқарас ... ... мен ... ... бөле ... ... де сынып
тәрбиешілерінің қызметі 1871 жылғы Жарғыға сәйкес өзгеріссіз қалды. Олардың
манызды ... - оқу ... ... ... ... ... тәртіп
орнату; сабаққа қатысуы; қосымша сабақ ұйымдастыру; үй тапсырмасын орыңдату
т.с.с.
XX ғасырдың басында оқушылардың сабақтан тыс ... ... ... ... қосымша сабақтарын және әдеби кештер мен дене қимылы
(гимнастика) үйірмесін ұйымдастыруға мақсатты түрде көңіл бөліне бастады.
1913-1914 жылдары сабақтан тыс ... жаңа ... ... ... сурет салу. музыка, балшықпен жабыстыру ісімен шұғылданатын
үйірмелер: қойылым (спектакль) қою, ... би ... ... ... саяхатқа бару. Осындай жұмыстарды атқару барысында
сынып тәрбиешілері тағы да негізгі ... және ... ... ... ... міндеті бақылаудан аспады.
Кеңес дәуірінің алғашқы кезеңдерінде де сынып жетекшісі деген ... ... ... жұмыстарын ұйымдастыру мұғалімдердің бәріне
бірдей жүктелді. Оларды той жетекшілері деп ... ... ... ... ... оқушылардың саяси тәрбиеіне көптеп кең болу.
Оқушылардың бастауыш ұйымдарында жалпы ... ... ... ... етіп ... Іс ... тәрбие жұмысына онша көңіл
бөлінбеді. Мұғалімдердің кызметі оқушылар және олардың ата-аналары жайында
мәліметтер жинастыру, сабаққа ... ... ... болды.
1928 жылы сынып тәрбиешісі қызметі ресми түрде ... ... ... ұйымына басымдылық береді. Дегенмен де бұл бағытта да оң
нәтижеге қол жеткізу мүмкін болмады.
20 жылдардың ... ... ... ... ... ... Ондағы
себеп, балаларда ұйымдастыру жұмыстарына ... ... ... ... ... ... және ... басқару
мәселесінде мұғалімдердің ролін өз дәрежесінде бағаламау. Мұндай жағдайдан
шығудың бірден-бір жолы ... ... ...... ұжымға
бекіту, олардың міндетіне оқушылардың өзін-өзі басқару ұйымдарына
жетекшілік ету ... ... ... ... ұйымдастыру,
оқушылардың жеке басын жәнс өмір жағдайын зерттеу, ата-аналарымен жұмыс
істеу ... ... ... метепте өте маңызды өзгеріс болды: оқу процесіне
сыныптық ... ... ... ... ... білімдерін жүйелі түрдс
есепке алу, тұрақты оқу бағдарламалары мен оқулықтарды жасау т.б. Осыған
байланысты топ жетекшілерінің де ... ... жылы ... ... ... ... мен ... қабылдануы,
мектептердегі оқу-тәрбие процесін топтап оқыту тәртібіне көшіруі, сыныптық-
сабақ жүйесіне өтуге ... топ ... ... ... ... олардың тәрбиешілік кызметтерінің міндеттері мен ... мен ... жаңа ... ие болды. Соған сәйкес сынып жетекшісі
туралы Ережсні 1934 жьшы 28 маусым күні ... ... ... ... Осы ... ... ... жетскшісінің қызметі де бекітілді.
1947 жылы сынып жетекшісі туралы жаңа ... ... Онда ... ... жаңа ... белгіленіп, олардың қызметі
нақтыланды. Сонымен бірге тәрбие жұмысын жоспарлау және есеп беру ... ... ... ... ... ұжымын ұйымдастыру және оны
қалыптастыруға, ондағы тәрбие жұмысының негізі оқушылардың идеялық ... аса мән ... ... және ... ұйымдарымен жұмыс істеу,
оқушылардың "Оқушылар ережесін" үйренуі міндеттелді.
Осыдан 1971 жылғы жаңа "Сынып жетекшісінің Ережесіне" дейінгі ... ... ... ... ... ... Соңғы жылдары
кейбір мектептерде "Сынып жетекшісінің" орнына тек тәрбие мәселелерімен
айналысатын дербес ... ... ... ... ... болуда. Оның
себебі, біріншіден, бүгінгі таңдағы әлеуметтік өмірдің барлық саласындағы
маңызды өзгерістердің ... Олар ... және ... ... ... ... етуде. Бір жағдайда, бұл қатынастар субъект ретінде бәсекеге
төтеп бере алатын барлық оған қатысушыларға тым ... ... ... ... ... ... өз тағдырын өзі еркін ... ... ... таңдауда оған мүмкіндік береді. Мұңдай ... ... ... ... жаңа ... ... Соған орай тек білім беру ... ғана ... ... ... мен ... ... ... мен педагогикалық ұжым арасыңда
қызықты жобаларды қарастыру, ... ... ... ... ... танытуда. Олардың негізіне ынтымақтастық жәнс тең ... ... ... ... ... білім беру жүйесінде жаңа
сипаттағы оқу орындарының ... ... ... ... ... Соның
барысында кейбір классикалық тұрғыдағы білім беретін ... ... ... ... ... ұшырауда. Соған сәйкес сынып
жетекшісі қызметінің мазмұны мен сипаты да өзгеруде:
- пән мұгалімі, бір мезгілде сынып жетекшісінің ... ... ... ... аз ... оқу жүктемесі бар пән мұғалімі;
- сынып жетекшісі, тек тәрбие жұмысымен ... ... ... ... ... оқу ... ... болған жаңа
қызмет).
Осындай жіктеуге қарамастан, сынып жетекшілерінің, тәрбиешісінің
қызметі. ... мен ... ... ... ... мектептің
педагогикалық қызметі оның Жарғысы бойынша әрекет ... яғни ... ... ... де осы ... ... Дегенмен, баланы
тәрбиелеу ісі оның әлеуметтік ... ... ... белсенді әрекеті
жағдайында жүзеге асады. Мұңдай жағдайда сынып жетекшісінің ... ... ... ... тани ... ... жәнс
мектеп ұжымында өз орындарын таба білуіне көмектесе отырып, олардың дамуына
қолайлы ... ... ... ... ... мектепке, оқушылар мен
мұгалімдерге қойылатын талаптар да жаңа ... ие ... ... сынып
жетекшісі қызметінің маңыздылы жойылған жоқ.
Ол жаңа жағдайға сай өзара байланысты 3 қызметті орындайды: әр бағытта
сыныптағы окушылардың әрекетін ұйымдастыру, ондағы ... ... ... ... ... ... мәселелерді шешуде балаларға
көмектеседі.
70-80 жылдардағы ... ... ... ... ету ... баладан тысқары байланыста болғаны. Бүгінде көптеген сынып
жетекшілерінің ол жөнінде көзқарастары басқаша. ... ... ... ... дүниесін дамытуға жағдай жасау деп түсінеді. Осыдан барып тәрбие
жұмысының бағыты мен ... ... ... ... ... жеке жұмыс
жасау мүмкіншілігі күшейеді. Ол әрбір баланың дене және психикалық дамуын
қамтамасыз етумен байланысты ... ... ... ... ... сыныптың ішкі көңіл күйін көтеруге, оңда жағымды психологиялық
жағдай туғызуға, ... ... ... ... дамуына,
әрбір жеке баланың өзін-өзі танып, қоршаған ... ... ... ... ... шынайы әлеуметтік әмірмен қарым-қатынас жасауға аса
көңіл бөлінеді.
2. Сынып ... ... ... ... ... формалары мен әдістері
Ата-аналармен жеке кездесу
Сынып жетекшілерінің, мұғалімдердің ата-аналармен жеке кездесуі мектеп
өміріне ... ... ... ... ... ... ... арқылы сынып жетекшілері олармен кездеседі. Ата-аналармен
әңгімелесудің барысында баланың ... ... мен ... мен ... ... ... жолдастарымен қарым-
қатынасы жайлы түсінік алады. ... ... ... ... ... ... үлгерімі, қоғамдық жұмысқа ... ... ... ... ... ... күн режимі, оларды
еңбекке баулу, үйге берілген тапсырмаларды орындау жайлы ата-аналарға
педагогикалық кеңес ... ... ... ... де ... өте зор. ... ... мазмұны әр түрлі тақырыптарға байланысты. Мәселен,
бала жақсы оқыды, тәртібі де ... ... ... ... ... ... ынтасы жоқ. Бұл жөнінде ата-аналарды күн бұрын ескерту, оларға
дұрыс ... беру өте ... ... ... ... ... ... мәселесі жайлы, ал кейде ата-аналарды ... ... үшін де ... тура ... Міне, осы жағдайларға ата-
аналармен кездесіп, оларға педагогикалық кеңес беру сынып ... ... ... ... нақты көмегі. Мектепте кездесу
үшін ата-аналар күні белгіленеді. Осы күні олар ... ... ... ... ... ... ... кажетті педагогикалық кеңестер алады.
Ата-аналар жиналысы
Ата-аналар жиналысы мектеп бойынша жылына екі рет, сыныптар ... рет ... ... ... ... ... ... мен ата-аналар белсенділері мектеп ... және ... ... ... ... ... ... оқу-тәрбие
жұмысы қаралады, оның сапасын жақсартудың ... ... ... ... жанұялық тәрбие жайлы есеп береді. Жиналыстарда сынып
жетекшілері ата-аналарды сынып ұжымының оқу-тәрбие жоспарымен, ал ... ... және ... ... ... Мектеп өмірінде тақырыптық ата-аналар жиналыстарын өткізіп
отырудың зор тәрбиелік мәні бар. ... ... ... - ... ... ... мен тәжірибе жаңалықтарымен
таныстыру.
Селолық жерлерде ата-аналардың жұмыс жағдайын, жер шалғайлығын ... ... ... ... жиналыстар өткізуге де болады. Ол үшін
алыстағы мал ... ... ... істейтін оқушылардыц ... ... ... мектеп ұжымы жыл басында жоспарға
енгізеді. Жоспар бойынша ... ... ... ... ... ... ... халықаралық жағдай туралы
лекциялар оқиды. әңгімелср өткізеді. Мұндай жиналыстар ата аналармен ... ... ... ... тиіс. Мұғалімдер басшылығымен оқушылар –
көркем өнерпаздар үйірмесінің мүшелері ата-аналар алдында көрсетеді.
Ата-аналар комитеті
Ата-аналар жұртшылығының тұрақты ... - ... ... ... ... ... жұртшылықтың көмегін пайдалана отырып, оқу-тәрбие
және шаруашылық жұмыстарын жақсартудың ... ... ... ... ... мүмкіншіліктерін қарастырады. Ата-аналар комитеті
айналысатын басты мәселелер: мектеп және ... ... ... ... ... өткізуге көмектесу;
университетке ата-аналарды тарту, ... ... ... ... ... ... алу, сынып жетекшілеріне ... ... ... ... жазғы демалысын ұйымдастыру; экскурсияларды,
жорықтарды, ұйымдастыруға қатысу; мектеп үйін жөндеу т.б.
Ата-аналар комитеті мүшелерінен және ... ... ... ... олар ... ... кейбір түрлерін
педагогикалық ұжым мүшелерімен одақтасып бірге баскарады. Мысалы, оларға
оқу-тәрбие жұмысы, ... ... ... ... және өнімді
еңбек, мәдени көшпілік жұмысы т.б. жатады.
Ата-аналар белсенділерімен жұмыс
Белсенділер мектептің барлық жұмысына қатысады, ата-аналармен қарым-
қатынас ... ... ... ... көмек көрсетеді, ата-аналар
конферснңиясын және жиналыстарын, оқушылардың үйірме жұмыстарын ... ... ... ... пайдалы жұмысты және өнімді еңбекті
ұйымдастыруда өз үлесін қосады. Мектеп үйін ... ... ... ... Жеке отбасымен жұмыс істейді, бала тәрбиесіне салқын ... ... ... ықпал жасайды, кейбір, әсіресе қиын
балаларды шефке алады, оларға қажетті көмек көрсетеді.
Ата-аналар ... ... ... үлкен тірегі. Сондықтан,
мектеп басшылары, ата-аналар белсенділерімен арнайы ... ... үшін ... ... ... тәрбие үрдісі мен
ұстанымдары, әдістері мен тәсілдері, баланы ... ... дене ... даму ... жайлы теориялық және практикалық біліммен
белсенділер мүшелерін қаруландырады.
Ата-аналар үшін әңгімелер мен ... және ... ... сай ... ... және лекциялар өткізіледі. Олардың мазмұны ата-аналардың білім
дәрежесіне, ... мен ... сай ... ... ... ... ... және журнал беттерінде жарияланған озат тәжірибелерге әңгімелер мен
лекцияларда үлкен мән ... оның күн ... ... ... ... ... дұрыс насихатталуы керек.
Әңгімелер мен лекциялардың мазмұны балалардың жас және ... сая ... ... ... ... ... ... жұмысы мазмұнының өзіндік ерекшеліктері бар. ... ... ... ... еңбек тәжірибесінің барысында, олардың
көзқарастары қалыптасады, қоғамдық пайдалы және ... ... ... ... ... ... тандау үшін мамандардан ... ... ... өмірге, еңбекке өзін-өзі даярлауға бет бұрады.
Тәрбие жұмыстарыныңғ осындай ... ... еске ... ... ауыл ... ... ... дәрігерлер, заң
қызметкерлері балалардың ... ... ... ... ... ... басты мәселелері жайлы пікір алысу негізінде
параллельді сыныптар оқушыларының ата-аналарымен ... ... ... және ... ұжымдарының уәкілдері де ... ... ... күні ... ... ... ... мектеп пен отбасының ынтымақтастығы", "Отбасындағы
тәрбиеде жұртшылықтың ролі". Сонымен бірге кейбір отбасында бала ... ... еске ... ... ... ... оқу ... орындауда мен балама қалай көмектесем", "Біздің
отбасындағы ецбек тәрбиесі", "Отбасында бала бос ... ... ... ... ... тындалады.
Әдетте конференцияны мектеп басшыларының біреуі немесе ата-аналар
комитетінің төрағасы я болмаса озат мұғалім ашады. ... ... ... кең түрде пікір алысу болады. Конференция өз ... ... ... ... ... ... көрме ұйымдастырылып, отбасылық тәрбие
тақырыптарына түрлі ... ... ... Олар ... ... ... тәрбие жайлы педагогикалық әдебиеттер, олардың тізімі,
оқушылардың отбасындағы күн ... ... ... ... ... ... теле және ... тізімі т.б. Конференция
соңында бала тәрбиесіне байланысты фильм көрсету т.б.
Ата-аналар лекторийлері. Бұлар мектептердің, балалар ... ... мен ... ... ... ... жұмысы бір
немесе екі жылға жоспарланып, онда арнаулы бағдарлама ... ... ... ... Облыстық мұғалімдер білімің жетілдіру институттары
мен облыстық педагогикалық білім қоғамы лекторийлердің бағдарламасын жасап,
өздерінің біріккен ... ... ... ... мынадай
тақырыптарды ұсынуға болады:
1. Қоғамдық және жанұялық тәрбие, олардың бірлігі.
2. Балалар мен жеткіншектерді ... ... ... ... таңдауда өнеркәсіп, ауыл шаруашылық өндірістерінің тәрбиелік
ролі.
3. Жыныс тәрбиесі, жастарды ... ... ... ... жұртшылыққа жүйелі педагогикалық білім
беретін ата-аналар университеттері және халық университеттерінің жанынан
педагогикалық факультеттер ұйымдастырылады. ... оқу ... жыл. Оқу ... ... ... ... Университетке түсетін
адамдар мектеп жанындағы ата-аналар комитеті ... ... ... ... ... ... жас ... мектеп гигиеиасы мәселелерінен және халықаралық жағдайдан,
өнер, медицина, құқық және заң ... ... ... ... ... ... Университетті тыңдаушылар бірінші
оқу жылының" ... ... ал ... оқу ... соңында емтихан
тапсырады. Уннверситетті бітіргендерге куәлік беріледі.
Сынып жетекшісінің ата-аналармен ... ... ... ... ... ... нәтижелілігінің бір ұшы ата-аналармен,
қоғамдастықпен мектептің бірлескен әрекетінде екені ... ... ... Бала ... мен ... басты рол атқарушы отбасы. Оның
өмірінің басым бөлігі отбасында ... ... бала ... ... ... оның алғашқы ұстазы ата-анасы. Отбасы мектеппен бірлесіп
оқу-тәрбие үрлісінің табысты не табыссыз болуын анықтайтын ... ... ... ... ... ... пен отбасының
ынтымақтастығын жүзеге асыруда сынып жетекшісі негізгі рөл аткарады. Сынын
жетекшінің ... ... ... ... ... мәні мен
маңызын, ұстанатын бағыттарын ... әрі оған ... ... - ... ... мектеп пен сынып жетекшісінің жұмысының
5 түрлі қызметі анықталған.
Олар
1- ... ... ... үрдісінің мазмұны мен
әдістемесімен таныстырады. ... ... ... сынып
жетекшісінің өзі ата-аналармен танысады және оларды өзінің ... ... ... болашақта жүргізетін жұмыстарының
бағдарламасымен, мақсат, міндеттерімен және ... ... ... ... ... ... талқылайды.
Ата-аналарды оқу-тәрбие үрдісіне төмендегідей әрекеттер ... ... мен ... ... ... ... ашық ... мен сыныптан тыс іс-шаралар;
- мектеп пен ... ... ... ... ... тыс ... ұйымдастыруға көмек көрсету;
- шефтік көмек,
- ата-аналардың мектеп кеңесі жұмысына қатысуы;
2 – ... ... ... ... ұйымдастыру. Оны аналарға арналған мектептік, ... ... ... ... ... ... ата-аналар лекториплері: дарынды балалар,
қиын балалар педагогикалық кәсіпті тандаған балалар, түрлі үйірмелерге
қатысатын балалардың ... үшін деп ... ... болады:
Сыныптық ағарту жұмыстары тәрбие міндеттеріне байланысты, оқушылар
мен сынып ұжымын жүйелі ... ... Оны ... ... ... жеке және ... ... беру түрінде өткізуге болады.
• Психологиялық, педагогикалық, медициналық, заң туралы кеңестер;
... ... ... ... шолу ... ұйымдастыру
және оқырмандар конференциясын өткізу.
3 - кызметі. Ата-аналарды балалармен бірлескен әрекетке ... ... ... ... ... ... тыс барлық әрекетке қатысу
жорық, керуен, саяхат, өндеу жұмыстары, сенбіліктер турнирлер);
- жалпы ... ... ... ұйымдастуруға ата-аналарды
қатыстыру түлектер кештері, туристердің мектептік елеті, мектеп бітіру
кештері, ... ... және ... ... және оның ... тыс алыс жорықтарға шығуды немесе
дайындатуды ата-аналармен бірге ... ... ... ... ойын байқаулары.
4 - қызметі. Жекелеген оқушылардың отбасындағы тәрбиеге ... ... ... отбасы тәрбиесін жүргізу боыйнша психологиялық-
педагогикалық кеңестер мен көмектер беру.
Сынып жетекшінің отбасын ... ... ... ... ... жағымды формаларының бірі болып келсе, қазіргі кезде кейбір
педагог ... ... бұл ... екі ... мәселе. Өйткені,
жұмыстың осы формасы туралы бұл ... жеке ... қол сұғу ... ма
деген пікірлер кездеседі. Сондықтан жұмыстың бұл формасын сынып жетекшісі
нақты жағдайға, сол отбасының ерекшелігін жақсылап ... ... ... жөн. ... ... шарттарды сақтағаны жөн:
- отбасына ескертпей келмеу;
- отбасында 5-10 минуттан артық болмау;
- отбасына келгенде әңгімені табалдырықта тұрып немесе сырт ... ... егер ... ... өздері айтпаса, әдеппеп ғана өзіңіз
ұсыныңыз.
- әнгімені әкімшілік-әміршілдік сыңаймен жүргізуге болмайды;
- ... ... тек ... ... негізінде әңгімені баланың көзінше оған да, анаға, өзіңізге ... ... ... ... алып ... дұрыс болмақ.
- сонымен қатар ата-аналарға тәрбие мәселесін талқылауға шақырған
қағазбен ... сол ... ... ... жазып жіберу тиімді болмақ.
Сынып жетекшісі отбасы — салыстырмалы түрде тәрбиенің ... ... ... ... қүш-қуаты мен мүмкіндігінің әр түрлі ... ... ... ... ата-аналармен жұмыста да түрлі амалдар
мен формаларды саралап қолдану керек.
Ата- аналар жинлысының ... ... өз ... ... ... ... ... Ең ұзақ
деген жиналыстың өзі шамамен 1-1.5 сағаттан аспағаны дұрыс.
1. Сынып жетекшісінің кіріспе сөзі — 5 ... ... ... сауалнаманы талдау (сынып жетекшісі,
психолог. мұғалім), қарастырылатын мәселені айшықтай түсу үшін 5-7 минут.
3. ... ... ... ... ... немесе сынып жетекшінің
өзі. Сол нақты дәл тұжырымдалған, түсінікті болуы тиіс —5-15 минут.
4. ... ата- ... ... талқылау —20 минут.
Алдымен жағымды нәтижелерден бастау керек ... ... ... ... ... түзеуге болатынына көздерін жеткізетіндей,
сенімді түрде айтылғаны жөн.
Қорытындылау барысында сынып жетекшсі ата-аналарға ... ... үшін ... ... ... ... тиіс және оқуында не
тәрбиесінде қиындықтар туғызып ... ... ... 1 ... тұруын сұрайды да, жеке-жеке әңгімелеседі.
Бастауыш сатыда өткізілетін ... ... үлгі ... ... мектеп жасы. онын ерекшедіктері
- Бастауыш мектеп жасындағы окушының физиологиялық ... ... ... ... ... ... құру формаларының
өзгерілуі бірінші сынып оқушысының ... ... ... жеке дара ... ... ... паспортын
толтыру)
2. Балаларды оқуға қалай үйрету керек;
- Кіші ... ... ... ... ... Кіші ... ... танымдық процестерінің ерекшелікіері Зейін мен ... ... ... ... ... мазмұны;
-Оқу материалын меңгерудегі жеке қиыншылықтар;
3. ... үйде және ... дене ... ... ... ... Күн тіргтібін қалыптастыру негіздері. ... ... күн ... Баланың денсаулығын нығайтудағы қимыл ойындарының
ролі. Әр іске - белгілі уақыт.
4. Кіші мектеп жасындағы ... ... ойын мен ... ролі.
- Ойын мен еңбек — кіші мектеп жасындағы ... ... ... ... қойылатын педагогикалық талаптар;
- Бірінші сыныптағы еңбекке баулу пәнінің бағдарламасы ерекшеліктері.
- ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылған қорытынды ата-аналар жиналысы.
- Осы жылы нені, неге ... ... ... ... ... Дені сау ұрпақ тәрбиелеудегі отбасы мен мектепттің ... ... ... қорытындысы;
- Мектептегі оқу іс-әрекетінің бала ағзасына әсері;
- Мектепте және үйдегі тамақтану тәртібі;
2. Кіші ... ... ... рухани, мінез-құлық мәдениетін
тәрбиелеу
- Отбасында және үйде кіші ... ... ... ... ... ... әдіс-тәсілдері;
- Баланың сөйлеу мәдениетін қалыптастыру;
-"Өзіне және өзгелерге ... өмір сүру үшін не ... ... ... ережесі.
3. Кіші мектеп жасындағы оқушының дамуындағы оқу ролі
- Бала өміріндегі кітаптың орны. ... ... оқу ... ету. ... ... қызығушылықты арттыру. Оқу талғамын тәрбиелеу.
- Балалардың кітаптарды қабылдау ерекшеліктері. Оқылған кітаптардың
әсері. Ата-ананың оқылған кітаптың мазмұны ... ... ... ... ... байыту. Кіші мектеп жасындағы оқушыларға арналған
әдебиеттермен таныстыру.
4. Балаларымыздың жасырын әлемі.
- Оқушының бос уақыты. Анкеталарды ... ... ... ... ... ... ... Балалардың жазғы демалысын дұрыс ұйымдастыру жолдары;
5. ... ... Оқу ... ... ... ... ... сынып
1. Әр түрлі жас ... ... ... ... ... жас ... дара ... білу;
- Балаларда жақсы әдеттер тәрбиелеу;
- Жаңа оқу жылына қойылатын ... ... ... ... қарым-қатынас психологиясы.
- Дос, достық туралы анкеталарды сараптау;
- Кіші мектеп жастағы балалар арасындағы өзара ... пен ... ... бала ... ... ... тәрбие ахуалы. Ата-аналар арасындағы қарым-қатынастың,
материалдық жағдайдың балараға әсері;
- Отбасы тәрбиесінде кездесетін ... пен ... ... себебі
жою жолдары;
- Ата-аналарға өсиет;
4. Сөздің тәрбиедегі ролі. Отбасындағы тәрбиелеу әдістері.
- Баланың өмірін ұйымдастыру;
- ... ... ... Бала ... шақтан қалыптасады.
- Кіші мектеп жасындағы оқушының мінез-құлық қалыптасу ерекшеліктері;
- Кіші мектеп жасындағы балалардың өз-өзін тәрбиелеу бағдарламасы; Осы
бағдарламаны іске ... ... ... Мектептегі, отбасындағы эстетикалық тәрбие.
-Эстетикалық тәрбиенің мектептегі ойлау, еңбек, дене тәрбиесімен
байланысы;
- Балаларды өнср ... ... ... ... ... тыс ... өткізу;
- Біздің шығармашылығымыз, Балардың өнерін тамашалау;
4-сынып
1 Бастауыш мектептегі соңғы оқу жылы.
- Жаңа оқу жылының ... ... ... Кіші ... ... ... ... мүмкіцдіктеріне және
ойлау дамуына қазіргі көзқарас;
- Оқушылардың ... ... ... ... ... балаларының
үй тапсырмасын орындауын бағалау әдістемесі;
2. Балаңыз қандай болып өсіп келеді?
- Оқыту және тәрбиелеу ... ... жеке ... ... иә — жоқ. Балаларымыз не көреді, олардың психикасына
қалай әсер етеді;
3. Әке-шеше — ... ... ... бала ... ... ... ... отбасындағы ролі. Қыздары мен ұлдарына әкенің әсері.
- ... ... ... ... мен - тату ... ... ... таныстыру;
- Біріккен ойындар. Викториналар;
5. Қорытынды мерекелік жиналыс "Қош бол, бастауыш мектебІм!"
- Бастауыш сыныпта ... неге ... 5 ... жетекшісімен
таныстыру.
Сынып жетекшісінің ата-аналармен жүргізетін жұмысының формалары мен
әдістері.
Ата-аналардың өз балаларының жан-дүниесін жақсы ... ... ... та ... ... орта ... ... бала тәрбиесіне
қатысты білімі және біліктерін ... ... ... ... ... ... Сол үшін де ... сынып жетекшісінің ата-аналармен
педагогикалық жұмыс жүргізуі, оның бағытын ... ... ... жылдары педагогикалық әдебиеттерде «ата-аналарды тәрбиелеу»
деген ұғым пайда болуда. ... ... ... ... бала
тәрбиесіне қатысты педагогикалық кеңес, ... ... ... ... ... ... жетілдіріп отыруды көздейді. Ғалымдардың
айтуынша, әр елде, сонымен қатар отандық педагогикада жүргізілген зерттеу
жұмыстарының ... сай, ... ... ... ... қиыншылыктарға кездеседі. Сондықтан да олар мұғалімнің ... ... ... аса ... етеді. Олардың
ұйымдастыруындағы ақыл-кеңес тек отбасы жағдайы сәтсіз ... ... ... ... ... ... ... ата-аналарға да керек. Себебі,
қоғамның қарқынды ... осы ... жаңа ... ... ... ... бала ... біріншіден, педагогикалы білімдерді жинақтауға,
екіншіден, олардың өздерінің тәрбиелі және дамуын міндеттейді. Егер ... пен ... ... ... ... ... ... шешімін табатын міндеттер. Ол мектеп тәжірибесінде мұғалімнің ... ... ... ... ... ата-аналар комитетін
құру, ата-аналар белсенділерімен жұмыс істеу, ата-аналар үшін әңгімелер мен
дәрістер ... ... ... ... жұмыстар барысында
атқарылады.
Ата-аналармен жеке кездесу
Сынып жетекшілерінің, мұғалімдердің ата-аналармен жеке кездесуі мектеп
өміріне дәстүрге ... ... ... ... ... ... ... сынып жетекшілері олармен ... ... ... баланың мінез-құлқы, ынтасы мен ... мен ... ... ... жолдастарымен қарым-
қатынасы жайлы түсінік алады. Сонымен бірге сынып жетекшілері ата-
аналарды балаларының үлгерімі қоғамдық ... ... ... ... мәліметтермен таныстырады. Оқушылардың күн режімі, оларды
еңбекке баулу, үйге берілген тапсырмаларды орындау ... ... ... ... ... ... сөйлесудің дс маңызы өте зор. ... ... ... ... ... байланысты. Мәселен, бала
жақсы оқыды, тәртібі де жаман емес, ... ... ... ... ... жоқ. Бұл ... ата-аналарды күн бұрын ескерту, оларға дұрыс ... өте ... ... кейбір салаларда баланың дарындылығын дамыту
мәселесі жайлы, ал кейде ... ... ... қылыктары үшін де
шақыруға тура ... осы ... ... ... оларға педагогикалық
кеңес беру сынып жетекшілерінің, мұгалімдердің, мектеп ... ... ... ... кездесу үшін ата-аналар күні белгіленеді. Осы күні
олар мектепке келіп, тәрбие оқу ... ... ... алысады, қажетті
педагогикалық кеңестер алады.
Ата-аналар жиналысы
Ата-аналар жиналысы мектеп бойынша ... екі рет, ... ... рет ... ... ... ұйымдастырып өткізуге ата-аналар
комитеті мен ... ... және ... басшылары сынып
жетекшілерімен бірдей жауап береді. Ата-аналар жиналыстарында оқу-тәрбие
жұмысы қаралады, оның ... ... ... жолдары бекітіленеді.
Кейбір ата-аналар отбасылық тәрбие жайлы есеп ... ... ... ... ... ұжымының оқу-тәрбие жоспарымен, ал мектеп
басшылары оқушылар және ... ... ... ... ... ата-аналар жиналыстарын өткізіп отырудың
зор тәрбиелік мәні бар. ... ... ... ... ... мен ... жаңалықтарымен таныстыру, ой
қорыту.
Мұғалімдердің басшылығымен оқушылар көркем-өнерпаз үйірмесінің
мүшелері ... ... өнер ... жиналысында балалардың үлгерімі мен сабаққа қатынасы,
тәртіпсіздіктері, оқудағы ... ... ... ... ... құбылыстардың алдын алу жағдайларына орай нақты
шаралар жолын сөз еткен ... ... ... ... ... ... оқушымен оның отбасын әшкере ету де ... ... мен ... ... ... ... бір ... әке-шешесін мектепке шақырып, сабаққа қатыстырып, оқушы үлгерімі
мен тәртібін хабардар етіп тұру. ... ... ... ... бір ... ... сынып жетекшісінің аулақ болғаны жөн. Мысалы, ... ... ... алмаған мектепте ата-аналарды мектепке ... ... ... ... мен ... қанататтанбаушылық, ал
сылтауы-нақты факт. Ал ... ... ... ... ... ... ... оларды мектептен бездіреді, мектеп-баладан
безінеді.
Қызметтестік педагогикасын ұстанған мектепте ... ... ... әке не шеше ... ... ... бір рет мектептен
хабар алып тұруы. Мұндай да ... ... келу ... ... оқушының
қандай да болымсыз әрекеті қалыпты ... ... ... фонда аса
қатерлідей, ата-ана жанына батқандай сезілмейді осындай формада ... ... ... ... ... өз ... ... айналысуға көп септігін тигізеді, әрі осындай тәрбиелік іспен
тұрақты ... ... ... ... сынып жетекшісінің
жүктемесі ауырлайды: әр күні ол 3-4 ата не ... ... ... тура
келеді, дегенмен бұдан түсер пайда отбасы үшін де, мектеп үшін де ... ... ... ... ... алып ... тұракты «кестесі»
қалыптасады, ал бұл барша оқушылардың-үздіктердің де, үлгермейтіндердің де.
тәртіпсіз не тәртіптілердің де жалпы оқуы мен ... ... ... ... жасайды.
Сынып жетекшісі өз тәрбиеленушілерінің үй тұрмыстық жағдайларымен,
үйдегі тәрбие жөнімен жақыннан танысуы үшін отбасынан ... алып ... ... бірі. Үйдегі жалпы ахуал, отбасы мүшелері арасындағы
үлкенді-кішілі қатынастар ... ... көп ... ақпарат береді.
Оқушы отбасының босағасын аттауды сынып ... аса ... ... ... ... өте ... ... бармаңыз, қандай да жолмен болса да ата-ана рұксатын алуға
тырысыңыз;
- отбасының ересек ... ... аса ... ... ... ... әңгімені көңілге жылу беретіндей сөздермен,
мақтаумен бастаңыз;
- оқушыңыз үлгерімі не тәртібі жөнінде арыз ... ... де ... ойыңызда болса, ондай жағдайларды үлкен, маңызды ... шешу ... ... айтыңыз;
- әңгімелесу кезінде оқушыларыңыз қастарыңызда болғаны жөн, ... көз ... аса ... жағдайда ғана қоланыңыз;
- ата не анаға мін тағудан сақтаныңыз:
- оқушы тағдырына жаныңызбен ... ... ... ... жұртшылығының тұрақты органы ата-аналар комитеті.
Ол мектеп ұжымымен бірге жұртшылықтың көмегін пайдалана отырып, оқу-
тәрбие және шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... мүмкіншіліктерін қарастырады. Ата-аналар комитеті
айналысатын басты ... ... және ... бойынша ата-аналар
жиналыстарын, конференцияларын, семинарларын өткізуге ... ... ... қатысуларын бақылау; үлгірмейтін және
«қиын» балаларды шефке алу, сынып жетекшілеріне көмектесу; үйірме ұмыстарын
басқару; балалардың жазғы ... ... ... ... ... ... үйін жөндеу т.б.
Ата-аналар комитеті мүшелерінен және ата-аналар белсенділерінен
тұрақты ... ... олар ... ... ... ... ұжым мүшелерімен одақтасып бірге басқарады. Мысалы, оларға
оқу-тәрбие жұмысы, педагогикалық насихат, қоғамдық пайдалы және ... ... ... ... т.б. ... ... ... мектептің барлық жұмысына қатысады, ата-аналармен қарым-
қатынас жасайды, ... ... ... ... ... ... және ... оқушылардың үйірмен жұмыстарын өткізуге
көмектеседі, еңбек тәрбиесін, қоғамдық ... ... және ... ... өз үлесін қосады. Жеке отбасымен жұмыс ... ... ... және ... ... ... ықпал жасайды,
кейбір, әсіресе қиын балаларды шефке алады, оларға қажетті көмек көрсетеді.
Ата-аналар белсенділері мұғалімдер ұжымының үлкен ... ... ... ата-аналар белсенділерімен арнайы жұмыстар ... үшін ... ... ... ... ... ... әдістері мен тәсілдері, баланың ... ... дене ... даму ... ... ... және практикалық біліммен
белсенділер мүшелерін қаруландырады.
- кеңестеріңіз бен ... ... ... таға ... өз ... бен ... ... сай келетін болсын;
- бірлікті атқарылатын жобалар ұсыныңыз, екі талаптың бірдей қатысып,
орындалу мүмкін істер ... ... ... уәде ... ... ... да күрделі жағдайларда
ұстамды болыңыз, бәрі де жақсы болып кетеріне сенім, ниет білдіріңіз;
Өкініштісі, ата-аналармен жұмыс алып ... ... ... ... кәсіби деңгейінің төмендігі мұғалімдер мен мектептің абырой-
беделіне нұқсан келтіреді. Отбасының ересек мүшелерін ... ... ... ... ... қызықтырып тартатын бірден-бір себеп
сынып ... ... ... ... ... жақындығы және ол
үшін жан пидалыққа баратыны.
Ата-аналар үшін ... мен ... және ... тақырыптарға сай ата-аналарға түрлі
әңгімелер және дәрістер өткізіледі. Олардың мазмұны ата-аналардың ... ... мен ... сай ... ... Әсіресе, мектеп жайлы
газет және журнал беттерінде ... озат ... ... ... мән ... оның күн тәртібіндегі өзекті мәселе екендігі
ата-аналар арасында дұрыс насихатталуы керек.
Әңгімелер мен ... ... ... жас және ... сай баяндалуы қажет.
Жоғары сынып оқушыларымен өткізілетін тәрбие жұмысы мазмұнының өзіндік
ерекшеліктері бар. ... ... ... игереді, адамгершілік, еңбек
тәжірибесінің барысында, олардың көзкарастары қалыптасады, қоғамдық пайдалы
және өнімді еңбекке тікелей қатысады, өзінің сүйген мамандығын ... ... ... ... ... Демек, өмірге, еңбекке, өзін-өзі
даярлауға бет бұрады.
Тәрбие жұмыстарының осындай басты ... еске ... ... ауыл шаруашылық мамандары, инженерлер, дәрігерлер, ... ... ... ... ... ... оқиды.
Ата-аналар үшін мұндай ағартушылық жұмыс алдын-ала белгіленген бағдарлама
бойынша, негізінде әрбір ... ... ... бөлімінде белгілі
бір мамандарды немесе озық мұғалімдерді шақыру барысында жүргізіледі.
Конференция өткізу
Отбасы тәрбиесінің басты ... ... ... ... ... ... ... барысында ата-аналармен конференциялар
өткізіледі. Копференцияға жұртшылық және еңбек ұжымдарының ... ... ... ... ... ... күні ... ұсынылады.
Мысалы: «Балаларды тәрбиелеуде мектеп пен отбасының ынтымақтастығы»,
«Отбасындағы ... ... ... ... ... кейбір отбасында
бала тәрбиесі жайлы тәжірибелер еске алынып, ... ... ... берілген оқу тапсырмасын орындауда мен балама қалай
көмектесем», «Біздің отбасындағы еңбек ... ... бала ... ... ... ... сияқты баяндамалары тыңдалады.
Әдетте конференцияны мектеп басшыларының біреуі немесе ата-аналар
комитетінің төрағасы я болмаса озат мұғалім ашады. ... ... ... кең ... ... ... ... Конференция өз жұмысын қысқа
әдістемелік кепілдеме қабылдаумен аяқтайды.
Конференция кезінде ... ... ... ... ... ... ... болады. Олар ата-аналардың үлгі
істері, отбасылық тәрбие жайлы педагогикалық әдебиеттер, олардың тізімі,
оқушылардың отбасындағы күн режімі, ... ... ... ... ... теле және кинофильмдердің тізімі т.б. Конференция
соңында бала тәрбиесіне байланысты фильм көрсету т.б.
Ата-аналар лекторийлері. Бұлар ... ... ... ... мен ... ... ... Лекторий жұмысы бір
немесе екі жылға жоспарланып, онда ... ... ... ... ... ... мұғалімдер білімін жетілдіру институттары мен обылыстық
педагогикалық ... ... ... ... ... ... ... мәжілісіндс бекітеді. Мысалы, мынадай тақырыптарды
ұсынуға болады:
1. Қоғамдык және ... ... ... ... ... мен жеткіншектерді еңбекке даярлауда, сүйген мамандығын
саналылықпен таңдауда өнеркәсіп, ауыл ... ... ... Жыныс тәрбиесі, жастарды некелік-жанұялық өмірге дайындау.
Ата-аналарға, жұртшылыққа жүйелі ... ... ... ... және халық университеттерінің жанынан
педагогикалық факультеттер ұйымдастырылады. Университеттерде оқу ... жыл. Оку ... ... бойынша жүргізіледі. Университетке түсетін
адамдар мектеп жанындағы ... ... ... ... түскендер педагогика, балалар психологиясы, жас ... ... ... ... және ... ... ... құқық және заң тақырыптарынан дәрістер тыңдайды,
семинарларға ... ... ... ... ... оқу ... ... сынақтар, ал
екінші оқу жылының соңында емтихан тапсырады. Университетті бітіргендерге
куәлік ... ... озық ойлы ... ... ... ата-аналармен жұмыс істеу барысында жоғарыда аталған дәстүрлі
формалардан басқа бейдәстүр формаларында қолданады. Дегенмен де мектеп ... ... ... ... ... ... ... дұрыс таңдалған қарым-қатынас пен өзара ... ... ... ... міндетті түрде 5 жағдайды ескеру қажет.
1 –Оқушыға қатысты жағымды қарым-қатынастың болуы. Мұндай жағдай,
тіпті қиын ... да ... ... ... ... ... ... кеңестеріне өте мұкият
назар аударуы.
3.Оқушы тұлғасында пайда болған жағымсыз құбылыстың себебін ... ... және оны ... ... ... қарастыру.
4.Оқушы тұлғасына немесе сынып ұжымына нәтижелі әсер етудің формалары
мен тәрбиелік ... ... ... ... көрсету.
5.Мұғалімдердің ата-аналарымен қарым-қатынасында педагогикалық
тактының, этиканың қатаң сақталуы.
Олай болса, мұғалімдермен, сынып ... және ... ... ... ... ұйымдастыруға сай жоғарыда аталған 5 ... ... бала ... ... ... ... біртіндеп жоғары деңгейде нәтижелі болуға септігін тигізеді.
Ата-аналармен қарым-қатынастың иновациялық формалары мен ... ... ... адамзаттың мәңгілік тақырыбы. Ұлттың бүгінгі ... да ... ... байланысты. «Бір баланы адам етіп өсіргенше,
бір шахар абат болады» ... екен көне ... ... Осы ... ... ойын ... адам ... қалыптасуы қыруар уакыт пен тер
төгетін, зор ... ... ... ... кең, ... мол ... ... керек.
Ұлы Абай «Адам ата-анадан туғанда есті болмайды: естіп, ... ... ... ... ... ... таниды- дағы, сондайдан білгені,
көргені көп ... адам ... ... десе, француз педагогы Жан Жак
Руссо «Бала туғанда ақ қағаздай болып туады, оның ... ... ... ... ... солай түседі, бала тәрбиесі сол сияқты, өзің қалай
тәрбиелесең, ол солай тәрбиеленеді», деген екен.
Болашақ қоғам мүддесі үшін ... ... ... ... ... отан сүйгіш, еңбекқор, ізденімпаз, қабілетті адамды тәрбиелеу-мектеп
пен ата-ана, әлеуметтік орта бірлесіп ... ... ғана ... ... ... ... бір ұшы ата-аналармен,
қоғамдастықпен мектептің ... ... ... ешуақытта күмән
туғызбайды. Бала тәрбиесі мен ... ... рол ... ... Оның
өмірінің басым бөлігі отбасында өтеді. Сондықтан бала мектеп табалдырығын
аттағанға дейінгі оның алғашқы ұстазы ата-анасы. Отбасы ... ... ... табысты не табыссыз болуын анықтайтын тәрбиелеуші
ортаның факторларының маңызды кешенін ... ... пен ... ... ... ... жетекшісі негізгі рөл аткарады. Сынып
жетекшінің жұмысынан отбасы мектептегі оқу -тәрбие ... мәні ... ... ... түсінеді әрі оған қатысады. Педагогика
практикасында оқушылар ата-аналармен мектеп пен ... ... 5 ... ... ... ... оқу ... үрдісінің мазмұны мен әдістемесімен
таныстырады. Алғашкы ата-аналар жиналысында сынып жетекшісінің өзі ата-
аналармен танысады және ... ... ... ... ... ... жүргізетін жұмыстарының бағдарламасымен,
мақсат, міндеттерімен және тәрбие жұмысының жоспарымен таныстырады, өзекті
мәселелерді бірігіп талқылайды.
Ата-аналарды оқу-тәрбие ... ... ... ... ... мен олардың ата аналарының шығармашылығының күні;
- ашык сабақтар мен сыныптан тыс ... ... пен ... ... ... ... ... тыс іс-шаралар ұйымдастыруға көмек көрсету;
- шефтік көмек;
- ... ... ... ... қатысуы;
2-қызметі. Ата-аналармен медагогикалық-психологиялық ағарту жұмысын
ұйымдастыру. Оны келесі ... ... іске ... ... ... мәселелері бойынша ата-аналарға арналған
мектептік, сыныптық конференциялар ұйымдастыру;
- ата аналар университеттері;
- қызығушылықтары негізінде ата-аналар лекторийлері: дарынды балалар,
қиын балалар, ... ... ... ... түрлі
үйірмелерге қатысатын балалардың ата-аналары үшін деп бөліп
өткізуге болады;
- Сыныптық ... ... ... ... ... оқушылар
мен сынып ұжымын жүйелі зерттеу бойынша; Оны түрлі ... ... жеке және ... кеңтер беру түрінде
өткізуге болады.
- Психологиялық, педагогикалық, ... заң ... ... ... Ата -аналарға армаам эдебиеі гергс шолу, кормесін ұйымдастыру және
окырмандар конференциясын өткізу.
3-кызметі. Ата-аналарды балалармен ... ... ... формалары:
- сынып жетекшісі ұйымдастырған сабақтан тыс барлық әрекетке қағыс
(жорық, серуен, саяхат, ... ... ... ... ... ... дәстүрлі іс-шараларды ұйымдастыруға ата-аналарды
қатыстыру (түлектер кештері туристердің мектептік слеті, мектеп ... ... ... және ... ... және оның ... тыс алыс жорықтарға шығуды немесе
дайындалуды ата-аналармен бірге ... ... ... ... ойын ... ... алға ... мемлекетіміз өркениетті
ел қатарына қосылу кезеңінде жас ұрпақты тәрбиелеу мен ... ... ... ... ... та жаңа сипат алу керек. Бұл ретте ... ... ... ... ... жетекшісінің ата аналармен жұмысының
мазмұмы негізгі 3 бөліктен тұрады.
4-кызметі. Жекелеген оқушылардың ... ... ... ... Алдымен отбасы тәрбиесін жүргізу бойынша психологиялық-
педагогикалық кеңестер мен көмектер беру. Көп ... ... ... ... психологиялық ахуалы және қиын бала өсіп келе жатқан
отбасына бөлу керек.
5-қызметі. Ата-аналар ... мен ... ... өзара әркет ету.
Сынып жетекшінің ата-аналармен жұмысының табысты не ... ... ... ... ... ... ... шеберлігі
мен кәсіби құзырлығына байланысты болатынын ұмытпау керек.
2.1 Сыныптан тыс және мектептсн тыс тәрбие жұмысын ұйымдастыру
Тәрбие, әрине, сабақ ... ғана ... Ол ... тыс уақытта
да жалғастырылады және тереңдетіле түседі. Оқыту ... ... де көп ... міндеттерін толық көлемде жүзеге асыру мүмкін емес.
Сабақтан тыс жүргізілетін әр ... ... ... ... ... ... тыс және мектептен тыс жұмыс ... ... тыс ... ... ... сабақтан тыс кезде жүргізетін
тәрбие және білім беру ... ... әрі ... ... бар
сабақтар жатады. Бұл сабақтар тәрбие берудің жалпы жүйесінің ажырамас
бөлігін ... Олар ... ... бос ... ақылға қонымды
ұйымдастыруға септігін тигізеді.
Н.К.Крупская мектептен тыс жұмыс жөніндегі кеңесте сөйлеген сөзінде:
«коммунистік тәрбие белгілі бір ... ... қана ... бар ... ... ... коммунистерді өсіру үшін бағыттау
қажет»-дейді. Тәрбие ... ... да, ... ... де ... Ол ... уакытта және барлық жерде жүзеге асырылады. Оны белгілі
бір сағатпен, сабақпен шектеуге болмайды. Оқушылардың ... мен ... ... ... ... дамытуға деген бейтарап уакыт
жоқ.
Сыныптан тыс ... ... ... ... ... қарағанда
сыныптан тыс жұмыс ерікті негізде өткізіледі. Оның ... ... ... ... ынта мен бейімділіктеріне байланысты өз беттерімен
әр түрлі үйірмелерге ... ... тыс ... өз ... ... болып және жеке атқаратын жұмыстарға қатысады. Демек, еріктілік, ең
алдымен сыныптан тыс ... ... ... ... ... ... және оқушылар ұжымдарының міндеті-сыныптан тыс ... ... ... ... ... ... ... ешқандай
мәжбүрлеусіз, атқару керек. Бірақ, оқыту сабақтарынан соң балалардың өз
бетімен кетуіне жол беруге болмайды.
Сыныптан тыс ... ... ... ... оның міндетті
программалар көлемімен байланысты болмайтындығында. Оның мазмұны ... ... ... ... ... мен ... ... байланысты болады. Пәндік және ... ... ... ... күйде болады. Осы программалардың және
әдістемелік нұсқаулардың ... ... ... ... және оқушылардың ықылас қалауын ескере отырып жұмыс ... Бұл ... тыс ... мазмұны анағұрлым икемді, мектеп
оқушыларының ынтасы мен тілек-талаптарына сай келетіндей етуге мүмкіндік
береді. Оның ... ... жас ... әр ... ... ... хорының немесе әркестірінің және спорт ұжымдарының
жас шамалары әр ... ... ... ... ... тыс жұмысты
ұйымдастыруға және өткізугс кедергі бола ... ... әр ... оқушыларын біріктіре отырып, сыныптан тыс бүкіл мектеп ұжымының
топтаса түсуіне ... ... Әр ... ... ... үйірмелерде ересектеу балалардың өзінен кішілерге қамқорлық
жасауларына, жолдастық өзара көмекті өрістетуге жақсы жағдай туғызылады.
Сыныптан тыс жұмыстың төртінші ... онда өз ... ... ... ... ... спорт ұжымдарында, көркем өнерпаздар
ұжымдарында балалардың өз беттерімен жұмыс істеулеріне кең ... Оны ... ... ... ... ... оқыту сабақтарынан
ерекшелігі оны негізінен мектеп оқушыларының ... ... ... және ... тыс ... ... ... инициативалығы мен
дербестікті дамытумен үйлестіріледі. Оқушы ересектеу ... ... ... мен ... ... жан-жақты көрініс береді. Олар әр
түрлі үйірмелерге, клуб ... ... ... ... ... ... тыс ... ұйымдастырушылар ролінде де көзге түседі. Жоғары
сыныптағы оқушылардың ... және орта ... ... ... және студияларға жетекшілік етуі де жиі кездеседі.
Қазіргі жағдайдағы сыныптан тыс ... ... ... ... ... ... пайдалы іс-әрекеттің сыбағалы салмағының
артқандығында. Егер ... ... ... ... тыс ... ... сөйлесу
және көңіл көтеру формалары басым болып келсе, қазір ол қоғамға пайдасы
мол бағытка ие ... ... ... нәтижесіндс ол мектеп оқушыларына,
әсіресе жоғары сыныптарда, кәсіптік бадар берудің өте маңызды да ... ... ... отыр. Оның алтыншы ерекшелігі-формалар мен
әдістердің сан ... ... тыс ... ... ... мен
әдістерін санап шығу ете қиын және мүмкінде емес. Ең алдымен ... және ... ... ... ... жөн. Қоғамға пайдалы іс-
әрекеттерді ұйымдастырудың формалары алуан түрлі бола түсті.
Өкінішке ... ... тыс ... ... әлі де ... ... ... Кейбір мектептер үшін бұл жұмыстық жеке
бағыттарын ғана ... тән ... ... ... ... педагогтар мен
оқушылар ұжымдары өз күш-жігерін дене ... ... ... ... ғана бағыттайды. Енді біреулерінде ... ... ... ... ғана баса назар аударылады. Көплексті
түрде тәрбиелеу балалардың жан-жақты дамуын талап етеді. ... ... бір ... ... ... ... мен ... жан-
жақты дамуын тежейді, баяулатады. Педагогтар ұжымдарының кезек күттірмейтін
міндеттерінің бірі-мектеп ... ... ... ... ... ... ететін жүйе құру.
Кейде сыныптан тыс жұмысқа оқушылардың барлығы емес, ... ... ... ең алдымен қиын мінезді балалар, сабақтан тыс уақытта
ұйымдастырылған әсер ету өрісінен тыс ... Ал ... ... тәжірибесі болса, мұндай балаларды сыныптан тыс ... ... ... ... ... сабақтан тыс уакытта бірлескен
ұжымдық ... ... ... ... ... ... комплексті
түрде жүргізуді жүзеге асыру оқушылардың ешқайсысын қалдырмай, ... ... ... ... көздейді.
Қазіргі жагдайдағы сыныптан тыс жұмыстың жетінші ерекшелігі- оның
бұқаралығы. Ол табиғатты, ... ... ... жеке ... ... ... ... қамтиды. Оның бұқаралық формалары топтық және жеке
дара сабақтармен толыктырылып отырады.
Сыныптан тыс жұмысты ұйымдастыруға ... ... ... тыс сабақтардын тәрбиелік құндылығы, олардың тиімділігі
көбіне бір ... ... ... ... Ең ... ... нысаналылығы мен саяси бағыттылығын камтамасыз ... ... Бұл ... ... тыс ... формалары мен әдістерін таңдаған
кезде, оны жоспарлау және ұйымдастыру процесінде, қорытынды ... ... ... тыс ... ... талаптардың ен маныздыларының бірі-
оның өмірі мен, коммунистік құрылыс практикасымен тыгыз байланыстылығы. Кез
келген үйірменің, ғылыми қоғамының ... ... ... ... ... оны ... белсене қатысуға себепші болуы тиіс.
Сыныптан тыс сабақтардың мазмұны мен ... ... ... ... бағындыру қажет. Үйірмелік және бұқаралық сыныптан тыс
жұмыс үшін жалпы ... және ... ... ... және ... ... ... саяси сананы, эстетикалық
талғамды және дене қуатын дамытуға септігін тигізетін материал ... ... тыс ... ... қойылатын маңызды талап -олардың
қолдан келерліктей, шама жетерліктей ... Шама ... ... ... бере алмайды. Олар оқушылар үшін қызыкты емсс, оларды еліктірмейді.
Олардың ... ... ... келерліктей болуын қамтамасыз ету ерекше
қажет. Бұл сыныптардағы үйірмелік және бұқаралық жұмыстарда әр ... және ... ... әр ... ... мен ... ... үлкен орын алады. Мұнда қарапайым қол жұмысымен айналысу,
сыныппен ... ... ... жүргізілетін жалпылама ... мен ... ... даму ... сәйкес келуі -
педагогикалық талаптардың бірі.
Акырында, сыныптан тыс сабақтарды ұйымдастыруға қойылатын талаптардың
бірі-олардың ... ... және жаңа ... ... бір сарынды,
біркелкілік пен іш пыстыратын іске төзбейтіні ... Олар бір ... ынта ... Оларға қатыспайды, оларды өткізген кезде
тәртіп бұзады. Оқушылар үйірме сабақтарына, ертеңгіліктерге, оқушылар
конференциясына ықыласпен ... үшін онда ... ... ... ... керек.
Сынып ... ... ... ... ... ... ... мұғалімдер жүргізеді. Оның
негізгі ұйымдастырушысы - сынып жетекшісі. Ол сыныптың оқушылар ұжымын
топтастырады және ... ... ... ... ... және ... ... тәрбиелік күш-жігерін біріктіреді.
Мұның өзінде ол осыны сынып ұжымының ерекшеліктерін және тәрбиеленушілердін
жеке-дара ерекшеліктерін, олардың дамуы мен тәрбиелік ... ... ... ... ... ... ... қызметі-оқушылар ұжымын ұйымдастыру мен
тәрбиелеу, оқушыларды сыныптан тыс тәрбиелік ... ... ... Оның ... ... сыныптағы оқу жұмысын ұйымдастыру, білім сапасын
арттыру мәселелеріне де ауып отырады. Бірақ оларды шешуге ол ең ... ... ... және бұл үшін ... әр ... ... мен
әдістерін пайдаланады. Бастауыш ұжымын ұйымдастыра және топтастыра ... ... ... тыс ... ... ... ... ұжыммен
және оқушылардың басқа да бірлестіктерімен оның дұрыс ... ... ... ... тәрбиелік іс-әрекетінің негізгі бөлімдері мыналар
болып табылады: ... ... ... ... ... ... және ... білім сапасын арттыру және тәртіпті нығайту,
сабақтан тыс (сыныптан тыс) ... ... ... әр ... іс-
әрекеттерді ұйымдастыру және өткізу, мұғалімнің тәрбиелік ... ... ... ... ... тұрақты байланыс,
оларды балаларды тәрбиелеуге тарту. Осы ... ... ... ... ... ... жүйесін құрайды. Осылардың біреуінің
өзін алып тастаса, жұмыс жүйесі бұзылады. Мәселен, егер сынып ... күн ... ... ... ... оқушылар ұжымын тәрбиелеу мен
ұйымдастыру міндетін ойдағъдай шешу оның қолынан келмейді. Сынып ұжымдарын
топтастырмайынша, сынып ... ... ... ... мүмкін емес.
Отбасы мен ата-аналар талаптарының бірлігіне қол жетпейді. Жалпыға ... ... беру ... ... ... ... жүйесінде оқушыларды
кәсіптік саналылықпен таңдауға, материалдық өндіріс саласында белсене ... ... ... ... орын ... тыс жәнс ... тыс ... жұмысын ұйымдастырушысы.
Мектептерде сыныптан тыс тәрбие жұмыстарының ақымының кеңейуі жәнс тәрбиені
мектептен тыс жерлерде де жүргізу қажеттілігі сыныптан тыс және ... ... ... ... ... ... өндіруді талап етті. Оның
іс-әрекетінде ұйымдастырушылық, әдістемелік және ... ... ... ... ... негізгі бағыттары қандай?
Ол ең алдымен, сабақтан тыс тәрбие жұмысын жоспарлайды және ескереді,
жалпы мектеп ... ... тыс және ... тыс ... ... және ... Мектеп директорымен және оның оқу-тәрбие жұмысы
жөніндегі ... тізе қоса ... ... ... ... ... ... міндеттерін анықтайды, оқушылар тартылып,
айналысатын іс-әрекеттердің түрлерін қарастырады және мектеп көлеміндегі
негізгі ... ... ... ... ... ... ... орындалатынын қадағалайды, тәрбие жұмысының нәтижелерін ескеріп
отырады.
Ұйымдастырушы жұмысындағы бағыттардың бірі-сынып жетекшілерінің ... ... ... ... оларға әдістемелік көмек
көрсету. Ол ... тыс ... ... мен әдістерін таңдауға
жәрдемдеседі, мұғалімдердің ... ... ... ... ... бағыт береді. Мектеп директорының тапсыруы ... ... ... ... ... бекітеді. Оған әдетте
сынып жетекшілерінің әдістемелік бірлестігіне басшылық жасау, олардың
педагогтық ... ... ... де ... Осы ... тәжірбие алмасуды жүргізеді, педагогикалық әдебиеттегі
жаңалыктарды ұсынады, тәрбие мәселелері ... ... ... талқылауды жүргізіп отырады. Мектеп директорымен ... ... ... ... бірге ұйымдастырушы сыныптан
тыс жұмысты өткізуге барлық мұғалімдерді және мектептің ... ... ... күн ... тәрбиешілерін, мектеп
кітапханашысын, дәрігерді) тартады. Сыныптан тыс жұмыс (коғамдық-саяси,
туристік-өлкетану ... ... ... ... ... өзі ... жақсы. Мұндай жағдайда ол мектепте және
одан тыс жерде сыныптан тыс тәрбие жұмысын ... ... әсер ... өз ... тәрбие жұмысын жүргізумен ғана шектейді де
оқу процесінен босатылады деп ... ... ... ... ... – оның ... ... Ол басқа мұғалімдердің сабақтарына
жүйелі түрде қатысып отырады. Мұндай қатысу ең ... ... ... ... ... ... ... қалай шешетінімен, бұл
үшін қандай формалар және ... ... ... ... ... ... Бұл озат ... тәжірибелерін қорытып-
талдауға және таратуға, жұмысты жаңадан бастағандарға мүмкіндік береді.
Ұйымдастырушының іс-әрекет міндегі тағы бір ... - ... ... тәрбиелеу. Бұл үшін мектептердің кіші аудандарында ... ... ... ... ... (мәдени ағарту,
мектептен тыс мекемелермен, кәсіпорындары және мекемелердің ... ... үй ... ... ... ... активімен
т.б. байланыс орнату). Соңғы уақыттарда сенбі және жексенбі күнгі клубтар
кең етек ... ... Олар ... белсене қатысуымен балалар
тұратын жерлерде ұйымдастырылады. ... ... ... ... ... әр ... мәдени көпшілік шараларды өткізуге көмектесе
алады.
Ұйымдастырушының мектеп, отбасы. жұртшылық, өндіріс ... ... ... ... ... ролі ... зор. Ол
нақты жағдайларды есепке ала отырып, ата-аналар жиналыстары, оқушылар мен
жас жұмысшылардың бірлескен еңбек істері, ... ... ... ... ... секцияларға, өнерпаздар клубтарына
жетекшілік етуге тарту сияқты формалар мен ... ... ... отбасыға және мектепке көмек көрсету және
мектеп кіші ... ... ... ... ... болады. Балаларды
тәрбиелеуде бірлескен жұмыстың табысты ... ... ... ... ... ... көне ... жерінде көмек көрсету
мүшелерінің педагогикалық мәдениетін көтеруге көп байланысты. Сондыктан да
сыныптан тыс ... тыс ... ... ... ... ... бітімдерді насихаттау ерекше үлкен орын алады.
Бұл жұмысты ол мектептен тыс ... ... және ... ... ... ... ... өткізеді.
Өндірістік ұжымдар ұйымдастырушыға оқушыларға кәсіптік бағдар беру
жөніндегі жұмыста, олардың кэсіптік ... әр ... ... ... кештер, өндірістік экскурсиялар өткізуге айтарлыктай көмектерін
көрсете алады.
Баланың сыныптан тыс кітап оқуын ұйымдастырудағы ата-ана ролі.
«Кітапсыз білім жоқ, білімсіз күнің жоқ» ... ... ... мәнін, мақсатын сөзбен айтып жеткізу қиын. Кітаптың адам өмірінде
атқаратын қызметі ұшаң теңіз. Балалық шақта кітап адамға катты әсер ... ... қыл, ... ... ... ғылым кітапта Ерінбей оқып білуге»
-деп Абай Құнанбаев артық білгің келсе кітаптан ізде, ... ... ... ... ... тілмен түсінікті жазылған кітаптар, балаларды өздері көрмеген
алыс жерлерге жетелеп алып ... ... ... ... ... кітап ішіндегі
кейіпкерлермен бірге жүріп, асқан ерліктер жасайды, солармен бірге ... ... ... балалардың ой-өрісін кеңейтеді, ... ... ... дамуына көмектеседі.
Міне, сондықтан отбасындағы бала тәрбиесінс қойылатын талаптың бірі-
үйде баланың кітап оқуына көңіл бөлу. Әр ... ... ... ... ... баулып, кітапты сүюге тәрбиелеп отыруы қажет. Ол ... ... ... күтпей, оның кітапка деген ынтасын мектепке дейінгі
кезеңнен бастап-ақ тәрбиелеген жөн.
Кітап оқудың тәртібі.
Ата-аналар баласының білгісі келгенінің ... ... ... ... бәрін мектеп міндетіне артып қоюы дұрыс емес. Кітапты оқыған бала
білімді, ... ... ... ... ... жаза ... оқуға дағдыланбаған баланың сабақ үлгерімі де нашар болады. Ата-ана
баласының үйде кітап ... ... ... ... оқу, ... ... еліктеу сезімін оятады. Оқылған қызықты кітаптардың әсерімен
сабақты жаксы оқи бастайды.
Баланы қалай ... ... ... бір ... ... айтып келе жатып кенеттен тоқтап, ар жағын
айтпай қояды. Бала әңгіменің соңы немен бітетіндігін ... ... ... ... мына ... оқы, ... білесің деп, кейін әңгіме ... ... ... ... ... ... ... оқуға ынталанбаған балаларға ... ... ... ... ... оның ... өзі ... мақал-мәтелдер
жаттауды тапсыруға болады. Оқыған кітаптары жайлы әңгімелесіп отыру да,
баланың кітап оқуына үлкен әсер етеді. ... ... тыс ... ... ... ... келтіріп, бақылап отыру оның дүние тануына, мектептегі
алған ... ... ... саналы болуына көмектеседі. Олай
болса, кітап әрбір үйде ... ... ... бала ... ... ... мектеп жасына дейінгі балаларға арналған көркем суреттері бар ұсақ
әңгіме, ертегі, такпақ кітапшалар көп. Сол ... ... ... ... ... таныстырып, қысқа тақырыптарды жаттату керек.
Сурет бойынша сөйлетіп, ... беру ... Бала ... келіп, оқушы
болған соң, оның өміріне көп өзгеріс ене ... бұл ... ... тыс ... ... ... Ол белгілі бір
жоспар бойынша жүргізіліп отырады. Бірақ мұғалімге, ата-аналарға қарағанда,
оқушылар бос уақыттарында қанша, немесе қалай оқитындарын ... ... Егер ... тыс оқу тек ... ... ғана ... бұл
жұмыс сынар жақтылыққа ұшырауы сөзсіз.
Бастауыш сынып оқушылары қолына ... ... ... талғаусыз оқи
беруі мүмкін. Ол өзінің жас шамасына сай ... ... ... балаға күші жетпейтіндей түсініксіз кітапты оқы деп ұсынса, ол
бала біраз оқып, түсінбеген соң ... ... ... Енді оның ... ... көңілі соқпайды. Сондықтан, ата-аналар сыныптан тыс оқитын
кітаптар ... ... ... ... ... ... оқуда ата-ана
тарапынан жүргізілетін жұмыстардың түрлері төмендегідей болуға ... ... ... ... кітапханасынан кітап алып оқып,
мерзімінде ауыстырып отыруын бақылау керек.
2. Балаға кітапты дауыстап, сөздерін атесіз ... ... ... ... Ата-ана баласының кітап оқуына қажетті жағдай ... үйде ... ... ... ... ... ... болуын ескергені дұрыс.
Ата-аналармен жұмысты ұйымдастыру еркешеліктері
Мектептегі тәрбие жұмысының нәтижелігінің бір ұшы ата-аналармен,
қоғамдастыпен ... ... ... екені еш ... ... Бала ... мен ... басты рөл атқарушы отбасы. Бала
өмірінің басым ... ... ... ... бала мектеп табалдырығын
аттанғанға дейінгі оның алғашқы ұстазы – ... ... пен ... жүзеге асыруда сынып жетекшісі негізгі рөл ... ... ... ... мектептегі оқу-тәрбие үрдісінің мәні маңызын,
ұстанатын бағыттарын түсінеді әрі оған ... ... ... ... ... пен ... ... бірнеше түрлі қызметтері бар.
1-кезең: Ата-аналарды оқу-тәрбие үрдісінің мазмұнымен әдістемесімен
таныстырады. Сынып ... ... ... ... Өзінің болашақта жүргізетін жұмыстарының бағдарламасымен,
мақсат- міндеттерімен және тәрбис жұмысының ... ... ... бірігіп талқылайды.
2-кезең: Ата-аналармен педагогикалық- психологиялық ағарту жұмысын
ұйымдастыру. Оны келесі әрекеттер арқылы іске ... ... ... ... ... ата-аналарға арналған
мектептік, сынынты конференциялар ... ... ... ата-аналар лекторийлері (дарынды балалар
қиын балалар, кәсіпті ... ... ... қат, ... ... ... жұмыстары тәрбис міндеттеріне байланысты (заң, жеке,
топтық жұмыстар) оқушылар мен сынып ұжымын жүйелі зерттеу бойынша.
Ата-анатар сауалнамаларына тоқталу. ... II ... ... 3
түрлі сұраққа жауап алдым.
1.Балаңыздың бойынан мектепке келгеннен кейін қандай өзгсрістер
байқадыңыз?
2. Мұғалімнің және ... ... ... ... ... ... жиналысына қандай тақырыптар ұсынасыз?
3-сұраққа байланысты "Баланың ... ... ... ... ... ... ... ізденіс үстінде.
Әр жиналыстан немесе жыл аяғында ата-аналардан әртүрлі сауалнамаларды
алып қорытамын, әрі келер жылғы ата-аналар жиналысын ... ... ... кері байланыс парағы таратылып отырады. Бұл жұмыстан
мем өзім жоспарлап өткізген жиналыстың ... ... және ... келесі жиналыста талдап түсіндіруге ... ... ... ... ... ... зерттеу мақсатында ата-
аналар мен балаларға жанұясы туралы сурет салу тапсырылды. Әр ... орны жәнс ... ... ... ... анықтауға болады.
Мысалы:
Сыбанбаев Аружанның жанұясында барлығы көңілді, бір-бірімен жақсы
қарым-қатынаста өмір ... ... ... ... ... ... ... өз орнын біледі.
Жеңісбек Айгерім жанүясын биіктен көргісі келеді. Ойлау қабілеті өте
жақсы, өздеріне сенімді. Өзімен інісін ... ... ... ... сәл
жылулық жетіспейді. Қалиева Назеркенің жанұясында бір-бірімен әңгімелесу,
араласу өте аз.
Бала сола болса деп армандап салған. Жанұяда ... ... ... ... мен ... ашық жарқын әңгімелеспейді.
- психологиялық, педагогикалық, ... заң ... ... ... беру ... ... жиналыста ата-
аналар үш топқа бөліңді. Осы топқа мынадай үлгідегі ... ... ... ... ... жайлы балалардың құқығы қалай
қорғалған?
ә) Өз балаңыздың құқығы бұзылған кезі болды ма? ... ... ... ... бала ... ... қандай?
Сіз қалай орындап жүрсіз?
Осы тапсырмалар төңірегінде ата-аналар ой бөлісті. пікір алмасты.
Пікірталас соңында ... ... және ... жетекшісінің қорытынды
сөзі айтылды.
- принциптер
- ата-аналарға арналған әдебиеттерге шолу, ... ... ... ... Ата-аналарды балалармсн бірлесксн әрекетке тарту. Формалары:
- сынып ... ... ... тыс барлық әрекетке қатысу
(жорық, серуен, саяхат жөндеу жұмыстарын, сенбіліктер, ... ... ... ... ... ... ... (сыныптағы іс-шараларға қатысу және ата-аналар арасында әр түрлі
жарыстар ұйымдастыру)
- ... ... ... ... ... ... ... отбасылық ойын байқаулары
- оқырмандар конференциясы (ата-аналар жиналысының хаттамасына
тоқталу)
- жекелеген ... ... ... ... жұмыстарын жүргізу.
Алдымен отбасы тәрбиесін жүргізу ... ... мен ... ... Көп ... ... жиі кикілжің
нәтижесінде психологиялық ахуалы ауыр және қиын бала өсіп келе ... бөлу ... ... өзімнің ата-аналар жиналысында таныстыруды қалай
ұйымдастыратыныма тоқтала кетсем. Ата-аналар әртүрлі ... ... ... табады. Әркім өз жұбын таныстырады. Таныстыру әр түрлі
формада: өлең, эссе, суретін салу, ... ... т.б. ... ... ... ... отырып ұйымшылдығын арттыруға кеп көмегін
тигізетініне ... ... Сол ... әр ... ... ... жиналыс
пен соңғы жиналыс аралығында өз отбасында қандай елеулі, қуанышты оқиғалар
болғанын әңгімелейді. Бұл ... ... ... ... ... және ... арттыруға арналады.
Ұзын сонар баяндама оқып тыңдау сияқты ата-аналар жиын өткізудің ескі
формасын осы ... ... ... ... болады. Ата-ана мен
оқушы арасындағы хаттар баланыстар жолы ... ... ... ... жүргізілген мына іс-шара балалардың ата-ана сенімін ақтауға, оларды
ұялтпауға жетелейтін әңгіме ... ... ... ... ... ғой ... бітірер кезде оқушылар ата-аналарын алыста деп елестете
отырып хат жазады. Хаттар ата-аналар жиналысыңда ... Осы ... ... ... ... жиылып жиналыста, балалар арасында оқылады.
Сынып жетекшісі отбасы салыстырмалы түрдс тәрбиенің тыйым институты,
ал ата-аналардың тәрбислік күш-қуаты мен ... ... ... ... ... ... ... жұмысының табысты немесе табыссыз
болуы оның ... ... ... ... ... мен ... құзырлығына байланысты болатынын ұмытпау керек.
-----------------------
Сынып жетекшісінің ата-аналарымен жұмысының мазмұны
Ата-аналарды тәрбие үрдісіне тарту
Мектеп басқару ісіне қатыстыру
Ата-атаналар жиналысы, ашық ... ... ... ... білім университеттері
Дәрістер, семинарлар, практикалар
Үйірме, секция, клуб, бірлескен шығармашылық
Қоғамдық бақылау комитеті
Материалдық техникалық базаны ... ... ... ... ... көмек
Шығармашылық топтар
Педагогикалық психологиялық білімін көтеру

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ата-аналармен сынып жетекшісінің бірлескен іс-әрекетін ұйымдастыру технологиясы10 бет
Мұғалімнің, сынып жетекшісінің оқу-тәрбие жүйесіндегі өзіндік ұстанымдары21 бет
Сынып жетекшінің маңыздылығы5 бет
Сынып жетекшісінің оқу – тәрбие процесіндегі басты қызметі27 бет
Сынып жетекшісінің тәрбие жұмыстарына қойылатын психологиялық талаптар47 бет
Сынып жетекшісіның оқу-тәрбие процесіндегі міндеттері мен жұмыс жүйесі23 бет
Сынып жетекшінің жалпы қызметі30 бет
Мектепте кәсіптік бағдар беру жұмысы3 бет
Сынып жетекшісі36 бет
Сынып жетекшісінің маңыздылығы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь