Оқушыларды шығармашылық іс -әрекетке баулудың ғылыми -теориялық негіздері

Кіріспе

І . Тарау. Оқушыларды шығармашылық іс .әрекетке баулудың
ғылыми .теориялық негіздері.

1.1 Бастауыш сынып оқушылары. оқу.танымдық іс. әрекеттің
субъектісі ретінде

1.2 Оқушыларды шығармашылық іс .әрекетке баулудың
психологиялық .дидактикалық шарттары.

II . Тарау. Бастауыш сынып оқушыларын шығармашылық іс.
әрекетке баулудың жолдары

2.1 Оқушыларды шығармашылық іс.әрекетке баулу технологиясы ... ...

2.2 Бастауыш сынып оқушыларын шығармашылық іс.әрекетке баулу
технологиясы бойынша тәжірибелік.эксперименттік жұмыс және оның
нәтижелері.
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер..
Қосымша
Зерттеудің көкейкестілігі. Оқу процесінде жеке тұлғаға бағытталған оқыту технологияларын қолдану мен оны озық тәжірибемен сабақтастыра зерттеу- бүгінгі күн талабынан туындап отырған педагогика ғылымының маңызды міндеттерінің бірі. Осыған байланысты қазіргі кездегі білім берудің көкейкесті міндеті оқушылардың танымдық шығармашылық іс -әрекетке баулу болып табылады.
Осы орайда, Қазақстан Республикасының “Білім туралы” Заңында, елбасымыздың “Болашақ”, “Дарын” бағдарламаларында, “Қазақстан -2030” атты Қазақстан халқына Жолдауында, “Қазақстан Республикасында” білім беруді дамытудың 2005-2010 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламасында” білім беру саласындағы мемлекеттік саясаттың басты принциптері ретінде жеке адамның білімділігін ынталандыру және дарындылығын дамыту, білім берудің дамытушы сипатын арттыру мәселелері айқындалып, басым міндеттер қатарына қойылған.
1. Қазақстан Республикасының білім туралы заңы. 1999 ж. 7 маусым
№ 389 – 1.
2. Қазақстан Республикасының гуманитарлық білім беру тұжырымдамасы
А., 2004.
3. Қазақстан Республикасының 2015 жылға білім беруді дамыту
тұжырымдамасы // Қаз. мектебі, 2004 № 2.
4. Крупский В.А Психология обучения и воспитания школьников.,
М., Просв. 1976.
5. Талызина Н.Ф. Формирование позиовательной деятельности младших
школьников. - М., 1988.
6. Алексеев В.Е. Активизация работы по развитию технического
творчества учащихся – М., 1989.
7. Тұрғынбаева Б.А. Оқыту барысында бастауыш сынып оқушыларының
шығармашылық қабілеттерін дамыту. А., 1998.
8. Қаламқалиев М.Қ. Мектеп оқушыларын еңбекке баулудағы
техникалық шығармашылықты дамытудың педагогикалық негіздері.
А., 1998.
9. Мырзабаев А.Б. Оқушылардың шығармашылығын дамытуда белсенді
оқытудың дидактикалық мүмкіндіктері. А., 2005 .
10.Әбілқасымова А.Е. Студенттердің танымдық ізденімпаздығын
қалыптастыру., -А., 1994.
11.Мирозова А.Т. Оқушының шығармашылық қабілетін дамытудағы
мұғалімнің кәсіптік шеберлігі. // Ұлағат. 2/ 2000, 3-8 бет.
12.Қалиев С. Оқушылардың тұлғалық қасиеттерін дамытудың
педагогикалық негіздері. А., 2001.
13.Кішібаева Д.Ж. Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық
тұлғасын пәнаралық байланыс негізінде қалыптастыу. А., 2004.
14.Атутов П.Р., Поляков В.А: Роль трудового обучения в политическом
образовании школьников. - М., 1985.
15.Еңбекке баулу: Жалпы білім беретін мектептің 1-4 сыныптарын
арналған оқулық Т. Оразбекова А., 2001.
16. Дүниетану: Ж.б.. мектептің 1-4 сыныптарын арналған оқулық /Қ.
Жүнісова) – А., 2004.
17. Күнпейіс Ж. “Еңбекке баулу” пәнін оқыту әдістемесі. -А., 2005.
18. Бабанский Ю.К. Оптимизация учебно – воспитательного процесса
(метод. основы). -М., 1982.
19. Скаткин М.Н. Проблемы современной дидактики. -М., 1980.
20. Әбиев Ж., Бабаев С., Құдиярова А. Педагогика. А., 2004.
21. Жарықбаев Қ.Б. , Қалиев С.Қ. Қазақ тәлім-тәрбиесі.-Алматы:
Санат, 1995.
22. Жұмабаев М. Педагогика. – Алматы: Ана тілі, 1992.
23. Қоянбаев Ж.Б., Қоянбаев Р.М. Педагогика. Астана., 1998
24. Щукина Г.И. Активизация познавательной деятельности учащихся в
процессе обучения. -М., 1979.
25. Лернер И.Я. Дидактичесие основы методов обучения. - М., 1981.
26. Махмутов М.И. Современный урок. -М., 1981.
27. Рахымбек Д. Оқушылардың логика – методологиялық білімдерін
жетілдіру. А., 1998.
28. Кабанова -Меллер Е.Н. Формирование приемов умственной
деятельности и умственное развитие учачихся. -М., 1968.
29. Психология исследования творческой деятельности /отв. ред. О.К.
Тихомиров. -М., 1975.
30. Пидкасистый П.И. Самостоятельная познавательная деятельность
школьников обучения. Теоретико - экспериментальное исследования.
-М., 1980
31. М.Ө. Мұсабеков. Оқушылардың зерттеушілік қызметі. Ш., 2003.
32. Мұқанов М. Жас және педагогикалық психология. - А., 1982.
        
        Кіріспе
І - Тарау. Оқушыларды шығармашылық іс -әрекетке баулудың
ғылыми -теориялық ... ... ... ... ... іс- ... ... Оқушыларды шығармашылық іс -әрекетке баулудың
психологиялық -дидактикалық шарттары.
II - ... ... ... ... ... іс-
әрекетке баулудың жолдары
2.1 Оқушыларды шығармашылық іс-әрекетке ... ... ... ... ... ... шығармашылық іс-әрекетке баулу
технологиясы бойынша тәжірибелік-эксперименттік ... және ... ... көкейкестілігі. Оқу процесінде жеке тұлғаға ... ... ... мен оны озық ... ... ... күн талабынан туындап ... ... ... міндеттерінің бірі. Осыған байланысты ... ... ... көкейкесті міндеті оқушылардың танымдық шығармашылық ... ... ... ... орайда, Қазақстан Республикасының “Білім ... ... ... ... бағдарламаларында, “Қазақстан -2030” атты
Қазақстан ... ... ... ... білім беруді
дамытудың 2005-2010 ... ... ... ... беру саласындағы мемлекеттік саясаттың басты принциптері ретінде
жеке адамның ... ... және ... ... ... ... ... арттыру мәселелері айқындалып, басым міндеттер
қатарына қойылған.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... өту ... халықтың ғасырлар бойы жинақтаған ... ... ... ден қоюы ... гумандық
процестің айқын көрінісіне айналуда. Бұл мәселе ... ... ... ... ... ... қатар, мектеп мұғалімдерінің
тәжірибесінде мектеп ... жеке ... етіп ... ... іс ... баулу басты нысанға алынған.
Жеке тұлға өзіндік құндылық. Оның шығармашылық дамуы мен ... ... мен ... ... ... ... керек. Бұл жөнінде
ежелден- ақ ұлы ойшылдарымыз Әл -Фараби, Ж. Баласағұн, ұлы Абай ... ... ... ... жеке ... қабілеттерін
дамытуды үнемі көтеріп ... Д. ... Р.Н. ... ... ... қоғамдық қатынастардың нәтижесі деген философиялық
тұжырым жасаған.
Көрнекті педагогтар К.Х. Ушинский, А.С. ... В.А. ... ... іс -әрекетке баулудың жолдары ... ... ... ... ... ең ... білім мазмұнына
енгізген белгілі педагог ғылым ... ... ... ... ғалымдар Ж.Пиаже, Л.С. Выготский, С.Л. ... ... А.Н. ... Д.Б. ... А.Г. ... ... көрнекті ғалымдар Т.Тәжібаев, С.Қ. ... ... өз ... жеке тұлғаны дамыту мәселесіне теориялық
және практикалық талдау жасаған.
Оқушыны ... іс ... ... оқу ... ... қолдану және оны жүзеге ... ... ... ғылыми
-әдістемелік жұмыстарды, Ресейлік және ... ... ... Шиянов, Л.В. Хазова, А.А. Столяр, А.А. Бейсенбаева, М.Ж. Жадрина,
Х.М. Рахымбекова және т.б.) ... ... ... ... оқу ... жеке тұлғаны шығармашылық іс ... ... ... ... ... А.П. ... П.С.
Селевко, С.С. Кашлев, В.М. Монахов, В.М. Волков, М.В. ... ... В.В. ... Ш.А. ... т.б. қарастырса, Қазақстанда Ж.А.
Қараев, Г.М. Құсайынов, М.М. ... Т. ... Н.Н. ... ... Г.С. ... С.С. Құнанбаева, К.Ж. Жақсылықова,
Л.Екшембаева, М.М. Жанпейсова т.б. теориялық және ... ... ... ... ... ... іс, ... сферасына байланысты
қабілеттер және шығармашылық қабілеттерді дамыту, шығармашылыққа баулуды
ұйымдастыру, бастауыш ... ... ... іс ... ... әлі де ... ... өз дәрежесінде көрініс
таппағандығын көрсетеді.
Демек, бастауыш сынып ... ... іс ... ... ... ... ... Елімізде қалыптасқан әлеуметтік –
экономикалық жағдайға сәйкес бастауыш сынып ... ... ... ... мәселесін педагогикалық тұрғыдан шешу қажеттілігі
мен мәселенің ... ... өз ... іске ... қайшылықтар біздің диплом жұмысымыздың тақырыбын “Бастауыш
сынып оқушыларын ... іс ... ... деп ... ... ... Оқу ... оқушыларды шығармашылық іс -әрекетке
баулуды ғылыми тұрғыда негіздеу және ... ... ... ... Бастауыш сыныптардағы педагогикалық процесс.
Зерттеу пәні: Оқу ... ... ... ... -әрекетке баулу үрдісі.
Зерттеу міндеттері:
- Зерттеу тақырыбы бойынша педагогикалық, психологиялық, философиялық
әдебиеттерге талдау жасау;
- ... ... іс ... “шығармашылық іс -әрекет
деңгейлерінің” мәні мен мазмұнын айқындау;
- Бастауыш сынып оқушыларын ... іс ... ... ... ... ... оқушыларын шығармашылық іс -әрекетке баулу жолдарын
эксперимент-тәжірибе жүзінде тексеру;
Зерттеудің тәжірибелік ... ... ... ... ... №1 Абай ... ... өткізілді.
Диплом жұмысының құрылымы: Диплом жұмысы кіріспеден, екі ... мен ... ... және ... ... - ... ... шығармашылық іс -әрекетке баулудың
ғылыми -теориялық негіздері.
1.1 Бастауыш сынып оқушылары- оқу - ... іс- ... ... ... шығармашылық проблемасын ... ... ... ... ... ... ... Республикасының жалпы орта білім беруде қазіргі концептуалдық
жолдарды есепке алмастан шешу мүмкін емес.
Тұлға үшін адамзат ... ... ... ... ... ең бір
күрделісі-танымдық процесс болып табылады. Педагогикада оқушылардың «оқу
танымдық ... ... ... ... ... ... «Ойлау» және «таным» ұғымдарына анықтама ... ... ... ... ... ... ... белсенді формасы ... ... ... баласы танымының жоғары ... ... ... ... ойлауға қарағанда әлде қайда кеңірек ұғым философиялық
сөздікте «таным ... ... ... ... ... ... ал бейнелеу-материяның жалпыға бірдей ортақ қасиеті ретінде
сипатталып, оның мәні бейнеленуші объектінің ... ... ... ... ... объектілермен байланыстарын қайта
жаңғыртуда, қайта елестетіп көрсетуде ... ... ... ... ... танымдық іс-әрекеті - оны
өмірге ... ... ... ... ... ... ... ұқсас, кез келген басқа солармен бірлікте болады.
Г.Н.Щукина ... ... ... оқушы болуға тиісті деп
есептейді. Олай болса, әлеуметтік- педагогикалық негізі бар ... ... ... ... оның жеке ... ... оның санасы,
танылуға тиісті және танылу үстіндегі айнала қоршаған дүниеге қатынасы,
таным процесіне қатынасы және ... іс ... ... ... ісін ... және ... беруші мұғалімдерге
қатынасы, көзқарас ... Әрі бұл оқып ... ... мақсатқа,
оны мұғалімнің ... ... ... ... және ... қарамастан өзінің субъективтік - тұлғалық негізін
жоғалтпайтынын ұмытпауға тиіспіз.
Т.С.Сабыровтың пікірінше, танымдық іс-әрекеттің ерекшелігінің біріне оның
оқу құрылымы ... Оның ... да кез ... ... ... ... енеді. Алайда, бұл іс-әрекеттің мақсаттық
және ... ... ... ... ... білікпен, дағдылармен
қамтамасыз ететін жүйелікті, бір ... ... ... әдіс ... ... ... Осы мағынада алғанда, танымдық іс
-әрекеттің әрбір ... ... ... оқыту процесінің құрылымына
тәуелді болып шығады, осылармен шектеледі.
М.А. Асылжанованың пікірінше, ... ... ... жас
ерекшеліктері әрі алғашқы қабілеттіліктердің қалыптаса бастау факторлары
да болып табылады. Төменгі ... ... ... іс ... жас
ұрпақтың міндетті түрде меңгеруге тиісті, ... ... ... ... ... ... адамның белсенділігі педагогикалық проблема ретінде В.И. Лозоваяның
докторлық диссертациясында зерттелінді. ... 1990). ... ... мәні мен осы ... ... ұғымына қатынасын ашуды түрлі
көзқарастың орнына алып отырғанын атап ... ... ... ... ... жеке ... ... қасиеті ретіндегі жалпы категория
болып қарастырылады. Әрекет әлеуметтік нысан үшін айрықша
белсенділік ретінде ... ... ... және ... ... ... Белсенділік әрекеттің сапалық сипаттамасы деген анықтама беріледі.
- ... ... жеке ... ... оның ... іс ... түсіндірудің түрлі нұсқаларына (оқуға
ұмтылушылық пен ерік ... ... ... ... қал ... ... ... игеруге дайын болушылық пен ұмтылушылық; ақыл ... ... ... т.б.) ... ... келе В.И. Лозовая олардың бәрі
осы ұғымның елеулі жақтарын ... ... ... ... жеке ... білім алуды, қол жеткізген білімін
тереңдетуді қоғамның рухани мәдениетін ұғынуды, өз ... ... ... ... ... көзі болып табылады.
Мектеп оқушыларының танымдық іс ... ... ... ... ... ... арналған зерттеулерде
танымдық белсенділік туралы ... ... ... ... ... іс -әрекеттер ретінде қарастырса, ... ... ... ... ретінде қарастырылады.
Таным-ол адамға бірден келмейді, ол өмір ... ... ... жинақтау, оны қорыту арқылы терең де ... ... ... ... Танымдық іс -әрекетке баланың ақыл ... ... ... ... ... ... зер салу ... бала ойын,
, оқу әрекеттері арқылы айналасындағы дүниемен ... ... ... қабылдауға әрекет етсе, оның танымы артады. Танымдық ойын ... ... ... ... алады, оларға назар аударады.
Оқушылардың оқу үрдісіндегі танымдық қызығушылығын арттыру, танымдық жан
қуаттарының ... ... болу - ол ... ... негізгі
мәселелері.
Оқушылардың оқу үрдісіндегі танымдық іс-әрекеттерін қалыптастыру үшін
С.Жақыпов өз ... " ... әр ... бейнелі көрнекіліктерді,
логикалық сызбаларды, шартты - ... ... ... ... ... оқу үрдісіндегі танымдық іс-әрекетін жандандырып өз ... ... және оны ... ... ... ... - бір
тәсілі болып табылады" деп ... ... - ... тән ... бар ... ... ... негізінде оқушылардың танымдық белсенділігі артады.
Төменгі мектеп жасындағы баланың ... ... ... ... асады. Осы жаста қарым - ... ... ... артады. Баладағы өтіп жатқан осы ... ... ... - ... ... ... мақсатқа бағыттауды талап етеді Негізгі
түрі - оқу болып табылады. Осы оқу ... ... ... ... ... ... - ұстаз бен ... ... ... ... ... ... табылады.
Кіші мектеп оқушысы - бұл адамның іс-әрекет берілген жағдайда оқу ... ... ... ... болмысының бастауы. Осы сапада
кіші мектеп оқушысы ең алдымен, оған ... ... Бұл ... ... ететін физиологиялық, (анатомиялық-морфологиялық)
және психикалық, ең ... ... даму ... ... ... Д.Б. ... Н.Г. ... Н.И. Гуткинаның
зерттеулерінде баланың ... ... ... ... оның ішкі ... ... функциясының,
ырықтылығының қалыптасуы, ережелер жүйесіне бағдарлану іскерлігі және т.б.
Мектепте ... ... ... ... ... деген жаңаны ашуға
қуалау, жаңа ... ... ... ену ... катынасын білдіреді.
Бұл жаңа міндеттерге: мектеп, мұғалімдер, сынып алдындағы ... ... ... оған ... кіші ... оқушысының мотивациясының
негізінде жатыр. Дәл осы қызығушылыққа танымдық қажеттілікті эмоционалдық
бастан кешіру ретінде, яғни, кіші ... ... ... қажеттілігі
осы қажеттілікке жауап беретін оқыту мазмұнымен «кездескен» кезде оқу ... ішкі ... ... (экспектациялар) жүйесі түсініктік, ғылыми ойлау алғышарттарының
қалыптасқандығы сияқты дайындық негізінде жатыр. Бұл ... ... ... дамудың қорытындысы ретінде, отбасындағы және бала бақшадағы
тәрбиелеу мен оқытудың бүкіл жүйесінің нәтижесі ретінде ... ... ... бірқатар талаптардың қанағаттандырылуымен анықталады.
Оларға жататындар: баланың жалпы физикалық ... ... ... ... ... ... мінез-құлық мәдениетінің, қарым-
қатынастың, қарапайым еңбектің, «тұрмыстық» дағдыларының болуы; ... ... ... ... (қол ... ұсақ бұлшық
еттерінің дамуы); ынтымақтастық іскерлігі; оқуға ... Оқу ... ... ... ... ... интеллектуалдық, тұлғалық, іс-
әрекеттік сапалар тіпті дүниеге келген сәттен бастап қалыптасады. Олардың
қалыптасқандық деңгейінен ... ... ... ... ... енуі, оның
мектепке деген қатынасы және ... ... оқу іс- ... ... ... мектепте, осы кезеңдегі жетекші ... ... ... ... оқу ... мен ... мектеп оқушысы сыртқы немесе А.А. ... ... ... ... ... және де ... күші ... зор зерттеушілер кіші мектеп оқушысы, яғни жаңа
позицияға, субъект ... ... ... ие болғанда кездесетін
бірқатар қиындықтарды анықтайды. Бұл жаңа ... ... жаңа ... қиындықтары. Осы кезде бастапқы ... ... осы ... өту ... жиі ... ... алмасады. Мұғалімнің осы жас кезеңінің негізгі
психикалық жаңа құрылымдарын есепке алуы өте маңызды - кез-келген оқу ... ... ... ішкі ... ... және ... жаста өзін оқу субъектісі ретінде саналы түсіну басталады.
Түрлі ... ... ... жаңа ... ... оқудағы
ынтымақтастық қуанышын, мұғалім беделін қабылдауды ... оқу ... ... беру ... (А.Н. ... Д. Б. ... ... А.Н. Леонтьев бойынша, жетекші іс-әрекет ұзақ кезеңді алып ... ... оның ... а) ... ... жеке ... б) сенсорлық-перцептивті, мнемологиялық және ... ... ... ... ... және в) іс-әрекет субъекті
тұлғасының өзі қалыптасады. Кіші мектеп оқушысының оқу іс-әрекетінде жазу,
оку, компьютермен ... ... ... ... ... қалыптасады.
Жетекші іс-әрекеттің толықтай сипаттамасын Г.А. Цукерман келтіреді.
Кіші мектеп оқушысы оку іс-әрекетінің субъекті ретінде өзі де осы ... ... және ... ... ... жалпылауды,
жіктеудің жаңа тәсілдерін меңгереді. В.В. Давыдов ... ... ... ... бұл ... ... ... жүйелілігі мен жалпылығы
есебінен жылдамырақ және тиімдірек іске асырылады. «Оқу ... ... ... ... себебі, біріншіден, оқу іс- әрекеті арқылы
баланың қоғаммен ... ... іске ... екіншіден, оқу -іс-
әрекетінде мектеп жасындағы бала тұлғасының негізгі сапаларының да, сондай-
ақ жекеленген психикалық ... ... іске ... - деп ... көрсетеді. Кіші мектеп оқушысының оқу іс-әрекетінде өзіне,
дүниеге, ... ... ... ... ... ... және ең
бастысы бұл қатынас, оқытудың мазмұны мен әдісіне, ... ... және т.б. ... катынас ретінде, негізінен, осы іс-әрекет арқылы
жүзеге асырылады.
Өмір ... ... ... ... бала ... ... ... кіші ... Т. ... ... ... ... ... әдістері мен формаларының
дидактикалық жүйесін тиімді ... ... өз ... ... қалыптастыру процесі зейіннен, қиялдан,
ақыл-ойдан басталады,- ... ... ... ... калыптастыру
барысында танымдық процесте мұғалімнің алатын орны ерекше. Егер мұғалімнің
зейіні дұрыс ұйымдаспаған болса, ондай ... ... ... ... ... іс -әрекет дегеніміздің өзі - оқушының білімге деген ынта -
ықыласының ... бір ... , яғни , ... ... ... ілгері қарай
жылжып , білмеуден білуге қарай қадам басады.
Мысалы бастауыш ... пән ... ... ... әдістерді қолдану, әртүрлі ойындар арқылы оларға тапсырмалар
беру.
Оқушылардың тапсырмаларды ... ... ... ... ... ... ... іс - әрекеті қалыптасады. Сабақтарда
оқушыларға ... ... ... ... ... ынта - ... ... қасиеттерінің артуына мүмкіндік жасауымыз қажет.
Мысалы: мектеп оқушыларының танымдық қызығушылығы сурет салу, ән - ... ... ... ... ... маңызы ... ... ... ең ... сыныптағы мұғалімнің
орнына, оның әрбір оқушының ... оқу ... ... ... ... ... ... байланысты.
Оқу бала үшін қиын ... ... ... ... ... ашу, ... іс-әрекетінің жетістіктеріне жетудің бірден-бір
көзі.
Таным ұғымының ауқымы өте кең. Бұл ұғымға ғылымның түрлі ... ... ... ... ... жан - жақты түсінік берген.
Сонымен осы әдебиеттерге сүйене ... ... ... ... ... ... - ақ адам өзін қоршаған дүниенің заңдылықтарын және өзін -өзі
танып ... ... ... ... танымы белгілі бір қоғамда,
практикалық қажеттілігіне сәйкес жүріп жатады. ... ... ... ... ... ... ... мен сезіну кезіндегі танымдық
қатынасы" - деген пікірге көз салсақ. Кішікбеков Д, ... У. ... ... ... мен ... және ... қасиеттері маңызды
байланыстары таным білуші субьектіден тәуелсіз өмір ... ... және ақыл - ... ... біз затарды, олардың қажеттерін
танып ... ... ... - ... ... мен құбылыстар
қасиеттерінің, мәнді қатынастарының адам санасында идеалды образдар, жүйесі
ретінде бейнелеушінің қайшылыққа толы күрделі процессі".
Яғни, ... ... адам өзін ... ... ... ол туралы білімі
кеңейіп, тереңдей түседі. Таным сезімдік және ... деп ... ... ... сезім мүшелері: көру, есту, сезіну, қабылдау және
басқалар арқылы жүзеге асырылатын танып ... Ал, ... ... ... ... ... есі, ойлауы, сөйлеуі, қиялы мұның
барлығы танымдық қуаттары, танымдық жан қуаттарының ... ... ... ... олар ... ... ... Бұл топтастыру бойынша
психикалық процестер, екіншілері психикалық қалып, үшіншілері психикалық
қасиеттер деп ... ... ... кейбірі (түйсік, қабылдау,
елестету) сыртқы дүние құбылыстары мен заттарын тікелей танып, білуді енді
біреулері ... ... т.б.) ... ... ... ... ... бойлай білуде ерекше орын алады. Қ. Жарықбаевтың
"Психология" еңбегінде "Алдымыздағы тұрған мәселені шешу, ... ... ... ... ... ... ... және жанама түрде тану
ойлау ... ... ... ... ... адам ... ең жоғарғы
түрі", -дейді.
Танымды қалыптастыруда жас балаға өлең, тақпақ, ертегі, әңгімелер
жаттатып, жиі ... ... ... ... ес ... ... Бала мектепке келгеннен кейін танымдық тәрбиеде баланың логикалық
есін ... ... ... шаралар қолданады. Таным процесіндегі
есті ... оны ... ... есте ... ... жаңғырту
жаттығуларының әдістерін дұрыс жолға қоюмен тығыз байланысты.
Танымдық деңгейді әрі ... әрі ... ... ес, ... тығыз байланыста болғандықтан, оқыту, тәрбие ісінде оған лайықты
әдістер қалыптастыру қажет. Оқушы өз өмірінде ... - ... ... ... түрлі танымдық ойлары мен сезімдерін, әр - қилы іс ... ... ... Олар ... сақталады, қажет кезінде қайта
жаңғыртылады. Есте қалдыру процесі талғамалы. Өйткені, біз санамызға ... ... ... мен ... болмыс пен оқиғалардан өмір мен
тіршілікке қажетті танымдық материалдарды ғана ... ... ... ... ... қою, оны ... ... қалдырудың тәжірибелік мәнінің ... ... ... ... Сол мән - мағыналарды түсіну ... ... ... ... Өз ... мен ... оқуын дұрыс ұйымдастыра білу деп
қарастырады.
Қазіргі заман талаптарына сай ... ... ... ... ... жақсы мен жаманды ажырата білуге, ... ... ... ... оятуға, танымдық қасиетін дұрыс жолға қоя білуге үйретуіміз
қажет.
Сонымен, бізге педагогикалық және ... ... ... ... сынып оқушылары оқу -танымдық іс -әрекеттің субъектісі ретінде
роль атқаратындығын анықтадық.
Оқушыладың шығармашылық ... оқу ... ... ... ... ... қатар, ондағы психологиялық-дидактикалық шарттарды есепке
алу қажет екендігін ... Ол ... ... бөлімде қарастырылады.
1.2 Оқушыларды шығармашылық іс -әрекетке баулудың
психологиялық ... ... ... ... т.б. ... белсенді, шығармашылықпен жұмыс істейтін және кеңінен ойлауға
қабілетті болуын қажет етеді. Сондықтан, мектептегі оқу ... ... - ... ... ... арқылы мақсатты және жүйелі түрде
оқушылардың интеллектін, шығармашылықпен ойлауын дамыту, ғылыми көзқарасы
мен ... ... өз ... -білім ала алу дағдыларының
дамуына негіз ... ... ... ... ... ... беру сапасы да соған
лайық болмақ. Қоғамның ... ... ... ... ... ... қалыптастырудың мақсаты анықталатыны, соған ... ... ... ... ... ... білім беру жүйесінің де ... ... ... ... Өйткені, қоғам - тапсырыс беруші,
ал мектеп - осы ... ... ... ... ... Олай ... ... қатынастардың орнығуы жүріп жатқан жағдайда мектептегі
оқушының жеке тұлғасын қалыптастыру мақсаттарының өзгеруі де заңды құбылыс.
Қазіргі кездегі оқушы ... ... ... объектісі -«білім
толтырылуы тиіс құмыра», илеуге көне беретін «балшық» емес (Галперин П.Я) .
Ол өсіп, дамып отыратын өзіндік ... ... ... ... ... ... қана ... өнері, дүниетану, еңбек, математика оқытудың
мақсаты мен міндетін нәтижелі іске ... ... Сол ... ... оқыту мен тәрбиелеудің барлық күрделі міндеттерінің жүзеге
асырылуы, оқушының қаншалықты ... ... ... ... ... ... - деп көрсеткен болатын.
Сондықтан да, педагогикалық үрдіс барысында мұғалім-тәрбиеші ... ие бола ... ... ... оқушының қызмет субъектісі болуына
ықпал жасауы тиіс.
Қазіргі, адамға қажетті білімдер көлемі қауырт, әрі тез өсіп ... ... ... -бір деректердің жиынтығын ғана меңгеруіне
ден ... ... ... ... өз бетінше ... ... және ... ... ... ... ұстай
білу біліктілігіне дағдыландыру қазіргі кездегі аса маңызды іс.
Бұл мәселе, мектептегі ... ... ... ... белсенді-шығармашылыққа ден қоюды талап етіп отыр. Өйткені осы
кезге дейін ... ... ... ... қаруланған “атқарушылар”
даярлап келді.Ендігі жерде білім беру жүйесін ... ... ... мен басқаруда жаңа жолдар мен әдістер іздеп таба
алатын, батыл да ... ақыл -ойы ... ... ... талап
етілуде. Білім беру жүйесі – өзіндік ақыл -ойы дамыған адамдарды даярлау
талап ... ... беру ...... ақыл – ой ... болуы
тиіс (Г.И.Волков).
А.Е.Әбілқасымованың пікірінше, жеке адамның белсенділігі ... ... ал ... - ... белсенділік. Танымдық
белсенділік пен ізденімпаздық әлеуметтік белсенділік пен ізденімпаздықтың
түрлері болып ... ... ... - ... және
ізденімпаздықты дамытудың қайнар көзі.
Танымдық қажетсіну - өзіндік заңдылықтары бар ерекше қажетсіну - сәби
дүниеге келген ... ... ... ... адам ... ... ... күрделеніп, принципті түрде өзгеріп отырады, бұл орайда танымдық
қажетсінудің қарапайым деңгейінің орнына ... ... ... ... жас ... сайын танымдық қажетсінуді қанағаттандыру тәсілдері де
өзгереді.
Таным барысындағы қиыншылықтарды жеңу, бұл үшін ... ерік пен ... жеке ... ... ... әрекетін нысаналы түрде және
саналылықпен реттеуін талап етеді. Еріктің болуы жеке ... үшін ... ... меп ... ... байланысты. Мақсаткерлік адамның
ерік мінез-құлқының негізгі нысандарының бірі ... ерік ... ... үшін зор ... бар. Алға мақсат қою және оны ... - ... ... жету ... бұдан былайғы ерік-күшін айқындайтын
кезең болып табылады.
А.Н.Леонтьевтің қызмет ... ... ... ... реттеушілік маңызы, оның субъектіге сырттай ... ... ... ... айналатын-айналмайтынына
байланысты. Таным қызмет түрлерінің бірі болғандықтан, таным ... жеңу ... ерік ... ... қызметінің мақсатын кімнің
алға қоятынына елеулі дәрежеде байланысты деп жорамалдауға ... ... ерік - ... түрлі сипатын айқындайтын оқу-
танымдық әрекеттің мақсатын қоюдың үш нұсқасын бөліп ... ... ... мақсатын мұғалім қояды. ... ... ат үсті ... ... өзі ... ... ... денгейде
болуына алып келеді;
2. Мұғалім тапсырманы немесе тақырыпты ... ... ... өзі ... әрекетті жүзеге асыруга тиіс, сөйтіп осы
негізде ... ... өзі ... мұғаліммен бірге анықтайды.
Мақсаттың койылуына ізденімпаздық үлесінің көп ... ... ... ... деңгейде екендігін көрсетеді;
3. Оқушы өзінің шығармашылық әрекетінің мақсатын өз бетінше анықтайды,
бұл - өз ... өз ... ... ... ... ... Мұндай
жағдайда ерік күшінің деңгейі неғұрлым жоғары.
Е.Н.Кабанова-Меллер оқушылардың өз бетінше жұмысын ... үшін ... ... нақты бір әдістер жүйесіне оқыту қажеттілігіне назар ... ... ... ... ... ... Ю.Н. Кулюткнн өз еңбектерінде оқушыларда
интеллектуальдық қызметтің жалпыланған тәсілдерін қалыптастыру ... ... осы ... ... ... ... қызметтің алдын-ала жинақталған білім мен біліктілікке
сүйенетіні, оларсыз мүмкін болмайтыны ... Бұл ... ... ... ... негізгі қызметі - олардың ізденімпаздық қызметінің
құралдары мен ізденіс ... ... ... Ізденімпаздық қызметі
білімдер мен біліктіліктерді шығармашылық шешімдердің құралдары мен ... ... ... ... қызметі білімдер мен
біліктерді шығармашылық шешімдердің құралдарына ... ол ... ... ... қабілетін қалыптастырады.
Оқушының шығармашылық жұмыстары өте маңызды, баланың ақыл- ойын дамытады,
білімдер мен ... ... ... айналдырады. Пайда болған
мәселеге қатысты танымдық қызметін ұйымдастыру арқылы оқушыда өз ... ... ... ... ... ... мен ... артады, алға
қарай жылжу пайда болады. Бұл дайындықтар мен ... ... ... ... ... ... өзінің қызметін ұйымдастыру және ... мен ... ... ... бара- бар тұлғаның интеллектуальдық
мүмкіндігі жоғары болғаны.
Шындығында, оқу қызметі дамудың қол ... ... ... ... ... қарай дамуына, яғни дамудың келесі ... ... ... ... оқушының интеллектуалдық мүмкіндігінің
меңгерілмеу білімге сәйкес келуі ... ... ... ... жол
ашады.
Сонымен, білім мазмұны оны меңгеру әдістерімен бірлесе ... ... ... әсер ... ... меңгеру әдістері үлгі бойынша
орындалатын іс-қимыл әдістері болса, онда ... ... мен ... ... болғаны. Ал егер аталган әдістер, іс-қимыл әдістері ... ... ... ... ... онда ... ... іс-
әрекетті атқару қабілеті туралы болып отырғаны (И.Я.Лернер).
Н.Л.Половникова өз ... ... іс ... үш деңгейге
бөледі, олар: көшіруші, жаңғыртушы-шығармашылық ... ... ... ... ... ... әдістерінің
белгілі бір жайттарын игеруге сай келеді. Т.И.Шамова оқу ... ... ... ... ... және зерттеуші
деңгейлеріне ажырату үшін негіз болады деп есептейді.
Шығармашылық таным мен ... ... ... ... ... ... сұрақ қоя білуінде. ... ... ... ... пайдалана білу - жаңаша ... ... іс ... ... ... ... үшін ... мен
оқушының шығармашылық ізденулері өзара ұштасуы тиіс.
Өз ... ... ... ішіндегі ерекше орын алатындардың
қатарына ... ... ... ... ... ... ... өз бетінше жасайтын жұмыстары және ... ... ... кезең. Өз ізденісінің және шығармашылық жұмысының
жемісін сезінген оқушылар педагогтардың еңбегін бағалай ... және ... ... арта ... Таным үрдісінің шығармашылықпен жақындаса түсуі
окуға деген пригматикалық қатынасқа сенімді кедергі болады.
Шығармашылық- дәл сипатталатын, қатаң реттеуге келмейтін ... мен ... ... ... ... ... субъективті
жаңа нәрсе жасау үрдісі. Мұның атқаратын функциясы - жинақталған тәжірибені
қайта ... ғана ... жаңа ... ... отырып оқушы мен оның
ептіліктерін ... ... ... ... біздің санамызда -Евклид, Гомер,
Леонардо да Винчи, Моцарт, ... ... ... ... Пушкии,
Пуанкарс сияқты және т.б. өткен уақыттың ойшыл -даналары еске түседі. ... ... ... ... көзқарасымен келу арқылы қоршаған ортаға,
оның заңдылықтарын ашуға деген адамзаттың ... ... ... та ... барлығы шығармашылықтың бір ғана қыры.
Шығармашылық тек қана ғылымда, әдебиет және бейнелеу өнеріне ғана ... ... ... ... ... ... мектепте оқитын балалар
бірнеше жылдан соң өз бетінше өмір сүруге көшіп экономика, мәдениеттің ... ... өз ... қоса ... ... оған ... ... өз жұмысын
ұнатудан басқа шығармашылық қабілет те қажет-ақ. Ал оны іске ... ... ... ... барысында жаңа жолдарды, тәсілдерді іздеп
таба білуге, яғни мектеп курсының ... ... ... ... ... қажет.
Шығармашылық іс- әрекетке баулу жаттығуды қажет етеді. Әрбір өз бетінше
шешілген қиыншылықтар шығармашылық ... ... ... ... ... қоймай, іштен түрткі болмай, бір мәселе бойынша ұзақ ойланып ... ... жету ... ... ... ... алатын, өз күшін сынап көруге болатын, белгілі
нәрсенің жаңа жақтарын өз бетінше ... ... ... ... интуиция, фантазияның жинақталуын талап ететін тапсырмалар және өз
бетінше берілетін жұмыстарды оқушылар ... ... ... ... ықпал жасайтын, шығармашылық қуаныш әкелетін тапсырмалар, өз бетінше
жұмыстар дайындау - мұғалімнің оқу-танымына шығармашылық элементін ... мен оқу ... ... және ... ... ... ұмтылысы
айқын екендігін аңғартады. Бұл бағытқа мыналарды жатқызуға болады:
- ... ... ... ... ... ұсыну
және шығарту;
- оқу бағдарламасынан тыс ... ... ... түрлі оқу, ғылыми ақпараттарды салыстыру, талдау жасату және
іздестірту;
- оқу материалдарын жалпылау және жүйелеу, ... ... ... ... ... ... барысында шығармашылық ойын өткізу т.с.с.
Шығармашылық ... мен ... ... ... ... ... бір ... ғана қанағаттандыруға септігін
тигізеді. Шығармашылық қабілеттің бірден ... ... ... ... бұл мәселе педагогикалық ұжымның назарында
болуы тиіс. Мектеп курсының әрбір пәні ... ... ... үлес қоса алады. Әсіресе математика, еңбек, бейнелеу өнері,
дүниетану пәндерінің ... ... мол. ... емес ... ... пайымдаудағы қателіктерді табу, теореманың мазмұнына
талдау жасау, белгілі ғалымдардың ... ... ... ... - ... барлығы да шығармашылық іс- ... ... ... ... қызметі бар нәрсені түсіндіретін өнімді
кызметтің бір түрі ... ... ... ... Ж.Икрамов. Б.И.Коротяв, А.М.Матюшкин, М.И.Махмутов және т.б.)
.
Көптеген авторлар атап өткендей, шығармашылық қызметтін түрлерін сабақтың
төмендегідей ... ... ... ... болады:
а) жалпы білім алу мақсатында зерттеу;
ә) білімді жалпылау мақсатында зерттеу;
б) білімді ... ... ... (М.А.Данилов, Б.П.Есипов,
М.И.Махмутов, М.Н.Скаткнн және т.б.).
М.И. Махмутов мектептегі зерттеулерді оқушылардың ... ... ... ... және практикалық шығармашылық тапсырмаларды қою
арқылы мұғалім ұйымдастыратынын атап өтеді. М.И. ... ... ... ... ... ... ... суреттеу, талдау сияқты практикалық жұмыстар табылады. Көбінесе,
мәселе бірден ... ... ... ... ... ... табылғаннан соң ғана туындайды. Ал оның ... ... ... ... М.И. ... әсіресе,
қазіргі мектептердегі зерттеушілік тапсырмалардың 20- шы жылдардағы
мектептерде ... ... ... ... ... ... Әмбебап сипатта емес және оқушылардың басқа да қызметтерімен бірге
тіркесте қолданылады.
2. ... ... ... мектеп шеберханаларында,
мектеп оқу -тәжірибелік учаскеде өндірісте және т.б.) прагматикалық емес
сипатта, ... ... оның ... ... ... өз бетінше танымдық қызметтің ... ... ... ... ... Ол, ... ... құрамында қарастыруға тиіс және зерттеу элементтерін қосатын
жеке өзіндік таным формасы ретінде ... ... ... атап ... Таным қызметінің осындай үрдісінде ғана оқушы
өзінің дербестігін көрсете алады, яғни ... ... ... ... және ... ... ... сұрақтарға өз
білімі мен зеректігін ... ... ... ... ... ... ... зерттеудің элементтерін жетілдірудің негізгі жолы оқыту
үрдісінде ... ... ... ... ... ... ... оқу қызметіндегі дербестік пен шығармашылық
үрдісінің ірге тасы шығармашылық ізденуге қажетті білім ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Оқушылардың танымдық қызығушылығын қолдау және бекітудің психологиялық
ынтасы жетістік болып табылады. ... жету ... ... ... ... ерекшеленеді. Жетістікке жету қуанышына
бөленіп, оқушы басқа, одан да қиын істерді атқаруға дайын болады.
К.Д.Ушинскийдің ... ... ... ... ... ... ... келтіретін шарттарды қамсыздандыру маңызды. Оқушылардың
шығармашылық іс-әрекетінің жемісті өтуін ... және ... ... ... ... ... ұмтылдыру;
- сынып және әр оқушының жетістіктерін ... ... ... қорытынды беру;
- мүмкін болған қиындықтарды есепке алу және олардың алдын-алуды
қарастыру;
- «оқушы өз күштеріне ... ... жету ... сезіну» іс-
әрекетін ұйымдастыру.
Танымға деген бағытты арттыра отырып оқушылардың шығармашылық ... ... ... ... ... ... барысында әрекет
субъектісі үшін жаңа, пайдалы нәрсе қалыптасады. Бұл мәндегі ... ... ... ... ... Жаңа ... сөз
қозғағанда, субъект үшін жаңа нәрсені ... ... және бұл ... ... ... әрекетінін нәтижесінде өзі үшін ашуға және жасауға
міндетті. Мұндай әрекеттің механизмін қарастырайық: ... жаңа ... үшін ... баға алу ... ... ... жұмыс үрдісінде
негізгімен қатар, жаңа материалды еске түсіруі тағы бір неше түрі ... ... ... ... жолдасымен талдау, кайталау.
Олай болса, төменгі сынып оқушыларының шығармашылық іс -әрекетке баулу
үшін, біздің ойымызша, білімді менгеру ... ... ... ... оқушыға дайын үлгі түрінде берілмейді, оны олар ... ... ... жасайды. Оқу тапсырмаларын логикалық және практикалық
шешу үшін тиімді ... ... ... ... шығармашылық іс
-әрекетке баулу келесі негізгі шарттардан тұрады:
- танымдық үрдістер мен ... ... ... сабақтағы қондырма рөлі;
- қабылдау мен бақылауды ұйымдастыру;
- оқушылардың назарын аудару;
- жадты ... ... не ... тән ... ... ... ... көрінетін логикалық ойлаудың ... ... ... оқушылардың оқытылатын материал мәнін ұғынуын қадағалау;
- оқушылардың ойлауын дамыту, оны ... ... ... ... мен икемге сүйене отырып елестетуге тәрбиелеу;
- танымдық әрекеттерді ұйымдастыру ... ... ... ... ... шығармашылық жұмыс үшін жағдай жасау;
2-кезең аналитика-синтетикалық ойлау әрекетін ұйымдастыру, сондай-ақ
осы ... ... жаңа ... ... калыптастыру;
3-кезең жаттығу арқылы бекіту, ... ... ... ... ... мен ... төмендегі шарттар бойынша шығармашылық қасиеттерінің даму
деңгейін анықтауға болады:
... ... ... шарты ретінде белгілі білім қорының болуы;
• тиімді танымдық жұмыс тәсілдерінің білім жүйесін қалыптастыру;
... ... жаңа ... аудара білу жиыны;
• анализ бен синтез ... мен ... ой ... ... ... жалпыға жылжу жылдамдығы;
• ойлау үнемділігі;
• интеллектуалды белсенділік пен ... ... ... ... ... ... ойлау әрекетінің нұсқалылығы;
• ойлай әрекетінің тұрақтылығы;
• ойлау дербестігі мен тараптардың ... ... ... ... жақсы қатынастың, танымдық ... ... ... ... ... іс- ... мынадай
деңгейлерін атап көрсетті:
- бірінші деңгей (көшірмелі әрекет) – ... ... ... ... ... білуі;
- екінші деңгей (өндіру, талдау)- әрекеттің негізгі тәсілдерін
игеру, олардың таңдау және ... ... ... ... ... деңгей (шығармашылық) танымдық әрекеттің барлық тәсілдерін
таңдап, оларды шығармашылық ... ... ... іс ... ... ізденімпаздықтың даму
деңгейлерін былай көрсетеді:
- репродуктивті деңгей-(неғұрлым төменгі) танымдық тапсырманы ... үлгі ... ... ... ... ... белгілі үлгілер, нұсқаулар бойынша
әрекет етеді;
- вариантты (ішінара іздену) жаңа тапсырмаларды өздігінен орындайды,
бірақ ... ... ... ... ... ... ... мәселені оқушы өзі талқылап, өзі шешеді. Сонымен
қорыта келе танымдық ықылас танымдық жүйесіне ғана ... ... ... ол үнемі мақсатқа ұмтылысымен, оны іске асыруымен, ... және ... ... ... ... ... ... түрлі
сезімдерді қалыптастырады: интеллектуалды, эстетикалык, ... ... ... ықылас заты «ықылас жылуымен нәрленеді».
Төменгі сынып ... ... ... ... ... ... үшін оқу үрдісі ерекше түрде ұйымдастырылуы тиіс.
Қазіргі кезде кез келген ... ... ... ... мынадай нобай
арқылы құрылады:
- мұғалім мақсатты ... ... ... ... ... алдына қойған мәселелерді қалыптасқан мақсаттардың элементі
ретінде қарастырады;
- қалыптасқан мақсаттарға жету кұралдары мен әдістерін мұғалім өзі
таңдайды, яғни ол ... ... ... ... ... сондықтан
біз мақсатқа жетудің әдістерінің көпнұсқалығы туралы айтуымызға
болады;
- жаңа тапсырманы меңгеріп, қорытындылау үшін ... өз ... ... жаттығуларын орындайды;
- мұғалім орындалған жұмыстарды бағалап, оқушылардың білім деңгейін
тексереді, ары қарай бұл цикл ... ... ... ... біз ... ... ... қазіргі заманғы білім
беру жүйесі оқу - тәрбие үрдісі барысында білімді жинақтау болып ... ... Ал бұл ... жүйесінің заңды нәтижесі ретінді
қажет болған ... ... ... ( ... шеберлігін) қолдана
алатын жеке тұлға болып ... ... ... ... ... бойы
жиналған білімі мен ілімі соншалықты көп, терең. Сондықтан қазіргі оқыту
үрдісінде оның бәрін оқушыларға жеткізу ... бара ... ... ... десе де ... ... ... танымдық қабілетін арттырып,
олардың оқуға деген ынтасын көтеру керек.
Мұны шешу үшін оқушы кез келген әдіспен ... ... ... ... ... селқос тыңдаушы ғана болмай, керісінше, ол өзіне керекті
жаңа білімді іздеп, қажет болған жағдайларда оны ... ... ... ... ... ... көрелік: оқушы жаңа ... ... баға алу үшін не өз ... не өзінің сыныптасымен, не
топта ( 3-4 адамнан) жұмыс істеу керек делік. Өз ... ... ... жаңа ... негізгі еске сақтаудан өзге тағыда басқа еске
сақтаудың түрлері қосылады - ... ... ... ... т.т. ... ... сынып оқушыларының ... ... үшін ... ... ... ... ... мақсатты қоя алу ( мақсатты түсіндіру);
. мақсатты жүзеге асыра білу (орындалатын бөлігі);
. ... ... ... мектептерде тек қана екінші буын-орындалатын бөлу ғана ... ... да, ол ... ... кең ... өйткені мұғалім
оны оңай қолдана алады. Мақсатты қоя білуге ... онда біз ... тек қана ... бөлек, бір-бірімен бірікпеген оқу үрдісінің
талаптарын көздегенін байқаймыз. Оқыту үрдісінің мұндай түрі оқушылардың өз
қызметін ... оған баға ... ... ... ... ... оқушының танымдыққа емес, тіпті оқу ... ... ... екі ... ... үш элементтің жүзеге асырылуы үшін оқу пәні ішкі ... яғни ол ... даму ... мен ... ... катар
әр оқу пәні-жалпы білім жүйесінің тек қана бір бөлігі екенін түсінгенде
ғана іске ... ... ... ... оқу ... ... ... оның диалектикалық дамуында ғана қарастырылуы керек. Басқа сөзбен
айтқанда, пәндік білім беру жүйесін негізінде диалектикалық ... ... ... ... ... ... білім беру жүйесінің дамуына мүмкіншілік
беретіні қозғаушы күш деп ... ... ... ... ... білімнің негізін үйрену керек.
Егер түсінік жоқ болса, адам ... ... ... тану ... ол еш нәрсені білмейді. Өйткені, ... ... ... ... ... мен қатынастарын нақты түрде
карастырады.
Біздіңше, төменгі сынып оқушыларында ұғынатын ... оның ... ... көптеген жаттығуларды орындағаннан емес, оларды түсіну ғана
болады. Мотивацияның өсуі мен белсендендіру барысында ... ... ... ... қоры ... ғылыми-публицистикалық әдебиетке деген
қызығу пайда болады.
Шығармашылық іс ... ... үшін ... оқу ... негізінде
төменгі сынып оқушыларының мотивациясын арттыруға көңіл бөлсе ғана, олардың
өз бетімен жұмыс істеу қабілеті, белсенділігі және ... ... ... ... ... деңгейде дамиды, ал соның арқасында бастауыш
мектептер орта бІлім ... ... ... түсері сөзсіз.
Оқушыларда оқу-танымдық іс-әрекеттерді өз ... ... ... аса ... мақсаттарының бірі. Мұны жүзеге
асыру оқушыларды жинақтылыққа, өзін-өзі дұрыс басқаруға үйретеді, білімді
саналы ... ... оның ... шығармашылық және қарапайым
есептерді ... ... ... ... ... ... өз ... қабілетін дамытады. Өз бетінше оқып-үйрену үшін қажетті мінез-
құлықтың, ... мен ... ... даму ... ... сынып оқушылары мен төменгі сынып оқушыларымен ... ... ... психологиялық зерттеулер оқу үрдісінде зерттеушілік
тапсырмалардың ... ... ... ... ... ... айтуынша, кез келген мазмұн оқыту ... ... тек ... егер де ол оқу қызметін бағыттаушы және ынталандырушы,
белгілі бір тапсырманын түрлі қабылдайтын болса , ... ... ... ... қандай да бір формада қайталаушы оқу
әрекеті құрылымының ерекшеліктері мен заңдылықтарын ... ... ... ... ... ... ... тексерілу
деңгейін жалпы түрде былайша сипаттауға болады: Өз бетінше қызметтің сипаты
түрліше ... ... ... және оның ... алдына койылу
әдісімен анықталады; өз бетінше қызметтің ең ... ... ... ... орындау барысында көрінеді.
Сөйтіп, оқыту үрдісінде ... іс ... ... ... орын алады: 1) оқушылардың шығармашылық іс ... ... ... 2) ... өз ... ... іс -әрекет
жүргізуге икемділігі болса, 3) шығармашылық ... анық ... ... ... ... іс- ... ... оқу іс
-әрекетін ұйымдастырудың көптеген мәселелері әлі де болса өз ... ... ... шығармашылық іс -әрекетке баулитын сабақтың
құрылымы; оқушылардағы шығармашылық баулу белгілері; ... ... ... мұғалім жұмысының әдістемелік жүйесі және т.б.
мәселелер.
Сонымен, жалпы алғанда оқушыларды ... іс ... ... -дидактикалық шарттары өзіндік жұмыстың мазмұны мен ... ... ... ... ... өзіндік жұмысы –
оларды шығармашылық іс ... ... ... ... ... Оны ... түрлі адамзат қызметтерін сипатына қарай шығармашылық
(продуктивті) және ... ... іс ... деп ... ... ... ... қызметіндегі үлкен орынды шығармашылық іс -әрекет
алады.
«Шығармашылық іс -әрекет» ұғымын анықтау ... ... ... ... және ... да ... ... объектісі болып табылады. Оған ... ... , ... , ... және ... еңбектері
арналған.
Шығармашылық іс- әрекет деп - қандай да бір ... ... ... ... өз ... ... ... кез-келген қызметті
түсінетіндігін айта келе Б.А.Викол өз еңбегінде ... ... ... ... ... ... өз іс-әрекетін жағдайға қарай қайта құра
білу, өзін-өзі қадағалау, қызметке қатысты объектілер жайлы түсінігін ... ... ... ... алу қабілетін жатқызады. Шығармашылық ... ... ... ... оның мынадай процессуалдық сипаттамасын
қарастырамыз: негізделмеуі немесе толық емес негізделуі, ... ... үшін қай ... ... ... ... қажет екендігін білмеу
(немесе дұрыс емес, толық емес білім). Оның ... ... ... ... өз ... таба білу және өз ... шешім қабылдау талабын
есептейміз.
Біздің шығармашылық іс ... ... ... ... ... ... « шығармашылық деп біз осы стадияда автоматты түрде
жүзеге аспайтын үрдістерді ғана айта аламыз».
Шынында да, процессуалдық сипаттамасы ... ... деп ... іс- ... ... ... ... арқылы анықтағанда да
сондай болып қала береді. Себебі ... іс ... ... ... ... немесе рухани байлықтар ала аламыз. Ал керісінше болған
жағдайда, біз оны дұрыс деп ... яғни ... ... арқылы
нәтижесі жаңа материалдық және рухани байлықтар болған іс -әрекет біздің
түсінігімізде шығармашылық емес. Мысал ретінде, ... ... ... ... ... ... қарастыруға болады.
Шығармашылық іс -әрекетке баулу - ... ... үшін ... ... интеллектінің табиғи қабілеті мен еңбек сүйгіштігіне байланысты
болатын және олардың негізін қалайтын сипаттар номенклатурасын ... ... мен ... жаңа ... өз ... пайдалану
- таныс ахуалдағы жаңа мәселені көре алу;
- обьектінің жаңа функцнясы қызметін көре ... ... ... әдістерінен өз бегінше жаңа әдіс құрастыру;
- қарама-қайшы фактілердің барлығын, берілген мәселенің әр түрлі
шешілу мүмкіндіктерін, әдістерін көре білу;
- ... ... ... бас ... ... түрде жаңа әдіс
жасау.
Келтірілген номенклатура кез келген мәселені шешу ... ... ... ... Олай ... ... шығармашылық іс -әрекеттің қатаң
сызбасын жасауға болмайды. Өйткені әлі пайда ... ... ... сипаты мен күрделілігін алдын-ала білу мүмкін емес. Тек мәселені
көре білу ... мен ... ... ... ... ... ... шешімін іздестірудің нақты үрдістерінде ғана шығармашылық іс
-әрекет тәжірибесін жинақтауға болады.
ІІІындығында, мәселе шығармашылыққа ... ... ... окытудың
тиімді болуы мен шығармашылық мүмкіндіктерді қалыптастыру ... ... ... ... ... отыр. (И.ЯЛернер).
Шығармашылық іс - әрекет тәжірибесін жинақтаудың әдісі зерттеу әдісі
болып табылады. Бұл:
- ... ... ... ... сипаттарын
қалыптастыратын;
- білімді шығармашылық түрде меңгеруді, яғни ... шешу мен осы ... жаңа ... ... ... ... ғылыми әдістерін іздестіру үрдісі барысында ғылыми
әдістерді ... ... ... іс- ... қызығушылық пен іс -әрекетті қажет етушілік себептер осы
қызметтен тыс ... ... ... ... іс -әрекетке
қызығушылық пен оны қажет етушілікті қалыптастыру шарты болатын және де
ауыстырылуы мүмкін ... ... ... ... ... міндеті
мәселелер мен проблемалық есептерді шешудегі іздену қызметін ұйымдастыру.
В.Г.Разумовский шығармашылық үрдістің ... мен оның ... ... ... «Ең жиі ... жүрген кезеңдер мыналар:
1) қажеттілікті немесе қиыншылықты қарап білу;
2) осы қажеттілікті немесе қиындықты талдау;
3) ... ... ... ... шығу;
4) жаңа ойдың немесе прннциптің туындауы;
5) принципті белгілі бір схемада жазу;
6) ... ... ... ... іс ... ... негізінде оқыту процесінде
жүзеге асырылады. Осыған орай, оқу ... ... ... ... ... ... оқушыларды шығармашылық іс -әрекетке баулу
жолдарын қарастыруға болады.
II - Тарау. Бастауыш сынып ... ... ... ... ... ... шығармашылық іс-әрекетке баулудың технологиясы
Қазіргі педагогика ғылымының бір ерекшелігі - баланың тұлғалық ... жаңа ... ... ... ... Жаңа ... - бұл білімнің басымды мақсаттарымен біріктірілген пәндер мен
әдістемелердің, оқу-тәрбие ... ... ... ... ... ... ... мазмұнының, формалары мен әдістерінің
күрделі және ашық жүйелері, мұнда әр позиция басқаларына әсер ... ... ... ... жағымды жағдайлар жиынтығын құрайды.
Бүгінгі таңда мектеп ... ... ... ... ... ... ... Егер, мектеп-өскелең ұрпаққа
жинақталған тәжірибе беру бойынша міндеттерді ... ... ... ... беру ... ... ... жағдайда іске асуы мүмкін.
Өскелең ұрпаққа тәжірибе беруде ақпаратпен ... ... ... ... құру ... ең ... - әлемнің дамуы туралы білімдердің
қажетті ... ... ... үйрету. Сондықтан әрбір
оқытушыға және окушыға "оқыту" мен "үйрену" процестерін игеру үшін 3 ... ... ана ... ... ... және ... ұғымының мәнін өндірістік процестерге ... ... пен В.А. ... ... (технологиялық процесс) -
өндірістік процестің негізгі бөлігі. Осындай мәнде өндіру, өңдеу, ... ... және т. б., ... ... ... ... ... сипаттауды және оларды орындау бойынша нұсқауды
технология ...." деп айта келе, ... алу, ... және ... ... мен ... ... және ... ғылыми пәнді
технология деп атайтынын жазды.
Педагогикалық іс -әрекет саласында “Технология” деген ... ... ... (Ф.Б. ... Ф.У. ... және т.б) ... негізделген және ол оқытуда ... ... ... Білім беру саласындағы педагогикалық технологияның басқа
бағыттары оқу материалын талдау технологиясын, мұғалім мен ... ... (Т.А. ... ұйымдастыруға, сонымен ... ... ... мен ... аз ғана күш ... ең жақсы
нәтижелерге жетудің тиімді ... мен ... ... ... ... анықтамалар бар, ол: оқыту процесін
жүзеге асырудың мазмұндық техникасы (В.П. ... ... мен ... ... ... (алгоритмі) оқыту процесін
ұйымдастыру мен жүргізуді жобалау барысындағы бірлескен педагогикалық ... ... (В.М. ... барлық сабақ беру процесін ... және ... ... ... ... ... ... адаммен ортаның өзара әрекеттерін ... ... ... (Г.К. ... В.А. Сластениннің ойы бойынша педагогикалық
технология деген: ол қатаң ... ... және ... ... ... ... ... ететін елестету.
Жалпы педагогикалық технологияның тереңдік мағынасы төмендегідей болып
табылады.
Біріншіден, педагогикалық ... ... ... ... ... ... шығарып, оны алдын- ала жобаланған оқу
-тәрбие процесс жолына ... ... бұл ... ... жүзеге
асырылуын камтамасыз етеді. Бұл дидактикалық ... ... ... ... ... бұрынғы мұғалімдерге арналған сабақ жоспарларынан ... ... ... өзіндік жұмыс мазмұнын анықтайтын оқу-
тәрбие процесіндегі жоба ұсынады, яғни бұл ... ... ... кез-
келген оқушылар санын жоғарғы ... ... ... ... дегенді
білдіреді.
Үшіншіден, педагогикалық технологияның айшықты ... - ... ... Бұл ... технологияның негізгі мәселесі
дәстүрлі педагогикадан басты айырмашылығы. Ол екі қырынан талқыланады:
- мақсат білімділіктің ... және ... ... ... ... ... ... жалпы тұлғаның дамуы.
Төртіншіден, педагогикалық технологияны нақты педагогикалық жүйе жобасы
ретінде білу арқасында оның маңызды ... бірі - ... ... ... қағидасын (құрылымдық және мазмұндық) тұжырымдауға
болады. Тұтастық қағидасы ... ... ... ... 1 кесте
Педагогикалық технологиялардың мәні
|Эксперт немесе жұмыстың |Педагогикалық технология түсініктемесінің |
|атауы ... мәні |
| 1 |2 ... ... ... ... ... ... негізінде жүйелеп оқыту.|
|Л.Фридман, Пальчевский ... ... ... ... оқу ... ... ... ... ... ... ... ... қол жеткізетін |
| ... ... ... ... беру және оқыту |А. Білім беру процесін оңтайландыру ... ... ... мен ... ... алу. ... ... 1978|Б. Оқытудың техникалық құралдарын пайдалану. |
|ж. | ... ... жаңа ... ... беру ... ... |
|құндылықтар" жобасы, РБА |оқу-тәрбие процесін ... ... ... |мен ... ... мен ... ... |
|институты, 1995 ж. |байланысты ... ... мен |
| ... ... және ашық жүйесі. ... беру ... ... ... оның ... ... ... төмендегідей әрекет реттілігін ұсынады:
Бірінші кезең - ... ... ... ... ... ... үлгі ... оқытуды жоспарлау.
Екінші кезең - бақыланатын ... ... ... ... ... ... қандай білім алғанын, одан ары танымдық
ілгерілеуін ... емес ... жеке ... ... ... - ... оның құрылымында бағдарламалық оқытудың
нәтижесі немесе іс-әрекеттің ... ... ... шет ... ... ... ... талдай келе:
- диагностикалық мақсаттылық және нәтижелілік оқыту процесінің мақсаты мен
тиімділігіне жетуге кепілдік береді; .
- ... -оқу ... ... ... ... ... ... және аз ... ... ... қол ... ... оперативтік кері ... ... ... ... беру ... болатынын көрсетеді.
М.Чошанов "Оқытудың технологиясы" және ... ... ... ... ... ... ... белгінің көрсетілуінен тұратынын
атап көрсетеді. Егер ... ... бұл ... ... ... көрініс берсе, онда олар педагогикалық, дидактикалық ... ... ... ... ... ... не ... де мүмкін. Тағы да бір ерекшелік педагогикалық технологияда
педагогикалық және дидактикалық, әдістемелік ... ... ... ... ... Педагогикалық технология немесе оқытудың
технологиясы дидактикалық және әдістемелік ... ... ... ... ... Мысалы, әдістемелік жүйе мынадай міндеттерді шешуге
бағытталған болса:
1. Нені ... ... He үшін ... ... ... ... ... ол кезде оқыту технологиясы ең ... ... ... бір ғана
толықтырумен жауап береді.
4. Қалай нәтижелі етіп оқыту керек?
Б.Қуанбаева өзінің зерттеуінде әдістемелік жүйені технологиялық ... ... ... ... ... негізін
белгілейді:
а) оқытудың мақсаты диагностикалық операционалды анықтауы тиіс, яғни
иерархиялық тізбек түрінде берілген мақсаттар таксономиясы ... ... ... ... ... ... сәйкес анықталып, оны анықтау
принциптері ізгілендіру тұрғысында қайта қаралуы қажет
б) оқытудың белсенді әдістерін ... ... ... ... әдістерінің
басты аспектілерін ескерілген үш деңгейлі моделі ... ... ... ... формасы оқушының жеке даму траекториясын, сондай-ақ
педагогикалық ... ... ... ... және ... формалардың
тиімді үйлесуін қамтамасыз ететіндей түрде жетілдіруі тиіс;
Оқыту ... ... ... техника мен ақпараттық
технологияларды олардың ... ... ... ... ... ... ... пайдалануға бағытталуы қаужет.
Қазіргі таңда көптеген жаңа педагогикалық технологиялар оқу-тәрбие
процесінде ... ... ... ... ... ... оқу ... - мұғалім мен ... ... ... ... Оның ... ... мыналар енетінін атап
көрсетеді:
А) тұжырымдық негізі.
Ә) оқыту мазмұндық бөлімі:
- оқытудың нақты және жалпы мақсаты;
- оқу ... ... ... бөлім-технологиялық процесс:
- оқу үрдісін ұйымдастыру;
- оқушылардың оқу қызметінің әдістері мен формалары;
- мұғалім жұмысының әдістері мен формалары;
- ... ... ... ... ... оқу үрдісінің диагностикасы
Н.Д.Хмель мынадай өлшемдерді бөліп көрсетеді:
- ойдың тұжырымдық негізінің болуы;
- технологияны ... ... ... ... ... ... ... қатынастың жүйелілігі;
- технологияда педагогикалық үрдістің екі ... ... ... ... ... орны мен ... ... алынған нәтижелерге диагностика жасау мүмкіндігі;
- технологияның кез келген ... ... ... ... ... ... технологиялар келесідей негізгі сапаға ие болуы
қажет: құрылымға; технологиялық критерийлерге; тұжырымдылыққа жүйелілікке;
басқарушылыққа; нәтиже ... ... және ... бойынша оңтайлы;
өндірушілікке.
Қазіргі білім беру ... Г.К. ... ... ... тұрғысынан: қолдану деңгейі, негізгі дамыту
факторы, меңгеру тұжырымы, жеке тұлғаның құрылымына бағдарлау, ... ... ... ... ... балаға ықпал ету тәсілдері,
әдістердің басымдылығы, жетілдіру бағыттары, ... ... ... ... ... қазіргі технологияларының аттарын атап көрсетіп,
олардың ... ... және ... мен әдістерінің
ерекшеліктерін сипаттап көрсетеді. Жұмыста педагог-ғалымның ... ... ... ... М.Н., ... ... Н.К., т.б.); ... беруді ізгілендіру технологиясы (Амоношвили
Ш.А., Баженова Н., т.б.);
Ойын арқылы оқыту технологиясы (Коваленко В.Г., Самоекина Н.в., т. ... ... ... ... ... ... - оза ... технологиясы (Лысенкова С.Н.,
Богоявленская Д.);
Деңгейлік саралап оқыту технологиясы ( ... Г.К., т.б.) және ... ... деңгейлік саралап оқыту технологиясы;
Бағдарламалап оқыту технологиясы ... Б., ... ... ... ... ... (Апатова Н.В., ... ... ... ... (Эрдниев
П.М.);
Математиканы оқытудың есеп шығаруға ... ... ... Зильбергер Н.И.);
Өздігінен даму технологиясы (Монтессори М., Буторина М., ... ... ... ... ... ... Л.С., Заноков Л.В., Эльконин Д.Б.,
Давыдов В.В.);
Д.Б. Эльконин - В.В. Давыдовтың ... ... ... ... зерттеуінде бастауыш сыныпта барлық пәндер үшін кеңінен пайдалануға
болатын педагогикалық ... ... ... ... ... ... проблемалық оқыту;
- оқытуды дербестендіру (И.Унт, А.С.Границкая, В.Д.Шадриков);
- компьютерлік оқыту;
- міндетті ... ... ... ... ... қызығушылықтары бойынша саралап оқытудың
мәдениетке ... ... ... ... ... ... ... технология (А.А.Окунев);
- оза оқыту (С.НЛысенкова);
- ойын арқылы оқыту;
- модульдік оқыту (В.М.Монахов).
Педагог-ғалым осы аталғандардан ... да ... ... ... ... ... ... технологиясымен оқыту қолға алынуда.
Шеберхана деп аталатын оқыту сипаты негізінен төмендегі мақсатты жүзеге
асыруды қарастырады. Оқытудың ... ... ... қою ... баулу; ... ... ... ... баулу:
- дамытушылық: креативті іскерлікті дамыту:
-тәрбиелеушілік: өзінің шығармашылық қабілеттеріне сенімділікті тәрбиелеу.
Шеберхана француз педагогтарының ... ... ... алады. Педагогикалық шеберлік Университетінде оны И.А.Мухина,
В.А.Степанова және ... ... да ... сәтті дамытты.
Шеберхана өзінің атауын алу себебі оқушылардың өзі пәндік білім мен
ептіліктерді (іскерліктерді) ... және ... ... ... ... ... ... жағдайларын саналы сезінуге баулыйды
және оны басқаруға үйретіледі. Шеберліктің негізгі идеясы окушыларға ... ... ... жеке оны жеке ... ... жұмыста дамыту шарттарын құру.
Мәселені біргелікте ойлау барысында жаңа ... ... алып ... ... өту ... ... ... әртүрлі пәндер, пәндердің әртүрлі тақырыптары бойынша
шеберхана әзірленген. ... ... ... ... ... ... ... жүргізу тәжірибесін талдап қорытуға және жалпы
алгоритмді бөліп көрсетуге тырысады;
- индукция кезеңі.
- материалмен жұмыс жасау.
- ... ... ... ... (кезеңі). Бұл кезеңде ... ... ... ... оқытуда мәселе болмайды
немесе оны ... ... ... ... ... Тапсырма оқушының қажеттілігіне ... ... ... ... бар тәжірибесіне сүйенуі қажет.
Қойылуға ұсынылған мәселе ... ... ... сөз, ... және т.б.) оқушылардың түсіну аймағына сәйкес болуы қажет.
Бастауыш сынып оқушылары үшін ... ... ... ... ... ... Оқушылар оны дайындаудағы, яғни әрбір операциядағы
пайдаланылатын еңбек құралдарын, орындалу ... ... таба ... ол үшін ... ... ала ... сабақта оқушыларға тапсырманы
береді. Олар оны талдап ... және ... ... ... ... ... ... айқындауы қажет.
Қазіргі таңда бұл аталған үрдіс қалып бара жатқанға ұқсайды. Сондықтанда
оқытудың "шеберхана" деп ... ... ... ... ... ... ... даярлықты өздері жүзеге асыруы қажет.
Материалмен жұмыс. Бұл ... ... ... ... Оқушылар
материалды (бұйымды немесе процесті, т.б.) талдайды және ақылға сыймайтын
идеяларды ұсынады. Шеберханадағы жұмыста нашар идея ... Бұл ... ... да бір шығармашылық тәсілдерін айтуға болады. Мәселен: не
болған болар еді, егер де ..., ... ... сыз, ... ... ... қос және ... оқыту процесінде оқушыларды шығармашылық іс -әрекетке ... № 2 ... ... ... болады.
Бірінші кезеңде әрбір оқушы өзбетінше қағазбен жұмыс жасайды. Бір біріне
кедергі болмайды.
Кейбір жағдайда шеберханада жұмысты ... ... ... ... ... өзінің оң және теріс жағы болады. Жеке дара ... ... ... ойын ... ... ... ... іздеуге, басқа
окушылардың ойларының ықпалына ... ... ... ... аз ... ... арналған болса, онда оны бірден ... ... ... егер жеке дара ... ... ... ... онда аз топта
талқылау болады. Бұл көрініс барлығына аралық өзіндік ... ... ... ... ... ... деп ... Осы кезеңде оқушы
өзінің жұмысын түзетуі, толықтыруы, жақсартуы мүмкін.
Басты қажетті талаптардың бірегейі басқа жұмыстардағы ... ... ... іздеу іскерлігіне және талабына оқушыларды баулу болып
табылады.
Еңбекке баулу сабақтарында ... ... ... ... ... технологиялық процестерді, операцияларды, қозғалыстарды)
зерттейді. Оқушылар бұйымды дайындаудың тәртібін қалыптастырады.
"Материалмен жұмыс" және "әлеуметтендіру" ... ... ... ... мүмкін.
Рефлексия (сананың өзіне назарын аударып, өзінің психикалық ... ... ... ... жұмысы барысындағы туындаған ... ... ... ... ... ... сезінуді және оларды
айтуды үйренеді. Бұл шеберхананың басты сәті және сондықтан шеберхананы тек
педагогикалық ғана емес, ... ... деп те ... ол жерде
оқушылардың психикалық материалдармен жұмыс жасауы жүреді.
Бұл кезеңде оқушылар бүгін неге қол жеткізгенін хабарлауы мүмкін.
И.А.Мухина ... ... ... ... ... ... ... жасайды:
- қатысушылардың барлығының, оның ішінде педагогтың да теңдігі;
- іс-әрекет процесіне оқушыларды ... тыс ... ... ... ... ... ... бағалау болады және болуы
қажет, тек оң баға қойылуы тиіс);
- ... ... ... жеке дара және топтық жұмыстардың кезектесуі;
- шығармашылық нәтижесі емес, процестің өзі ... ... ... ... ... ... ... өзінің таңдауына жауапкершілігі.
Бұл технология педагогтың негіздемелі даярлығын талап етеді. Егер
педагогтың ... ... ... ... ... онда технологияны (шеберхананы) пайдалану теріс
нәтиже ... ... ... оқушылардың политехникалық ой-өрісін пәнаралық
байланыстар негізінде кеңейту мақсатындағы әдістемелер болған және соларды
мұғалімдердің білгені ... ... ... мен Л.А.Болотина
астыққа байланысты халық даналығындағы "Піскенін айтпа - қамбаға түскенін
айт" деген ... ... ... егіп, өсіріп, жинайтын мамандықтар
жөнінде төмендегідей әңгіме алгортмін ұсынады.
1. Адам тіршілігіндегі нанның маңызы.
2. Астықты себуге ... ... ... себу ... ... Масақты дақылдарды себу.
5. Ауыл шаруашылық техникасы және кең тараған жер өңдеуші
машиналардың жұмыс істеу принципі.
6. Егін ору және ... ... Дән ... ... еңбегі мен жер өңдейтін машина жасаушы еңбегінің
маңызы.
Бастауыш сынып оқушылары ... ... ... және ... ... ... егу, ... ору, оларды тасымалдау, сақтау, өңдеу және одан ... ... ... ... ... ... ... мақсатында
екінші және үшінші әңгімені ұйымдастырудың алгоритмін ұсынады.
Төменгі сынып оқушыларының ... ... ... ... ... ... ... қағаздан) мынадай ... ... ... ... ... ... барлық заттар мен техникалық объектілерді төменгі
сынып оқушыларына мәлім геометриялық фигуралар мен денелердің жиынтығы ... ... ... объектілерді ойша жекелеген бөліктерге бөле білу
іскерлігін қалыптастыру;
- әр ... ... ... және дене ... көре ... ... бөліктерді белгілі бір геометриялық фигуралармен және денелермен
салыстыра білуге үйрету;
- көлемді заттарды ... ... ... ... ... ... ... беру;
- қатты қағаздан қиылған ... ... ... ... ... ... ... міндетті ек кезеңге бөліп шешкенде ұтымды болады: бірінші кезеңде -
жүйелі жаттығулар арқылы төменгі ... ... ... ... бейнелі ойлауын дамыту; екінші кезеңде - қағаз бетіне геометриялық
фигуралардан техникалық объектілердің ... ... ... ... ... барысында басқа да педагогикалық
технологияларды ... ... ... ... ... ... ... Олар: "ойды синтездеу",
"шынжыр" (тізбек), "матрица" және ... ... ... ... жаңа оқу ... ... ... дағды, қабілетті жетілдіру сабағы; жинақтау және жүйелеу
сабағы; аралас сабақ; бақылау, білімге ... ... ... ... ... ... ... сәйкес: кіріспе сабақ; жаңа
сабақты өту; білімді бекіту сабағы; жинақтау сабағы; есепті-бақылау, аралас
сабақ; ... КВН ... деп ... Педагогикалық теориясы және
мектеп тәжірибесін зерделеудің негізінде сабақтың типтеріне ... ... ... кезеңді төмендегідей белгілеуге болады.
Аралас сабақ.
Көрсетілген схема аралас сабақ типіне байланысты болып табылады:
Мәселен, жаңа сабақ барысында төмендегідей ... ... ... ... ... ... ... Мақсат қою кезеңі.
5. Материалды түсіндіру кезеңі.
6. Түсінікті тексеру кезеңі.
7. Бекіту ... Үйге ... беру ... ... ... төмендегідей:
1. Ұйымдастыру кезеңі.
2. Үй тапсырмасын қайталау кезеңі.
3. Білімді тексеру кезеңі.
4. ... қою ... ... ... ... Үйге тапсырма беру кезеңі.
Басқа да сабақ типтері ерекшеліктеріне сәйкес жоғарыда көрсетілген
алгоритмдерді реттеумен ... ... ... ... сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекетке баулуды
жүзеге асыруда сабақ кезеңдерін толықтыруды мақсат ... ... ... ұсынамыз:
Аралас сабақ құрылымын жетілдіру.
Мұнда 7-де оқушылардың түсінік деңгейлері тексерілгеннен ... ... ... ... білімді меңгеру әдістері (талдау, жинақтау,
салыстыру, т.б.) немесе пәнді оқытудағы логикалық тәсілдер оқушы ... ... ... ... Ә.Жүнісбектің, М.Жанпейісованың және ... ... ... белсенді түрде қолданылуда. Бұл
технологиялардың өздеріне тән ерекшеліктері бар. Мәселен, ... ... ... ... ... үнемі қайталау;
- ірі блокпен оқыту, тіректі қолдану;
- жеке бағдарлы қарым-қатынас, ықпал;
- ... ... ... оқыту;
- әр оқушының табысының жариялылығын ... ... ... ... ... оқыту мен тәрбиелеуді біріктіру.
Ойын арқылы оқыту технологиясының ерекшелігі ... ... ... жеке ... өзіндік талап-талғамдарына сүйену.
Модульдік оқыту технологиясының ерекшелігі:
- білімді меңгерту емес, тұлғаның танымдық қабілеттерін және ... ... ... оқу және ... ... ... тұлғаның қауіпсіздігін, өзін-өзі өзектілендіру, өзін-өзі бекіту, қарым-
қатынас, ойын ... және ... ... ... ... ... ... (ауызша және жазбаша);
- дарынды балалармен тұрақты және ... ... ... ... ... ... ... технологиясының ерекшелігіне тоқталар
болсақ:
- таланттылар өздерінің ... мен ... одан әрі ... түседі,
әлсіздер оқуға ниет ... ... ... ... ... ... ... деген ынта артады;
- білім дәрежесі бірдей оқу топтарында оқу жеңілдейді және т.б.
Негізгі өзекті мәселе - оқушылардың ойлау қабілетін ... ... ... баулу, өз ойын тұжырымдауға дағдыландыру болғандықтан ... ... ... ... ... ... әдісін жиі пайдалану
қолдау табуда. Бұл әдіс ... ... ... ... ... ... жасалған. Жалпы бастауыш мектепте
оқушыларды шығармашылық іс ... ... ... ... ... ... ... Л.А.Төкеева-Бектұрғанова мен
М.Б.Бектұрғановтың А.К.Колеченконың, К.Бозжанованың және т.б. ... ... ... алуда. Біздер диплом жұмысымызда
жоғарыда аталған ... ... және ... тәжірибемізді
басшылыққа алдық.
Бұл тақырыпта айтылған мәселелерді қорытындылай келе, бастауыш ... ... ... ... ісі нәтижелі болуы үшін оқытудың
жаңа технологияларын дұрыс пайдаланудың мәні зор ... ... ... күні ... оқу жүйелері, әртүрлі әдістемелер көптеп саналады.
Солардың ішінен әр ұстаздар өз дайындық деңгейіне, ... ... ... ... оны ... ... ... қажет.
2.2 Бастауыш сынып оқушыларын шығармашылық іс-әрекетке баулу
технологиясы бойынша тәжірибелік-эксперименттік жұмыс және оның
нәтижелері
Бастауыш ... ... ... ... ... ... ... мына төмендегі мақсаттарды шешуге бағытталды.
- шығармашылық іс-әрекет құрылымының мазмұнын негіздеу;
- шығармашылық іс-әрекетке баулудың тиімді ... ... ... ... ... ... тәжірибе негізінде
баяндау, онда зерттеліп ... ... өсу ... ... - ... жағдайды есепке ала отырып педагогикалық
процесті немесе белгілі бір құбылысты, мәселені ... ... ... ... ... ... - ... салыстырмалы
түрде нәтижелілігі, әдістері, тәсілдері, жағдайы, шарты, әдістемелік
жүйенің ... ... ... ... таңдау болып табылады.
Дидактикада негізінен кездесетін төрт эксперимент түрі ... ... ... ... асыруды жөн көрдік. Оқыту логикалық тәсілдердің
негізінде жүзеге асыруды дұрыс деп таптық.
Бастауыш сыныпта белгілерді ... іс ... ... үйрету қажет: а)
ойша объектілерінің іс-жүзінде бөлінбейтін ... ... ... ... ... ... көлеміне, салмағына,қозғалыс
жылдамдығына, иісіне, температурасына, т.с.с.) - ... ... ... ә) жеке ... ... және ойда ... тұрып, қалған
белгілерін алып тастау - ... ... ... ... ... кері ... ... Жинақтау -
жекелеген бөліктерді бүтін затқа ойша құрастыру, калпына келтіру; затты
ойша ... үшін ... ... ... іс-әрекет болуы қажет.
Практикалық ... ... ... - ... - ... ... ... ойлануын, нәтиже алу үшін практикалық іс-әрекет
жасауын және оны бағалауын қамтамасыз ету ... ... ... мен
бағалау буыны ой әрекетімен байланысты.
Объектінің белгілерін жинақтауды: а) объектілер арасындағы ұқсастықтарды
және айырмашылықты ... - ойша ... ә) ойша ... ... ... біріктіру - талдап қорыту (ойша ... б) ойша ... әр ... ... ... - нақтылы топқа (теориялық білімді іс
жүзінде қолдану сияқты).
Қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттерді анықтауды қарастырдық. Мысалы
тапсырмалар оқулықтарда берілгендей әңгіме, ертегі, өлең, ... ... ... салмай, оқушының ... ... ... ... ... ... етіп
түзілді. Олар негізінен оқу пәніндегі тапсырмаларды (ол ... ол ... ... ... математикадағы есептер,
бейнелеудегі суреттеу, еңбектегі іс-әрекеттер, т.б.) ... ... ... ... ... оқушының шығармашылық іс-әрекетін баулумен
бірлігін қамтамасыз етудегі кешенді ... ... ... ... ... ... ... бөліп алу;
- салыстыру;
- ақпаратты жүйелеу;
- ақпаратты өзгерту;
- ақпаратты толықтыру;
- ... ... және ... ... ... ... және ... өз бетінше құрастыру;
- қатені түзету (ақпаратты амал жасау түрлері);
- себепті-салдарды анықтау;
- дәлелдеу;
- ... ... ... ... ... анықтау;
- жаңа функцияны анықтау;
- жүйе элементтері арасындағы байланыстарды анықтау;
- ... жаңа ... ... ... ... салдарлық
байланыс түрлерін);
- тапсырманы орындау жоспарын құрастыру;
- ... ... және ... ... және ... ... ... болжау;
- іс-әрекетті орындау жоспарын талдау ... ... және ... ... өткізуде оқу бағдарламалары және бастауыш сынып оқушыларына
арналған оқулықтар мазмұны басшылыққа ... ... ... ... ... назарға алынды. Оның
зерттеуінде дәстүрлі емес сабақ ... ... оқу ... ... мәселелерді шешу барысында шығармашылық еңбек табысты ... Оның ... осы ... ... ... ... ... шығармашылық еңбектің үлес салмағы көп ... ... ойын ... ... ... ... ... зор
мүмкіндік беретін анықталған. Өйткені ойын әрекетінің онтогенезде оқу
әрекетінен ... ... ... ал оқу - оның ... жатқаны
талданған, ойын үрдісі кезінде әрекет ете білуге тікелей әрекет арқылы
жүзеге ... ... ... ... барысында біздер төменгідей сабақтар
сериясын өткіздік.
3 - сынып. Дүниетану пәні.
Сабақтың тақырыбы: Ауа. Ауа қасиеті. Ауаның ... ... ... Ауа ... ұғым ... Ауа қасиетін меңгерту. Адам
өміріндегі ауаның маңыздылығын түсіндіру.
2. Тәрбиелік. Қоршаған ... ... ... ... ... ... Тәжірибелер жасау арқылы оқушы танымын кеңейту,
қызығушылығын ояту.
Сабақ әдісі: түсіндіру, сарамандық-лабораториялық әдіс. Тест, сұрақ-жауап
әдісі.
Сабақ типі: жаңа материалды меңгерту сабағы.
Сабақ түрі: ірі ... ... ... деңгейлік тапсырма, тірек плакаты.
Сабаққа керекті жабдықтар мен материалдар: тәжірибе ... ... ... шар, доп, ... ... ... ... байланыс: ана тілі пәні, бейнелеу өнері,
Денешынықтыру пәні.
Оқушылардың ... іс ... ... ... ... әдіс – тәсілдерді қолдануы мүмкін:
- ой шапшаңдығын, сөз байлығын дамытуда өлең шумақтарын ... ... ... тапсырма беру арқылы өзіндік әдіс -тәсілдерді
жүзеге асыруды ұйымдастыру (сол ... ... ... ... ... ... жасау немесе бақылау)
- тестік тапсырмалар арқылы оқушылардың ... ... ... ... ... іс- ... пәндер негізінде жүзеге асыруда
топсеруеннің (экскурцияның) маңызы ерекше. ... ... ... суретін
салып оқушының көркем іс -әрекеттердің ... ... ... мен ... түрлі түстер мен формаларды ... ... -ақ, ... сынып мұғалімдері төмендегідей міндеттердің
шешімін ... ... ... баланың бойында құмарлығын, қызығушылығын жойып алмай, оның үнемі алға
жылжуға деген ... ...... ... пен ... ... жетілдіріп отыру;
- білімді өз бетінше іздену арқылы алуға қолайлы жағдай жасау;
- өзін -өзі ... ... ... ... ... заңы ... ... 3 оқушы тақтамен жұмыс жасайды. 6+1=7 7-6=1 5+2=7 7-5=2
7-2=5 7-1=6
3 - тапсырманы оқушылар өз беттерінше отырып орындайды. Олар ... ... ... ... ... салыстырады.
Мыс: Қызыл түсті кесінді 7 см ... Көк ... 6 ... см< ... ... 1 см ... ... кесінді 1 см ұзын.
Осы тапсырмаларды бұрын, жылдам орындаған оқушының білімі
бағаланады.
Мұғалім: Қыс айының ... ... ... қар жауады.
-Күн суытады.
-Құстар жылы жаққа ұшып кетеді.
-Қыста шана, шаңғы тебеміз.
-Аққала жасаймыз.
-Аяз ... ... ... -Осы қыс ... керісінше жаз айын ... ... 7 ... ... ... қыс ... шанамен
сырғанап бара жатқан сурет беріліп, олардың сөздің қорын дамыту мақсатында
шығарма жазу ... ... - ... күн ыстық болады.
-Жердің бәрінде жап-жасыл шөптер өсіп тұрады.
- ... ... ... ... ... асыға күтіп демаламыз.
Жазғы мезгілде балаларды көңілді мерзімді өткізу мақсатындағы доп қуған
балалардың суреті ұсынылды
Осы кезеңде мұғалім математика сабағында ... ... ... ... ... қай ... екенін, қыстың ерекшелігін жаз айымен
салыстырып, оқушылардың дүниетану пәніне деген ұғым, ... ... өз ... ... ... ... тапсырманы орындады.
7см • 5см 3 см • 7см 4см • ... • 7см 7 см • 5 см 7см • ... ... ... ... ... бағалау.
VI. Сабақты қорытындылау.
7 санының кұрамын ... ... ... Үйге ... ... Бүгінгі сабаққа жақсы қатысқан оқушыларды мадақтап, тиісті
бағаларын қою.
Сабақтың тақырыбы: “Әйел ана”
Сабақтың мақсаты:
1. Білімділігі: Шығарманың мазмұнын ашу, талдау жұмысын ... ... ... ... ... өз ... ... ауызша әңгімелеуге үйрету.
3.Тәрбиелілігі: Оқушы бойында сүйіспеншілікті, сыйлай ... ... тұту ... қалыптастыру.
Сабақтың түрі: Шығармашылық ізденіс сабағы.
Сабақтың көрнекілігі: Түрлі-түсті суреттер, сызбалар, мақал- мәтелдер.
Сабақтың барысы: 1) ... ... ... "Ана" ... ... оқып осы ... негізге ала отырып, оқушылар
өз аналарына арнап өлең ... ... ... ... ... алған болатын.
Үй тапсырмасын тексеруде осыны ескеріп 7-8 оқушыдан өз аналарына арнап,
жазылған өлең, тақпақ, ... ... ... Осы ... ... ... ... отырып "Ана" деген аттың өмірде алатын
орнын әңгімеледі.
Өмірді сыйлаушы
Досың ... ... ... күн ... теңейді.
Өмірде "ана" туралы жырлаған ақын жазушылар көп.
Оқушылар Ф.Оңғарсынованың, М.Мақатаевтың "ана" ... ... ... ... ... ... күйін тыңдайды. Бұл күйдің шығу
тарихын мұғалім түсіндіреді, оқушылардың анаға ... ... ... сезімі күшейе түскенін оқушылардың бет келбетінен байқауға болады
деп қорытындылап, жаңа сабақты хабарлайды.
Жаңа сабақ. Бүгін біз жаңа сабақта ... ... ... ... оқып танысамыз. Ақселеу Сейдімбек ағамыз жайлы мәлімет беріледі.
Ертегіні оқып, ... ... ... ... ... ... ... "қайғырды" деген ... я ... ... 4 ... ертегіні бөліп оқытты. Тақтаға бірнеше
аналардың ... ... ... ана, еңбекқор ана, іскер ана, т.б. ... ... ... ... отырған суреті шығарма жазу мақсатында
берілді.
Оқушылар өздерінің аналарына арнаған жылы сөздерін айтып дәптерлеріне
жазады. ... ... ... ... ... толықтырып
қорытындылады.
Үйге тапсырма берілді. "Ана" ... үйде ... ... ... келу тапсырылды.
Пәнаралық байланыс арқылы окушының шығармашылық ізденісі байқалады. Ана
тілі мен қазақ тілі ... ... ... ... ... ... ... тақпақтардың тәрбиелік мәні ашылады.
Бастауыш сыныптағы еңбекке баулу сабақтарын ... ... ... ... ... алынды.
4-сыныпта. Еңбекке баулу, математика және ... ... ... ... ... ... мақсаты:
1. Оқушыларды ұқыптылыққа, жинақылыққа тәрбиелеу.
2. Оқушыларды әсемдікке, ... ... Оқу ... ... ... практикада қолдануды
қамтамасыз ету
Сабақтың түрі: ... ... ... ... ... ана тілі.
Сабақтың көрнекілігі: Түрлі-түсті жіптер, ине, циркуль, қалам, сызғыш,
өшіргіш, дайын сызбалар, мақал-мәтелдер.
Сабақтың барысы: 1) ... ... ... ... ... оқу-құралдарын түгендеу, оқушылардың ... ... ... ... Үй тапсырмасын тексеру. Мұғалім: ... ... ... үйге ... тапсырма берілді? Салтанат, айта ... Үйге ... ... ... ... ... келу және ... Мұғалім: Кәне, отыра ғой. Дайындап келген бұйымдарыңды алдарыңа
қойып ... ... ... ... бағалаймын.
3) Жаңа сабақ. Сабағымызды мақал-мәтелдерден ... ... ... ... ... ... ... қарның тіленбей".
"Асыл қайшы пішуге сән,
Күміс қасық ішуге сән",
"Еңбек-өнер өрісі,
Өнер-өмір жемісі".
"Өз үйінде ою оймаған,
Кісі үйінде сызу да сыза алмас".
"Он саусағынан өнері ... - ... ... ... күте ... күң ... түте білмеген жүн етеді".
"Ұшын түймегеннің,
Үш шаншым ісі қалар".
Мұғалім: Кәне, балалар осы ... ... ... "Ия",- деп ... ... Олай ... бүгінгі өтетін сабағымыздың
тақырыбы: "Жіппен бейнелеу"
Кестені қатырма қағаз бетінде орындауға да ... Ол үшін ... ... ... немесе бізбен тесіктер тесіп, ине-жіпті сол ... ... ... ... ... ... әсем бұйымды - жіппен бейнелеу (изонить) деп атайды. Ол
қымбат ... ... ... Оған тек ... ... бен ... ... Жіппен бейнелеу техникасымен құттықтау ашық хатын, кітаптың
мұқабасын безендіруге және панно жасауға болады.
Жіппен бейнелеу өнерімен танысайық. ... ... үшін біз, ... ... ... ... жіп, ... сызғыш, сызғыш қажет болады.
Кәне, балалар шеңбер дегеніміз не? ... ... не? ... ... ... өтіп ... дегеніміз - бір нүктеден бірдей қашықтықта орналасқан нүктелер
жиынтығы.
Үшбұрыш дегеніміз - үш кесіндінің түйіндесуі.
Жіппен бейнелеу үшін біз ... ... ... Енді біз қатырма
қағазға бірінші шеңбер сызғыштың көмегімен шеңбер сызып аламыз. Одан ... ... ... ... ... ... тесіп шығамыз.
Сосын нүктелерге нөмір қоямыз. Мысалы, дөңгелектегі нүктелер саны 24 болса,
4-ші нүктеден инеге сабақталған жіпті өткізіп ... 14-ші ... ... ... ... 15-ші нүктеден шығарамыз, оны 5-ші нүктеге
апарамыз, 5-ші нүктеден кіргізіп, 6-шы ... ... және ... ... ... ... нүктелерді ретімен толтырып шығатын
болсақ, бұйым ... ... ... ... ... ... ... толтырып болған соң, оның шетіндегі бұрыштарына бұрыш
сызамыз, ... ... ... ... оны ... ... ... Мысалы: Бұрыштағы нүктелер саны 10 ... ... ... ... 1-ші ... инеге сабақталған жіпті
алып, екінші бұрыштағы сызықтың 1-ші ... ... 2-ші ... оны ... ... ... 2-ші ... кіргізіп, 3-ші
нүктеден шығарамыз, солай жұмыс жалғаса береді.
Оқушыларға дайын жұмыстарды көрсетіп, алдарына таратылады, соған ... ... ... Түсінбеген оқушыларға жеке-жеке түсіндіріп, үлгісін
көрсетуге болады.
4) Үйге тапсырма беру. Алдарындағы жұмысты аяқтап, ... ... ... ... ... Окушылардың үй ... ... ... бар ... ескерту ... ... ... ... ... ... ... бастапқы кезінде бастауыш ... ... ... ... ... ... деңгейден төмен
екендігін көруге болады. Сондықтан күрделі психологиялық сапаның жоғары
болжанған ... жету ... ... ... ... Бұл эксперимент барысында бастауыш ... ... ... ... ... ... Түркістан қаласындағы
Абай атындағы N1 мектеп интернатында сыннан өткізілді. Сол арқылы ... біз ... ... ... ... ... анықталды.
Біз бастауыш мектептің 4-сыныбындағы еңбекке баулу, математика және
бейнелеу ... ... ... ... ... ... ... мен алынған мәліметтерді өңдеудің алгоритмін
төменде берілген.
Сабақтың тақырыбы: "Жіппен бейнелеу"
Сабақтың мақсаты:
1. Оқушыларды ұқыптылыққа, жинақылыққа ... ... ... ... ... Оқу ... ... білімдерін практикада қолдануды
қамтамасыз ету және шығармашылық іс -әрекетке ... ... саны жөне ... ... ... ... ... есепке алынды. Ал тапсырмаға ... ... оқып ... ... оның ... бейнеленген суреттегі
бауырсақгы еңбекке баулу сабағында жіппен шығау (беру) болып табылады.
Берілген тапсырмаға сәйкес ... ... ... ... ... ... ... керектігі анықталған
болатын.
Ақпаратты амал жасау (кіріктіру):
- объектідегі (заттағы) ... ... ... ... арналуын, т.б.);
- басқа объектпен (затпен), объектіні (затты) жасау технологиясымен
(процесті) сәйкес қою ... ... ... көрсету,
айырмашылықгы табу, т.б.);
- объектіні (затты) даярлау бойынша оқу материалдарын (материалы,
қолданылатын еңбек құралдары, ... ... ... т.б. ... ... объектіні (затты) сыртқы ... ... ... ... ... ... (затты) жетілдіру тұрғысынан (түсіне сәйкес элементтер
қосу) толықтыру, конструкциясын жетілдіру, оқу
материалдарын толықтыру;
- объектіні (затты) даярлау бойынша оқу материалдарын (сызбасын сызу,
материалтану, ... ... ... ... ... ... (орындалатын процестерді: еңбек тәсілдерін,
әрекеттерді, қозғалыстарды) ойша және ... ... ... ... даярлау процесіне қатысты жіберілген қатені табу,
түзету бойынша ой және дене ... ... ... Себеп-
салдарлық байланыс бойынша:
- объектіні (затты) дайындаудағы немесе процесті ... ... ... ... ... ... қателіктерден немесе процесті
орындаудан, қауіпсіздік шараларын ... ... ... ... (зат) үшін ... түстің, пішіннің таңдалуын, арналуын, т.б.
дәлелдеу;
- процестің дұрыс орындалмауын немесе түстің, пішіннің зат үшін дұрыс
таңдалмауын терістеп сипаттау;
- объекті үшін ... ... ... ... ... т.б. ... ... объектінің (заттың) атқаратын функциясын анықтау;
- заттың өзінің элементтері арасындағы байланыстарын анықтау;
- бар объектінің құрылымына ... жаңа ... ... ... ... орындалуы қажет етілді.
Практикалық іс-әрекеттерді жоспарлау және орындау бойынша:
- объектіні ... ... ... ... ... ... іс-әрекетте өзіне, бұйымды даярлау процесі кезінде
объектінің (заттың) өлшемін бақылауды, ... және ... ... және оларды практикада жүзеге асыру;
- болашақ әзірленетін объектіні болжау;
- практикалық іс-әрекетті орындаудың жоспарын талдау әрекеттерін
орындау талап етілді.
Мұнда ... 19 ой және дене ... (15 ... және ... ... жұмыс орнын ұйымдастыру (еңбек құралдарын, ... ... ... және ... ... түсін; қаттылығына, т.б.),
өлшеу құралдарын дұрыс ... (4 ... ... тиіс болатын. Осы
бойынша алынған нәижелер төмендегідей ... (№ 3 ... 3 ... ... ... ... сәйкес орындаған
іс-әрекеттерінің жинағы
|N |Оқушының аты-жөні |Ақпаратты ... ... |
| | ... ... |іс-әрекеттерді|тынды |
| | | ... | |
| | | ... ... ... | |
| | | ... | | |
|1 ... А. |3 |3 |3 |9 |
|2 ... А. |4 |4 |3 |11 |
|3 ... Б. |3 |4 |3 |10 |
|4 ... Ұ. |3 |4 |4 |11 |
|5 ... М. |5 |5 |4 |14 |
|6 ... Ш. |4 |4 |5 |13 |
|7 ... Қ |4 |4 |4 |12 |
|8 ... Қ. |3 |4 |3 |10 |
|9 ... А. |3 |3 |3 |9 ... ... С. |4 |4 |4 |12 ... |Бөлегенов A |3 |3 |3 |9 ... ... С. |5 |4 |4 |13 ... |Зарқымов С. |5 |5 |4 |14 ... ... Ү. |3 |4 |3 |10 ... |Кеңесбеков Н. |3 |3 |3 |9 ... ... А. |3 |3 |3 |9 ... |Құдайбергенов Ж. |4 |5 |5 |14 ... ... А. |5 |5 |4 |14 ... |Тұрашова Ж. |5 |4 |3 |12 ... ... |3 |4 |3 |10 ... ... Н. |3 |3 |3 |9 ... ... біз ... оқу ... ... ... асырудағы оқыту технологиясын ... ... ... ... ой және дене ... саны артқандығын аңғардық.
Диплом жұмысы ... біз ... ... өңдеуді
В.С.Аванесовтың,А.А.Киверлягтың, Д.Қ.Пошаевтың еңбектерін басшылыққа алдық.
Жүргізген ... ... ... ... ... ... ... алгоритмі төмендегідей жүзеге асырылады.
1. Алдымен орта арифметикалық (мән) анықталады:
Мх =? ; ... = ... Мх, Му - орта ... ... ... орта арифметикалық мәндердің МХ

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 56 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Жәбірленуші тұлғасының психологиялық анализі"6 бет
«Ғылыми зерттеулердің методологиясы» пәнінен дәрістердің қысқаша курсы32 бет
Нарықтық экономикадағы инновация13 бет
Психология ғылымының, пәнінің жалпы мәселелері мен негізгі даму кезеңдеріне толық сипаттама73 бет
Ташкент қаласындағы алғашқы мәдени-ғылыми ұйымдардың жұмысы37 бет
Хан шыңғыс флорасы және экологиялық сипаттамасы45 бет
Ғылыми зерттеу жұмыстарын жүргізудің дайындық кезеңі5 бет
Ғылыми таным3 бет
Ғылыми-техникалық мәтінді аудару амалдары48 бет
Ғылымның даму кезеңдері5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь