Оқушылардың білім, білік, дағдысын бақылаудың теориялық негізі туралы

КІРІСПЕ

1. ОҚУШЫЛАРДЫҢ БІЛІМ, БІЛІК, ДАҒДЫСЫН БАҚЫЛАУДЫҢ
ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ
1.1 ОҚЫТУ ПРОЦЕСІНДЕ БІЛІМДІ БАҚЫЛАУДЫҢ МАҢЫЗЫ
1.2 БІЛІМ БІЛІК ДАҒДЫНЫ АНЫҚТАУДАҒЫ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ
БАҚЫЛАУДЫҢ ТҮРЛЕРІ
1.3. Жаңа материалдарды пысықтау кезеңіндегі өз бетінше жұмыстарды ұйымдастырудың дидактикалық негіздері.
2. Тестілеу арқылы оқушылардың білім, білік дағдысын бақылау.
2.1. Бақылаудң бір түрі.тест және оны өткізудің әдістері.

Қ О Р Ы Т Ы Н Д Ы
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Бүкіл адамзат қоғамның, XXI ғасырдың алғы шебіне, яғни ғылыми-техникалық прогресс пен өркениетті даму дәуіріне бет бұру кезеңінде жаңа қоғамға лайықты сапалы білімді, жетілген жеке тұлғаны қапыптастыру бүгінгі мектеп алдында тұрған негізгі міндет болып отыр.
Бастауыш білім - үздіксіз білім берудің алғашқы сатысы.
Бастауыш сатыда оқушыны бұрынғыша пәндік білім, біліктерінің белгілі бір жиынтығымен қаруландыру емес, оқу әрекетін қалыптастыру негізінде жеке бас тұлғасын тәрбиелеу мәселесі қойылған. Белгілі бір көлемдегі білік дағдыларды меңгерумен қатар табиғат, қоршаған орта туралы түсініктері кеңейте отырып, оларда шығармашылық бағытта жан-жақты дамыту бүгінгі күннің басты талабы болып отыр.
Оқушылардың білім, білік дағдыларын дамыту, оларды үнемі бақылау, әрине қоғам талабынан туындайды. Қоғам қашанда дарынды, қабілетті адамдарға мұқтаж болып келген. Қазіргі кезде мамандық атаулының барлығы білімділікті, ептілікті, ерекше ой қызметін, белгілі бір білім дағдыларының қалыптасуы, оларды керекті бағытына жаңаша ізденіспен бұра білу қабілеттілігін қажет етеді. Баланың қабілетін өрістететін, дамытатын тек мектеп қана.
1. Қазақстан Республикасы жалпы орта білім берудіц мемлекстгік
жалпыға міндетті стандарттары (жалпы бастауыш білім) - Алматы,
2003 - 135 б)
2. Әбиев Ж., Бабаев С, Құдиярова А. Педагогика. - Алматы , 2004 -443 б.
3. Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі.
Педагогика және психология. Алматы. Мектеп, 2002 -956 б.
4. Жарықбаев Қ. Жантану негіздері. Алматы, 2002. -270 б.
5. Молдағалиев . Педагогика. Сөздік. Орал, 2004ж.
6. Қоянбаев Ж., Қоянбаев Р.М. Педагогика. - Алматы, 2002 ж. 383 б.
7. Сағындық ұлы. Педагогика. - Алматы, 1998 - 356 б.
8. Қозыбаев С. Педагогика.- Алматы, 1999 - 274 б.
9. Қоянбаев Ж.Б. Педагогика - Алматы, 2002 - 383 б.
9. Рахметова С. Тестік бақылау жүйесі. Бастауыш мектеп. № 6. 2004 ж.
10. Өмірбаева К.О. Оқыту процесіндегі инновациялық ізденістер. -Ақтөбе,
2003.
11. Рахметова С. Қазақ тілін оқыту методикасы. - Алматы, 1987. 392-6.
12. Жалпы бастауыш білім. Қазақстан Республикасы. Стандарт. -Алматы,
2003 ж. -23 б.
13. Нүржан Ж. Қазақ тілін оқыту технологиясы. - Алматы, 2004 - 439 б. Н.Оразбаева Ф. Тілдік қатынас: теориясы мен әдістемесі - Алматы, 2000ж. 15.Ергалиева М.Е. //Білім мазмүнын жаңалау арқылы оқу тәрбие үрдісінің сапасын жетілдіру. Бастауыш мектеп. № 11, 2003ж.
14. Жұбатқанова Б. //Тесттік тапсырма. Бастауыш мектеп. № 8, 2002.
15. Әбдірасейітова Г. //Ана тілі оқулыктарының тәрбие нышандары.
Бастауыш мектеп. №5, 2004
16. Бақтыбаева С. //БІлім деңгейін аньщтаудағы педагогикалық бақылау. Қазак тілі мен әдебиеті. № 5, 2002 ж.
17. К.Қыдырбаева Ж. //«Өзін-өзі тану» пәнінің мәні мен мазмұиы. Бастауыш мектеп №10, 2003ж.
18. Қожиақпарова К. //Тест құрастыру және оньт кабылдау қағидалары. Бастауыш мектеп. № 8, 2003.
19. Бағдарламалар. Казақ тілі. (2-4 сынып) - Алматы, 2003 ж. 22.Жалпы білім беретін мектептің оқу бағдарламалары. (І-ІҮ сыиьш) -
Алматы, 1987 ж.
20. Мүхамбетова С.Қ. Педагогика. Ақтөбе, 2002. 24.Мүхамбетова С.Қ. Жаңа технолоогия. Ақтөбе, 2003.
        
        КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі. Бүкіл адамзат қоғамның, XXI ғасырдың алғы шебіне,
яғни ғылыми-техникалық прогресс пен өркениетті даму ... бет ... жаңа ... лайықты сапалы білімді, жетілген жеке тұлғаны
қапыптастыру бүгінгі мектеп алдында ... ... ... ... ... білім - үздіксіз білім берудің алғашқы сатысы.
Бастауыш ... ... ... ... ... біліктерінің белгілі бір
жиынтығымен қаруландыру емес, оқу әрекетін қалыптастыру негізінде жеке бас
тұлғасын тәрбиелеу ... ... ... бір ... білік
дағдыларды меңгерумен қатар ... ... орта ... ... ... оларда шығармашылық бағытта жан-жақты дамыту бүгінгі күннің
басты талабы болып отыр.
Оқушылардың білім, білік дағдыларын дамыту, оларды үнемі ... ... ... ... ... ... дарынды, қабілетті адамдарға
мұқтаж болып келген. Қазіргі кезде мамандық атаулының ... ... ... ой ... ... бір білім дағдыларының қалыптасуы,
оларды керекті бағытына жаңаша ізденіспен бұра білу ... ... ... ... ... дамытатын тек мектеп қана.
Қазіргі кезде республикамызда білім беру ісін жаңғыртудың ... ... ... ... ... ... талабы бойынша оқытудың басты мақсаты өздігінен білім алып, ... жеке ... ... ... ... ... оқушының өздігінен жаңа тақырыпты меңгеруіне қолайлы және қызықты
мазмұндалуы қажет. Ең алғашқы білім ... ... ... бастауыш
саты - үздіксіз білім ... ... ... ... ... ... бір ... білім, білік, дағдыларды меңгерумен бірғе табиғат,
қоршаған дүние туралы ... ... ... ... ... бір түрі - ... бағытында жан-жақты дамыту
бүгінгі күннің ... ... Осы ... ... ... ... ұйымдаструдың сан түрлі ... ... ... тиімді пайдаланудың маңызы ерекше. [1]
Тестілеу - бұл адамның өмір шындығында өзін-өзі тануға ұмтылуы, ізденуі.
Ол үшін ... ... ... бастап тестілеу түрлерін білуге,
қалыптан тыс шешімдер қабылдай алуға, практикалық әрекеттерге дайын болуға
дағдыландыру ... ... ... әдісіне негізделген технология оқушының ойлау,
елестету мен есте ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Біздің ойымызша, оқытудың мақсаты өз бетімен дами ... әр ... ... ... ... ... белсенді жеке тұлғаны, яғни
субьективті ... ... ... ... ... ... оқыту
әдістерінің оқушының өз бетімен ... ... ... әдістері мен
тәсілдерімен толығуын қажет етеді. Осыдан жаңа шарттар мен ... ... ... ... осылайша жаңалау, сәйкестік оқулық
әдістемелік, дидактикалық - өте күрделі ... ... ... ететін жұмыс.
Тестілеу қазіргі оқыту процесінде қолданыс тапқанымен әдебиеттер мен
нұсқаулар жоқтың қасы. Зерттеу ... ... ... ... ... ... ... туралы баспадан шығару аз болғандықтан
мұғалімдер газет-журналдардағы мақалалардан ғана ... ... ... ... беру ісін өзгерту, стратегиялық міндеттерінің бірі -
шығармашылық тұрғыдан ойлай білетін дара тұлғаға терең білім ... ... ... ... жөнінде әртүрлі пікірлер орын алуда.
Ал 1-3 сныптарға арналған жаңа буын оқулықтары мен ... ... оқу ... ... ... ... баспасынан шығарылды.
Жалпы бастауыш білім ... ... ... ... әрбір оқу пәні бойынша базалық білім мазмұны ... ... ... ... ... ... деңгейге жету
және бағалау кезінде бастауыш сынып оқушыларының жалпыға бірдей ... ... ... стандартына қойылатын талаптарыыа ... ... ... ... ... ... ... міндеті
дайындық деңгейіне жетуін тексер, ауызша сұрау тақырыптық және ... ... ... ... ... ... ... жұмыстары,
диктант сынау, тестілеу тапсырмалары ... ... ... Стандарт
талаптарының орындалуын бағалау оқу үрдісінің межелік кезеңінде, ... ... ... ... ... ... ... [4]
Оқушылардың білім, білік, дағдыны тексеру, бақылаудың бұл түрі
тестілеу болып отыр. Қазіргі бақылау мен бағалаудың, яғни тест түрімен
тексеру, барлық мектеп тәжірибесінде бар. Әлі де ... ... ... аса ... деп айту да ... Осы ... ... зерттеп отырған
мәселеміздің өзектілігін байқауға болады. [1]
Зерттеу объектісі: Бастауыш сыныптағы оқу процесі.
Зерттеу пәні: Тестілеу - ... ... ... ... бір ... мақсаты: 2- сынып оқушыларының білім,білік,
дағдыларын тестілеу арқылы анықтау,
оны практикада жүзеге асырудың жолдарын
айқындау.
Зерттеу міндеттері.
- бастауыш сатыда оқушының іс ... ... үшін ... ... тестілер жөнінде ғылыми әдебиеттерге талдау жасай ... ... ... негіздеу;
Зерттеу әдістері: бақылау, салыстыру, тестілеу, талдау, сауалнама.
Диплом жұмысының ... ... ... білім, білік дағдылары тестілеу тәсілі арқылы
жүйелі есепке ... ... онда ... білім, білік дағдысы артады
осыған байланысты қағидалар мен тұжырымдар қазақ тілін оқыту әдістемесі мен
педагогика ғылымдарын ... ... ... ... ... ... ... ұсынылып отырған оқушылардың білім, білік ... ... ... ... мұғалімдеріне көмекші құрал бола
алады.
1. Оқыту процесінде оқушылардың сөйлеу тілін дамыту жолдарының
педагогикалық негіздері.
1.1 ... ... ... ... мен дамуы.
«Даму - болып жатқан өзгерістердің сипаты мен бағытын білдіретін ұғым,
Даму идеясы - ... ... ... ... ... педагогиканың ең
басты идеяларының, педагогикалық категориялардың бірі. Даму идеясын тұңғыш
ашқан ескі ірек филосфы Гераклит ... ... ... ... көзін,
сипатын және бағытын ашатын диалектика ... ... ... ... - қарама-қарсылықтардың, жаңа мен ескінің күресі. Даму процесі
алуан түрлі қоршаған жағдайға байланысты ... ... ... ... жан-жақты процесс. \ 3 \.
«Даму- индивидтің тұқым қуалау ... ... және өмір ... қасиеттерінің сандық және сапалық өзгерістерге ұшырау процесі»
\4\.
Адамның дамуы мен қалыптасуы жайында осы уақытқа дейін әр түрлі пікірлер
мен теориялар ... орын алып ... ... грек ... ... ... ... дамуын, алдын-ала тағдыр белгілеген тұқым
қуалаушылық табиғатынан деп ... ... жеке ... ... ... қуалаушылық факторын
жетекші роль атқарады деп ... ... ... ... ... ... баланың дамуын геналарға байланысты, бала ... ... ... ... ... өзгермейді, егер ... ... ... ... және қабілетін белгілейді, деп өз ойьга
дәлелдейді, Ол адам ... да ... ... ... ... ... ... педагогы Джон Дьюи (1858-1925) Өзінің даму теориясын
баладан туа пайда болған ... және ... ... ... ... ... ... дайын талаптар мен қабілеттер және
эмоциялар болады. ... Дьюи адам ... ... ... ... емес ... Австрия дәрігері Зигмунд Фрейд адам мінез-құлқының
қозғаушы күштері оның биологиялық тегіне байланысты деп ... ... ... әлеуметтік жағдайларға тәуелді екендігін XVI
және XVIII ғ.ғ. алғашқы рет байқаған гуманистер социал-қиалшылдар Томас Мор
және Томмазо Кампаннелла. Мор жеке ... ... ... ... міндетті оқу, оқуды ана тілінде жүргізу, балаларға ғылымның әр түрлі
салаларынан теориялық білім ... оны ... ... деп өзінің бұл
пікірін «Утопия» кітабында сипаттайды.
Кампанелла адам баласының дамуы, жарасымды қалыптасуы, оның баққытты
өмір сүруіне ... ... ... ... ... ақыл-ойын,
қабілетін дамыту үшін игілікті, қажетті жағдайлар жасау керек дейді.
XIX ғасырдың басында қиялшыл социализмнің ... ... ... Оуэн және ... ... жан-жақты қабілетті дамыту, яғни,
оларды біліммен қаруландыру, өмірге, еңбекке даярлау тәрбиеге байланысты
деп ... Олар ... ... ... ... ... ... сынап,
жеке адамның жан-жақты дамуына толық жағдай жасау үшін, халыққа білім және
тәрбие арқылы таптық қоғамды бибітшілІк ... жаңа ... ... етеді.
Жеке адамды жан-жақты дамыту және тәрбиелеу жайлы мәселелерді ең алғаш
рет ғылыми тұрғыдан ... ... пен ... ... Олар ... ... адам ... прогресс жолымен алға басуының мақсаты -
бақытты өмір ... ... ... ... ... ... жаңа қоғамды
орнату керек дегеы қорытындыға келеді.
«Даму - жеке адамды жетілдірудің өте күрделі және ... ... ... туа ... ... мен ... және өжет, жұмсақ немесе
байсалды мінез болмайды. Баланың адамгершілік, ... ... ... ... ... даму ... ... - дейді Ж.Б.Қоянбаев.
\ 3 \.
И.В.Павловтың ілімі ... даму - ішкі ... ... ... ... ... ... әрекеттесуі, айналадағы шындықтың адамға ықпал
етуі.
Баланың дамуына ықпал ететін факторларға тұқым қуалаушылық, әлеуметтік
орта, тәрбие т.б. жатады.
Жеке ... ... ... ... бірі - ... ... жас және ... ерекшеліктеріне, дайындығы мен даму дәрежесіне
лайық іске асырылады. Тәрбие арқылы адамдардың ... ... ... ... ... мен ... және формаларын
іздестіреді, ... ... етіп ... ... ... ... ... жоспар бойынша мақсатқа бағыттала және ұйымдастырыла
жүргізіледі.
Джон Локк адамның ... мен ... ... тәрбиенің шешуші ролін мойындай келіп, адам тәрбие арқылы
жетіледі деген сыңар жақ қорытындыға ... Локк ... бала ... - ақ ... ... ... ... сондықтан тәрбиеші нені
қажет деп тапса, соны сол ақ тактаға ... ... Бұл ... Локк тәрбиенің
жолын аса дәріптеп, әлеуметтік орта мен ... ... ... ... ... жете бағаламайды.
В.Г.Белинский бала жаны не болса, соны жаза беретін ақ тақта емес, ... ... ... мәні ... мен жазу құралына және сол тақтаның
өз сапасына байланысты деп жазды. Белинский тәрбиенің ролін жоғары бағалай
келіп, ... ... ... ... пен ... әсерін де ескрген жөн
дейді.
Тәрбие процесінде оқушы өзінің дамуына ... ... ... ... ... тәрбиеші тәрбие арқылы баланың ... ... етіп ... оның ... ... ... алады, айналадағы табиғи және әлеуметтік ... ... ... мен жүйке жүйесінің даму негізінде, онын психикалық
қызметінің (түйсік, қабылдау, ес, қиял, ойлау, тіл, ... ... ... ... ... ... даму ... жетекші іс-әрекеті болады. Мұндай іс-
әрекет өзінің мақсаттары, ... және ... ... ... ... - ... индивидтің мұқтаждарын қанағаттандыру мен таным
немесе психикалық процестерін қалыптастыруға бағытталған ... ... ... жаңа ... ... ... түсінігі
мен ұғымы, білімі мен тәжірибесі артады, ... ... да ... ... ... ... ... жетіле
түседі. Оқу мен тәрбие процесінде оқушы ойлау операциясы арқылы ... ... мен ... ... білуге, адам баласының бай
тәжірибесін ... ... ... ... ... өз ... ... ол мұғалімнің, тәрбиешінің көмегімен беріледі, зерттелген ғылыми
мәліметтерді ... ... және ... да әдебиеттер арқылы қабылдап,
меңгереді.
Ойлау әрекеті негізінде оқушылардың дүниеге ... ... ... ... ... ... көшеді. Нақты ойлау - бастауыш
сынып жасындағы балаларға тән, абстракті ойлау - ... ... ... тән. ... оқушылардың ой-өрісі кеңиді.
Таным психикалык просецтерінің (түйсік, қабылдау, зейін, ойлау, сөйлеу
т.б.) дамуымен ... ... ... ... де (қабілет,
бейімділік, мінез) ... ... ... байланысты ойлаудың
қабылдағыштың, ... ... ... ... ... ... жақтары да жетіле түседі.
Іс-әрекет процесінде әр түрлі қиыншылықтарды жеңу үшін жеке ... өзін ... ... ... ... төзімділік сияқты ерік
қасиеттері пайда ... Ал ерік ... - ... ... бір ... мен ... ... адамның психикалық дамуы - бұл оның іс-әрекеті мен ... өсіп ... ... ... мен ... қоршаған ортаны жете
түсінуін, яғни, оның табиғи, әлеуметтік ортаға көзқарасы мен ... Ал сана ... - ... ... бейнелеуінің жоғарғы
формасы .
Сана адамның іс-әрекеті барысында пайда болады. ... және ... ... адам ... және ... әрекетіне қоршаған ортаға
жете түсінеді. Оның сана-сезімі дамиды. Дамудың нәтижесінде адамның сыртқы
көріністері байқалады. ... ... ... мен ... ... ... сезу, өздігінен жетілуге талаптану т.б. жатады.
Оқушы дамуына іс-әрекеттің ролі өте зор. Ол дамудың негізі. Іс-әрекеттің
түрлері: ойын, оқу, қоғамдық пайдалы ... ... ... оқу және
т.б. іс-әрекеттер.
Оқушылардың іс-әрекеттерінің ең басты және жетекші түрі - оқу. Ол алдын-
ала жасалған ... мен ... ... ... ... ... іске асырылып отырады. Сондықтан оқу басқа іс-әрекеттерге қарағанда
оқушылардың таным таным қабілетін дамытады, ... ... ... қалыптастырады. Оқудың барысында сыныптан-сыныпқа көшкен сайын
оқушының ой-өрісі кеңиді, білімі ... ... ... ... ... ... ... талпынады. Оқушы мектеп кезеңінде даму
жолынан өтіп, нақты білім, саналы тәрбие алады.
Адам баласының іс-әрекетінде процесс термині жиі ... ... ... ... ... т.б. Олай болса, оқыту процесі дегеніміз не?
Оқыту процесі терең, берік және дәл ... алу ... ... ... ... ... ... — бұл мұғалімен оқушылардың
мақсатқа бағытталған өзара әрекеттесуінің барысында шәкірттерге білім беру
міндеттерін шешу. Оқыту ... - ... ... ... бір ... 4/
Оқыту процесінде оқушылардың ақыл-ойы, танымы, практикалық шеберлілігі
мен дағдысы қапыптасады. ... ... ... үшін оның ... ... және ... олардың өзара байланысын жете
білу керек. Оқыту процесі жүйе ретінде ... ол ... ... және ... ... ... беру ... беру.
Оқу іс-әрекеті.
Оқыту әдістері.
Оқытудың материалдық құралдары,
Оқыту нәтижелері. /5/.
Білім - адамзаттың жинақталған тәжірибесі, заттар мен ... ... тану ... ... жеке адамнын тиімділігіне айналдыру
үшін, оны ойлау операциясы - талдау, салыстыру, жіктеу және жинақтау қажет.
Оқушы ойлау ... ... өз ... ... ... ... оқытудың негізгі ережесі, яғни оқушылардың таным іс-әрекетін
дамыту, оларды өз бетімен ... ... ... және жаңа ... ... ... /6/.
Іскерлік - алған білім негізінде оқушылардың практикалық әрекеті іске
асырылады. Білімсіз қандай болса да іскерлік мүмкін ... ... ... үшін ... ... білу керек. /7/.
Дағды - бұл қайта-қайта орындалатын практикалық ... ... тез оқу ... - ... ... ... нәтижесі.
Сонымен, оқу процесінде білімнің, іскерліктің және ... ... ... оқушылардың таным қабілетінің (ойлау, зейін, ес, қиял
т.б.) дамуына қиындық туғызады. /8/.
Оқыту екі жақты ... онда ... мен ... ... іс-
әрекеттері мен тәсілдеріне үйретеді. Бұл сабақ беру процесі. Оқушылар
сабақта турлі ... ... ... ... ғылыми
көзқарастары қалыптасады. Бұл - оқу процесі. Оқу - бұл ... ... ... ... ... ... ... формасы.
Оқыту процесінің қозғаушы күштері оқытудың барысында қойылатын таным
және практикалық ... мен ... ... білімі мен іскерлік
дәрежесі және ... ... ... ... Егер ... ... ... шамасы келмесе, онда қайшылық оқытудың және
дамудың қозғаушы күштері бола алмайды. Қайшылық қозғаушы күштері ретінде
пайда болу үшін ... ... ол ... ... ... ... шарт.
Оқыту процесінің өзіне тән функциялары бар. Олар: оқытудың білім беру,
тәрбиелілік, дамыту ... ... ... ... ... Л.С.Выготский мен
С.Л.Рубенштейн ұсынған тұжырымдамасы бойынша жеке адам ... мен ... ... ... мен ... ... ... салып отырады.
Оқыту дамыта және тәрбиелей отырып, жеке адамның таным-қабілетін
мақсатқа ... ... ... ... ... ... ... таным-қабілетін дамыту. /8/.
Дамытып оқыту - бұл оқушылардың таным іс-әрекеттерін барынша дамыту,
яғни олардың ой-өрісін дамыту, сөз ... жаңа ... ... табуға және
оны еркін игеруге үйрету. Дамытып отырудың міндеті. «Ең таяу ... ... ... - ... ... ... Ресей ғалымдарының ... ... ... ... ... ... ... мен пікірлері бар. Олардың идеяларының мәні мына
төмендегіге саяды:
1. Таным қабілетінің дамытуы-бұл барлық ... ... ... ... ... мақсаттылык іс-әрекеті.
2. Оқушыларға білім беру және объективтік шындықты тану мәселелері
жайындағы оқулықтың ... ... ... мен ... ... ... ... дайындығы, педагогикалық ... ... ... ... ... ... құралдарының
бірі /10/.
Оқу - оқыту процесіндегі оқушылардың іс-әрекеті.
Оқыту процесінің ... мен ... ... ал ... ... ... - танымдық іс-әрекетінің кездері кіреді:
таным міндеттеріне жете түсіну;
жаңа материалды қабылдау;
ұғыну - жаңа оқу материалдарын түсініп жинақтау процесі;
білімді, іскерлікті және ... ... және ... ... және ... практикада қолдана білу;
- оқушылардың жетістіктерін талдау, білімін, іскерлігін және ... ... ... ... ... болса, оны оқушылар өз бетімен ізденіп шешуге
тырысады, оқыту процесінің әрбір ... ... ... ... оқу ... ... әсер ... Әсіресе оқу
жүйесінде сөйлеу қабілетін меңгерудің және ... ... ... ... ... бағдарлама бойынша дамыту мақсатында баланы оқытудың
және дамытудың мынадай түрлері болады: біріншіден, ... ... ... ... ... оқи және жаза алу. Оқи білу де, жаза білу де- ... оның фонетикасына, таңбалануына, ... ... ... ... дағдылары. Үшіншіден, оқушылардың сөйлеу
мәдениетінің белгілі бір тапап деңгейіне сәйкес келуі, яғни, ол ... ... ие бол, ... да сол ... ... ... тиіс.
Қабылдау - адамға тікелей әсер ететін заттардың я құбылыстардың адам
санасында бейнелену процесі. Сабақ ... ... жаңа ... ... және ... басталады. Ал түйсік сананың ... ... ... ... әсер ... оның мида бейнеленуін
түйсік деп атайды. /12/.
Оқушыларды жаңа ... ... ... ... ... процесінде тікелей қабылдау арқылы немесе жанама түрде
мұғалімнің сөзі, эвристикалық әңгіме, оқулық арқылы іске ... - бұл ... ... ... ... ... ұғу, ... процесі, қорытынды шығару. Ұғыну процесінде оқылатын материал
терең ойластырылады, дәлелденеді және бекітіледі. /13/.
Бекіту- бұл ... ... ... ... ... ... Сабақта
жаңа материалды алғашқы бекіту қолданылды.
Білімді, іскерлікті және дағдыны практикада ... ... ... ... ... өз ... дамуына ауызша және
жазбаша жаттығу жұмыстарының түрлері мүмкіндік туғызады. /14/.
Сонымен оқыту процесінің звенолары ... ... ... ... ... асырылады. Егер олардың іс-әрекетінде мотив болмаса, онда
ол бейтарап процеске айналуы ... ... - ... ... ... ынтасын бейнелейтін әрекетіне ішкі талаптануы. Демек, мұқтаждық пен
ынта мотивация негізі болады. Оқушылар ... ... ... ... ... ... оқуға деген ынтасын көтереді).
Оқыту практикасында оқудың әр түрлі мотивтері болады. Олардың бІрі-
тікелей талаптанндыру мотивтері - бұл ... ... ... ... ... ... оларға қызықты, тартымды сабақ береді,
түрлі көрнекі және техникалық құралдарды т.б ... ... ... кабинеттерінде қызықты сабақтар өткізіледі. Осылардың
бәрі оқушыларды терең білім алуға қызықтырады, талпындырады.
Переспиктивті талпындыру мотивтері оқушының өзінің ... ... оның ... ... ... ... ... мотивтер:
а) мамандықты таңдап алуға байланысты шәкірттердің пәнге қызығушылығы;
б) келешек мамандыққа байланысы жоқ, ... ... ( ән, ... ... ... т.б ) Бұл жерде мұғалім оқушыны
белгілі бір мақсатқа ынталандыруы ... ... ... ... ... ... ... Іс- әрекеттің барысында сұраққа ... ... ... ... ... ... ... білдіреді, тырысады, тапсырманы табысты
орындағаны үшін қанағат ... ... ... практикалық мәніне
түсінеді.
Түрлі психологиялық - педагогикалық ... ... ... ... ... т.б ) мотивтерді екі топқа ажыратуға
болады:
1. Танымдық мотивтер :
а) оқушыларды жаңа ... ... және ұғу ... ... өз ... ... алу, оны іс-әрекетінде қолдана білу мотивтері;
2. Әлеуметтік мотивтер:
а) кең ... ... ... (оқуда белсенділік,
ынталылық, жауапкершілік және борышын сезу);
ә) тар мағынадағы ... ... ... ұжым ... ... ... ... бедел т.б);
б) ынтымақтастық әлеуметтік ... оқу - ... ... ... ... және ... жетілдіру. /16/.
Әлеуметтік мотивтер бұл дүниетанымның қалыптасуына, идеялық сенімге
негізделген борыш, ... ... ... көтеру мақсатында
мұғалім оқушыларға сынып және мектеп ... ... ... ... ... ... еңбек іс- әрекетіндегі
белсенділікті қажеттігін жете түсіндіре білу керек.
Мотивтер жас ... ... ... ... - адамның білімін, танымдық және шығармашылық қабілетін
дамытудың маңызды құралы.
Монолог сөз үнемі ... ... ... құрылады, бұл алдын ала даярлықты
тілейді;
Монолог сөздерге логикалық жағынан қатаң талаптар ... ... мен ... ... мағыналылығы мен түсініктілігі ерекше көңіл
бөледі);
Монолог сөз мәнерлі, адамға әсер ететін моменттерді (сөзді ... ... ... ... ... және монолог сөздер көбінесе беттің мимикасының өзгеруімен,
ымдау сипатындағы түрлі ... ... ... ... ... ... ... етумен қатар, оның өзімізге де, жұртқа да
түсінікті болуына жағдай туғызады. ... ... ... ... аса ... ... жоқ. Адам мұны көмекші құрал ... ... ... ... ... және ... түрлерінде де) актив және
пассив сөздер ... ... ... ... жиі қолданылатын сөздер.
Пассив сөздер тілімізде сирек ... ... ... ... ... ... Мұндай сөздерге көбінесе ғылыми-техникалық
атаулар және ескірген сөздер жатады. Актив сөздің мол болуы ... ... ... ... ... Егер ... адамдардың актив
сөздері орта есеппен ... ... ... ... мен ақындардың,
ғалымдардың актив сөздері 10000-13000 сөзге жетіп отырады. ... ... қоры 12000 дам ... /17/.
Сөйлеудің ерекше бір түрі — жазбаша сөйлеу. Жазбаша сөйлеу арнаулы
әдістер ... ... ... ... Мұны ... ... ... Жазбаша сөйлеу адам баласы хат танырлықтай дәрежеге жеткенде,
ауызша сөйлеудің біршама дамыған кезінде ғана ... бола ... ... ... ... ... адамның қасында сөйлесетін адам болғандықтан, мұнда ешбір ым-
ишара қолданылмайды.
Жазбаша сөйлеудің логикалық жағына аса қатаң талап қояды.
Мәселен, ... ... ... ... ... адам ... ... тырысады, көп ойланып, толғанады. ... ... ... ... ... ... де ... ескеріледі.
Жазу кезінде адам қатты зейін қойып, әр сөзін ойлап құрастырады, мағыналы
сөз іздейді. Бұл үлкен ой ... ... ... адам ... ... таныстарына хат арқылы ойын
білдіргенде осы жағдай байқалады. Жазбаша сөйлеудің түрлері мен ... ... ... ... ... ... ... көркем әдебиет, іс-
қағаздық т.б. сөздер.
Сөйлеудің жеке бір түрі - ішкі ... Ішкі ... деп ... ... дауыстамай-ақ сөйлей алушылықты айтады. Әр ұлттың
өкілі қандай бір ... ... ... да, ... өз ... ... кезде адам ішкі сөйлеуді ... Ішкі ... ... ... ... ... Оны адам ... ойлау әрекетінің
ішкі мақсаты үшін пайдаланады. Ішкі сөйлеуді сөйлеу аппараттарының ... ... ... ... ... оның ... жөнді еленбейді. Тек тиісті
аппараттармен зерттегенде ғана сөйлеудің осы ... де ... орай ... ... ... Ішкі сөйлеу жөнінде
И.М.Сеченов былай дейді: «Бес ... ... ойы ... ... ... немесе тіпті тілдің қозғалуы, еріннің жыбырлауымен ... өзі ... ... да (тек ... ... ... ... жиі
кездеседі. Мен тіпті өзімнен де білемін: ... ... ... күйінде тілсіз сөйлеумен, яғни ауыз ... ... ... ... қоса ... өте жиі ... Барлық жағдайда да
басқалардың алдында бір ойға баса назар аударғым ... оны ... ... айтып аламын. Ішкі сөйлеу өте қысқа, икемді болып келеді. Өйткені
адам әр кез өз ойлауының мазмұнын ... ... ... ... ... ұзақ ... жасап жатудың қажеті де болмайды» \18\.
Жалпы білім беретін мектеп бағдарламасында тіл дамыту жұмысына ... ... ... ... жас ... ... мәні бар ... материалдары әр сынып оқушыларының жас
ерекшелігіне ... ... ... ... ... олардың ой-өрісін
жетілдіру мақсаты көзделген, сондай-ақ бағдарламада тіл ... ... ... шығарма, диктант сияқты жұмыс ... ... ... ... тілін оқытуға байланысты тіл дамыту жұмысын ... ... - ... ... жазып, оқушының ауызша және жазбаша ойын
грамматикалық және стилистикалық жағынан дұрыс ... ... ... ... дамыту жұмысын негізінен, мынадай төрт бағытта жүргізіледі: бірі
–мәдени, әдеби сөйлей білу нормаларына үйрету, яғни ... ... ... оқушыға мәнерлеп оқу дағдыларын қалыптастыру. Екіншіден,
лексикалық жұмыстар жүргізу арқылы оқушының сөздік ... ... ... және ... ... ... ... беру көзделеді.
Үшіншіден, жаңа сөздер үйрету, сөздерді үйрете отырып, жаңа сөздер ... ... ... сөз бен сөздердің байланысын, сөйлем құратынын
үйрету, сөйлемнің құрылысын білдіру арқылы ... ... ... Төртіншіден, оқушының ойын жазбаша дұрыс, сауатты жаза, әрі ... ... ... ... - дейді Б.Құлмағанбетова. /19/.
Осы тұрғыда ұлы дидакт К.Д.Ушинскийдің мынадай пікірін айтуга болады:
«Ана тілін ... ... ... - ... тумыста «сөз
дарындылық» қабілетін дамыту, екіншіден - ... ана ... ... ... ... - ... сол тілдің лексикасына, оның
логикалық жүйемен құрылған грамматика заңдарына ... ... ... әр ... ... ... оның ішінде қазақ
тілін оқыту әдістемесінің теориялық негізі болып ... ... ... ... тіл дамыту жұмысы да мынадай дидактикалық принциптерге
негізделе жүргізіледі.
1. Сөйлеу мен ... ... ... ... ... тіл мен ... бір-
бірімен байланыста екенін ұғады. Тілсіз ойлаудың болмайтынын, әр бір ой тіл
арқылы ғана көрінетінін, яғни ... ... ... ... ... ... принцип арқылы оқушының ойлау әрекетін дамыта отырып, түрлі ... ... білу ... қалыптасады, яғни бір нәрсені екінші
затпен салыстыру, талдау, жинақтау, қорытындылау, жүйелеу, белгілі затты
белгісізбен ... ... ... ... ... нәтижесінде ой
арқылы білім жүйелерін меңгереді.
Мұғалім бұл принципті ... ала ... ... ... ... мұқият қарастырып, әр тақырыпты оқытуға байланысты түрлі
тапсырмалар беріп, оны оқушы қалай ... одан ... ... ... ... ... орындауда неге сүйенді, қандай ойлау әрекеттерін
жасады деген мәселелерге көңіл бөледі. ... ... іске ... ... ... - оқушылардың орфографиялық ережелерді саналы меңгеруін
қалыптастырып, дұрыс сөйлей білуге, сауатты, қатесіз жазу дағдысын беру.
Мысалы, ... мен ... ... ... ... ... мен ... ... ... ... бар ( ше ара, кө ала). Осы ... ... ... ... көп қате ... ... сездерді қатесіз
жазу үшін түрлі ойлау әрекеттері іске асырылады. Тіл ... ... ... тәрбиелік маңызы да бар.
2. Тіл дамыту жұмысында ауызекі сөйлеу мен жазба тілінің ... ... де ... орын ... Адам ... сөйлеу арқылы
тікелей қарым-қатынас жасайды. Сөйлеу тілі арқылы адам екінші адамның сөзін
естиді, тыңдайды, онымен пікір ... Адам ... ... ... ... ... құралдарын пайдаланады. Мысалы, мақал-мәтел, теңеу,
салыстыру, әсерлеу, сөзге екпін түсіріп ... ... ... ... ... т.б. ... арқылы сөйлеу процесінде екінші адамға ойыи жеткізеді.
Сондай-ақ, ауызекі сөйлеу ... адам ойын жай ... ... ... ... ... айқындауыш, оқшаланған мүшелерін, құрмалас
сөйлем түрлерін үнемі қолдана бермейді.
Ал, жазбаша ... - ... ... ... іске ... ... тілінде адам ойын жай сөйлеммен де құрмалас сөйлеммен де бере ... ... ... тілінде белгілі жүйелі ... ... ... ойын ... ... тілдегі түрлі жалғау, жұрнақ, ... ... ... ... теңеу, салыстыру сиқты тілдік құралдарды
пайдаланады.
Ауызекі сөйлеу тілін жақсы меңгерген, оған жаттыққан оқушы ойын ... ... әрі ... бере ... ... бұл екі процесс бір-бірімен
бірлікте, байланыста қаралғанда, жүргізілгенде ғана дұрыс нәтиже береді.
3. Тіл дамыту жұмысын грамматика, орфография, ... және ... ... принципі де ерекше орын алады.
Оқушының ауызша және жазбаша тілін дұрыс ... ... ... ... тыныс белгілерін дұрыс қоюдың, көркем әдебиетті
көп оқудың үлкен мәні бар. ... ... ... тілі сабақтарында
үйретілген ержеге сай ... ... ... ... тыныс белгілерін
дұрыс қоя білудің жолдарын көрсетіп, көркем ... көп ... ... оның ... ... отыруы қажет.
4. Тіл дамыту жұмысын стилистикамен байланысты жүргізу принципі де басты
орын алады. Стилистикамен жұмыс ... ... ... ... ... ... түрлерін жақсы меңгерген оқушы тілдің морфологиялық ... ... ... ... және ... қызметтеріндегі
өзіндік ерекшеліктерді ажыратып, күрделі сөз тіркесінің құрамын негізгі
және ... ... ... ... ... ... жазуы қиын
орфографиялық ережелерді меңгертіп, дұрыс, сауатты жазуға ... ... ... ... ... БАҚЫЛАУДЫҢ
ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ
1.1 ОҚЫТУ ПРОЦЕСІНДЕ БІЛІМДІ БАҚЫЛАУДЫҢ МАҢЫЗЫ
Оқыту процесінде оқушылардың білім, ... ... ... алу, ... аса ... бөлігі болып есептеледі. Мұғалімнің ... ... ... ... білуі көптеген жағдайларда оқу тәрбие ... ... оң ... Ол үшін ... ... оқу ... меңгеру
дәрежесін сапасы мен ... ... ... ... тиіс. Бұл бағытта
оқушылардың сабақтар жүйесінде білім, білік, дағдыларын есепке алу, бақылау
мен бағалаудың орны ... ... ... ... білімді
меңгерудегі, сапа, біліктілік пен дағдының қалыптасу дәрежесі анықталады.
Осы тұрғыдан ... ... ... ... алу және ... ... және практикалық талдау жасаудың маңыздылығы ерекше.
Бақылаудың тақырыптық түсін ... ... ... У.С.Березняк, В.И.Иващенко, А.Қ.Исаков, ... ... ... ... ... талдаған.
Бақылауды ұйымдастырудың жекеленген әдістемелік ... ... ... ... ... ... талдау
жасаған. Осылардың негізінде қаралып отырған ... ... ... ... ... зерттелген деп қортынды шығаруға
болады. Себебі «есепке алу» «бақылау» ұйымдастырудың ... ... ... ... ... ... мен ... анықталған.
Екіншіден, оқыту сапасын тексерудің «5» балдық жүйесі ... ... ... ... ... жағдайда дұрыс көрсетпейді.
Ондағы негізгі кемшілік оның ... ... ішкі және ... ... ... ете алмауында, соның нәтижесінде оқыту процесінде
сапасын арттыруда ... ... ... ... ... ... Жоғарыда
айтылған тұжырымдамаларға сүйене отырып, білім, білік пен ... ... алу, ... мен бағалаудың теориялық талдауы мен практикада қолдану
тәжірибесі арасында әлі де болса ... бар ... үй ... беру ... және ... ... процесі жүйесінде қарастырмайды. Соның нәтижесінде оқушының ... ... ... жасау түрлері кең көлемде тартылды. Ол бір
жағдайда ... ... ... ... ... екінші жағдайда, оқу сапасының төмендеуіне кері әсерін тигізді.
30-жылдары білім, білік, дағды нәтежесін ... ... ... және ... ... ... ... аударыла бастады.
40-60 жылдары бұл ... ... ... ... мен практика
тәжірибесін жинақтау жұмыстары қолға алынды.
Онда білімді бақылау ... ... ... ... Оқушыларды бақылау: әрі оқыту, әрі ... ... оны ... ... ... ... ... дұрыс шешудегі оң қадам 70-жылдары ... ... ... ... мен ... ... ... институты
қызметкерлерінің зерттеулері негізінде бастама алды. ... ... ... ... ... және ... ... қызметі
айқындалды.
80-жылдардан бастап оқыту нәтижесін есепке алу, ... ... ... мен қызметінің дидактикалық әдістемелік негіздерін талдап, жасау
қолға алынды. Оның ... ... ... ... ... ... ... алуды қатаң және тәртіпке ... ... ... ... ... ... ... «Білік», «Дағды» деген ұғымдарды мағынасын анықтап алатын
болсақ, педагогикалық әдебиеттерде бұл түсініктердің біркелкі ... ... ... ... білу ... ... оның адам санасында елес,
ұғым пікір, ой-тұжырымы, теория түрінде сәйкесті көрінісі. Шынайы білім -
танудың нәтижесі, қоғамдық - ... ... ... және ... жеткізілген. Білім арқылы жеке адам ... және ... ... жақтарын зерттейді, түсінеді, ұғады. [3]
Білім - оқыту мазмұнының негізгі элементі. Ол заттар мен құбылыстарды
табиғат пен ... ... ... танудың нәтижесі. Білім -
фактілер, ережелер қортындылар, заңдылықтар, идеялар, теориялар ... ... ... ... ... ... ... тәжірибе.
Бұл адам санасында түсініктер ұғымдар түрінде бейнеленеді. [4]
Білім жеке ... ... ... ... ынта ... ... ... асады. Білім деген ұмтылу, іс-
әрекет, сезім ... ... ... ... оны тәжірибеде
қолдану арқылы қалыптасып, іске асады. Білім теориялық, ... ... ... ... ... ... іске асқан, қолданысын тапқан білім. Ал біліктіліктің психологтар
анықтаған анықтамасы бойынша ... ... мен ... ... ... ... бағытталған ерекше қызметі деп көрсетілген.
Ю.Н.Бабанский қандайда болсын қызмет тәсілін ... ... - ... деп
атаған. Бұл анықтама мына жүйеге негізделеді. Оқу ... ... ... ... арқылы іске асу әдісін меңгеру - білік. [6]
Дағды - оқушылардың белгілі бір міндеттер мен ... ... ... негізінде орындалатын әрекеттер комплексі.
Сондай-ақ дағды бірнеше рет қайталанған ... ... ... еңбектерінде дағды біліктен бұрын
қалыптасады ... ... ... Оқушының күрделі іс-әрекетті әр түрлі
жағдайда орындау үшін ... бар ... мен ... ... түрде
пайдалануын білік деп анықтайды.
Қандай болсын білікті, дағдыны оқушы іс-әрекет үстінде, басқа ... ... ... ... ... ... ... өз бетімен
атқаратын іс-әрекетке ұласады.
Қазіргі уақытта Қазақстанда білім берудің өзіндік ұлттық ... Жаңа ... ... ... орынға баланың білім, білігін,
дағдысын білім алу ... ... ... отыр. Оқушылардың білім, білік,
дағдыларын меңгеруін жетілдіру, ой-өрісін ... ... ... ... ... ... сияқты қағидаларды жетекші орынға шығарады.
Ендеше қазіргі кезеңде оқушыға тек жаңа білім жүйесін берумен шектелмей,
оның оқуды және оған керек ... ... ... ... ... ең алғашқы міндеті - оқушылардың білім, білік, дағдыларын
есепке ала отырып, оларды өз бетімен ... ... ... де, әлі де ... ... ... ... дағдыларын есепке ала
отырып, оларды күнделікті бақылау-бағалау бес балдық жүйеден аса ... ... ... бақылау мен бағалаудың жаңа түрлері мен ... ... ... Адам ... ... бір ... бір ... түрде бағытталып отырады. Еңбекте болсын, оқуда болсын, адам алдында
бір ... ... ... бір нәтиже шығаруға тырысады.
Дағдылану еңбектің түрлі салаларында өте үлкен орын ... Ал ... ... ... адам ... дағдыларды меңгермесе, өзінің істейтін
жұмысының тетігіне жете алмайды, жұмысын дұрыс ... ... ... ... әр уақытта күнделікті істейтін жұмысына шамадан тыс көп
жігер, көп күш жұмсайтын болады. Егер ... мен ... ... де өздерінің ... ... көп ... бар ... ... ... Егер ... шахтаға
түсірсе, мұғалім жұмыстың тетігін білмегендіктен, шахтёр күніне 150 ... ... ... ... күніне бір тонна көмір табуы қиын болар
еді. Дағдыланудың педагогикалық процесте алатын орны ерекше. Егер оқушы ... ... ... есеп ... тағы басқаларға машықтана алмаса,
олар жақсылап оқи да, ғылым негізін меңгере де алмас еді.
Дағдылану - соқыр ... және ... ... ... ... ... ... салыстырғанда адамның жеке басының
тіршілігінде пайда болатын қылықтар.
Дағдылану - ... ... бір ... ... ... дәл ... ... басынан өткізген адамның бұрынғы
тәжірибесіндегі әдеттермен байланысып, жүзеге ... ... ... күші ... да ... ... ... асып отырады. Бірақ барлық дағдылану автоматизм тәрізді деуге
болмайды. Кейбір өте ... ... ... ақыл-оймен байланысты,
автоматизм түрде әрекет етпеуі де мүмкін.
Дағдылану бір қалыпта өзгермей тұратын әрекет ... Егер адам ... ... ... жаттығу, қайталау арқылы атқаратын
болса - сол әрекетін басқа әрекеттерге де көшіре алады.
Мысалы, адам әр уақытта оң ... ... сол ... еш ... жазбаған
болса, ол сол қолымен де жаза ... ... өте ... ... ... жекелеген мысалдар келтіруге болады. Мысалы, мылтықты жақсы ататын
құрал ету үшін, әуелі оның бірнеше жалқы, жеке бөлшектерінің ... ... ... ... Адамда заттарды еске түсіру дағдылануы көп болса,
оның әрекеті соншама жемісті болмақ. Дағдылануды ... ... ... ... ... орын ... Көбінесе біз кейбір
әрекеттерді қайталап дағдылануды үйренгенде, ол ... неге ... біз неге оған ... оның қандай пайдасы бар, оны қалайша атқару
керек деген мәселелердің ... ... ... ... өткізіп
отырамыз. Бұл жағдай адам баласында дағдыланудың пайда ... ... өте ... екендігін көрсетеді. Дағдыланудың физиологиялық
негізі адамдағы шартты рефлекстердің ... ... ... ... ... ... шарларының әрекеті Дағдылануды
сипаттарына қарай екі түрге ажыратуға ... ... ... ... дағдыланулар.
Автоматизм дағдыланулар оқыту, үйрету арқылы пайда болатынын бірақ
әрекет қатар адамның зейінін ... ... ... ... ... ... т.б. ... айналған дағдыланулар өздігінен әрекет етіп,
адамның ... ... оның ... ... ... мұндай
жағдай психикасы ауруға шалдыққан адамдарда болады. Мұндай әрекетер адамның
кейде өте шаршағандығынан, зорыққандығынан, я ... бір ... ... ... ... қимылдар жатады.
Түнде ұйықтап жатып, тұрып кететін «лунатиктердің» әрекеттері ... Олар ... ... ... ... ... қалай жүріп-
тұрғандығын білмейді. Ондай адамдарды ... ... ... ... жүрген жөн, бірақ оятам деп әрекет жасамау қажет. Себебі ол бір
дегеннен шошып, оянып кетіп, жүрегі ... өліп ... ... ... ... ... де қосуға болады. ... ... да, ... да бар. ... ... пайдалы әрекеттерді
сіндіріп, пайдасыз, зиянды әрекеттерді үйретпеу жағын көздеу керек. Мысалы,
әдеттерге ерте тұру, ... ... ... ... тапсырмаларды уақытында
орындау, жұмысты жақсы істей білу, т.б. жатады. Дағдылануды сипаттарына
қарай тағы да ... ... ... Оиың бірі - ... дағдылары; екіншісі
интелектуал (ақыл-ой) дағдылары. Дене қимылы арқылы ... ... ... ... ... ... билеу, конъкимен сырғанау
т.б. Дағдыланудың бұл ... ... дене ... ... ... ... адамның ақыл-ойымен байланысты. Мысалы, оқу
үстінде шәкірттерді есепті дұрыс, әртүрлі жолдармен шығара білуді ... мына ... ... ... отырады деуге болады.
Дағдылану жылдамдығы біреше себептерге байланысты: егер дағдыланатын әрекет
өте қиын болып, ... ... бір ... ... ... ... ... 2) Адам әрекетке дағдылануда өзіне қатысты
тәжірибесінде болған ... ... оған ... ... ол ... ... ... 3) Оқыту, үйрету әдісі, жеңіл, әсерлі
болса адам дағдылануға тез үйренеді; 4) Егер ... ... ... ... ... тез ... алмайды. Кейбір мұғалімдердің сыныбындағы балалар
хат ... тез ... ... тез, ... ... ... болады. Ал,
кей мұғалімдердің үйрету әдісі көңілдегідей болмағандықтан, бала ... тез ... ... қате ... ... ... ... алмайды.
Дағдылану кезінде оның нәтижесі әркез ... өсіп ... ... ... ... ... де ... Оның бірнеше себептері бар, оларды
объективтік және субъективтік себептер деп бөлуге болады. ... ... оқу ... өне бойы ... бола ... т.б. ... ... дағдының қалыптасуына көп әсерін тигізеді. Немесе субъективтік
жағынан көбіне физиологиялық ерекшеліктері нашар ... ... ... мүмкін.
Дағды - әрекеттің адам бойында орнығуы әрекетке ең алғаш кіріскен кезде
адам олақ, басы артық көптеген ... ... ... бала ... ... бастаған кезде қаншама қимыл-қозғалыстар жасайды. Атақты
физик М.Лауэ оқу, білім жөнінде айта келіп, ... - ... ... ... бойында сақталатыны», - дейді. Бұл сақталып қалатын не?
Ол - ... ... ... ... және қабілет. Міне нағыз білім осылар!
«Дағды, - деп ... ... ... ... ... ... ... көрінеді, ал сонан соң әрекеттің автоматталған тәсілі
ретінде қызмет атқарады. Қандай да болмасын дағдыға бала ... ... ... ... ... Бала үлкендерден естіген іс-әрекеттерін
көріп, бақылап оған еліктейді, кейін оны өзі ... ... ... ... ... беріктігі - дидактика принциптерінің бірі. Білімнің
саналы және берік меңгерулері арасында принципті үйлесімділік бар. ... ... ... берік әрі саналы меңгеруі үшін үйретілетін
білімнің мазмұны, тілдің құрылысы ғылыми тұрғыдан ... ... ... ғана ... әрі ... әрі берік меңгеріледі. «Білім негізі ... деп ... ... ... ... ... ұғым беру ... өзінде-ақ басталады Бұл кезеңде дыбыс белгілі заттың атауында,
белгілі бір ұғымды танытуда сөздің ... ... ... және ... оның ... ... түсіндіріледі. Осы мағлұмат ... ... ... ... ... ... ... деген ықшам ережеге
айналады. Бұл ереже төртінші класта дыбыс туралы ... ... ... ... ... ... процесінде білім, білік, дағдыны бақылау өте
маңызды деп қарау керек. Өйткені бастауыш сынып оқушыларды ... ... ... ... білім нәтижесін бақылаудың ең оңайынан бастап,
күрделілендіріп отыру қажет. Сонда әр ... өз ... ... ... ... оны таразыға салып, тиімді жағын ойластыра бастайды. Өзін-
өзі бақылауға ала бастайды, ... де, ... да сын ... ... Жаңа ... ... сай ... бақылау түрлерін қазақ
тілі сабағында әр тақырып бойынша, көлемін сәл үлкейтіп ... ... ... т.б. ... етіп, баланы жалықтырмайтындай тексеру түрлерін
өткізуге болады. Тест ... ... ... ... ... ... ... және
оны пайдалану жолдарын да білгені шарт. Тестілеу арқылы арнайы ... ... бұл ... ... соң ... де, ... келесі сабақта өтілетін тестілеуге іштей дайындалып ... ... ... ... ... үнемі тексеруден кейде баланың
қызығушылығы кемуі мүмкін.
«Сапа» ұғымы екі ... ... ... - ... екіншісі - оқушының сұранысын қанағаттандыру (бұл 12 жылдық
оқуға ауысудың бағдарламасында ескерілген ереже).
Бағалау - ... ... ... ... дұрыс орындау
нәтижесін, білімнің, біліктің және дағдының сапасын анықтау. Мектептің
бастауыш сатысындағы оқу ... ... ... ... оқу ... ... ... стандартпен оқу бағдарламасына сәйкестігін
тексеру, олардың білімді меңгеруіндегі кемшіліктерді ... оны ... ... ... бақылау.
Мониторинг түсініктері: байқау, сынау, сараптау, жетілдіру.
Бұлар «Оқушы-оқытушы» қатынасындағы ынтымақтастық, бірлігін ... ... ... ... ... басқару сияқты ... ... ... етеді. «Оқушы - оқытушы» жүйесіндегі үздіксіз бақылау
нәтижесінде оқушыны білімсіздіктен ... ... ... ... ... ... берудің мазмұны мен мақсаттарын өлшейтін өзіндік
құрал ретінде қарастырылады. Бастауыш білім мазмұнын игергендігін ... ... ... ... деңгейде игерілген білім көлемі
арқылы жүзеге асады. Білім мазмұнын ... және ... ... ... ... ... жалпы орта білім берудің мемлекеттік
жалпыға міндетті стандарттары жасалып, ... және ... оқу ... Оқу ... (1-4 ... ... ... БІЛІМ БІЛІК ДАҒДЫНЫ АНЫҚТАУДАҒЫ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ
БАҚЫЛАУДЫҢ ТҮРЛЕРІ
Педагогика ғылым саласында білім, білік, дағдыны ... ... кең ... ... ... ... ... күнделікті, оқтын-оқтын қортынды деген пікірлер ... ... - ... ... ... қортынды және емтихан
деген көзқарастарын білдірді. ... ... ... ... ... ... ... келген. Профессорлар Ж.Б.Қоянбаев,
Р.М.Қоянбаевтың ... ... ол ... тараулар бойынша
оқтын-оқтын және қортынды бақылау деп бөлінген.
Бақылау - бұл ... ... және ... ... функциясы. Бақылаусыз жеке адамның дамуы мен қалыптасуын
басқаруға болмайды. Бақылаудың психолгиялық, педагогикалық мәні ... ... ... ... ... ... күшіне, қабілетіне сенім
білдіру, оқушылардың оқу тапсырмасын нәтижелі етіп орындау үшін ынталандыру
және іске ... ... ... ... ... ... ... құрмет сезімін
білдіруі тиіс. Егер кейбір оқушы тапсырманы орындауда қате жіберсе, оған
дөрекі, өрескел сөздер ... ... ... болмайды. [8]
Сабақтың барлық кезеңдерінде бақылаудың мазмұны оқушыларды ... және ... ... дамыту болуы тиіс. Бақылау
процесінде оқушылардың алған білімді игеруі және ... етуі ... ... ... ... ... ... алуы өте қажет. Осыған байланысты
бақылаудың бірнеше ... ... ... ... ... оқу
бағдарламасындағы белгілі тақырыптар бойынша өткізіледі. Сабақтың тақырыбы
және әрбір кезеңдері негізінде ... ... ... ... ... ... ... мұғалім жаңа тақырыптың кейбір басты
мәселелерін ... ... оқу ... толықтырады, кейбір
ұғымдарды, анықтамаларды, ғылыми тәжірибелерді оқушылардың ... ... ... ... ... ... тоқсанның аяғында оқу
бағдарламасының тарауын оқып болғаннан кейін беріледі.
Қорытынды бақылау барлық пәндер бойынша жыл аяғында өткізіледі. ... ... және ... ... ... ... есепке алынады.
Оқушылардың жыл бойында алған теориялық және ... ... ... және ... ... ... ... болады. Емтихан және
жылдық үлгерім бағаларынан педагогикалық кеңестің шешімі ... ... ... Бақылау әдістері арқылы оқушылар жұмысының тиімділігі
мен ... ... кері ... қамтамсыз етіледі. Оқу процесін
компьютерлендірудің жедел қарқынмен дамуы ... ... ... ... сапалық сипаттау жүйесіне көшуге мүмкіндік туғызып отыр.
Ағылшын тілінде «Роіnt rаtіng» деп аталатын бұл жүйе ... ... ... үстінде, сондай-ақ аралық және қортынды бақылау жұмыстары
кезінде ... ... ұпай ... есептеліп, бір ортаға жинақталады.
Бақылау түрлерінің біріне тестілер де ... ... ... ... өз
жұмысының жетістігі мен кемшілігін анықтайды, осы күнделікті әр кезеңдегі
бақылаудың нәтижесінде жоғарғы нәтижеге ... ... ... ... ... ... т.б
дидактиктердің және басқа да әдіскердің еңбектерінде айтылмыш екі ... ... ... ... ... ... - бұл ... оқу-
тәрбие алу үрдісінід деңгейін көрсетті Оқушы программаны ... ... ... ... ... екі ... ... мұғалім бағалаушы, оқушы бағаланушы.
Бағаланушы пікірін, ойын ... ... ... ... ... ... баға ... жатқан мәселені терең біледі, берген сұрағына
айтылатын жауаптың моделін ... ала ... ... оған ол ... ... болып қалған, ешқандай қиындығы жоқ, сондықтанда оқушының
жауабын бағалауға бағалаушы ... ала ... ... ... кең ... ол
тек баға қоюмен ғана шектелмейді, ауызекі пікірден және баға қоюдан тұрады.
Профессор ... ... - баға ... ... ... ... қортындысы, шартты формальды түрі екенін айтқан.
Оқытудың негізгі ... ... ... ... ... ... ағымдағы бақылау, аралық бақылау, ... ... үш ... ... ... ... ... бақылау - оқыту процесінде күнделікті қолданылады және сабақ
барысында оқушылардың оқу-танымдық әрекетіне басшылық жасайды. Ол ішкі ... ... ... ... ... ... ... Соның
негізінде оқушылардың келесі оқу әрекетіне ықпал етеді. Күнделікті бақылау
мұғалімнің жалпы немесе жекелеген ... ... ... ... бақылау
жасау көмегімен жүргізіледі. Бақылаудың бұл түрі оқушылардың сынып немесе
үй тапсырмаларын өз ... ... ... ... мен берілген
тапсырманы орындауға деген олардың қызығушылығы және жауапкершілік сезімін
ынталандыруда үлкен ... ие ... ... бақылау оқу
бағдарламаларындағы белгілі тақырыптар бойынша өткізіледі Сабақтың ... ... ... ... оқушылардың білімді, іскерлікті, дағдыны
игеруі тексеріледі. Сонымен бірге ... жаңа ... ... ... ... сабақтардағы материалдармен толықтырады, ... ... ... ... ... есіне салады.
Күнделікті бақылау немесе ағымдағы бақылаудың бұл түріне әр сабақта
күнделікті жүзеге асатын бақылау жұмыстары жатады. ... бұл ... ... ... тест ... жауап беру, қысқа-қысқа жазба
жұмыстары, баяндама, есеп беру, лекция немесе арнаулы ... ... ... Бұл оқу материалдарының белгілі бір бөлімін ... ... ... ... ... ... ... лексика бөлімдерін,
сөз таптарынан зат есім, сын ... сан ... ... ... көлемді
тақырыптарды, оқыту әдістемесінің әр тарауын өткеннен ... ... ... жүргізілетін бақылау жұмысы. ... ... ... ... ... 10-15 ... ... бір аралық бақылау
жұмысын алу қарастырылады.
Бақылаудың бұл ... ... ... және ... ... ... жаттығу тапсырмалар, тестілер.
Қортынды бақылау - барлық пәндер бойынша жыл аяғында өткізіледі. Бақылау
процесінде тақырыптық және тарау бойынша бақылау нәтижелері есепке ... жыл ... ... ... және ... білімдері
анықталады. Сондықтан қортынды бақылаудың негізі емтихан және ... ... ... ... ... мен ... ... бағаларынан
педагогикалық кеңестік шешімі бойынша қортынды бағалар шығарылады. Бақылау
әдістері арқылы оқушылар жұмысының тиімділігі мен ... ... ... ... етіледі. Бақылау әдістеріне ауызша, жазбаша және
графикалық бақылау әдістері жатады. ... ... ... орындау ең
алдымен бақылаудың сенімділігін, оқыту процесінде өздерінің алдында тұрған
міндеттерінің орындалуын ... ... ... әр ... ... ... болмауына кепілдік жасайды.
Оқушылардың білім, білік, дағдыларын бақылау бағалау - педагогика ғылымы
мен практикасында белгілі бір әдістерді қолдану ... ... ... ... ауызша баяндау, (әнгіме, жеке-дара, ... ... ... (диктант, шығарма, кесте, ... ... ... ... ... ... орындау, тәжірибе жүргізу).
Машиналы бағдарламалар (бақылау карталарын, ... ... ... ... ... ... оларды түзеу, оқудағы өз
жетістіктерін бағалау, соған сәйкес балл қою).
Оқыту процесінде бақылаудың фронтальдық, топтық және дербес
формалары қалыптасқан. Оның ... ... ... ... ... (жаппай бақылау) жағдайында барлық оқушыларға
сұрақтар ... ... ... ... ... ... ... оқушылар арасында ынтымақтастық, жолдастық
сезім пайда болады. Бір-біріне сұрақтар қойып, жауаптарын толықтырады,
орындалған ... өз ара ... іске ... ... бірігу іс-
әрекетінде құнды мотивтер қалыптасады. Топтық бақылауда белгілі ... ... ... ... ... ... [1]
Бұл әдістерге қарғанда бағдарламаны ... ... ... бар. Олар ... және ... ... ... бөлінеді.
Машинасыз бағдарламалар бақылау әдістері бойынша перфокарталар ... ... ... оқушылардың теориялық және ... ... ... ... және ... беру ... бөлімі бойынша
20-25 сұрақтар дайындап, әрбір сұраққа вариантты, жауаптың мазмұнын жазады,
олардың ... бір ... ғана ... ... Қалған сұрақтар варианттары
дәл емес, толық немесе ... ... ... ... келеді.
Бақылаудың тағы бір бөлігі, кейбір жағдайда тапсырмалар түрі (жазбаша
бақылау жұмысы, тестілтк жұмыс, ... ... ... т.б.) ... оқушылар әрекетінің бірі болып (баяндама, ... ... ... ... ... ... т.б.) деп ... бақылау ғылыми дәлелденген, тәжірибеде қолданылған принциптер
негізінде ... ... ... ... жеке ... және ... Әділдік, шындық (білім сапасының
нақтылығы, баға ... мен ... ... ... бұл ... болдырмауды көрсетеді.
Жүйелік, бірізділік - әрбір сабақ, тақырып бойынша ... ... ... буындарымен байланыстыра қаралып, оқыту процесінің барлық
кезеңдерінде бақылау жүргізуді көздейді: түйінді сұрақтар бойынша ... ... ... ... ... бойынша балл қою т.с.с.
Жеке дара қатынас. Әрбір оқушының ерекшелігін бақылау (оның қабілеті,
бейімділігі, денсаулығы, оқу әрекеті, т.б.) ... ... Оқу ... барлық бөлігін қамтиды,
оқушылардың теориялық білімдерін, интеллектуалдық және практикалық дағдыны,
бақылауды қамтамасыз етеді.
Дифференциалды қатынас. ... ... ... жекелеген білімдерін,
сонымен бірге, оқушылардың жеке дара қасиетін ескеріп, ... ... әр ... ... мен ... ... әдеп сақтауын
талап етеді. Оқыту процесінде ... ... ... өте ... ... ... олардың оқу бағдарламасы материалы мен ... ... ... ... ... алуын қамтамасыз етеді. Өзін-өзі тексеру
арқылы оқушылардың ... ... ... ... орындаған жаттығу, есеп
шығару және тәжірибе жұмыстарының нәтижесін бағалайды.
Зачёт (сынақ) - қортынды бақылаудың айрықша түрі, ол белгілі бір ... ... ... ... оқу ... ... өн бойында мұғалім
қолданған тексерудің барлық түрлерін ескере отыра қойылады. Ол ... ... ... және ... ... білік,
дағдыларды жүйеге келтіру, тереңдету міндеттерін ... - ... ... қортынды бақылаудың арнаулы формасы.
Оқушылардың білімін ... және бір ... ... оларды оқу жылы
бойына оқуға ынталандырады, оқу ... ... ... ... Жаңа материалдарды пысықтау кезеңіндегі өз бетінше жұмыстарды
ұйымдастырудың дидактикалық негіздері.
Жаңа түсінікті қалыптастыру процесінде оқушының ... ... жаңа оқу ... ... ... ... да ... бар. Ғалымдардың айтуынша, материалдарды жақсы есте сақтау
үшін оқушы ол матриалдармен түрліше ... ең ... алты рет ... ... қалыптастырудың процесін оны меңгерту әрекет-тәсілін
қалыптастыру мен дамытудан (ол ... ... ... екінші
бөлігі) ажыратып алып қарауға болмайды.
Шын мәнінде, оқушы мұғалімнің сөзін дұрыс түсініп, ... үшін ... қоры мол ... ... ... ... дағдысын меңгеріп,
мұғалімнің айтқанын ... ... ... ... ... ... ... кезеңінде коммуникативтік топтарға
жататын көптеген жалпы оқу икемділіктері мен ... ... ... ... болып табылады.
Бірақ, сабақтың бұл кезеңінде тек ... ... ... деген түсінік тумайды. Мұнда, ең ... ... ... ... ... ... ... Оқушылардың ойлау белсенділігін қамтамасыз ету үшін тәжірибелі
мұғалімдер оқытудың бұл кезеңде ... ... ... оқу ... ... жаңа білімді меңгеру, мотивация сияқты ... ... ойды ... ала білу, үлгі бойынша ... ... ... ... оқу материалдарын бөліктерге бөле білу,
оқулықты пайдалана білу, қабылдауы үшін оның ... қоры мол ... ... сөйлеу дағдысын меңгеріп, сурет сызбалармен жұмыс істей алу,
тез оқып, жақсы оқи ала білу, жылдам жаза білу, сөздерді, ... ... ... оқи білу т.б. ... ... ... бірге қорытындылау, жинақтау және жүйелеу - материалды жаңғырту
мақсатымен қысқаша толық бейнелеп суреттеп көрсететін тапсырмалар ... ... ... асады.
Енді оқыту әдістеріне тоқталайық. Білім алу көзіне ... ... ... ... ... әдістері сөз жүзіндегі әдістер болып бөлінеді.
Көрнекі әдістер, іс-тәжірибелік әдістер болып бөлінеді.
Сөз жүзіндегі әдістер: әңгімелеу, әңгіме ... оқу - ... ... ... әдістер: бақылау, байқау, бейнелеу, көрнекі құралдармен,
бейне, көркем - сурет, құжатты ... ... ... ... ... жазба жұмыстары, сызба, ... ... ... ... ... ... ... тәсілдері
бойынша топтастыру.
Оқыту әдістері: түсіндірмелі иллюстративтік, репродуктивтік, ділгірлік
баяндау, жеке (жартылай) ізденіс эвристикалық зерттеушілік.
Оқыту әдістерін топтастыру: М.А.Данилов. В.П. Есипов.
Мұғалімнің білімді ... ... ... ... ... ... ... түсіндіру, дәріс, бейнелеу мен керсету;
Өтілген материалды бекіту әдістері:
- әңгіме, оқулықпен жұмыс:
Жаңа материалды ... ... ... ... оқушылардың өз
бетінше істейтін жұмыстарының әдістері:
- оқулықпен жұмыс, зертханалық жұмыс;
Алған білімдерін іс-жүзінде ... үшін ... мен ... үшін оқу ... ... ... ... және іс-тәжірибелік жаттығулар;
Оқушылардың білімін, икемділігі мен дағдысын тексеру мен бағалау
әдістері: күнделікті бақылау, оқушылар ... ... ... ... баға қою, ... ... жұмысын, үй жұмысын
тексеру, программалық бақылау [11.66].
Мұғалімнің білімді ауызша баяндау, оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... меңгеру, қабылдау, түсіну саласында оқушылардың өз
бетінше ... ... ... өз ... ... ... не? Ол ... ғалымдардың пікірі қандай?
"Өзіндік жұмыстың мәнін анықтауды оқушылардың оқу ... ... ... ... ... ... ... жіктейтін жоғары оқу
орындары процесінің құрылысына қарастыру керек" - дейді ... ... ... ұғымын жоғары оқу орындары оқу процесінің
талабы мен ... сай, ... және ... ... ... "Өзіндік жұмыстарды ұйымдастыру мына шарттарға байланысты:
оқушының істейтін жұмысының ... ... ... ... ... оның ... ... қызығуы; жұмысты өз еркімен, қалауымен
орындауы" — деп ... ... ... ... ... ... ... жауабына,
сонымен қатар мәнжазбаларды орындауын да, өз ... ... ... ... қатарына жатқызады. Ол өзіндік ... ... ... оқушылардың өз бетімен білім
алуы, өз бетімен оқыту тәсілдерін игеруі деп ... ... ... ... ... ... тезисінде
мынадай нұсқаулар береді:
Өздігінен білім алу үшін ең алдымен сол жұмысқа қажетті
нақты дағдылар (библиографиялық дағды, ... ... ... ... ... алу, ... ... алу қолайлы жағдайларды (уақыт, тиісті құрал,
әдебиет т.б. болуын ) керек етеді.
Өздігінен білім алатын адам нені ... ... ... ... ... ... ... кезеңдерде тәжірибелі адамдардан кеңес алудың пайдасы бар.
Өздігінен білім алу жұмысын асықпай, көп үзіліс жасамай
жүргізген жөн.
Оқыту процесі - екі жақты ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың дербестігін, олардың
қызығып, өз ықыласымен жасайтын әрекетін де керек етеді. ... ... ... мен ... ... ... т.б.)
оқушылардың өзіндік жұмыстарының негізгі ерекшеліктері - олардың ... өз ... ... ... ... деп санайды.
Жоғарыдағы авторлардың пікірінше, оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... жасап, істің тәсілін
анықтап, оның нәтижесін бағалап орындайтын жұмыстары жатады. ... ... ... ... ... ... олардың өз еркімен жаңа
амал-тәсілдер жасайтын ... ... ... ... ... ... өзіндік жұмыстарын
мынадай ұстанымдарға қарай топтастырады:
Психоглогиялық (ойлау амалдарын қолдануға ... ... ... ... ... ... ... қызметіне байланысты).
Дидактикалық-әдістемелік (проблемалы тапсырмалардың ... ... ... ... ... ... жағдайлар негізінде берілуге
байланысты).
Ұйымдастыру-әдістемелік (жұмыстың орындалуын басқаруға
байланысты).
Ұйымдастыру ұстанымдары (жұмысты ұйымдастыру формасына байланысты).
Р.Г.Лембергтің пікірінше өзіндік ... ... мына ... ... мақсатын айқын түсінуі;
ә) жұмыстың жемісті аяқталуына, оның алдағы нәтижесіне қызығуы;
б) ... өз ... ... орындауы.
Психологтар (Кабанова-Меллер т.б.) оқу жұмысының негізгі тәсілдерін екі
топқа бөледі. [13.18]
1. Оқушының ... оқу ... ... ... ... ... ... дұрыс пайдалану, оқу мен тынығу тәртібін
ұйымдастыра білу, өз жұмысын ... т.б. 2. ... ... ... тәсілдер: жаңа білім мен дағдыларды меңгеру және ... ... ... ... ... орын алатыны - оқу материалымен жан-
жақты жұмыс істей білу дағдысы: материалдың ... ... ... ... ... ... ... білу, оларды салыстыру, топтастыру,
жүйелеу, кестелер, сызбалар қолдана білу тәсілдері.
Оқу-танымдық өзіндік жұмыстарды ... ... ... ... бес ... жіктеуге болады:
Жаңа теориялық білімді игеруге арналған өзіндік жұмыстар.
Жаңа эмперикалық және практикалық білім алуға ... ... және ... қалыптастыруға арналған өзіндік жұмыстар.
Шығармашылық бағыттағы өзіндік жұмыстар.
Алған білімдерін бекітуге және жүйелеуге арналған өзіндік жұмыстар.
1. Жаңа теориялық білімді игеруге арналған өзіндік ... ... бұл ... ... ... мен ... мен
теориялық білім, оның кәсіби әрекетіне, ... ... ... ... ... өз ... әдебиеттерді оқу, жоспар құру,
логикалық тапсырмаларды орындау, өз бетінше әңгіме жазу, ... ... ... ... жасау.
Көрсетілген жұмыстардың дидактикалық шарты мен негізін ерекшелігі - оны
басқарудағы педагог ... ... ... ... ... терминдердің мағынасын оқушыларға түсіндіріп, қажет болған жағдайда
бұрын айтылғандарды ... ... ... беру ... ... ... ... дағдылары өзінен-өзі пайда болмайды,
ол мақсатты оқу қызметінің нәтижесі және өз ... ... ... сипаттағы әр түрлі тапсырмаларды орындау ... ... ... ... ... жатқызуға болады:
• өзіндік тапсырмаларды орындау кезінде, мұғалімнің-кәсіптік ақпараттық ой-
өрісінің, оқушылардың сенімін және ... ... ... ... ... ... өз бетімен тапсырмалар жүйесін орындау барысында
өздерінің танымдық іс-әрекеттеріне сай, тиімді ... ... ... ... ... және ... ... орындау
арқылы өз бетімеы кәсіби-педагогикалық ойлануын дамыту;
оқушылардың кәсіптік бағдарлауын, педагогикалық қабілеттілігін,
мүмкіндігін, кәсіби ынтасын ... ... ... ізденімпаздығы мен
шығармашылық бағытын қалыптастыру.
Оқушылардың білімінің жоғары деңгейіне, ... ... ... ... ... ... оқу ... өзіндік жұмыс арқылы қол жеткізе алады. Осы ... ... ... Оның ... адамның жеке басының ... шын ... тек жеке бас ... мен ... дарындылықтарына ғана
емес, осы бағыттағы нақты жүргізілетін жүйелі жұмыстарға байланысты.
Ю.К.Бабанский мұғалімнің кәсіптік дағдылары мен ... ... ... ... ... анықтайды:
"Мұғалімнің кәсіби дайындығының негізін білім қалайды. Ол әр ... ... ... ... ... ... қарым-қатынаспен
байланыста болатын мұғалімнің жүйелі түрде жүргізетін қызметі. Дағды
ұғымымен ... ... ... ... ... байқалып,
оны саналы түрде оқушылардың ой-өрісін шығармашылық ... ... ... ... мамандарға қарағанда өз білімі мен жұмыс әдістерін
жиі жаңартып отыруы керек. Сондықтан да ол педагогикалық ... ... ... мен ... ... ... тиіс ". ... және ғылыми-зерттеу жұмыстарын, өзіндік жұмыс тапсырмаларын
дайындаған да ... ... екі ... шешу ... ... пәннің құрылымдық ерекшеліктерін ескере отырып, ... ... ... ... ... ... ... түрлі тапсырмалар дайындау.
Тапсырмаларды орындауды ұйымдастыруда оқушылардың түрлі
ізденімпаздық деңгейлерін анықтау.
Оқушылардың өздігінен білім алу әрекеті олардан мейлінше ... ... ... ... істеуді талап етеді. Өздігінен ... алу ... ... ... ... айналдыру мектептің ... ... ... ... ... ... ... алу әрекеті сол
әрекеттің мақсат-міндеттерін, мазмұнын ұйымдастыру жолдарын оқушылардың
өздері анықтап, іске асыруына ... Ал. ... ... ... жалпы
бағыт беріп, басқарып отыру оқытушының міндеті. Бұл ... ... ... әрі қарай сабақтан тыс уақыттарда жалғасуы тиіс. Оқу жұмысы —
оқушылардың өзін-өзі оқытуға өздігінен білім ... ... ... ... ... мен оқушылардың дербес білім алу жұмысын бір-бірімен тығыз
байланысты үрдіс деп санау қажет.
Оқушылардың ... алу ... ... әсер ететін күш-оқуға, өзін-өзі
тәрбиелеуге байланысты туатын ... ... ... алу ... ... алдына қойған мақсатына қарай өзгеріп отырады, сондай-ақ
ғылыми білімдермен; саяси білімдермен және өнермен ... ... ... ... көзі - ... және ... баспасөз,
интернет.
В.А.Сухомлинский жүйелі түрде білім алу ең алдымен ... ... ... ... айтады. Ол оқушылардың өздігінен, өз ... ... ... ... ... екінші бағдарламасы деп санаған:
"Кітап - дейді В.А.Сухомлинский, баланың өмірінде бала жақсы оқи білуге
үйренгенде ғана үлкен роль ... Мен ... ... ... жеке
кітапхана жасауына, кітап, оқу баланың маңызды рухани қажеттігі болуына қол
жеткізуге тырыстым", - дейді. В.А.Сухомлинский баланың өз ... ... ... ең ... ... ... ... бастап, одан әрі
ғылыми - көпшілік әдебиеттерге, содан кейін ... ... ... жөн
көреді. "Егер адам өз ... екі ... ... ... ... ... ... және жастық шақта оқуға тиісті",- дейді Сухомлинский.
Кітаппен өзіндік жұмыс істеу әрекеті оңай емес, күрделі процесс. Кітап
оқуда оқушылар сол ... ... ... ... одан ... пайдалы
қорытындылар жасауға тырысады. Мұндай мақсатқа жету кітапты бір рет оқып
шыққанда іске аса ... ... ... ғана ... ... ... түрде автордың әрбір ойына және фактілерге назар аударып,
кітаптың әр тарауы мен бөлімі бойынша мұқият оқуымыз ... ... ... қайта жаңғыртуға, баяндай білген жөн.
Психо-педагогика ғылымында, өздігінен білім алу ... ... ... ... ... деп қарастырылады.
Оқушы білімінің тиянақтылығының ең басты шарты - ... ... ... Егер жаңа сабақ мұғалімнің ... ... ... бірі ... ... ... ала ... оқушылардың бір бөлегі ... ... ... тиісті
қорытындылар жасайды, бірақ бәрі де ... ... дей ... - ... ... ең ... ... - оқушыны ойға
жетелеуінде, ойланта отырып, өзіндік қадам жасатуында болмақ. Оқушылардың
өзіндік қадамы, өзіндік ойының ... оны ... ... ... ... ... оқушыға қанат бітіреді, ... ... ... ... ... ... жерін, жеңер
қиындығын, шығар биігін
айқып етеді. Оқушының білім жүйелерін меңгерудегі сан алуан өзіндік
қадамдары бірігіп, бір тұтас дүниеге айналады.
Сонымен ... ... ... ... не? Бұл туралы
педагогтардың, психологтардың, әдіскерлердің көптеген еңбектері бар. Ғылыми
еңбектерде ... ... ... ... бір жақты пікір жоқ. Кейбір
ғалымдар оны ... ... бірі деп ... екіншілері оны оқыту
негіздерінің бірі деп есептеді. Әрине, өзіндік жұмыс жайлы ... ... ... ... оны әр ... ... қарастыруында болып
отыр. Біздің ойымызша, өзіндік жұмыс ұғымына П.И.Пидкасистыйдың берген
анықтамасы оның ... ... ... деп ... Ол ... ... Ең қолайлы және ... ... ... ... үстінде оқушылардың белсенділігін арттырудың ... жолы оқу ... ... ... ... ұйымдастыру болып
табылады. Қазіргі сабақтарда ол ерекше нәтижеге жетіп ... ... ... ... ... ... ғана ... білімді
меңгеруінде қол жеткен жетістікке ... ... ... оқушылар өз
мүмкіндіктерінше өздігінең еңбектену қажет, ал мұғалім - ... ... ... ... ... алып оны ... тапсырма беру
қажет. Оқу үрдісінде өзіндік ... деп, ... ... ... әрекетін белгілі уақыт ішінде алға ... ... ... ... ... іздеу, оны
ұғыну, бекіту, ... және ... ... және дамыту,
білімді жүйелеу және ... ... ... ... ... сияқты
өзіндік жұмыста өз алдына бір жағынан оқу ... яғни ... ... ... екіншіден, тиісті әрекет түрі: ес, ... ... ... оқу ... орындауда, бұрын белгісіз
болған мүлде жаңа біліммен қаруландырып, әрекет үрдісінде алған білімдерін
толықтыруды және ... ... ... ... ... ... мынадай құралы:
• әр нақтылы дидактикалық мақсаттар мен міндеттерге сәйкес келуі;
• оқушыда оның әр ... ... ... ... ... ... және
дағдыларының қажетті көлемі мен дәрежесін белгілі ... ... ... және ... ... ... ілгері төменнен жоғары дамуына
сәйкес келуі;
• оқушылардың психологиясын ... ... ... ... ғылыми және қоғамдық жаңалықтар төңірегінде жаңа танымдық
міндеттерді шешуге төселдіруге бейімдеу;
... ... ... ... және оқу ... ... ... әрекетін басқарушы болып табылады.
Осыған байланысты педагогика ғылымдарының докторы, ... ... ... ... ... атты еңбегінде
оқушылардың өзіндік ... ... ... мен ... ... ... ... берді:
"Оқушылардың өзіндік жұмысы жеке өз алдына оқыту әдісі бола алмайды.
Оның себебі: мұндай ... өзі әр ... ... ... ... ... оқыту әдісі оқушылардың өзіндік жұмысын қамтиды. Оқыту
әдісінің міндеті - ... ... ... ... жұмыс істей
білуге баулу. Өзіндік ... өз ... ... ... бола
алмайтынының тағы бір ... - оның өзі ... ... ... дәлірек айтқанда, ... ... ... ... ең ... ... дербестігін; өздігінен оқу, білім
алу дағдысын қалыптастыруды талап етеді. Сондықтан олардың өзіндік
жұмыс оқу әрекетінің бір түрі ғана.
Оқушылардың ... ... ... толығырақ түсіну үшін, оның
атқаратын негізі мен ... атап ... жөн. ... ... ... ... ... алған білімінің саналылығы мен беріктігіп қамтамасыз ету.
Оқушыларда оқуға қажет біліктер мен дағдыларды қалыптастыру.
Оқушылардың таным, ақыл-ой қабілеттерін дамыту.
Оқушыларды сыныптан және ... тыс ... ... алуға
әзірлеу.
Оқушылардың оқуға ынтасын арттырып, үлгермеушілікті болдырмауға әсер ету.
Алайда, бастауыш мектеп оқушыларымен ... ... ... ... ... ... ... жұмысына берілетін
тапсырмалар негізінен ... ... ... және ... ... ... ... пысықтауға; қорытындылауға беріледі, оқытудың
дамытушылық функциясы, өздігінен оқу жұмысын орындау үрдісінде анықталған
компоненті болып ... ... ... ... ... әрекеті - оқу
әрекеті болғандықтан, соның психологиялық ерекшеліктерін мүмкін
болғанша толығырақ ашып көрсету. Мектептегі оқу жұмысының
сапасы, оның тиімділігін мейлінше ... ... ... ... ... ... деген құштарлық, өз бетімен жұмыс істеу қабілеті мен
өздігінен білім алу тәсілдері адамның ... ... ... оянып
қалыптасса, соғұрлым оның жүйелі шығармашылық еңбек етуіне мол ... ... ... ... жүр. Демек, олай болса, әрбір
адамды осындай білім алу жүйелеріне мектеп қабырғасынан ... ... ... ... ... білім, білік дағдысын бақылау.
2.1. Бақылаудң бір түрі-тест және оны өткізудің ... ... ... ... ... біздің өмірімізде қолданыла бастағанына көп уақыт өткен ... ... ... - ... өз ... жұмыс істеу әрекетін
арттырады, оқытудың ... қол ... ... ... әрекеттерін белсендіреді. Осыларға қоса ... ... ... ... ... тиімді пайдалануға мүмкіндік
береді.
Тест ең алғаш рет 1864 жылы ... жеке ... даму ... ... ... ... әуелі психология саласыпда дамыған. Ол XX ... жаңа ... және ... тест болып бөлінді.
Тест мақсатына қарай мынадай түрлерге бөлінеді:
а) жеке дара топтық объектіні таңдап алу;
ә) іс-әрекетінің сипатына жазбаша, ауызша, ... ... ... ... ... зертханалық жағдайда жүргізу орнына;
в) кинотест, телетест;
г) сөздік, сандық, кеңістік графикалық көрсету формасына қатысты.
Формасы мен құрылымына байланысты тет ... мына ... ... ... ... ... ... берілген тапсырманы берілген үрдістегі модельді нақты жағдайға
қатысты шеш;
бірнеше ұынылған жауаптың ең жақсысын ... ... ... ... ... ... ... белгілеу;
бір жолда бірнеше жауаппен берілген тапсырмала негізінде жазылған тест, әр
тапсырмаға байланысты дұрыс жауапты таңдап алу керек;
Жұп таңдау, ... ... ... ... көп ... ... өзара байланысты сұрақты талдау.Тестік тапсырманы
құрастырудың әдістемесі.
Олар:
Тексеруге алынған ауқымның тапсырмалары көп, соғұрлым оның
сенімділігі ... ... ... ... оған ... сұрақтарды тиянақты
және бірнеше қайтара тексеру, жауабын да тексеру, бұл текстің
сенімділігін анықтауға мүмкіндік береді.
Тәжірибеге сүйене отырып, әрбір тапсырманың ... ... ... ... ... әрбір үлгі және трафарет
арқылы есептеу.[10]
Уақыттың талабын нақтылап айтсақ түрлі оқу орындарында қабылданудың
тестік жүйемен ... ... осы ... ... ... етіп отырғандығы өзінен өзі түсінікті. Осы тұрғыда істің
жай-күйін баяндайтын, негізінен тестің теориялық ... ... ... ... ... ... ғылыми формасы ретінде педагогикалық
тест бір ғасырдан астам уақыт бойы белгілі. Бұл ... ... ... ... ... ... ... жауап беру үшін төмендегі жағдайларды ескеру
қажет:
Тест ашық түрде ... оған ... ... ... ... мысал келтіріледі.
Тест жабық түрде беріледі, оған қосымша «Иә» ... ... ... ... сұрақтары мен оның жауаптарының барлық варианттарын
дұрыс оқып, ... ... ... ... бірнеше вариантарының біреуі ғана дұрыс екенін ескер.
6. Егер бір сұраққа жауап ... ... оны ең ... ... тұруға
болады.
7. Тест сұрағының жауабы төмендегідей жазылады:
1. Бұйыру рай формасында ... ... ... ... ... жиі
в) жап
у) тура
дүрыс жауабы : в)
8. Тест сұрақтарының 65% жауап берген оқушы ғана қанағаттанарлық
баға алады.
9. Тест ... мен ... ... ... ... соңынан
емтихан қабылдаушы мұғалімге тапсырылады.
Тест түрлерінің мынадай түрлері кездеседі:
Толықтыру тесті (берілген нүктелердің орнының ... ... ... ... ... ... ... (екі бағандағы сөзді сәйкестендіру)
Реттілік тест (рет-ретімен, жүйесімен көрсету)
Кәсіптік тест (кәсіп ... ... ... тест ... ... не «+» деп белгі қою). [11]
Тест жүргізу арқылы ойға алған мақсат тез ... ... ... ... ... тест ... ... белгіленген, жұмбақпен көшірілген бірнеше
жауаптары, яғни жұмбақтың шешімі беріледі. Оқушы шешімі ... ... ... ... ... сәйкестендіреді. Жауаптың дұрыс ... ... ... ... ... ... ... тест деп аталатын тестің тағы бір түрін бөліп
шығаруға болад. Өлшемдік тест ... ... ... тексеру үшін
жүргізіледі. Бұл тест бойынша бұл сұрақтын бірнеше жауабы беріледі: ... әрі ... ... ... дұрыс, үшіншісі жартысынан азы дұрыс,
төртіншісі дұрыс емес. Оқушы осылардың ... ең ... ... ... ... (ағылшын test - сынау, сынама) жеке тұлғаның даралық,
психологиялық касиеттерін, сондай-ақ ... ... ... бір машығын
салыстырмалы шамалармен өлшеуге арналған стандартталған ... ... ... ... бірі ... жағдайлар болып табылады. Олар арқылы индевидтің тән сипаты
реакциялары ... ... ... көрсеткіштерінің жиынтығы
есептеледі. Тестілерді ... ... ... ... ... ... бойынша кәсіптік, іріктеу, емдік-диагноз, мүдделерін ... ... ... ... және ... ... бойынша жалпы
дарындылық тест, арнайы қабілеттер тесті, верьбальді және ... ... және ... ... ... ... ... бланкілік (карандаш пен қағаз арқылы
орындалатын), заттың (белгілі бір заттар мен ... ... ... ... ... ... ... техникалық жарақтарды
талап ететін) түрлері болады.
Бақылау кең көлемде бір нәрсені тексеру деген ... ... ... процесінде оқушылардың оқу әрекетіне басшылық жасау қызметін
атқарады, олардың творчестволық күші мен қабілетінің ... ... ... (контроль; франц соntrole) тексеру және белгіленген мақсаттан
ауытқулар мен олардың ... ... ... іс-әрекет;
2) Қабылданған шешімдердің іс жүзіндегі жағдайда, сәйкестік ... ... ... [1].
Педагогикада бақылау оқушының білім сапасын анықтау үшін ... ... ... оқу ... ... ... бойынша
жүргізіледі; тараулық (тоқсандық) бақылау ... ... ... бақылау оқушылардың жыл бойы алған теориялық және ... ... ... қолданылады. Емтихан мен жылдық үлгерім
бағаларынан педагогикалық кеңестің ... ... ... ... ... қатынасатын оқушылар санына қарай
|Жеке ... ... ... өз |
|алдына жеке тапсырма |
|беріледі, жеке |
|оқушының ... ... ... ... сыныптағы |
|оқушылар ішінен |
|азғантай топ мүшелері|
|ғана орындайды. |
|Жалпы сынып ... ... ... жалпы |
|сынып оқушылары түгел |
|жұмыс істелінуі. ... ... ... ... ... |
|Бақы-ла|
|у жмысы|
|Сынақ |
|Емти-хан|
|Алдын-а|
|ла |
|Ағымда-ғы|
|күн-делік|
|ті ... ... ... ... ... түрлері ... ... ... ... ... |
|Байқау, |
|бақылау |
|Грам-мат|
|и-калық |
Бақылаудың осы аталған түрлерінің бәрінде де тест әдісі жүргізіледі. ... ... ... ... оқушылардың білім деңгейін толық әрі тез
арада анықтап, әр оқушының ... ... ... дәл ... бір ... ... ретінде тиімді қолданылуда. [12]
Тест тапсырмаларына қойылатын негізгі талаптар мыналар:
- барлық ... тест ... ... ... ... ;
- тест ... өткізу уакытының бір сағаттан аспауы;
тапсырманы орындау үшін берілген нұсқалар ... ... ... ... қарай нұсқалар саны бірнеше болуы;
қортынды, аралық күнделікті бақылау түрлеріне қарай тестке
алынатын тапсырмалар санының көлемі болуы;
алынған ... ... ... ... ... керек.
Тест сұрақтарын құрастыруда мынадай талаптар қойылады:
тестік тапсырмалар бақылау материалының белгілі бір бөлшегі
болады;
әр ... ... ... ... ... үшін ... ... беріледі;
сыналушылардың жауабына байланысты тест бір немесе көп ... екі ... ... дербес тапсырма берілмеуі керек.
Тест тапсырмаларды тексерудің әр түрлі әдістерін жоққа ... ... ... ... ... анықтау үшін қолданылады. Тест
тапсырмалары тек ... ... ... ... ... ... ... тиімді. Педагогикалық тест арқылы әрбір оқушының білім деңгейін нақты
және тез анықтауға болады.
Педагогикалык тест-оқушылардың білім, дағды, іскерлікті ... ... ... ... ... ... ... обьективті болуы;
тест арқылы бағалау нақты әрі сараланған (дифференцияланған)
даралық сипатта болуы;
дәстүрлік тексеру әдістерінен ... ... ... ... ... шектеулігі;
Тестің мәні оның адам қабілеттерін айқындау, өлшеу туралы ... ... ... ... тест ... ... - ... ... ... ... ... ... ... ... ... түрі ... ... ... «Тілдік қатынас,
теориясы және әдістемесі» деген ... ... ... ... ... тест
Қосымшалық тест
Жұмбақтық тест
Толықтырмалы тест (еске түсіру)
Өлшемдік тест [13].
Енді осыларды қалай құрастыру керек, соған мысалдар келтірейік.
Баламалы (альтернативті) тест. ... ... ... ... ... ... ... жалғауы сөз бе? деп сұрақ
қойылады. Оған тек «Иә» немесе «жоқ» деп жауап береді.
Таңдамалы ... Бұл тест ... бір ... ... жауап (3-4)
беріледі, оның біреуі, дұрыс басқалары қайшы болып келеді. Тіл
үйренуші оның ішінен ең дұрысын тауып, дәлелдеп, таңдап алуы
керек. Мысалы қай ... ... ... ... а, о, ү, ы; б) ү, ө, і, ... б, в, г, д; в) ұ, ж, і, б;
г) ы, о, ү, і; Жауабы: б;
3. ... ... ... тілінің жалғамалы ерекшелігін оқушы
меңгере алды ма, жоқ па деген сұраққа жауап іздегенде өткізіледі.
Сөйлемдер, текстер беріліп, оның сыртында ... ... ... ... ... қай ... қосымшасы түсіп қалған (көп нүктенің орнына т.б.)
соны оқушы нөмермен ... ... ... ... ... Тілдегі сөздерді, олардың мағынасын қолдану
аясын жете білумен байланысты оқушының мүмкіндігін білдіреді,
тестің жауабын шешемін оқушы жұмбақтың мазмұнына, ... ... ішкі ... ... ден ... ... береді, тест бойынша санмен белгіленғен бірнеше жұмбақпен
номерленген бірнеше жауаптар, яғни ... ... ... ... ... ... олардың сандық белгілерін сәйкестендіреді.
Жауаптың дұрыс шешімін оқытушы өзіндегі теспен салыстырып, тексереді:
Мысалы: 1. Айдалада ақ отау
Аузы, ... жоқ отау . 1 ... ... ашылды
Ішінен жібек шашылды. 2. Таба ... Көк ... ... ... ... 3. Күн
4. Асты тас, үсті тас
Ортасында піскен ас 4.Жұмыртқа
Жауабы: 4, 3, 2, ... ... ... Бұл тесте ... ... ... ... ... түсіп қалады. Түсіп қалған сөздер нөмірмен
соңынан беріледі, оқушы сөйлемнің мазмұнына ... ... ... ... ... Мысалы:
Еңбек етсең , тояды қарның ... ... ... ... Өлшемдік тест. Бұл тест оқушының білім дәрежесін тексеру ... Бүл тест ... бір ... ... ... ... ... әрі дұрыс, екіншісі жартылай дүрыс, үшіншісі жартысынан азы дүрыс,
төртіншісі ... ... ... ... ... ең ... жауабын тауып,
көрсетуІ керек. Мысальт: Зат есім деген не?
Заттың санын білдіретін ... ... ... ... ... атын ... сөздер;
4. Затың атын, санын, кимылын білдіретін сөздер.
Жауабы : 3)
Бақылаудың әмбебап әдІсі - ... ... ... ... ... ... ... жеке жүмыс жүргізІліп, көмек беріледі.
Бақылаудың тестік
жүйесінде объективтілік басым ... ... ... ... ... ... ... дәстүрлі әдістерін жоққа шығармайды,
олармен қатар ... ... ... ... үшін қолданылады. Барлық
сыныпқа тест тапсырушыларға бірдей жағдай ... ... тест ... ... бір ... ... ... орындау үшін берілгеи
иүсқаулар түсінікті, айкын болуы керек. Тест тапсырмалары тек ... ... ... үйрету, машықтандыру үшін де тиімді.
Тест арқылы әрбір оқушы білім деңгейін нақты және тез аныктауға болады.
Тест сүрақтарын ... ... ... ... 1. ... ... материалының белгілі бір бөлшегі болады. Әр тапсырманың
реттік нөмірі болады. Тапсырманы орындау үшін арнайы нүсқау беріледі.
2. ... ... тек ... түрде беріледі.
Сондықтан
сыналушылардың жауабына байланысты тест бір үпай ... ... ... ... екі немесе бірнеше дербес тапсырма берілмеу. Курделі тапсырма
екі бөлшектен тұрады.
Тест ... ... төрт турі бар ... ... ... ... төрт ... оқу материалының түрі мен мақсатының тиімділігіне қарай
таңдап альшады. Тұйық турі ... ... ... ... ... олар көбінесе тақырыптык, қортынды тексерулере қолданылады.
I. Тұйық тапсырма, яғни бірнеше жауаптың ішіндегі дұрыс ... ... ... ... саны бесеуден аспау керек. Жауапты
қүрастырғанда оларды қысқа, мазмұнды, шындыққа жанасатындай етіп,
қате жауап, көңІл аударарлықтай болғаны ... ... ... үшін мына нүсқауды орындаған жөн: ... ... ... ... ... ... әрі ... әрі есімдІк кызметін атқаратын етістіктің түрі
қалай аталады?
а) көсемше б) етіс
ә) есімше в) ... ... ... Ашық ... яғни ... ... тұрған сөзді немесе
белгіні жазу. Бүл ... ... ... пән ... ... ... ... нәтижесі анықталады Ашық тапсырманы
қүрастырудың жолы мынадай: Сүрақ қойылады, оған ... және ... ... Сызықшаның орнына жетіспей түрған сөзді жазамыз.
Мысалы, мағыыалық жағынан бІр бІріне жуық өзара мәндес сөздерді
дейміз.
III. ... ... ... тапсырмалар, яғни оқушы қағазы
орналасқан сол жақтағы элементтердің сәйкестігін анықтайды Бүл - тестін
күрделі түрі.
Тесті орындағанда сәйкестіліктІң ... ... ... ... ... ... ... .Септік жалғау а) терезеде
Көптік жалғау ә)оқушымен
Тәуелсіздік ... б) ... ... в) ... ... ... : 1-а, 2-6, 3-в,
4-Г.
Бүл тестте оң жақтағы элементтердің көбірек болғаны дүрыс.
IV. Берілген ... ... ... ... Бүл ... үйымдарды, заңдылықтарды игеру деңгейін тексеру үшін
қолданылады. Мысалы: сөздің ... ... ... ... 2, ... 3. ... ... 1. Түбір; 2. Жүрнақ, 3. Жалғау.
Тілдік бөлшектерді үлкеныеи ... ... ... ... ... ... ... 3,2,5,4,6,1:
Жауап тек нөмірмен жазылады. [9]
Тест сұрақтарыы осылайша қазақ тілінің барлық салаларынаы оқушылардың
білім ... ... ... ... ... Тест тапсырмалары
белгілІ бір тақырыпты бекіту, қайталау, пысықтау кездерінде ... ... ... ... ... ... ... калай
түсінгенің, ойлау белсенділігін, ой қорыту ... ... ... ... сабақ соңында тесті пайдалану оқушылардың
білімІн ... ... ... ... мол ... Тестілік жүмысты
қазақ тілі сабағында пайдалану қажеттілігі арта бермек.
Ал жас мүғалімдерге ... ... ... беру мен тестілеудің
мемлекеттік стандарттарының мемлекетін стандарт-тарьшың үлттық ... ... тілі ... ... кітапшасын пайдалаиып отырса артық
болмайды. Білім, білік, дағдыларын тексеру негізінен екі ... ... ... ... ... ... ... білік дағдысын тексеру мен бағалаудьщ «5» балдық
жүйесі оның сапасын, дәрежесін анықтап ... ... ... ... қамтамасыз етпейді. Соның нәтижесінде қазіргі ... оқу ... ... ... рейтинг-тестік жүйе оқу-таным
әрекетІнін сапасын анықтайтыи бақылаудың жаңа түрі өміргекелді. [15]
Рейтинг ... ... ... - ... ... «жетістік өлшемі» деген
үғымды білдіреді. Рейтинг жүйесіиің мақсаты:
оқу-таиым әрекетінің сапасын, нәтижесін арттыру;
оқу-таным әрекетінін сапасын ... ... ... және әділдіғін орнықтыру;
оқу-таным әрекетіндегі білім, білік, ... ... ... ... ... ету;
- оқу-таным ... ... ... ... уақытты үнемдеу;
Бүл жүйенің ... ... ... ... ... оку ... ... жақсартуға мүмкіндік туғызады, оқу
процесішқ барлық кезеңдерінде олардьщ ... ... ... ... ... және ... ... арттырады. [2]
Бақылауда рейтинг-тестІк жүйесІн қолдану ерекшелігі, оқу материалдары
логикалық түрғыдан аяқталған бөлік, ... ... ... ... біріктіріледі. Модульдердін саны оқу ... ... ... ... Модульдердің қүрылымы оку материалыньщ
белгілі бір ... ... ... модуль нақтылы міндеттерден және өз
бетінше тереңдетіп оқу тақырыптары мен ... ... ... ... ... ... ағымдық
ә) аралық
б) корытынды бақылау жатады
КүнделіктІ немесе ағымдағы бакылау әрбір модульдер бойынша жүргізіледі.
Ол оқудың ... бір ... ... ... ... ... ... кезенде үйымдастырылады.
Аралық бақылау әрбір модуль (порция) аяқталған кезеңде жүргізіледІ.Осы
аралыкта коллоквиум, ... ... ... ... ... ... де ... жүмыстарын колдану артықшылығы басым болады. Себебі:
тест бағалау нәтижесІн накты көрсетеді;
уақытты үнемді пайдалануға ... ... бір ... барлық оқушыларды қамтуға қол жеткізеді;
тест жүмысын атқару барысында барлық окушылар ... ... ... бақылау: зачет, емтихан.
Зачет (сынак) жүмыстары бақылаудың дәстүрлі тәсілдері арқылы
жүргізіледі.
Емтихан тестік форма негізінде жүргізілдедІ. Тестік тапсырманың
түрлері ... ... мен ... ... ... Ол ... нұсқада жасалуы қажет.
Қортынды бақылауға тек күнделІкті және аралық ... ... орта ... 41% ... балл ... ғана жіберіледі [2].
Қазіргі экономикалық қиыншылықтарға қарамастан отандық білім беру жуйесі
белсенді ... ... келе ... Жаңадан иновациялық білім біру мекемелерІ
қалыптасып, оқу ағарту ісінде жаңа технологиялар пайдаланылуда.
СебебІ, ... ... ... ... ... ... тиімді бола
бермейді. Сондықтан студенттерге теориялық білімді ғана емес, практикалық
дағдыларды ... ... жаңа ... жасалынуы керек.
Жоғары оқу орындарында кез келген пәнді оқыту әртүрлі оқу-өдістемелік
қүралдарды кеңінен қолдануды ... ... ... 8.2 ... ... тілі» пәні бойынша
окушылардыц мІндеті (минимум) дайындық деңгейІне жетуін тексеру ... деп ... ... ... ... ... бІлімін тексеруге
ерекше мән беріледІ, Бастауыш сыныпта оқушылардың білім, ... ... екі ... ... ... ... сүрау;
жазбаша жүмыстары.
Тест арқылы тексеру түрі де пайдаланылады. Ауызша жауаптарды ... ... ... ... 1) ... толық және дүрыс болуы:
білімді саналы түрде меңгеру дәрежесі:
баяндау жүйелілігі және сөйлеу мәдениеті.
Оқушылардың жазба жұмыстарын тексеруге мыналар ... ... ... ... ... жургізіледі және диктантқа алынған мәтін
бойынша кемінде екі грамматикалық тапсырма ... ... ... саны негізгі бағдарламалық материалдармеи жеке ... ... ... ... біліктілігін тексеру қажеттігіне қарай
аньщталады.
Қортынды бақылау ... ... ... ... ... соң және ... ... аяғында, оқу жылынын, I жарты жылдығы біткен
соң және оку жылының соңында жүргізіледі.
ТестІк бақылауға қойылатын талаптар:
тапсырмалар мемлекеттік білім ... ... ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оқушылардың білім, білік, дағдысын бақылаудың теориялық негізі39 бет
Оқушылардың білімін, дағдылыры мен ептіліктерін анықтау әдістері32 бет
Төменгі сынып оқушыларының білімі мен дағдысын бақылау әдістері21 бет
Информатикадан оқушылардың іс-әрекетін бақылау мен бағалау негіздері58 бет
Ақыл-есі кем балаларды оқуға үйрету10 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
XII – XIII ғасырдағы Моңғолдың тарихындағы Шыңғысханның билік құру кезеңі13 бет
«Билер мектебі – билік үлгісі» (қазақ халқының сот тарихынан)10 бет
Ішкi бақылаудың негiзгi элементi – түгендеу27 бет
А.гитлердің германияға жеке билік режимінің орнауы21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь