Тергеу жұмысының психологиялық ерекшеліктері


КІРІСПЕ 3

І ТАРАУ. Тергеу жұмысының психологиялық ерекшеліктері 6
1.1. Алдан. ала тергеудегі тергеуші қызметгінің құрылымы психологиялық негіздері. 6
1.2.Тергеуші тұлғасыныц психологаялық ерекшеліктері 8
1.3.Тергеушініц саналық қасиеттері. 10
1.4.Тергеушінің интеолектуалды қасиеттері. 14
1.5.Тергеуші ойының қасиеттері 22
1.5.Тергеушінің ойлау қасиеті 26

2. ТЕРГЕУ АППАРАТЫНЫҢ ҚЫЗМЕТКЕРЛЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ЖЭНЕ ДАЙЫНДАУ ПРОЦЕСС 34
2.1. Алдын .ала тергеу сатысындағы тергеуші тұлғсының нұсқалы моделі 34
2.2.Тергеуші тұлғасының нұсқалым моделі. 35
2.3.Тергеуші. Жұмысшылардың кәсіптік деңгейінің қалыпртасу және өсу жолдары. 42

ПАЙДАЛАНЫЛҒАГН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 44
Құқық қорғау органдарының кәсибі қызметі - мемлекеттік қызмет. Мемлекет бұл органдардың алдына белгілі мақсаттармен міндеттер қояды, олар азаматтар мен мүлікті қылмыстық қолсұғушылықтан қорғауға басқару тәртібіне қарсы қылмыстарды ескертуге бағытталған. Мемлекеттік құқық қорғау органдарын қайта дайындайтын және жетілдіретін арнайы жүйелерді жасайды. Бұл талаптар құқық қорғаудың букіл жуйесіне және оның өр қызметкеріне қойылады.
Қылмыстық процесс - бұл қылмыстық іс- жүргізу құқығының белгіленген ретпен сәйкес қылмыстық істер қозғалысының өздік өндірісі, бір сатыдан екінші сатыға өтуі. Қылмыстық процесс шегінде алдын- ала тергеу маңызды және көрнекті рөл атқарады. Алдын- ала тергеу бұл- белгілі бір мұратқа бағыттатлған процесс, оның мақсатты тергеуші осы шақта анықтаған іздері бойынша өтіп кеткен мән жайларды қалпына келтіру болып табылады. Тергеуші қызметіндегі психологиялық құрылымның негізгі анықтаушы құрам бөлігі оның әр түрлі фаюілерді жинап, зерттеудегі тану белсенділігі болып табылады. Тек алдын - ала тергеуде ғана өтіп кеткен мән-жайларының модельдерін құрастыру процесі өндіреді.
1. Указ Президента Республики Казахстан. О государственном следственном комитеге РК и его органах. Алматы., 1995. - 34 с.
2. Антонян Ю.М. Психология преступника и расследования преступлений. - М.: Юрист, 1996.-341 с.
3. Васильев В.Л. Юридическая психология. Юрид. лит., 1991, - 90 с.
4. Вопросы совершенствования предварительного следствия. Л.. 1971. - 78 с.
5. Грановская Р.М. Элементы практической психологии. - Л.. 1984. - 58 с.
6. Галкин И.С. Расследование преступлений группой следователей.- М. . Прокуратура СССР. 1965. -48с.
7. Курс судебной психологии. - Бухарест, 1957. - 65 с.
8. Кони А.Ф. Нравственные начала в уголовном процессе. Избранные произведения. - М, 1956.-60 с.
9. Лузгин И.М. Моделирование при расследовании преступлений.- М.: Юрид. литература, 1981. - 80 с.

10. Леви А.А. Применение метода реконструкции при расследовании. М.. 1975.- 112 с.
11. Матышкина А.М. Психология мышления. -М., 1965, - 100 с.
12. Настольная книга следователя. -М. :Госюриздат., 1949. - 116 с.
13. Организация работы следователей. М., 1968. - 201 с.
14. Повышение квалификации работников прокуратуры / методическое пособие/: М.. 1973. -58 с.
15. Полянский Н.П. Вопросы теории советского уголовного процесса. Госюриздат.. 1956. - 45с.
16. Пономарев Я.А. Психика и интуиция. М; 1967. - 100 с.
1 7. Ратиков А.Р. Судебная психология для следователей. М., 1967.
18. С"оя-Серко Л.А. Рационализация работы следователя.- М., 1975.-48 с.
19. Улья.м Джеймс. Основы психологии. -М., 1946, - 90 с.
20. Чуфаровский Ю.В. Юридическая психология. -М., 1995.- 120 с.
21. Чуфаровский Ю.В. Психология в оперативно-розыскной деятельности.- М.. 1996.- 68 с.
23. Ямнольский А.Е. Психологические основы формирования следственного мастерства. Волгоград.. 1980.- 125с.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге




МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 3

І ТАРАУ. Тергеу жұмысының психологиялық ерекшеліктері 6
1.1. Алдан- ала тергеудегі тергеуші қызметгінің құрылымы психологиялық
негіздері. 6
1.2.Тергеуші тұлғасыныц психологаялық ерекшеліктері 8
1.3.Тергеушініц саналық қасиеттері. 10
1.4.Тергеушінің интеолектуалды қасиеттері. 14
1.5.Тергеуші ойының қасиеттері 22
1.5.Тергеушінің ойлау қасиеті 26

2. Тергеу аппаратының қызметкерлерін қалыптастыру жэне дайындау процесс
34
2.1. Алдын –ала тергеу сатысындағы тергеуші тұлғсының нұсқалы моделі 34
2.2.Тергеуші тұлғасының нұсқалым моделі. 35
2.3.Тергеуші. Жұмысшылардың кәсіптік деңгейінің қалыпртасу және өсу
жолдары. 42

Пайдаланылғагн әдебиеттер тізімі 44

КІРІСПЕ

Құқық қорғау органдарының кәсибі қызметі - мемлекеттік қызмет. Мемлекет
бұл органдардың алдына белгілі мақсаттармен міндеттер қояды, олар азаматтар
мен мүлікті қылмыстық қолсұғушылықтан қорғауға басқару тәртібіне қарсы
қылмыстарды ескертуге бағытталған. Мемлекеттік құқық қорғау органдарын
қайта дайындайтын және жетілдіретін арнайы жүйелерді жасайды. Бұл талаптар
құқық қорғаудың букіл жуйесіне және оның өр қызметкеріне қойылады.
Қылмыстық процесс - бұл қылмыстық іс- жүргізу құқығының белгіленген
ретпен сәйкес қылмыстық істер қозғалысының өздік өндірісі, бір сатыдан
екінші сатыға өтуі. Қылмыстық процесс шегінде алдын- ала тергеу маңызды
және көрнекті рөл атқарады. Алдын- ала тергеу бұл- белгілі бір мұратқа
бағыттатлған процесс, оның мақсатты тергеуші осы шақта анықтаған іздері
бойынша өтіп кеткен мән жайларды қалпына келтіру болып табылады. Тергеуші
қызметіндегі психологиялық құрылымның негізгі анықтаушы құрам бөлігі оның
әр түрлі фаюілерді жинап, зерттеудегі тану белсенділігі болып табылады. Тек
алдын - ала тергеуде ғана өтіп кеткен мән-жайларының модельдерін құрастыру
процесі өндіреді.
Фактілерді жинау процесін бастай отырып көп жағдайда тергеуші осы
мәліметтерді жинаудың соңғы нәтижелерін білмей, өткен мән- жайлардың толық
ойша моделін құрастыра алмайды . Таным қызметінің бұл ерекшелігі алынған
ақпаратты жинағанда, таңдағанда бағалағанда зор қиыншылықтарға және әр
түрлі болжамдарды көп мөлшерде шығарып тексеру қажеттілігіне әкеп
соқтырады.
Тергеушнің қызметінде бар ақпаратты түсініп дұрыс таңдауға жағдай
жасайтын криминачистикалық білімі мен тәжірибесі маңызды рольге ие болады.
Мұндай білімдер мен тәжірибе қиялдың активизациясы үшін қажетті мән -
жайлар болып табылады.
Өткен шақтың мән - жайларын тану осы шақытың фактілеріне негізделеді,
осымен байланысты ой модельдерін, фактілерін өзара бай.чаныстарын құрастыру
қажеттілігі туады. Тануға танылатын факгілермен болмыстардың тексерілуі мен
бағалануы бойынша пракгакашқ жағы кіреді. Бүл қызметтің барысында тану
жүмысының анықталған объектілерімен тәжірибе жасау кең түрде қолданылады.
Алдын-ала тергеуде тану процесі түскен ақпараттың тәртіпсіздігімен
ерекшеленеді. Ақпараттың түсуі тану процесін жүзеге асыратын тұлғамен толық
реттеліп, ынташна тәуелді бола бермейді. Ақпараттың көлемі, оның түсу
жылдамдығьшен уақыты көп жағдайда таным жүзеге асырылуының барысындағы мән
жайлардан тәуелді болады.Сондықтан алдын- ала тергеу барысындағы тану үнемі
азара өтімділікте болатын ой және тәжірибелік әрекеггерден тұратьш даму
процесі ретінде келеді. Тану қызметті бір- ақ ойлау процесіне ғана тіреліп
қоймайды. Түрлі салалардага білім алу тәжірибемен тура немесе қасақана
байланысқан сезімді және рационалды мезеттер ара-қатынасы сияқты өтеді.

І ТАРАУ. Тергеу жұмысының психологиялық ерекшеліктері

1.1. Алдан- ала тергеудегі тергеуші қызметгінің құрылымы психологиялық
негіздері.

Тергеу әрекеттері: жауап алу, тәжірибе тінту, тану, тексеру және тағы
басқа мазмұны әртүрлі әрекеттер. Әр тергеу әрекеттің орындау, тергеу
тәжірибесімен және криминалистика ғылымымен жетілдірген көптеген түрлі
әдістерді қолданумен байланысты болады. Бір тапсырма түрлі- түрлі әдісгер
мен тәсілдермен шешіле алады, бір мән - жай түрлі жолдармен анықтала
алады. Мамандық тергеушіден тек интелектуалды қызметтің жоғары формаларын
ғана талап ете қоймай сонымен қатар техникалық және маникулятивті
әрекеттер мен дағдыларын талап етеді, мысалы: іс тігу, компьютермен мәтін
басу, тұрғылықты жердің топографиялық жоспарын қүру, фотоға түсіре алу.
Бөгде тұлғалардан немесе макротоптар жағынан келетін қарсылықты
жоя білу тергеушшің мамандығына сай. Тергеуші іс бойынша ақиқатты іздестіру
барысында істің үате қорытындысына қызығушылық білдерген тұлғалар жағынан
пассивті немесе белсенді қарсылысына жиі тап болады.
Психология жағынан қарағанда тергеу тактикасы өз алдына тергеуші мен
іске қатысатын адамдардың мінез- құлықтары, интелекгі, саналық
принциптерінің күресі сияқты болып келеді. Тергеу тактикасының басқа
психолопіялық аспектісі тергеу саласындағы түлғалармен тергеушінің
психологиялық контактісі орначастыру мәселесі болып табылады. Еңбек
жекешілігі тергеуге сай келеді. Іс бойынша негізгі қызметкері бола отырып,
тергеуші тергеу барысында өзінің қызмет аясына сай жүмысының көбісін өзі
жалғыз орындайды. Қоғамдық еңбекті үйымдастыруға қарағанда, өзінің жеке
жүмысын үйымдастыру неғүрлым қарапайым жұмыс болып табылады. Терегеуші
жұмысының жекелігі тергеушінің процессуаодық өздік жұмысымен бекіте.леді.
Бұл бүкіл психололық қызметке өзгеше белгі қоятын аса маңызды қасиет болып
табылады.
Тергеу жүргізудің азгеше қасиеті тергеу қасиетін сақтау қажетгілігі болып
табылады. Тергеу міндетгі түрде адамдардың жеке өміпрлеріне, жанүя қарым-
қатынастарына араласумен байланысты болады. Мұндай мәліметтерді жариялау
үлкен зиян келтіріп, адаидардың жеке апатына әкеп соқтыра алады. Қылмыс
жасау мен жасырудың кейбір қу әдістерін жариялау үлкен зиян әкеп соқтыруы
мүмкін. Қылмыскерлердің қылмыс жасау мен жасырудың жаңа тәсілдерін ойлап,
өз білімдерімен тәжірибесін жетілдірудің көптеген жағдайлары белгілі
болады. Бірақ мәселе тек қүпияны сақтау білуде ғана емес. Қызметтін
қүпияларды беріп қоймай асыратын талаптарын сақтау қажет. Әсіресе тергеуші
кез келген істің материалдарын қағаз бетіне түсірген кезде ерекше сақтықты
сақтау қажет. Газеттердегі қылмыстарды зерттеу. Мынаны көрсетеді : көптеген
қылмыстық істер жөніндегі басылымдар соттық хроника, сенсациялық
хабарламалар мен оқиғачар мінез қүлқына ие. Осыған орай тергеушінін өзінің
жеке принциптері болуы міндет. Принциптер жүйесі қарастырылатын қызметтің
негізгі қасиеттерін жан- жақты және толық ашуға, әр принцинтің әлеуметтік
қалыптасуы мен құндылығын өзара байланысы мен жалпы бағыттылығын анықтауға
мүмкіндік береді.
Бұл жүйеге келесі басты принциптер кіреді:
І.Заңдылық.
2.Жариялылық.
З.Шыққан жеріне әлеуметтік немесе мүліктік қамтамасыз етілгеніне, үлты мен
нәсілене қарамастан бүкіл азаматтардың заң ачдындағы тендігі.
4.Тергеудің үлтшқ тілі.
5Жеке тұлғаның, тұрғын жайдың, жеке өмірдің, хат алмасу, телефондық
сөйлесулермен телеграфтық хабарламалар құпиясының қол сұтылмаушылығы.
б.Істің мән- жайларын жан- жақты, толық және объективті зерттеу.
7. Алдын - ала тергеу қатыслтыларының құқықтарымен заңды мүдделерін
қамтамасыз ету.
в. Кінәлі емес адамның призумпциясы.
Тергеутшнің процессталдық қабілеттері мен жауапкершілігі. Ю.Алдын - ала
тергеуді жүргізудің жылдамдыш.
П.Қылмыстарды ашу мен тергеу процесіне қатысуға қоғамды шақыру.
Осылай, тұлға ретіндегі тергеушінің психологиялық ерекшеліктері тергеу
жұмысының тәжірибесінде маңызды роль атқарады.
1.2.Тергеуші тұлғасыныц психологаялық ерекшеліктері.

Тергеу жұмысында жоғары жетістіктер арнайы мамандығына қарағанда, тұлғаның
жалпы жоғары дамуымен байланысты болып келетін қызмет түріне жатады.
Тергеуші болу үшін арнайы табиғи қасиеттердң болуы міндет емес. Соған
қарамастан, осы жүмыс үшін қажетті қасиетер жағымды болуымен сипаталады.
Бұған қабілетсіздік, артықшылықтардың болуына байланысты емес, ал оның
тәрбиелік мәніңде оның үстіне қачыптаспаған қасиетті сапасының болмауы.
Т.Богданың айтуы бойынша, соттық тергеу жүмысы үшін халерикалық және
миланхоликалық темпераментер қарама- қарсы қағидалы деп санайды.
Тергеуде әр түрлі темпераментті тергеушілердің жүмысыда өте жоғары
деңгейде екенің атап өтпесек болмайды.
Темпераменттің қасиеттері тергеуші азінің жұмысында жеке жұмыс істеу
стилін тандауға негіз болады. Бұл бір жағынан өзінің психикасын жұмыс істеу
жағдайына, екінші жағынан жүмыс істеу жағдайын өзінің психикасына
бейімдейді.
Мінездік қасиеттерінің ерекшелігі әр түрлі тергеу әрекеттерінде
көрінеді, мысачы тактикачық әдістердің қолдан, бір тергеуші сүрауды жақсы
жү-ргізіп бірақ қүжаттармен жұмыс істеуі нашарла^та болуы мүмкін, ал
екіншілері қылмыстық дәлелдермен жүмыс істеуде қарау кезінде бақылаулығымен
ерекшеленеді.
Тергеушінің мүмкіндіктері мен дағдылары неғұрлым жақсы көрінетін белгілі
бір істер категориясын тергеудегі белгілі бір жұмыс түрін орындаудаға
басымдылығын бұрмауға болмайды.
Психалогиялық ғылым кәсіби таңдаудың негізгі принциптерін қалыптастырды.
Олар қысқаша келесіде жиналған. Белгілі бір қылмысты сәтті орындау үшін
кәсіби қажетті қасиеттерді анықтау қажет. Кейін адамнның қажетті
қасиеттерінің бар жоғын анықтайтын әдістер анықталады. Таңдалған әдіс
жылдамдылығы өздерінің жұмысымен дәлелденген мамандарға қолданылады. Кәсіби
жарамдылықты анықтаудың нәтижелері жас маманның жұмысын тексерумен
бақыланады. Өйткені болжам дұрыстығы алғашқы кезде белгілі бола ачмайды,
тек осы мамандықты иемденуге жағымды болып табылатын психологиялық
қасиеттерді ғана анықтап бекіту қажет.
Терегуші болып істейтін кәсіби мүмкіндіктердің дұрыс бағасы тергеу
қызметкерлерінің алдағы өзінің мүмкіндіктерін дамытып жетілдіруге өте
маңызды.
Өкінішке орай, қазіргі кезде ғылым тергеу қызметкерлерінің білімдер,
мүмкіндіктерімен дағдыларын өлшеп анықтайтын сенімді әдісгерге таппш.
Шетелде тергеу қызметкерлерінің білімдері, мүмкіндіктерімен
дағдыларын тестілер көмегімен анықтаудың өр түрлі нүсқатары тең көлемде
қолданылады.
Бұл үшін тәжірибеде көбінесе эмперикалық критериялар қолданылады, ең
алдымен тергеу жүмысы үшін түлғаның жағымсыз қасиетері
ескеріледі(моралдық түрақсыздық, сезім мүшедерінің ақаулығы және
т.6.).Адамның тергеу жүмысына жарамдығы жөніндегі жағымды болжамдарға
келетін болсақ.ол жетілдірген дәрежеден әлі апыс жатыр.
Ларом- Фуне былай деп жазған:
"Біз өмірдің жастарына өткен сайын, жасьшызға қарамай, ешқандай жұмыс
тәжірибесінсіз жас нәресте сияқты боламыз. Бүны тергеумен салыстыруға
болады."
Осыған қоса, тергеушінің қачыптасу процессін апіу кәсіпкер баулу
әдістерін зерттеп қолданудың кадрлық тергеу жүмыскерлерінің дайындығы
жақсартумен квалификасының көтеру үшін атқаратын маңызы зор.

1.3.Тергеушініц саналық қасиеттері.

Тергеушінің идейлік көзқарастарын жүйелігінен, бүтіндігі мен
тәртібінен қорытынды кезеңде қызметінің нөтижелері тәуелді болады.
Моралдік - саяси принциптерін тергеуші тек қызметтік міндеттерді
орындағанда ғана емес, сонымен бірге түрмыста да қолдана бьчуі қажет.
Тергеукші түлғасы арқылы олар онымен қарым-қатынасқа түсетін және тәрбие
алатын адамдардың да жетістігі бола алады.
Бірақ тәрбиеші, ең авдымен өзі жақсы тәрбиеленуі міндет.Саяаси-
идеялық сауықтыру сананың басқа формаларынг тәрбиелеумен жэне ең алдымен
тұлғаның ізгілік қасиеттерін қалыптастырумен тығыз байланысты.
Ғылым ретіндегі қылмыстық сот өндірісі мен соттық этиканың ізгілік
негіздерін жетілдіруге неғұрлым үлес қосқан В.Ф Кони ол былай деген
олармен берік қарумен сенімді компаспен сияқты өмірге қадам басу керек.
Тергеуші тұлғасының моралдік сипаттамасына құқықтық сана
кіреді.Ол құқықтық нормаларды тәжірбиелік қолданған
кезде.маңызды рөл атқаратын қоғамдық сана формаларының
бірі. Құқықтық идеология ретінде-бұл құқықтық
Білімдердің, көзқарастарымен идеялардың жиынтығы құқықтық
психалогия ретінде бұл құқықтық әсерімен байланысты саналық
сезімдерінің,уайымдаулардың жән әдеттердің жиынтығы.
Құқықтық психалогиялыны қозғай отырып, біз құқықтық болмыстың адам
санасындағы шағылудың барлық түрлерін және оның бұл болмыстар қатанасын
айтамыз.
Яғни тергеуші әрқашан өзіне бағытталған әртүрлі бөгде әсерлерді сезуге
құқыққа қарсы және физикалық күштердің шектен тыс кернеулігі жағдайында
қызмет етуге мәжбүр.Сондықтан тергеуші тұлғасының жалпы психикалық
құрлымында қасиеттер ең маңызды роль атқарады.
Тергеушінің саналық өрісіне қойылатын жоғарғы талаптар, онда сана
күшін қалыптастыратын қасиетердің бар болуы міндет етеді. Платон айтқандай;
(сана- дұрыс пайымдау мен байланысқан мұратқа ұмтылу қасиетті). Саналық
қасиеттер қиын жағдайларда, тергеу жұмысының күрделі сұрақтарын шешкенде
неғұрлым анық көрінеді. Тергеушігің жұмысы көптеген саналық қасиеттерді
қалыптастырып бекітеді, бірақ осыған орай бұл кәсіппен көп айналыеу
тергеуші түлғасына едеуір із қалдырып, кейбір жағдайларда кәсіби
деформацияға әкеп соқтырады. Мұнда Абай Құнанбайұлының сөздері әділ
айтылған, ол былай деп айтқан: Сананы тәрбиелі — ол сенің ойынды сақтайтын
қорғаныс.
Тергеушінің моральдық - саналық бейнесіндегі маңызды қасиетердің бірі
принципиалдық болып табылады. Прицпиалдық дегеніміз - ешқандай кедергілер
мен қауіптерге қарамастан өзінің идеяларын жүзеге асруға белсенді ұмтылысы
мен қатал сенімдердің бар болуы. Л.Н. Толсгойдың айтуы да бекер емес "Адам
қоғамдық өмірдің жақсаруына тек өзінің өмірінде санасының талдаптары
орындалу деңгейінде ғана қызмет ете алады. Бұл қасиет сыртқы жағымсыз
әсерлермен өзінің әлсіздіктеріне қарсы тұруға, әр адамға тән ішкі
дағдарыстарды, әр түрлі дауларды шешуге көмектеседі.
Қиын даулы жағдайларда тергеуші өзінің сезімдері мен ұмтылыстарының
иесі боп қалуы керек.
Қылмысты тергеу міндетті түрде қате бағалар мен пайымдаулармен, жалған
жауаптармен, шатасқан қорытындылармен кездеседі. Ақиқат пен жаиғандықты
айыра білуге қиындықтың бәрі жатыр.
Криминалықтың негізінді күрделі психикалық акт жатыр.
Сезіктену - кәсіби диформацияның ең қауіпті түрлерінің біррі. Алдын-
ала бітендік, теңденциоздық, айыптадуға тартымдылық сот төрелігінің
идеясына қарама қайшы келеді. Жағымсыз әрекеттер мен істерді қарастырған
кезде де адамның жағымдық жақтарын іздеп таба білу керек.
Тергеуішнің тәуелсіздігі, бнлік ету әкілеттіктерінің бар болуы, тергеу
жүргізудің шектелген жариялығы, қоғамдық критиканың жоқ болуы тергеу
қателеріне әкеп соқтыруы мүмкін. Сондықтан тергеу жүмысындағы заңдылықтың
сақталуы көп жағдайда тергеушінің өзі өзі критикалауға тәуелді болады. Бұл
қасиеттің қалыптасуы кәсіби оқумен моралдық - саяси тәрбиешінің міндетті,
оның барысында тергеуші өзінің шешмі мен әрекетін дұрыс объективті
бағалауға және жүйелі талдауға үйренуі шарт тергеушінің қате жіберуге
құқығы жоқ.
Қылмысты ескерту, оның іздерн сақтап қалу, жәбірленуішге көмек
көрсету, бұзылған тәртіпті қалпына келтіру және қылмыекерді ұстау үшін
қажетті шұғыл шараларды қолданып, пайда болған жағдайға жедел түрде шара
қолдануға жиі мәжбүр болатын тергеушіге шешімді дұрыс қабылдап, оны
орындауға дайындық ең басты қатеттілікгердің бірі болып табылады.
Тергеу қызметі еңбекқорлықты,тұрақтылықты,жоғары жұмыс қабілеті мен
сана кернеулігін талап етеді.
Тергеудің алғашқы шараларын жедел және өте жақсы жүзеге асыратын
тергеушілер бар.Олар бірнеше тәулік бойы демалыссыз жұмыс істеуге,алдын-ала
тергеу әрекеттерін орындауға қажымастық жоғары қозғалмалықты көрсетуге
қабілетті.Ал тергеуде неғүрлым қалыпты кезең басталады, бұл кезеңде іс
бойынша созылмалы әдістемелік жұмыс қажет болады. Осы мезетте "жедел уәкіл
іске бар ынтасы мен қызығушылығын жоғалтып істің аяғына дейін әзер жетеді.
Тұрақшылық-сананың негізгі қасиеті-кедергілерден етуге әрдайым
дайындықта, ойда белгілі бір мақсатты ұзақ бойы сақтан, оған жету үшін
барлық күштерді пайдалана білу қабілетінде көрінеді.Ол тергеушінің моральді
бейнесімен жөне ұйымдасқандық пен беріктік сияқты мінез-құлықтық
қасиеттерімен тығыз байланысты .
Алдағы жұмыстың барлық бөлімдерін алдын-ала көздеу мүмкін емес,осы
жағдайдағы шешуші фактор үйымдасқандық болып табылады.
Ұйымдастырушылық қызметтің негізгі-шын өмірде.бастапқы
кезеңдерде,адамдар қаеиеттері мен мүмкіндікгерінде дүрыс бағдарлы болу
қабілегі.
В.Л.Всильев былай жазған: "Тергеушінің ұйымдастырушылық қызметі
гипотезалар мен жоспарларды жүзеге асыруыдағы тексеріс барысындағы саналық
әрекеттерінде және тергеу мақсаггтарына жету Ьарысьшда басқа адамдарды
Іпақыру қабілеттшде көрінеді "
В.Н.Васильев ұйымдастырушылық қызметінің мазмұнына тергеушінің
мобилизациясын және өздік үйымдастырылуын күштердің бөлуі мен қолдануын,
тергеушінің анықтау органдарының қызметкерлерімен қарым - қатынасын
енгізеді.
Тергеу жұмысы үшін келесі ұйым.дастырушылық қасиеттер қажет:
І.Тұрақтылық, белсенділік, өзіндік ұйымдасқандық.
2. Қылмыстық істі тергеу барысында түрлі адам топтарын
басқаруды қамтамасыз ететін ұйымдасгырушылық қабілеттер.
құпияны сақтай білу, тапқырлық , жауапкершілік талап қою қабілеті.
3. Әріптестері мен бастықтары мен қарым- қатынасындағы
шыдамдылық, тәртіп, өзіне - өзі баға беру және намысының бар
болуы.
Тұлғаның кейбір қасиеттерінің жағымсыз араласуы кезіндегі қалыпты
мінез құлық формализмді қалыптартырады. Бұл бастықтың бұйрығын немесе
нұсқаулықтың сәйкес тармағын сылтау ете отырып шаблон бойынша әрекет жасау
әдеті.
Еңбек барысында шығармашылықты көрсетіп пайдалана білу қасиеті,жоғары
дамыған сана және оймен байланысты.Бастама ала білу тергеушіге кәсіби
қажетті саналық қасііеттерінің бірі,өйткені тергеуішнің жүұмысы жеке болып
табылады және прцессуалдық тәуелсіздікпен байланысгы.
"Өзің шешім қабылдап істе", - осының негізінде бастама және
тапсырылған іске жауапкерпгіліктен қарау қалыптасады.
Орындалатын жұмыстан жауапкершілігімен керексіз нәтижелердің қаупі
адам уайымдарының түрі . Көптеген жан күйзелік қалпын тергеуші үшін
қарапайым сезім етіп қояды. Осының нәтижесінің бірінші кезекте тежеу
процесіне нормадан ауытқиды, белсенділіктің тәртіпсіздігі эмоциональдық
ошақтар, асыққандық тарлылық, назардың ауытқиды жиі пайда болады.
Тергеу қызметтіндегі шыдамдылықшң да маңызды зор, яғни өзін өзінің сез
көңіл, күйін және мінез - құлқын сананы түрде бақылау.
Кездейсоқ бақылаушы мен көзге көрінетін ғана байқайды, ал тергеуші
бәрін көру керек.
Психологияда адам сезім мүшелерінің бірімен қысқа уақытың ішінде алатын
әскерлер санын санау өткізілді. Қорытынды мынаны көрсетті, бір күннің
өзінде - ақ адам он мыңдаған әсер алады. Тергеуші мен оған қажетті
нәрселерді ғана көруге міндетті екені анық. Бұған сақтықтық нәтижесінде
жетуге болады, яғни біздің санамызды белгілі әрекеттерді қабылдауға,
түешуге, есте сақтауға бағытталды..

1.4.Тергеушінің интеолектуалды қасиеттері.

Кез келген білімнің аяғашқы көз ретіндегі "тану", тергеушінің
қызметінде өте маңызды орын шіады. Бірақ бұл тану посивті мәнсіз емес .
Тергеуші өзінің қабылдау іске асырады, оның ішіне ең қажетісін ең
маңыздысын барлық жағдайларды ескетеп, шідына қойылған тапсырмаларды,
орындауда маңызды орын алуы мүмкін. Жоспарлық алдшідағы мақсатқа жетудегі
қаьбылдау бақылау деп танылады. Ол барлық сезім мүшелеріне белсенді жұмыс
іс теуін жосрлайды, Сондықтан тергеушінің сезім мүшелерінің сезімталдығын
психологиялық бағдарлауда,бақылаудың жемісті болуына маңызды.
Бұл қасиеттің маңыздылығьш еезім мүшелерін тану алдындағы орынға
шығаратын кезіде жүпгізідеді тергеу іс әрекеттерінен көрінеді (қарау
тінту).Бақылаудың толық және дәлді болуы бақылашының білімді және тәжіроелі
болуында.Әртүрлі өмірлік тәжірбиелері, білім деңгейлерінің арқасында
адамдар бақылаудағы затты не құбылысты әр түрлі көрінеді.
Егер затпен таныстылығы мән - жайлар, білімі жан - жақты бақылауы
өнімдірек болады. Адам оны ескерумен белгілерді бекіту мен және заттар
құбылыстардың қасиеттерін ескереді. Сол уақытта ол бағаяайды, ойласгырады
және түсіндіреді. Бір адам жерінде табылған гилзаның қарауда оның не екенін
білмесе, ал басқасы бүны гилза дер таниды, үшіншісі бұған қоса бұл гилзаны
"макаров " писголетіне екенін көрсетсе,төртінші атушының атқан жерін айта
алады.
Анықтаушылық, дәлдік және тез түсіну қасиетері тергеушінің теоретикалық
және практикалық дайындығына байланысты. Бұл мамандықпен ұзақ уақыт
айналусуға тергеушінің әрекетінде автоматизация байқалады, бұның өзі
бақылаумен болып жатқан оқиғаны тез түсінуімен:бірақ кей жағжайларда
қателікгер жіберуте әсерін тигізеді, Үлкен қателікгерді ескергш бағамен
пайымдау туғызады.Олар қабылдауды өзгертіп, оны дәл және толық емес қылады.
Белгілі бір объектілерді үйрену сезімін қабылдау азайтады, адам
ақырындап болып жатқан өзгерістері байқалмайды. Сондықтан оқивға болган
жерді қарау, айгақтарды қылмыс болган жерде көрсетуде осы жерді жақсы
білетіндер таныс емес азаматтр керек.
Бақылудың таңдаулық кез-келген қабылдау секілді қажетіліктермен өзінің
мақсатармен міндетері бар ол қабылдаүшыға байланысты. Бақылаудың жотарғы
нәтижелі болуына белгілі бір мақсаггың.анықталған міндеттердің болуы,
эксперименталдың болуы.
Белгілі тапсырманың болуы іздеуді көпке жеңілдетеді. Нақты шешуге
жататын сұрақтардың болуы, тергеушінің жұмыстық болжамдарының орны
бақылаудың программалық болуына өз септігі тигізеде. Бақылаушының жұмысының
жемісті болуы интект көрсетеді. Ол бұл процесті белгілі бір жоспармен,
белгіленген сатылардан өту кезегімен оның нәтижелерін баяндайды.
Интелекті келесі жақындаулар арқылы көрсетуте болады;
1. Интелект - бұл жалпы оқуға қабілеггілік.
2. Интелект- бұл ойлау қабілеті.
3. Интелект - бұл қоршаған ортаға кірудегі іс- әрекет, адапсияның
нәтижесі болуы.
4. Интелект - бұл интелектуалдық тешен өлшенеді.
Интелект түсінігі қоршаған ортамен организмдермен қарым-қатынасы.
Интелектпен тұлғаның арасындағы қатынас бір~біріне тәуелді қатынас;олардың
арасындағы терең байланыс, әсіресе ойлау жағынан мотивациясы тұлғаның
қажеттілік, қызушылық және идеалдарын т.б. интелетік адекватты болуы
анықтайды.
Тергеушіге бақылаудағы жалпы ертелерден үйымдастыруда жашы төмендегіні
есте сақтау қажет;
* Бақылауға дейін зертеліп отырған объекті жөнінде багдарлы болу;
* Мақсатты анықтау, міндеттерді түжырымдау, ойша болса да
жоспармен бақылау схемасьш қүру;
* Бақылау затын бөлу, және әр - қайсы бақылудағы сәттерді
бөліктерімен қарап, оны толық бақылайтынын ұмытпау;
* әрбір бөлшекке қарау, оның ең көп бағасын бөлу мақсатында,
заттың ең көп қасиеттерін анықтау немесе бақылаудағының
қасиеттерін;
* бір қараған бақылауға сенбеу, затты және қүбылысты әр жағынан
зерттеу, әр сәттер мен жағдайларға бақы.яадың жағдайын өзгерту;
* Бақылаүдағы белгілерді бір көзбен қарамау, оның
өтірік шерулерін,жаяғандық жәые әдейі ойланылатыныл ескерү;
* Бақылаудағы әр бір элементке "неге", "бұл нені түсіндіреді"деген
сауалдар қою .арықарай өз ойлары мен қортындыларын ойластыру;
* Бақылаудағы ооъектілерді салыстыру, ұқсастығын, байланыстарын
ерекшеліктерін іздестіру;
* Алдын ала дат туралыне белплі болады,оларды бақылаудың
нәтижелерімен және практикамен салыстыру;
* Бақылаудың нәтижелерін бекіту бүл оларды ұмытугадүсшуіе
көмектеседі,
* Бақылауға әр түрлі мамандарды тарту, өзшің әріптестерімен
бақылаудың нәтижелерін салыстыру және талқылау;

Тергеушінің бақылаушылық қасиеті дәяеядерді іздеумен байланысты. Ол
құрушылық мінез болып табылады.
Тергеушілік бақылау қылмыстың жасалу және жасыру жөнінде білімге
сүйенеді, сонымен қатар қапдырған іздерді қарау арқылы қылмыскердің әрекет
бейнесін, оның орын мен тәсілдерін анықтау.
Яғни, тергеушілік бақылаудың дамуының басты жолы ретінде-бұл қылмысты
жасау және жасырын тәсілдерін білудегі білімін кеңейту, қылмыскердің
қулықтарын, іздердің табу әдістерін анықтау, бұл практика және
криминалитикалықты тудырады.
Бақылаудың мінезі қабылдау типтеріне байланысты. Бақылау кезінде
тергеушіге аналитикаяық және синтетикалық қабылдау типтерін байланысты - әр
түрлі белгілерді ескеру, қасиеттерін, сонымен қатар барлық заттарды бір
уақытта қамту.
Бақылаудың нәтижелерін интерпретациялау, тергеушінің бақылаушылығы
көбіне түсіңдірмелі мінезде. Нақ осы бақылаудағы құбылыстың мәнін түсіну,
оның барлық заңды мүдделерін тану. Бұндай бақылау опылықты қағидашылық деп
атаута сапа, тергеуші үшін өте маңызды.
Тергеу жұмысында бақылаудың тұрақты объектісі адам болып танылады және
оның рухани. Тергеушшің бақылаушылық осы спецфикалық ортада психологиялық
деп атауға болады. Ол түрту қабілеттері және сыртқы ортадагы адамдардың
ішкі дүниесін түсінуінен, ойлау ниетерімен мақсаттарын, тұлғаның психикалық
қасиеттерін тану, оның ойындағы іс әрекетпен ниетін алдын — алу болып
табылады.
Психологиялық бақылаушылық - адамның мінезін жарияладау алғы шартты және
тергеуші оны баеқару мақсатында керек. Мұндай психологиялық түсінушілікті
кейде қиын жағдайда өмір сүру қасиеті , яғни өз санасын ойша басқа адамның
орнына қою, ол арқылы оның іпжі өмірін түсіну.
Психология көбіне адаммен қазіргі байланыс қүралдарының сигналдарын, әр
түрлі приборларды қабылдаудың жылдамдығын және дәлдігін зерттеуге көп көңіл
бөледі. Тергеушінін бақылашылығын қасиетіне аиализ жасау кезінде,
куәгерлермен айғақ беру кезіндегі процесті зерттеу, тез өткен оқигалардағы
жәбірленушілерді зерттеу кезінде соттық психология инжинерлік
психолоптяітын тәсілдерін қолданады.
Психологиялық бақылаушылықтың тағы бір аспсктісі бар, бұл тергеу
жұмыскеріне өте маңызды. Ол өз - өзін бақылау, мінезін бақылау жасау және
жіберілген қателіктерді дер кезінде.
Бақылаушылық- бұл табиғи қасиет, ол өмір практикасында жиналатын және
күнделікті жаттығуларды қажет ететін қасиет.
Жоғарыда айтылғандай, тергеуші өз міндетерін орындау үшін әр жақты
білімімен көріну керек. Тергеуішден жан - жақты оқиғадағы, бірақ ең басгысы
жалпы мәдениетті меңгеруі талап . Бұған қоса, тергеушіге арнайы білім
керек, бұл профессионаидық жұмысты іске асыру үшін қажет.
Істеу қабілетті -бұл өз білімін практикада қолдануы. Істеу қабілеті
түсінігі адам мен өмір кезінде алынған қабілетті, оның мақсатқа жетудегі
практикада қолданылатын арнайы білімі. Білімді белгілі бір деңгейде жеткізу
- ол да қабілетке жатады.
Қолдан келу белгілі бір қасиетерді яғни өдіс тәсілдерді қолданғанда оның
автометизация түрінде жаслуы.
Тергеушінің психологиясына қызығушылық тудыратын естеу сақтау қабілеті
ол тергеупгі үшін әте маңызды, әсіресе есте сақтау мәні.
Тергеуші көпті білуі керек. Дегенін жақсы есте сақтау. Тергеу кезінде
алынған және қолданатын үлкен мәліметтерді екі бөлімге бөлуге болады.
Бірінші -бұл барлық жинақталған тәжирбие,тергеугшінің жұмыс істеуінде
маңызды.Ал алда тұрған мақсаттарды шешуге есте көп сақталған мәліметтерді
ашу.
Екінші бөлігі — іздеудегі оқиғаларды шешу.Ол белгілі бір істің
оқиғаларын есте сақтау болып боп табылады.
Қабылдаудағы мәліметтерді есте сақтау ұзақтығы бойынша есте сақтау
уақытша және ұзақ боп бөлінеді. Әрбір мәлімет алғашында уақытша есте сақтау
блогына, содан ары қарай ұзақ уақыт ребербивті ортаға жатады.
Тіл және сөйлеу - тергеу жұмысының басты құралдары, ол өзінің тергеуші
мен іске қатышуларымен ара қатынасы. Тіл мен сөйлеуді келесі формада ауыз
екі және жазу да көрінеді. Ауыз екі қылмыстық процесті жазбаша формамен
тығыз байланысты, өйткені жазбаша әрекетпен болуы маңызды.
Тілдің ашық болуы — ойлаудың ашық болуы. Сөйлеуші толтыру процесі
кезінде ойлау маңызды орын алады
Меңгерген тілде еәйлесу шарт. Тергеупті әрдаішм оның сүраганың
қаоылдауын, оны сүрақ әңгімелесу кезінде тексеру қажет
Керісінше жағдайда куәгер немесе анықталушы еүрақты дүрыс түсінбеу және
соғвн байланысты жауап бермеуі мүмкін. Айтылғандардан тергеушінің жұмысында
сөйлеу үлкен роль атқарады. Жестикуляция жасаудың маңызы болғанымен, кей
кездері ол 2 мағынада қолданады. Тергеуші әрдайым сөйлеу қабшетіне кәсіпқой
болуы керек. Өкінішке орай заңдақ жағын көңіл бепеді.
Тергеушілік куәгердің әңгімелесу кезіндегі сөйледің спецификасы
жагдайларына көбірек тоқталайық.
Сөйлеу қабілеттінің дамуы және тілдің жақсы меңгеру тергеушіге әр турлі
жағжайларға байланысты.
Біріншіден, ол тергеуді объективті және мәнді қылады Егер
тергеушінің бір нәрсені түсінбей немесе түсінді бірақ дұрыс емес, не
түсінді бірақ оны хаттамада дұрыс көрсете алмаса, ол оеы тергеуде қалады,
және оны өте үлкен күшпен ғана болады. Екіншіден тергеушінің сөзі түсінікті
болуы.
Бүл фактіні аса қажет. өйткені тергеуші сүраудағы адамды дүрыс түсінсе де,
кейде дұрыс қойылмаган 1 сұрақтын өзіне, сүраудың дүрыс жолмен кепеуіне
себеп болады.
Сұрауды жергілікті тілде бастаған жөн, егерде қиындықтар туған
аударманын қолдану маңызды. Бүл осы аудармамашына басынан іске қосып
осындай тактиканы қолдану керек.
Төртіншіден, тілдік сөйлеу еркінддігі тергеушінің кәсіпқой жүмысында
маңызды, Олар ойлаудың тша болуына, кәсіпқой тілдің әсерін тигізуіне,
криминалистикалық ойлау дұрыс болуын көрсетеді.
Тергеушінің сөйлеу қабілетіндегі қандай қасиеттерді жетілдіру керек.
Бірінцііден , сөздіктщ байлығыдиын жағдайларда сөзді тандап білү,
Екіншіден тілдік қатынастардың диференцивті болуы, бұл керек жағдайда
белгілі, 1- сөйлемдерді қолдану, Сураудың нәтижесі жақсы болу үшін, сүрау
кезінде тергеуіш, шаруаның сүрауда оның сөздігімен бухгалтермен - оның
кәсіпқой лексикасын қолдана білу. Ратиковтың ойынша тергеуіш блот еөздерін
сүрауда бірақ та бүны ол тек керек жағдайларда қолдану.
Үшінішден тергеудегі адамның және куәгердің айтайын дегенін яғни өзінді
куәгердің орнын білу қажет.Оның айтқан сөздерінен тергеуіш анық түсініп
білу қабілеті. Тергеушінің квалификация жоғары болғиіі сайын, оның
куәгердің түсіну мүмкіндігі жоғары, яғни бүл түсіну оның жеке
тәжірибесінің, өзінің сөздік ерекшеліктерінің азырақ қолдануға тутғызады.
Тергеушінің жалпы сөйлеуге сүранысын төмеедепдей топтастыруға болады, ол
вте қысқа таза және сөздерді таңдауға жвне сштгетикаіық қүрылнмында жай
болуы керек.
Тергеушінің кәсіпқой анықтамаларында және жұмыстық іс қағаздарды
қолданатын жазу құрылымының ерекшелігімен байланысты. Ол дәлелді
ақпаратармен эмоцияны тудыруға бағытталған.
Құжаттардың тілі тар болуы сипатталады. Ол көп сөзді сөйлеге қарағанда
қысқа да болады. Сонымен қатар структура жағынан дамыған, ондағы сөздер
қысқартылып нақты жазылады немесе әріптестің қабылдауына байланысты
Осыған орай хаттыманы жазу техникасына тоқталған жөн. Бұған көп көңіл
бөлшеуде хаттама - дәлелдеу көзі регінде және оның сапасынан берілген
мәліметтерді дұрыс қолжануға мүмкіндік береді . Бұл көп кездеседі. Онда
барлық адамдардың айтқандары бірдей бсшады. Бұл тергеупгінің олардың айтқан
сөздеріне өзінің жеке оларға тән емес сөздерді қолдануынан болады. Соның
әсерінен сотта бұл кей кездері тергеу құжаттарынын қате болуынан оның
дәлелдік бағасын жоғалта себеп болады.
Процесуалдық актілерге тоқтайтын яғни біреулердің айғақтарын
толтырмауымен болуы керек.

Тергеушінің елестеу қасиеті

Елестеу, яғни алдында адам қабылдамаган жаңа бейнелерді, көріністер
мен идеяларды жасау қасиеті, тергеу жұмысында зор маңызга ие.
Өзінің тәжірибесі мен білімдерін жинап жалпылау елестеуді дамытудың
негізгі шарты болып табылады,
Тергеу тану пропесі ретінде, ең алдымен елетеуді тудыруга сүйенеді,
яғни белгілі — бір нәрсені елесгету. Бейнеленетін елестету графикалық
суретер немесе шартты белгілер сөздерінен түскен ақпаратты болмыетың
үлгілі көріністеріне және тірі бейнелерше қайта көделу процессімен
байланысты.
Ақпараттық үлкен бөлігін тергеуші ауызша және жазбаша арыздардан,
хабарламалар мен бейнелеулерден, басқа құжаттардың хаттамалары мен
актілерінен алады. Бұл материал тергеушінің санасында тек ұғымдар мен
пайымдаулар формасында ғана емес, сондай- ақ бейнелер мен бейнелеуге
келегін формаларынан да көрінеді. Ал мұндай үлгілі- бейнелі көріністердің
жоқ болуы тергеуге жағымсыз әсер етеді.
Сондықтан, тергеу органдарында макет жасауға, проекциялық апаратарға,
түрлі жалған заттарға қажетті заттардың бар болуы өте маңызды.
Жеке дәлелдермен және оқиға болған жермен танысу жолымен шын болғаи
оқиғаны елестей алғанда, көріністің нақгылығы одан сайын артады.Мұндай
жағдайларда алынаған ақпараттар бейнелердің жалпы жүйесіне өтізіліп елестеу
қасиетін байытады.
Осы уақытқа дейін шы жүйесіне енгізіліп елестеу қасиеттің байытады.
Осы уақытқа дейін шығармашылық елестің алғышартты болып табылатын
негізінен тергеушінің елестеу қасиеттің қалыптастыру жөнінде әігіме болды.
Бұрынғы материалдарды қабылдау және бар білімдерді шығармашылық қорыту
жолумен шартты белгілермен олардъщ бейнелеулеріне сүйене отырмай- ақ
көрністер мен бейнелерді қалыптастырады.
Өткен шаққа сүйене отырып, түрлі қайнар көздерден алынған үзік- үзік
мәліметтердің иегізінде тергеушінің елесгеу қасиетті тергеліп отырған
жағдайы мен барлық маңызды жақтарының көрінісін жасайды, Осы шақтың
болмысын көрсете отырып, тергеушінің елестну қасиетті бар болып тұрған
іздер, қшідықтар, қол іздерімен те-ргеліп жатқан жағдайдың басқа да
көрінітері жөнінде болжамдар туады. Сонымен, өз әрекетерін реттей және
бағытай отырып, тергеуді жоспарлай отырып тергеуші келешекке көз салып өз
еңбектің нәтижелерін болжайды. Болжау яғни елестеу,

1.5.Тергеуші ойының қасиеттері

Терегушінің ой қызмегінің пснхологаялық жағы - ең қызықты және аз
зерттелген мәселелердің бірі. Тергеулік ойдаудың өзінің спецификасы
бар, Онда ортақ заңңылықтар жүзеге асырылады. Ойлау - тек логикалық
ғана емес, сондай- ақ психикалық процесс. Ойлау процесстерінің мшмұнын
анализдеу психологиялық ғылымның компентентцияеына жатады,
негізінен ойлау психологиясы деп атапатын тарауна жатады.
Еңбек қызметіндегі тәжірибиелік ойлаудн жедел ойлау деп атайды.
"Жедел " термині өзіне түрлі ұғымдарды кіргізеді, Жедел деп аса
тез орындалатын немесе операциялар қатарынан түратын қызметті
айтуға болады, ал егер опера сөзі латын тілінен аударғанда еңбек
деген мағананы білдіретінін ескерсек, жедел деп еңбек процессімен оірігш
кеткен ойлауды айтуға болады. Бұл көрсеткіш барлық тергеушінің ойлауында
қолданылады.
Үлгілі әрекетті, бейнелі және абстрактілі ойлауды ажырата отырып,
психологияда ой жұмысының ганетикалық неғұрлым ерте және неғұрлым
элеметтарлы формасы ретінде тәжірибелік интелектіні үлгілі әрекетті
ойлаумен шатыстырып байлаиыстырады. Осыған орай ойлауға қойылатын неғұрлым
жоғары талаптарды тек абстрактілі ойлаумен байланысты теоретикалық қызмет
қояды деп саналған, ал тәжірибелік ой өзінің қандай жоғары сатыларында
болсада, азырақ квалификацияланған деп бағаланған. Қазіргі ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Мектептегі мұғалім жұмысының ерекшеліктері
Кәмелет жасына толмағандардың қылмыстарын тергеу ерекшеліктері
Кәмелетке толмаған қылмыскерлердің психологиялық ерекшеліктері
Тергеу іс- әрекеттеріндегі психологиялық ерекшеліктерінің ғылыми теориялық аспектілері
Тергеу іс-әрекетіндегі қызметкерлер мен жәбірленушілердің арасындағы психологиялық ерекшеліктерді анықтау
Жасөспірімдердің психологиялық ерекшеліктері
Еңбек әрекетінің психологиялық ерекшеліктері
Студенттердің психологиялық ерекшеліктері
Балалар ұжымының психологиялық ерекшеліктері
Жеткіншектердің психологиялық даму ерекшеліктері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь