Мемлекеттік кредит пен мемлекеттік борыш туралы

КІРІСПЕ

1 МЕМЛЕКЕТТІК КРИДИТ ПЕН МЕМЛЕКЕТТІК БОРЫШ
1.1 Мемлекеттік кридит пен борыштың мәні
1.2 Мемлекеттік кредиттің нысандары мен әдістері
1.3 Халықаралық мемлекеттік кредит

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК БОРЫШ ЖӘНЕ ОНЫҢ БАСҚАРУЫН ТАЛДАУ
2.1 Мемлекеттік борыш және оны басқару
2.2 Мемлекеттік борышты басқарудың заңнамалық нысандары
2.3 2004.2006 жылдардағы Мемлекеттік кредитті талдау

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК БОРЫШТЫ БАСҚАРУЫНДА КЕЗДЕСЕТІН МӘСЕЛЕЛЕР МЕН ШЕШУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Мемлекеттік борышты басқаруда кездесетін мәселелер
3.2 Мемлекеттік борышты басқаруындағы кездесетін мәселелерді шешу жолдары

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Мемлекеттік борыш - белгілі бір күнге үкіметтік борыштың, Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банкі мен жергілікті атқарушы органдар борышының сомасы.
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің борышы - Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі алған және өтемеген мемлекеттік заемдардың, сондай-ақ заң актілерімен белгілі бір күнге Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің борышына жатқызылған борыштық міндеттемелердің сомасы.
Мемлекеттік борыштың пайда болуы мен өсуінің себебі мемлекеттік бюджеттің тұрақты тапшылығы болып табылады. Экономкалық жағынан дамыған елдердің едәуір мемлекеттік ішкі борышы болады. Алайда борыштың бұл түрінің түзілу себептеріндегі, әдістеріндегі және жұмыс істеу ерекшеліктерідеп айырмашылық елеулі болады. Дамыған елдерде мемлекеттік борыш және оны тудырған бюджет тапшылықтары экономикалық циклге экономиканы тұрақтандыру мен оны дамытудың біріктірілген факторлары болыптабылады. Халықтан, корпорациялардан, банктерден, басқа қаржы және кредит мекемелермен қарызға алынған ақша қаражаттары өнімді пайдаланылады және аталған қарызгерлердің активтері ретінде қаралады. Мемлекет пен муниципалдық құрылымдардың (жергілікті атқарушы органдардың) қарамағына елдің заңи және жеке түлғаларының бос ақша қаражаттары да, сонымен бірге, басқа елдердің (үкіметтердің, қаржы кредит мекемелерінің) және халықаралық қаржы-кредит институттарының ресурстары да несие капиталы ретінде уақытша пайдалануға жұмылдыру үшін және бюджет тапшылығы проблемаларын шешу үшін тартылуы мүмкін. Оларды алудың басты әдісі мемлекеттік кредит болып табылады.
1. “ҚР Мемлекеттік және мемлекеттік кепілдік берген қарыз алу мен борыш туралы” Заңы 1999жж. Және де өзгертулер. Алматы – Юрист.
2. С.С. Сартаев, С.М. Найманбаев «Бюджеттік құқық», оқулық. Алматы, Жеті Жарғы 2006 жж, 180 – б.
3. Ильясов К.К., Саткалиева В.А. және басқалар «Қаржы», оқулық. Алматы, РИК, 2004 жж – 369 б.
4. Рудый К.В. Финансово – кредитные системы зарубежных стран, оқулық – Москва, Новое знание, 2003 жж – 301 – б.
5. Сейтқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер, Оқулық – Алматы, Экономика, 2005 жж, 416 – б.
6. Иванова Г.Г., Маковник Т.Д. Казначейская система исполнения бюджетов – СПб., Питер, 2001жж, - 208б.
7. Өтебаев Б.С., Жунусова Р.М. Бюджетное устройство и бюджетная система. Учебное пособие – Ақмола: 2000 – 103 – б.
8. Ильясов К.К., Исахова П.Б. Расходы Госбюджета – Алматы Экономика – 2003жж.
9. Журавлева В.В., Савруков Н.Т. Государственный бюджет – С.П. –Полтехника – 2000.
10. Жуйриков К.К. Бюджет: составление, утверждение, исполнение, Алматы – 2003
11. Фадейкина Н.В., Апсалямов Н.А., Азылканова С.А. Современная бюджетная политика Казахстана – Новосибирск – 2004жж
12. Кулекеев Ж.А., Султангазин А.Ж. және т.б. Проблемы эффективности испльзования средств государственного бюджета Республики Казахстан в условиях рыночных отношений // Под общей ред. д.э.н. Серикбаева А.С. – Астана: Академия государственной службы при Президенте Республики Казахстан, 2003 – 194 – б.
13. Мельников В.Д., Ильясов К.К. Финансы //Алматы: Қаржы – қаражат, 2001.- 311 б.
14. Дербисов Е. Диалоги о бюджете переходного периода // Алматы Қаржы – Қаражат, 2001 жж 8 – б.
15. Статистикалық бюллетень №12 (72) желтоқсан 2004 жж
16. Статистикалық бллетень №12 (84) желтоқсан 2005 жж
17. Статисткалық бюллетень №12 (96) желтоқсан 2006 жж
18. Статистический ежегодник 2004
19. Статистический ежегодник 2005
20. Статистический ежегодник 2006
21. Зейнельгабдин А.Б. Финансовая система: экономическое содержание и механизм использование // Алматы: Қаржы – Қаражат, 2001 жж – 124 б.
        
        КІРІСПЕ
Мемлекеттік борыш - белгілі бір күнге үкіметтік борыштың, Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банкі мен жергілікті атқарушы органдар ... ... ... ... ... - Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі алған және өтемеген мемлекеттік заемдардың,
сондай-ақ заң актілерімен белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелердің сомасы.
Мемлекеттік борыштың пайда болуы мен өсуінің себебі мемлекеттік
бюджеттің ... ... ... ... ... ... дамыған
елдердің едәуір мемлекеттік ішкі борышы болады. Алайда борыштың бұл ... ... ... және ... ... ... ... болады. Дамыған елдерде мемлекеттік ... және ... ... ... ... ... ... тұрақтандыру
мен оны дамытудың біріктірілген факторлары болыптабылады. ... ... ... қаржы және кредит мекемелермен қарызға
алынған ақша ... ... ... және аталған қарызгерлердің
активтері ретінде қаралады. Мемлекет пен ... ... ... ... ... ... заңи және жеке
түлғаларының бос ақша қаражаттары да, ... ... ... ... ... ... мекемелерінің) және халықаралық қаржы-кредит
институттарының ресурстары да несие капиталы ретінде уақытша ... үшін және ... ... проблемаларын шешу үшін тартылуы
мүмкін. Оларды алудың басты әдісі мемлекеттік кредит ... ... ... ... талқылауға алынғанн тақырыпты жан жақты
саралау болып ... Осы ... ... ... ... ... ... кредиттің нысандары мен әдістерін қарастыру
- Халықаралық мемлекеттік кредит тәжірибесі
- Мемлекеттік борыш және оны ... ... ... ... ... ... нысандары мен
нормативтік актілері
- 2004-2006 жж. Мемлекеттік ... ... ... борышты басқаруындағы кездесетін мәселелер мен олрады
шешу жолдарын талқылау.
Осы міндеттердің мәні мен мазмұның аша ... оған ... ... ... мен ... пайдаланып, өзімнің жұмысыма
пайдалануға кірісемін.
МЕМЛЕКЕТТІК КРИДИТ ПЕН ... ... ... ... пен ... мәні
Мемлекеттік кредит қызметінің нәтижесінде мемлекеттік борыш түзіледі.
Мемлекеттік борыш - бұл ... және ... бір ... ... ... ... ... боиынша есептелген пайыздарды қоса).
Мемлекеттік борыш үлғаималы үдайы өндірісті және қоғамдық қажеттіліктерді
қанағаттандыру үшін ақша ... ... ... бірі ... ... ... туады. Мемлекеттік борышты мемлекет
мемлекеттік бюджеттің ... ... ... ... ... ... және басқа сипаттамаларына қарай мемлекеттік борыш
мемлекеттік ішкі және сыртқы борыш болып ... ... ... ... ... борыш болып бөлінеді. Күрделі мемлекеттік ... ... ... және ... ... міндеттемелерінің бүкіл
сомасын (бұл міндеттемелер бойынша ... ... ... ... бұл ... барлық борышқорлық міндеттемелері боиынша
несиегерлерге табыс ... және ... ... міндеттемелерді өтеу
жөніндегі шығыстар.
Қазақстан Республикасында мемлекеттік борыш өз ... ... ... банктің және Үкіметтің кеплді үәдесін ... ... ... ... ... ... несиегерлердің түрлері
(типтері) бойынша өзара бөлке салсақ ... ... ... ... ... және Қазақстандық экспортты қаржыландыратын
үиымдарға қарыз алудың едәуір ... жеке ... де ... ... Қазақстанның бағалы қағаздарын - қазынашылық міндеттемелерді,
Ұлттық банктің ... мен ... ... ... ... ... заңи ұиымдар. Орналастырған еурооблигацияларды өтеу мемлекеттік
борышқа ... ... ... ... ... ... ... отыр. Мемлекеттік кредит — жалпы мемлекеттік қаржының ... бірі және ... ... ... бұл ... ... де, қарыз алушының да, гаранттың да (қарыз алушы үшін
мемлекеттің кепілгерлігін білдіреді) ... ... ... ... ... көмегімен жүмылдырылған қаражаттар көбінесе
экономиканы қаржыландыруға бағытталатындықтан оның ... ... ... Мемлекеттік кредит жөніндегі Қатынастар мына негіздерде қаржы
қатынастарына кіреді:
1) мемлекеттік кредит жолымен ... ... әр ... — өндірістік, өндірістік емес, сол ... ... ... ... мемлекеттің қаржы ресурстары ретінде қаралады;
2) алынған және ... ... үшін есеп ... олар үшін
пайыздар төлеу бюджеттердің — үкіметтің қарыз алулары ... ... ... ... ... ... қарыз алулары
кезінде жергілікті бюджеттердің қаражаттары есебінен жүргізіледі. Бюджет
кірістерінің негізгі және ... ... ... түсімдер құрайтындықтан
қарыздар арқылы жүмылдырылатын қаражаттар ... яғни ... ... ... ... ... деп ... кредит ақша қаражаттарын (оларды кейін қайтару шартында)
қайта бөлу ... ... Бұл ... ... ... уақытша бос ақша қаражаттарын шоғырландырумен байланысты.
Бұл функцияда мемлекеттік кредит жинақ ... ... ... ... ... ... көмегімен біршама азғантай, орташа жинақ ақша
мемлекетте шоғырландырылады және оның ... ... ... халықтың, шаруашылық жүргізуші субъектілердің арасында
орналастырылатын мемлекеттік қарыздардың облигацияларын шығару, мемлеқеттің
бағалы ... ... ... ... ... ... сертификаттарды) шығару арқылы қол жетеді. Бұл
функция іс-әрекетінің объективті ... ... ... ... ... және оның қарқынын тездету болып табылады.
Мемлекеттік кредиттің ерекшелігі қарызға берілген қаражаттардың
қайтарымдылығында, мерзімділігінде және ... ... бұл ... ... ... ...... кредиттің жекеше кредиттен айырмашылығы
|Жекеше кредит ... ... ... ... үшін ... және ... емес ... |мүқтаждар үшін ... ... ... ... |төлем және сатып алу қаражаттары |
|өтеу қосымша онім немесе ондіріс ... ... ... ... ... |өтеу бюджет кірістірінен (негізінен|
|жүргізіледі; ... ... ... ... қолдану сферасын ... ... ... кеңейтеді. |капиталды қолдану сферасын |
| ... ... ... ... ... несиегерге ондаған
жылдардан кейін, яғни келешектегі ұрпақтардан өндіріп алынатын салықтар
есебінен қайтарылуы мүмкін ... ... ... ... ... ... оның мерзімінен бүрын төдену қасиетінде ... ... ... ... ... ... ... қол жетеді ("уақытқа қарай қайта бөлу").
Мемлекеттік кредиттің екінші функциясы — реттеуші функциясы. ... ... ... ... ... ықпал жасай отырып, ақша
ағындарын реттейді: несие капиталының рыногында қаржыгер бола ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде несие
капиталының ... ... ... ... бұл ... ... одан жеке инвесторларды ығыстырады ("ығыстыру ... ... ... ... бір ... инвестициялауын шектеуді тудырады.
Бір мезгілде мемлекеттің бағалы қағаздарын сатып алу ... ... ... ақшаның және қолма-қолсыз ақшаның) қысқаруына жеткізеді,
мұның өзі ақша ... ... жою үшін ... ... ... ... рөлі халықтың, көсіпорындардың, ұйымдардың уақытша
бос қаражаттарын жүмылдырудағы мүмкіндіктеріне және олардың мемлекеттің
кезек күттірмейтін мүқтаждарын ... ... ... ... түрлері бойынша ішкі, сыртқы, шартты болып
ажыратылады (Қосымша А).
Ішкі ... ... ... ... жан-жақты түрғыда:
қарызгер кезеңде де, несиегер ретінде де үкіметтің, биліктің жергілікті
органдарының, ... ... және ... арасында пайда
болады.
Халықаралық кредитте қатынастарға бір ... ... ... органдарды, екінші жағынан басқа мемлекеттердің үкіметтері,
банктері, компаниялары, сондай-ақ халықаралық қаржыбанк ... ... ... ... ... донор немесе ұйым-донор, ал кредит алушы ел
рецидент-ел деп аталады.
Шартты мемлекеттік кредит отандық қарызгерлер: кәсіпорындар, ұйымдар,
фирмалар, жергілікті ... ... ... қарыздарына басқа елдердің
несигерлеріне берілген ... ... ... ... ... ... ... орындалмаған жағдайда үкімет отандық ... ... ... ... ... ... ... басқа
активтерінен бюджет қаражаттары есебінен қарыздың сомасын телейді.
Мемлекет қарыз алушы ... ғана ... ... ... ... де бола ... ... негізгі сферасы - күрделі жұмсалымдар:
басым өндірістерді қаржыландыру; тұрғын-үй ... ... және ... ... салаларын қаржыландыру.
Несие капиталдары рыногында мемлекет гарант ретінде бола ... ... ... ... ... және ... ... бұл мемлекеттік несиелендірудің ерекше нысаны. Мемлекет
кредит ресурстарын:
1) бюджет тапшьшығын қаржыландыру;
2) ... және ... ... ... ... ... ... жергілікті органдарының ... ... ... ақша ... ... үшін ... ... көздері — кәсіпорындарда, банктерде, зейнетақы
қорларында, сақтық қорларында, халықта пайда ... ... ... ... ... ... ... мен әдістері
Мемлекеттік кредиттің негізгі нысаны кредит қатынастары ... ... ... ... табылады, бұл қатынастарда мемлекет
негізінен қарызгер ретінде болады. Ішкі мемлекеттік кредиттің нысандары:
мемлекеттік қарыздар ... ... ... ... салымдарының
бір бөлігін мемлекеттік қарыздарға айналдыру; қазынашылық несиелер.
Мемлекеттік қарыздар — нәтижесінде мемлекет белгілі бір мерзімге және
белгілі бір ақыға ақша ... ... бір ... ... мемлекет
пен заңи және жеке түлғалар арасындағы қарыз қатынастары.
Сурет – 2.Қарыздардың салықтардан айырмашылығы
|Қарыздар ... ... ... ... ... ... ... нысаны |мажбүрлеудің анық нысаны ... өтеу ... ... ... ... қарыз валютасы,
эмитенттер, табыстылық түрлері бойынша ажыратылады. Өтеу мезгілі бойынша:
қысқа мерзімді (бір жылға ... орта ... (1 ... 5 ... ... ... (5 жылдан жоғары) болып ажыратылады. Орналастыру орны бойынша
қарыздар ішкі және сыртқы қарыздар болып ... Ішкі ... ... ... мен ... сатып ала алады. Орналастыру
әдістері бойынша: еркін айналатын, жазылу бойынша ... ... ... ... ... Мемлекеттік қарыздар, әдеттегідей
ақша нысанында шығарылады, бірақ қажет болғанда заттай нысаны да болады.
Эмитентке қарай ... ... ... және ... органдарының қарыздарына (муниципалдық қарыздарға) ажыратылады.
Табыстылық түрлері бойынша қарыздар пайыздық (қарыз иелері жыл сайын
тең ... ... ... ... ... табыс алады); утыс
немесе лотереялық (табыс облигациялардың өтеу ... ... ұтыс ... төленеді) қарыздар болуы мүмкін.
Дербестікке ие болғаннан кейін ... ... ... қарыздарды қолдану басталды. 1992 жылы республика үкіметі Мемлекеттік
ішкі қарыз шығарды, ол кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... 20 ... ... Қазақстан Республикасының мемлекеттік
ішкі ұтыс қарызының ... ... ... ... ... жыл ... 50, 500 мың теңге көлемінде 4 рет ойналады[4, 301б.].
1996 жылы Қазақстан Республикасында резидент және ... ... жеке ... арасында номиналы 1000 теңгеге, айналым мерзімі 364
күнге тең мемлекеттік бағалы қағаздар ... ... ... ... ... жинақ облигациялары таратылды. ... ... ... ... ... ... олар тоқсан сайын
төленіп түрады.
"Мемлекеттік және мемлекет кепілдік берген қарыз алу және ... ... ... ... ... кодексіне сөйкес қарыз
алудың мынандай түрлерін атауға болады: ... ... алу және ... ... ... ... ... мемлекеттік қарыз алуды ... ... ... ... және ... атқарушы органдары
жүзеге асырады.
Үкіметтің қарыз алуы республикалық бюджеттің тапшылығын қаржыландыру
мақсатында, Ұлттық банктің қарыз алуы төлем балансын ... және ... ... – валюта активтерін толықтыру мақсатында, ... ... ... ... ... ... басқа да
мақсаттарыңда жүзеге асырылады. Жергілікті атқарушы органдардың мемлекеттік
қарыз алуы аймақтық ... ... ... ... ... ... жабу ... жүзеге асырылады.
Мемлекеттік қарыздардың мынадай түрлері мен нысандары болады:
1. Қарызгерге қатысы ... ... ... ... ... ... банкінің қарыздары;
Жергілікті атқарушы органдарының қарыздары болып белінеді.
2. ... ... ... ... ... ... қарыздар;
ішкі мемлекеттік қарыздар.
3. Қарыз алу нысаны ... ... ... ... ... қарыз шарттарын (келісімдерін) жасасу болып болінеді.
4. Крлданылу ... ... ... ... ... ... мерзімі 1 жылға дейін, қысқа мерзімді; айналыс мерзімі 1 ... ... ... орта ... ... мерзімі 5 жылдан астам, ұзақ мерзімді
болып болінеді.
Мемлекеттік эмиссиялық ... ... ... және ... ... үстаушылар үшін тек қана ... ... ... ... құны бойынша, сыйақының бекітілген және бекітілмеген
мөлшерлемесімен шығарылуы мүмкін.
Қарыз туралы келіссөздер ... ... қол қою ... ... ... ... эмиссиялық бағалы қағаздарды шығару,
орналастыру, айналысқа түсіру, өтеу және ... ... ... тәртібін
Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейді.
Мемлекеттің шығыстарын қаржыландыру үшін ... ... ... ... бір ... ... қарыздарға
айналдыру әдетте жинақ банкілері арқылы жүргізіледі және егер, ... ... ... болса, онда ... ... ... ... ... ... жинақ банкінің (акционердің)
капиталына мемлекет қатынсқан жағдайда банк мекемелерінің (акционерлердің)
пікірлеріне сәйкес тартылған ... ... ... ... ... ... несиелер шаруашылық жүргізуші субъектілерге немесе бюджет
қаражаттары есебінен мемлекеттік ... пен ... ... ... комек көрсету женіндегі ақша қатынастарын білдіреді.
Мемлекеттік кредиттің оістері әр түрлі және баяндалған нысандарға сай
келеді. Мемлекеттік қарыздарда - бұл ... ... және ... ... ... ... олар қарыздарды шығарудың шарттарымен
анықталады: табыстылықты анықтаудың және табыс алудың әдістері, іс-қимылдың
мерзімі, орналастыру амалдары (облигацияларды, бондарды ... ... ... сату, жазылу, мәжбүрлеме орналастыру), өтеу амалы (облигациялар
бойынша ұтыстар, ... ... ... бар ... ... алу, ... ... — пайыздық кірісті дүркіндік төлеу).
Қарыздардағы өдістерге сондай-ақ мемлекеттің ... ... ... ... (ары қарай қараңыз: жаңғырту, ... ... ... ... ... ... (МҚМ-да) мыналар әдістер
болып табылады: дисконттың мөлшері, кесіп тастау бағасы, көрсетулі құны
бойынша ... ... өтеу ... ... ... ... (реті).
Мемлекеттік кредиттің нысандары кезінде — ... ... ... ... ... кезінде мұндай қолданудың
шарттары әдістер ... ... ... ... ... ... ... үлесі, қайтару мерзімі, табыстылық нормасы. Елдің
орталық эмиссиялық банкісінің қаражаттарын тарту шарттары — әдістері ... бұл ... ... ... ... инфляциялық ықпалын азайтуы тиіс.
Мемлекеттік кредиттер нысанындағы әдістер кәдімгі банк кредитінің
әдістеріне үқсас болып ... ... ... ... кредит
Өзінің шығындарын жабуға мемлекет шетелдік кредиттерді де тартады.
Сыртқы экономикалық байланыстардың қарқындап өсуі ... ... тез ... ... соның негізінде сыртқы берешектердің шапшаң
өсуіне себепкер ... ... ... ... қажет қаржы ресурстарын
жұмылдыру үшін Ұлттық шекарадан ... ... бос ақша ... ... ... ... ... банктер, сондай-ақ, әр түрлі
елдердің мемлекеттік оргаңдары кредит ... ... ... ... ...... ... қатынастар
сферасында елдердің материалдық ресурстарының ... ... ... ... ... ... ... ретінде болатын
қатынастардың жиынтығы. Бұл қатынастар мемлекеттік сырт-қы қарыздар нысанын
қабылдайды және ішкі қарыздар секілді олар да ... ... ... ... ... ... сыртқы қарыздардың сомасы
есептелген пайыздармен ... ... ... ... ... ... ... ақша және тауар нысанында беріледі. ... ... ... органдар арқылы елдер болып саналады.
Халықаралық кредит — бірқатар ... ... ... ... заңи және жеке ... ... елдердің мемлекеттеріне,
банктеріне және өзге де заңи және жеке ... ... ... ... ... ... ... халықаралық кредит
сферасында мына валюта-кредит ұйымдары барған сайын маңызды орын алып отыр:
Халықаралық Валюта Қоры, Халықаралық ... Қүру және Даму ... және ...... ... Ассо-циациясы, Инвестициялар Кепілдігінің
Копжақты Агенттігі, Халықаралық Қаржы Корпорациясы, Европа Қайта Қүру ... ... Азия Даму ... ... Даму ... және ... Халықаралық
Валюта Қоры валюта бағамдарын реттеу нормаларын белгілеу және оларды
сақтауға ... ... ... ... валюталық шектеулерді жою,
оларға төлем баланыстарын реттеу үшін қаражаттар беру арқылы ... мен ... ... ... [7, ... банк пен оның ... елдердің экономикалық дамуын
оларға техникалық комек көрсету мен елдердің экономикалық әлуетін іске
асыруға ... ... ... ... қолдап отырады.
Өзінің мәні жағынан халықаралық мемлекеттік кредит үлғаймалы ... ... ету ... бірі ... ... бірқатар
жағдайда дамушы елдерге экономикалық көмек көрсетудің қүралы ... ... ... ... зандардың бүкіл
жиынтығымен айқындалады.
Халықаралық кредиттің дамуы мына факторларға байланысты болады:
1) ... ... ... мен ... ... ендірістің мамандандырылуы, қауымдасуы;
3) елдердің табиғи ... және ... ... әр ... ... жеке ... ... дамуының біркелкі еместігін жеңіп
шығудың қажеттігі;
5) дамушы елдерге экономикалық комек көрсетудің ... ... ... ... елдермен сауда-экономикалық
ынтымақтастығы.
Халықаралық кредитке берілетін мемлекеттің кредит ресурстары:
1) қорланым ... ... ... ... ... несие қорларынан (Ұлттық және ... ... және ... (тартылған) қаражатта-ры);
3) мемлекеттік кәсіпорындар мен ұйымдардың қаражаттарынан ... ... ... ... ... ... және ... валюталарда беріледі.
Халықаралық кредиттің функциясы мемлекеттердің сыртқы экономикалық
қызметі процесінде тауар және ақша ресурстарын ... бөлу ... ... ... ... экономиканың дамуын тездетуге,
экономикалық ... ... ... ... ... ... бірігуді тездетуге жәрдемдеседі.
Халықаралық кредиттің негізгі нысаны сыртқы қарыздар болып табылады.
Қарыз қаражаттары сыртқы сауда мөмілелерін жүзеге ... ... ... ... ...... ... несиелендіру үшін пайдаланылады.
Сыртқы сауда-ны несиелендіру кезінде кредиттерді беру, пайдалану және өтеу
елдердің ... ... мен ... ... ... өзі
оларға өздерінің міндеттемелерін толық әрі бөгетсіз орындауына мүмкіндік
береді.
Халықаралық кредит ... ... ... ... ... ... мен ... ұйымдар беретін дамуға ресми ... ... беру ... ... емес ... болады,
яғни көпжақты валюта-кредит ұйымдары өздерінің пайдасын барынша ... ... ... жаңғыртуды және экономикалық ... ... ... ... ... ... ... кредиттері Қазақстанға макроэкономикалық тұрақтандырудың ... ... ... ... бағамын қолдауға
беріледі, мұның өзі басқа халықаралық ұйымдар ... елге ... бірі ... ... ... қатынастар практикасында ... ... ... ... " ... қолданылады. Мұндай
кредиттерді беру қарызгерлелрге нақтылы тауарларды сатып алуға ... ... ... ... ... ... жеңілдік жағдайда беріледі, мұның өзі өз еліндегі жеткіліксіз
сүранымды тауарларды басқа еддерДІҢ рыноктарында ... ... ... ... ... еддің сауда балансына ықпал
жасайтын зардабы болады. Қосымша қаржыландырудың есебінен ... ... ... ... ... ... тудырады немесе көбейтуі мүмкін. Бұдан
басқа, экспорттық кредиттер реципиентелдегі экономикалық ... ... ... ... ... ... ... сфераға салуға
мүмкін болар еді және болашақта ағымдағы ... ... ... ... ... еді, екіншіден, импортталатын
тауарлар неғұрлым сапалы жөгіе арзан тауарлар ретінде ... ... ... ... ... ... ... жабдықты, материалдарды азық-түлікті сатып алу
кезінде дамыған еддерде сыртқы сауда ұйымдары мен сыртқы ... ... мен ... ... ... өтемдік келісімдер негізінде бұл
елдердің банктері мен ... ... банк және ... ... ... ... — бұл ... сауда
келісімдерінің түрі, бұл келісімдер кезінде тауарды сатып алу оның құнын
басқа тауарлар ... ... ... ... ... ... ұзақ ... қредиттер алуды қарастырады, бұл
кредиттердің есебінен ... ... ... бір ... салу ... сатып алынатын тауарлар төленеді. ... құны ... ... ... есебінен өтеледі.
Кредитті өтеу қабілетін бағалау үшін рейтинг агенттіктері елдің несие
рейтингін әзірлейді, бұл орайда мына аспектілерге назар аударылады:
1. ... ... ... жасаудағы прогресс; мұны демократиялық
саяси институттардың тиімділігі, ... ... ... ... ... жүргізуге саяси жолды ұстаушылық және оларды
практикалық жүзеге асыруға ... деп ... ... тұрақтылыққа және экономикалық өсуге жетудегі
жетістіктер. Олар өзіне мыналарды кіріктіреді: ... және ... ... ... валютаның түрақтылығы мен айырбасталымдығы
кезінде инфляцияның төменгі деңгейін ұстап тұру.
3. ... ... ... ... ... пен импорттың өсу
серпіні мен қүрылымы, халықаралық экономикалық сауда ... ... көзі ... шетелдік тура инвестициялардың рөлі,
менеджменттің деңгейі, технологияларды беру арқылы бағаланады[9, 129б.].
1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... және оны ... борыш "ұлттың өзіне өзінің қарызы" ретіңде қаралады және
ұлттың жиынтық байлығының жалпы мөлшеріне әсер ... Ішкі ... ... ... төлеу қажетті түрден оның белгілі бір теріс
зардаптары инвестицияларға немесе елдің экономикасын дамытуға қосымша қаржы
ресурстарын ... ... ... ... ... ... өсуі кезінде ұлттық табыс пен байлық кемімейді, мұның өзі ... ... ... ... ... ... ... жоққа шығармайды, олар мынаған:
1 Берешекті етеу мен пайыздарды төлеу бюджет қаражаттарының есебінен,
яғни салық төлеушілердің есебінен жүргізіледі, сөйтіп, табыстар ... ... ... әдеттегідей, қоғамның дәулетті жіктеріне ағылады.
2. Салықтарды көбейту жолымен мемлекеттік борышты азайту жөніндегі
мемлекеттің ... ... ... ... ... ... қысқаруы тепе-теңді таза ... ... ... ... ... ... ... деген
ынталандырмалары төмендейді, экономикаға қаражаттарды инвестициялау
қысқарады.
3. Жеке меншік ... ... ... ... іс-
әрекет етеді. Бұл қүбылыс мынадан туып отыр. Мемлекет бюджет ... ... жабу ... ... рыногына шыға отырып, ақша рыногында
бәсекені ... ... ... ақша ... ... ... Бұл жеке ... секторды инвестициялардың бір
бөлігінен айырады, ал инвестициялық шығыстардың төмендеуі ... ... ... ... мемлекет ақша рыногының оқшауландырылған қаражаттарын түтыну
мақсаттарына емес инвестициялық тауарларға бағыттаса, егер ... ... емес ... ... жүмыс істесе мұндай іс-әрекеттің
келеңсіз нөтижесі шектелуі мүмкін.
Жергілікті атқарушы органньщ борыш лимиті - ... жыша ... ... жоспарланған жергілікті атқарушы органның алған және
өтелмеген заемдарының тіркелген сомасы, ... бір ... ... аяғындағы) жергілікті атқарушы органның нақты борышы одан ... ... ... ... ... ... лимиті Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банкі алған және өтелмеген сыртқы заемдарының жоспарлы
тіркелген ... ... бір ... (қаржы жылының аясында) Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банкінің ... ... ... одан ... тиіс.
Үкіметтік борыш лимиті - тиісті жылға арналған республикалық бюджетте
жоспарланып отырған, үкіметтік заемдардың ... және ... ... ... бір ... (қаржы жылының аяғында) Қазақстан Республикасы
Үкіметінің нақты борышы одан аспауға тиіс. Борышқа қызмет көрсету - белгілі
уақыт кезеңінде қарыз алу ... ... ... комиссиялық, айыппұл және басқа да төлемдерді
жинақтап төлеу. Борышты өтеу - заем алушының ... ... ... ... ... берушілермен) шарттарда (келісімдерде) белгіленген
тәртіппен қайтаруы (амортизациясы), борышты ... ... ... ... ... ... 3б.].
Негізгі борыш сомасы - алынған заемның өтелуге ... және ... ... ол ... ... сыйақы (мүдде), комиссиялық
төлемдер мен айыппүлдар сомасы есепке алынбаған сома.
2.2 Мемлекеттік борышты басқарудың ... ... және ... кепілдік берген қарыз алу мен борыш туралы
Қазақстан Республикасының заңдары Қазақстан Республикасының Конституциясына
негізделеді және Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің ... Заң мен өзге де ... ... ... тұрады.
Егер Қазақстан Республикасы бекіткен халықаралық ... ... ... және ... кепілдік берген қарыз алу мен
борыш туралы заңдарында көзделгеннен өзгеше ережелер ... ... ... ... ... ... ... қарыз алуы тек қана Қазақстан
Республикасының заңдарымен реттеледі.
Мемлекеттік емес қарыз алу осы ... ... ... да заң ... және ... ... ... мен Қазақстан
Республикасы ¥лттық Банкінің нормативтік құқықтық актілерімен реттеледі.
Мемлекеттік органдардың қарыз алу мен ... ... ... өкілеттігі
Қазақстан Республикасының Парламенті өзіне Қазақстан ... және ... ... өзге де заң актілері жүктеген
республикалық бюджетті бекіту және ... ... ... ... ... ... жөніндегі өкілеттікті жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасының Үкіметі:
1) Қазақстан Республикасы ... ... ... Қазақстан
Республикасы резиденттерінің мемлекеттік емес заемдары бойынша мемлекеттік
кепілдіктер беру қажеттігі туралы шешімдер қабылдайды;
2) орталық және ... ... ... ... және ... ... қарыз алу мен мемлекеттік және мемлекет кепілдік ... ... ... құзыретін белгілейді;
3) Қазақстан Республикасының Үкіметі мен жергілікті атқарушы органдарының
заем туралы шарттарды (келісімдерді) ... ... ... ... ... әрбір түрі бойынша жеке мемлекеттік эмиссиялық бағалы
қағаздар шыпару, орналастыру, оларға ... ... және ... ... беру ... жобаларды іріктеу, Қазақстан Республикасы Үкіметінің
мемлекеттік емес заемдар бойынша ... ... беру ... және ... кепілдік берген заемдарды алу, пайдалану, өтеу
және оларға қызмет көрсету, оларды тіркеу және ... алу ... және ... ... берген борыштың мониторингі мен басқару
тәртібін белгілейді;
4) Қазақстан Республикасының Үкіметі мен ... ... ... ... ... және ... кепілдік берген борышты басқару
жөніндегі Қазақстан ... заң және өзге де ... ... ... әзірлейді және Қазақстан Республикасының Парламенті
мен Қазақстан Республикасы Президентінің қарауына енгізеді[11, 258б.].
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... оның
ішінде Қазақстан Республикасы Үкіметінің келісімімен сыртқы заемдарды тарту
қажеттігі ... ... ... ... ... тартудың қаржыльщ
шарттарын белгілейді; осындай заемдар ... ... ... ... ... ... мемлекеттік эмиссиялық бағалы
қағаздарын шығарады;
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің заемдарын алады, ... ... ... ... көрсетеді, ұйымдастырылған бағалы қағаздар рыногында
олар эмиссиялаған мемлекеттік ... ... ... ... алу ... ... ... ¥лттық Банкі борышының мониторингін және оны
басқаруды жүзеге асырады;
Қазақстан Республикасының барлық ... үшін ... ... жоқ, ... емес ... ... ... шарттарды тіркеуді
және олардың әрі қарай мониторингін жүзеге асырады, сондай-ақ ... ... ... ... ... түзеді.
Бюджетті атқару жөніндегі уәкілетті орган: үкіметтік заемдардың
қаржылық шарттарын белгілейді, жергілікті ... ... ... келіседі.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің тапсыруымен келіссөздер жүргізеді,
үкіметтік ... ... қол ... ... ... ... эмиссиялық бағалы қағаздарын шығарады, Қазақстан
Республикасы резиденттерінің мемлекеттік емес заемдары бойынша мемлекеттік
кепілдіктер береді.
Үкіметтік заемдарды ... ... ... және ... ... ... ... қағаздар рыногында олар миссиялаған
мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздарды сатып алу мен ... ... ... басқаруды жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасы резиденттерінің мемлекеттік емес заемдарының
мемлекеттік кепілдіктері бойынша міндеттемелерінің орындалуын қамтамасыз
етеді; ... ... мен ... ... реттеу және қадағалау жөніндегі
уәкілетті мемлекеттік органның келісімі бойьшша үкіметтік және мемлекеттік
кепілдіктері бар мемлекеттік емес ... ... ... ... ... банктерге уәкілдік береді. Барлық мемлекеттік заемдарды және
мемлекеттік кепілдіктерді тіркеуді, мемлекеттік және мемлекет ... ... ... және оны ... ... ... Бюджеттік
жоспарлау жөніндегі уәкілетті орган болып табылады.Мемлекеттік және
мемлекет кепілдік берген қарыз алу мен ... ... ... қатысады.
Мемлекеттік және мемлекет кепілдік берген қарыз алу мен ... ... ... ... асырады[13, 311б.].
Жергілікті өкілді орган жергілікті атқарушы органның заемдарды
тартудың қажеттігі мен шарттары ... ... ... ... ... ... өкілді органға жергілікті инвестициялық жобаларды
қаржыландыру үшін, сондай-ақ Қазақстан ... ... ... ... да ... ішкі ... ... қажеттігі туралы
үсыныстар енгізеді;
2) келіссөздер, ... ... ... ... келісуді,
ресімдеуді және қол қоюды жүргізеді, мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздар
шығарады;
3) қаржы рыногы мен ... ... ... және ... ... ... ... келісімі бойьшша жергілікті атқарушы
органның ішкі заемдарына қызмет көрсету үшін ... ... ... ... ... бюджетті атқару тәртібімен жергілікті атқарушы органдардың
заем қаражаттарын алады және пайдаланады, осындай ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар рыногында олар
эмиссиялаған мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздарды ... алу мен ... ... ... органның заемдарын тіркейді және жергілікті атқарушы
органның ... ... мен оны ... ... ... Республикасының Үкіметіне ... ... ... ... ... борышты және жергілікті атқарушы
органдардың борышын ... ... ... ұсыныстар енгізеді[14,
78б.].
2.3 2004-2006 жылдардағы Мемлекеттік кредитті талдау
Мемлекеттік ... ... алу ... тартылатын қаражаттардың көлемі
елдің Ұлттық банкісінің таза алтын-валюта резервтерінің 50 пайызынан аспауы
тиіс. Сыртқы қарыздарды кептен көп ... ... ... ... және ... тәуелділікке үрындыруы мүмкін.
Дүниежүзілік практикада мемлекеттік борыштың мөлшерін салыстырмалы
сипаттау үшін арнайы көрсеткіш — ... ... ... ... Ол борыштық төлемдердің елдің валюталық түсімдеріне қатысы
ретінде ... ... ... ... қауіпсіз деңгейі 25 пайыз болып
саналады.
Елдің экономикасының ... ... оның ... ... ... ... ... банктің сыныптамасы негізінде жасауға
болады. Осы ... ... ... ... ... ... төмендеп есептелінеді, егер:
а) жалпы сыртқы борыштың жалпы ішкі өнімге қатысы 48 пайыздан аспаса
(Қазақстанда ... ә) ... ... ... экспортқа қатысы 132 пайыз
(Қазақстанда -113%); б) ... ... ... ... ... ... пайыз (Қазақстанда -22.8%); в) сыйақы төлемдерінің экспортқа қаты-сы 12
пайыз (Қазақстанда -5.1%). Сөйтіп, егер ... ... ... ... ... ... ... әзірше төмен деп санауға болады.
Бірақ, республика борышының ... өсіп ... ал оның ... төмендеп отырғанын ескерсек ахуалдың нашарлауы мүмкін.
Алынған (игерілген) және өтелмеген мемлекеттік және мемлекеттік емес
сыртқы ... ... ... ... резиденттерінің
Қазақстан Республикасы бейрезиденттерімен келісім-шарттары бойынша
берешектік міндеттемелерінің белгілі бір ... ... ... ... ... Ол ... ... борышты және ішкі мемлекеттік борышты
кіріктіреді. Сыртқы мемлекеттік ... ... ... өкіметінің,
жергілікті атқарушы органдарының және Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... қүрамдас бөлігі. Ішкі мемлекеттік борыш - Қазақстан ... ... ... ... және ... ... ... қарызгер резиденттері алдындағы ішкі мемлекеттік қарыздар
мен басқа да борыштық ... ... ... борыштың қүрамдас
бөлігі.
1992 жылы бүрынғы КСРО-дан мүра болып қалған ... ... 3.2 ... ... ... 1993 ... ... Россия
Федерациясымен бүрынғы КСРО-ның сыртқы борышындағы Қазақстанның үлестік
борышы мөселесін реттеген ... ... ... қол ... және ... бір ... қайта ресімдегеннен кейін Қазақстанның
сыртқы борышы 1.9 миллиард. долларды қүрады. Бұл ... ... бар ... Республикасы үшін көп емес еді. 1995 жылдың
соңында Халықаралық валюта қорынан сатымды ресурстарды қоса ... ... 3.09 ... ... ... ... ... 19%). 1999 жыл-дың
басыңда жалпы сыртқы борыш ең жоғарғы мөлшерге - 8229.4 ... ... 2001 ... ... ... сыртқы борышы 3272 миллион долларға,
Үкімет кепілдендірген сыртқы борыш — 694.6 миллион долларға, ...... ... ... Бұл ішкі ... қамтыған Үкіметтің барлық
борышының 86.8 пайызын қүрады. 2003 жылдың басында Үкіметтің сыртқы ... ... ... ... ... ... 3481.0 ... долларға
жетті. Алайда, жекеменшік сектордың борышымен бірге - 14561 ... ... ... фирмааралық берешекті - 10547 миллион доллар) ... ... 18024 ... ... ... 2001 жылы ... ... ЖЮ-ге
қатысты мөлшері 17.5 пайызды қүрады, ал 2002 жылы ол 16 ... ... ... борыштың болуы мезгілі келген пайыздарды және
борыштық міндеттемелерді ... ... ... жыл ... шығындарды
қажет етеді, олар мемлекеттік борышты басқару жөніндегі шығындар деп
аталады.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... алу ... ... ... ... ... ... заңмен белігеленді, онда үкіметтік
борыштың лимиті де, оған қызмет көрсетуге бағытталатын қаражаттардың ауқымы
да бекітіледі.
Жергілікті атқарушы органның тиісті қаржы жылына ... ... ... ... жергілікті бюджет кірісінің 10 пайызынан ... ... ... ... ... ... тиісті қаржы жылына арналған
жергілікті бюджет кірісінің 25 ... ... ... Жергілікті атқарушы
органның борышын өтеуге, оған қызмет ... ... ... көлемі тиісті
жылға арналған жергілікті бюджет кірісінің 10 пай-ызынан аспауға тиіс.
Заңмен мемлекеттік кепіддіктерді берудің лимиті — тиісті ... ... ... ... қүрамында бекітілетін тіркелген сомасы
белгіленеді, бұл соманың шегінде ... ... ...... ... ... Қазақстан Республикасының қарызгер-
резиденттерінің одан тиісті соманы белгіленген мерзімде төле-меген ... ... ... ... өтеу ... ... арналған республикалық бюджет туралы заңда Үкіметтік борыш
лимиті 755 миллиард теңге мөлшерінде, ал ... ... ... беру лимиті 7.7 миллиард теңге ... ... ... — мемлекеттің өзі және оның кепілдігімен
алынған борышқа қызмет көрсету, оны жоспарлы өтеу, жаңа ... ... ... ... ... ... ... мемлекет шараларының бүкіл
спектрі; мемлекеттің оған ... ... ... ... және ... ... ... ету және мемлекеттік кредитке қызмет көрсетудің
құнын оңтайлаңдыру жөніндегі ... ... ... ... және ... ... проблемаларынан аман болу мақсатында
жүзеге асырылады [17, 96б.].
2. ҚАЗАҚСТАН ... ... ... БАСҚАРУЫНДА
КЕЗДЕСЕТІН МӘСЕЛЕЛЕР МЕН ШЕШУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Мемлекеттік борышты басқаруда кездесетін мәселелер
Қазақстан практикасында бюджеттердің тапшьшықтары мен ... ... ... және ... ... ... айтарлықтай
ажыратылады. Мемлекеттік борыштың едәуір бөлігі үкімет түрғызатын ... ... ... ... ... ... міндеттемелер
бойынша берешек нысанында ... ... ... жоғары
дисконтқа қарыз алған сомасы ішкі берешекті үнемі арттырады.
Мемлекеттік ішкі ... ... ... ... ... бюджет
тапшылығын жабу үшін бүрын алынған кредиттер бойынша Ұлттық банкке берешек;
облигациялар және ... ... ... ... ... халықтан,
шаруашылық жүргізуші субъектілерден алынған қарыздар бойынша борыш.
Мемлекеттік ішкі борыштың пайда болуы мен үдей түсуі ... ... ... ... ... ... - шетелдік несиегерлер турасында белгілі бір
күнге, белгіленген мерзімде өтеуге жататын елдің қаржылық ... ... ... ... ... дүниежүзілік практика болып
саналады. Алайда, оның шегі болады, ол ... ... ... ... бола ... ... үкіметтік борышын өтеуді және оған қызмет
көрсетуді Қаржы министрлігі тиісті жылға арналған республикалық ... ... ... ... көзделген қаражат есебінен Ұлттық
банк арқылы, Ұлттық банктің борышын өтеуді және оған ... ... банк ... ... ... ... жергілікті атқарушы
органдардың мемлекеттік борышын өтеуді және оған қызмет көрсетуді ол тиісті
жылға арналған мемлекеттік ... ... ... ... ... келісімі бойынша жергілікті атқарушы органның қарыздарыда қызмет
көрсету үшін тартылатын екінші деңгейдің банктері арқылы жүзеге асырылады.
Барлық ... ... ... ... ... ... ... есепке алынуға тиіс.
Қазақстан Республикасыный мемлекеттік борышын есепке алу үшін Ұлттық
банк пен ... ... ... ... төртіппен Қаржы
министрлігіне өз қарыздарының талаптары, алынуы, ... ... ... ... туралы ақпарат тапсырып отырады[18, 24б.].
Қазақстан Республикасыйың Үкіметі республикалық бюджеттің қаражатымен
қамтамзісыз етілетін үкіметтік борышты өтеу және оған ... ... банк ... ... ... активтермен қамтамасыз етілетін
Ұлттық банктің борышын өтеу және оған қызмет көреету, жергілікті ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстарымен
және басқа да активтермен қамтамасыз етілетін өз борышын өтеу және оған
қызмет ... ... ... ... негізгі сомасы қайтарылған және борышқа қызмет көрсету
жөніндегі төлемдер ... ... ... ... ... борыш
өтелген болып саналады.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің, Ұлттық банкінің және ... ... ... ... (келісімнің) талаптарында, осындай
қағаздарды ... ... ... жағдайда, қарыз туралы шарт
(келісім) бойынша міндеттемелерді мерзімінен ... ... ... ... қағаздарды мерзімінен бұрын сатып алуға қүқығы бар.
Сыртқы борыштың болуы жасалынған өнімнің бір бөлігін елден тыс ... ... ... ... ... ... ... тез өсу теңденциясы бар.
Мұндай төлемақылар болашақ экономикалық дамуды тежейді ... ... ... ... борыштың өсуі сонымен қатар, реципиентелдің ... ... және ел ... ... ... ... және ... тапшылықтардың және мемлекеттік борыштың болуының
келеңсіз зардаптары микроэкономикалық түрақтылықтың бүзылуымен ... ... ... ... ... бағалы
қағаздар бойынша пайыздың жоғары деңгейі шетел капиталын ... ... ... ... сыртқы борыштың өсуін білдіреді. Шетел
инвестицияларын отандық ... ... ... ... ... ... ... және халықаралық валюта рыногында ... ... ... ... ... артуы экспорттың қымбаттауына
және импорттың арзандауына жеткізеді, мұның нәтижесінде ... ... ... ... ... балансы теріс сальдоға саяды. Таза экспорт жиынтық
сұранымның компоненті ... оның ... ... теріс сальдосы
Ұлттық өндіріске тежеушілік ықпал жасайды.
Осыған байланысты мемлекеттің өзінің өкілдікті ... ... ... бюджет тапшылығы мен мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... жеке баптары бойынша тиым
салу қүқығын белгілеуі мүмкін[20, 49б.].
"Мемлекеттік және мемлекет кепілдік берген қарыз алу және ... ... ... ... ... ... ... қарыз алудың лимиттері белгіленген:
1) үкіметтік борыштың лимиті.
2) Ұлттық банктің сыртқы борышының лимиті.
3) жергілікті атқарушы орган борышының ... ... ... ... ... Ұлттық банкте,
жергілікті бюджетте жоспарланатын, алынған және ... ... ... ... ... бұл ... берілген күнге (қаржылық
жылдың соңына) тиісті қүрылымының нақты борышынан аспауы ... ... ... ... ... ... оның таза алтын-валюта активтерінің
50 пайыз деңгейінде белгіленеді.
Мемлекеттік борышты басқарудың нақтылы процесі мыналарды ... ... орта ... ... ... ... және мемлекет
кепілдік берген қарыз алу мен борыштың жайкүйін ондағы ... ... және ... ... ... ... ... қызмет көрсету көлемдерін, лимиттерін, мемлекеттік кепілдіктерді
үсынудың белгіленген көлемдеріне сәйкес айқындай отырып жыл сайынғы
бағалауды және ... ... орта ... ... арналған
мемлекеттік және мемлекет кепілдік берген қарыз алу мен борыштың жай-
күйі мен ... жыл ... ... ... ... ... ... уөкелетті орган Ұлттық банкпен бірлесіп, бюджетті
атқару жөніндегі орталық уекілетті органның қатысуымен республиканың
әлеуметтік-экономикалық ... орта ... ... ... және мем-лекет кепілдік берген борыштың көлемдері мен
қүрылымы-ның негізінде жүзеге асырады;
2) бюджеттік ... ... ... ... ... тиісті
қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы ... ... ... ... және ... ... беру лимитін
айқындауын;
3) бюджетті атқару жөніндегі орталық уөкілетті органның ... ... ... ... ... ... ... Республикасы
Үкіметінің қарыз алу келемдерін, нысандары мен шарттарын, үкіметтік борышты
өтеу мен ... ... ... ... ... ... ... орталық уөкілетті органның мемлекеттік
қарыздарды тіркеуді, мемлекетгік ... алу, өтеу және ... ... және ... борыш мониторингін жүзеге асыруын;
5) борыш қүрылымын оңтайландыру жөніндегі, соның ішіңде борышты
мерзімінен ... ... ... ... ... ... эмиссиялық бағалы қағаздарды эмитенттің сатып алуы мен сатуы,
мемлекеттік және мемлекет ... ... ... ... ... борышты
қайта қаржыландыру, мемлекеттік және мемлекет кепіддік берген ... ... ... жөніндегі іс-шаралар дайындауын және іске асыруын.
Мемлекеттік емес қарыз алуды Қазақстан Республикасының резиденттері
Қазақстан ... ... ... шектеулерді ескере отырып,
кез келген мөлшерде, кез келген валютамен және кез ... ... ... ... ... мемлекеттік емес қарыз алуды жүзеге асыруға
қүқығы ... емес ... ... ... ... заңи ... тартуы мүмкін. Мемлекеттік кепілдіктермен
тартылатын мемлекеттік емес ... ... ... ... ... ... кепілдіктер несиегерлерге Қазақстан Республикасы
резиденттерінің өздері ... ... емес ... ... ... ... ету ... беріледі.
Қарыздар бойынша Қазақстан Республикасының атынан кепілдіктер ... ... ... ... ... Ұлттық банкінің, жергілікті ... ... ... Қазақстан Республикасының атынан кепілдіктер
беруге қүқығы жоқ.
Қазақстан Республикасының Үкіметінің ... ... ... Қаржы министрлігі жүзеге асырады.
Мемлекеттік кепілдіктерді беру жоғарыда аталған ... ... ... ... ... ... деп қарыз алудың шарттарынан
туындайтын сыйақы ... ... және езге ... ... ... өтеу — ... ... алынған сомасын несигерлермен
шарттармен белгіленген тәртіппен қайтаруы, белгіленген тәртіппен борышты
қүрайтын басқа міндеттемелерді орындауы.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... қайта қаржыландыру, жаңгырту, мерзімді ұзарту, сәйкестендіру,
кемімелі ара салмақ ... ... ... ... ... ұзарту, мемлекеттік борыштан бас тарту.
Қайта қаржыландыру мемлекеттік берешекті жаңа қарыз шығару есебінен
етеуді білдіреді. Сонымен бірге, бүрын шығарылған ... ... ... ара ... ... айырмашылықты есепке алмай жаңа қарыздың
облигациялары беріледі.
Жаңғырту деп бүрын ... ... ... табыстылығы
бойынша аз жағынан да, көп жағынан да өзгертуді айтады. Бірінші жағдайда
үкімет борыш бойынша ... ... ... ... ... ... немесе қарыз облигацияларын сатып алудағы ... ... ... істейді.
Мерзімді узарту мерзімі бойынша қарыздың бастапқы шарттарын оларды
ұзарту немесе қысқартумен байланысты өзгерту болып табылады.
Сәйкестендіру бірнеше ... бір ... ... ... ... ... ... оңайлатады.
Облигацияларды кемімелі ара салмақ бойынша айырбастау ... ... ... ... және мемлекетке қарыздар бойынша тым
қымбат ақшамен есептесу тиімсіз кезде жүргізіледі.
Қарыздарды өтеудің мерзімін ... ... ... берешегі
кезінде, соңнай-ақ олармен байланысты болатын қаржы қиыншылықтары кезінде
қолданылады, үкімет қарыздарды өтеудің және олар ... ... ... ... тұру ... ... борышты төлеуден бас тарту (күшін жою) едде саяси ... және жаңа ... ... ... олардың заңсыздығы
себепті орындауды мойындамауы кезінде болады. Бас ... ... ... ... ... 124б.].
3.2 Мемлекеттік борышты басқаруындағы кездесетін мәселелерді шешу
жолдары
Мемлекеттік борышты басқарудың жоғарыда аталған ... әр ... бір ... ... айырбастау, мерзімді ұзарту және
сәйкестендіру немесе айырбастау және ... және ... ... ... соның ішінде мемлекеттік борыштың өсу қарқынын
төмендету жөніндегі шаралардың ішінде мемлекеттік меншіктің бір ... ... яғни ... ... сату ... ... бір
белігінен бас тарту; бұл тиімділігі аз меншікті қоддау жөніндегі мемлекет
көтеретін ауыртпалықты азайтады.
Ұлттық ... ... ... ... ... ... салмайынша, экспорт және импорт алмастырушы салаларға,
аграрлық сектор мен ... ... ... озат ... мүмкін емес. Бірақ шетел капиталы мен валюта ресурстарын тарту
оларды жоғары тиімділікпен пайдалануға, ... ... ... ... ... ... етеді: негізгі борыштың сомасы мен
пайыздарын төлеу бұл жағдайда ... ... бір ... ... ... ... ... етеді. Елеулі сыртқы борыштың кебеюі Ұлттық валюта
бағамының, экспорт пен импорттың ара ... ... ... ... қиыншылықтармен байланысты ұзақ ... ... ... ... мүмкін.
Үлкен келемдегі мемлекеттік ... ... ... ... ... мынадай іс-қимылдары қолданылуы мүмкін:
1. Қайта қаржыландыру. Төлеу ... ... ... өтеу
үшін практикада үкімет шығыстарды қысқартпайды және ... ... ... ... ... ... қате болар еді). Ол өзінің
борышын қайта қаржылаңдырады, яғни жаңа ... ... және ... ... ... үстаушыларға төлеу үшін пайдаланады.
2. Салық салу. Үкіметтің салық салуға және оларды ... ... ... ... ... жекеше шаруашылықтар мен корпорациялар салық
жинау есебінен кірістер ала алмайды, ал үкімет ала ... ... ... мен ... ... ... ал ... Ақша жасау. Борыштың негізгі сомасын және пайыздарды төлеу ... ақша ... ... ... бар, бірақ мұның инфляциялық
нәтижесі болады.
Алайда үкіметтің мұндай іс-қимылдары жағымсыз зардаптар тудырады:
а) кірістердегі ... ... ... ... ... халықтың түрлі топтары болады. Және салық жүйесі шамалы ... ... ... ие болудан алынатын пайыздық кірістерді қайта
бөлудің нәтижесінде ол артық кірістер ... ... ... ... ... ... ... етеді, бұл
инновацияларға, инвестицияларға, жүмысқа ... ... өзі ... ... зиян ... ... ... пайыздық
төлемдердің қатынасы борыш бойынша пайыздарды ... үшін ... ... ... ... ығыстыру әсері. Экономика толық жүмыстылық жағдайда жүмыс істеп
түр және бюджет баланстандырылған дей отырып, онда егер ... ... ... өндірістік мүмкіндіктердің қисық сызығы бойынша
экономика қисық ... ... ... ... осі ... және жекеше тауарларға ашықтық көбірек болады.
Жекеше тауарлар не тұтынушы, не инвестициялық ... ... ... егер ... тауарларды қысқарту есебінен ұсыным азайса, онда
халықтың бүгінгі ұрпағының түрмыс деңгейі ... ал ... ... және келер ұрпақ шалынбайды;
2) егер төмендеу инвестициялық тауарларды шалса, өнда бүгінгі
ұрпақтың ... ... ... ал ... табыс деңгейі аз болады.
Уақиғалар дамуының екі сценарийі мүмкін:
1. Үкіметтік шығыстардың көбеюі салық салудың өсуімен қаржыланады,
онда түтыну ... ... және ... ... ауыртпалығы
бүгінгі ұрпаққа түседі;
2. Үкіметтік шығыстардың көбеюі мемлекеттік борыштың көбеюі есебінен
қаржыланады. Салдарлары: үкімет ақша рыногына шығады, жекеше ... ... ... ... ... ... ... аз экономикалық әлуетті мүраланады және оның ең төмен түрмыс
деңгейі болады.
Мемлекет үшін дефлотты қолайлы практикалық ... етіп ... ... ... бар:
1) қоғам тарапынан болатын саяси қолдаудан ел басшылығының айрылуы;
2) экспорттан түсетін кірістердің төмендеуі;
3) ... ... ... ... ... рыноктарына шығу мүмкіңдігінің жоқтығы;
5) жалғасылған экономикалық қүлдырау:
6) берешектің қүрылымын өзгертуге халықаралық қаржы ұйымдарының әзір
екендігі.
Яғни егер ел басшылығы дефлотты ... ... ... ... санкциядан асып түсті деп санаса, сыртқы борыш бойынша дефлот ел
басшылығының стратегиялық шешімінің нәтижесі болуы мүмкін.
Елдің алтын-валюта резервтерінен ... ... ... көрсетуге
жүмсалатын төлемдер сомасының асып түсуі де маңызды фактор болып табылады.
Бюджеттің барлық шығыс бөлігін ... ... оң ... ... бұл оның орындалуына мүмкіндік бере алады. ... ... ... бас ... ... бюджеттің басқа баптары
бойынша, мысалы әлуметтік ... ... ... ... ... мұның өзі үкіметтке сенімді ішінара қайтаруға мүмкіндік туғызады.
Бірақ кредит рейтингі төмендейді және ... ... ... ... ... қүру және даму банкі белгілеген ... ... ... ... ... былай қүрылады:
1) жалпы сыртқы борыштың ЖІӨ-ге қатынасы — 76,1% ... ... ... ... ... ... мен қызметтер көрсетудің жылдық
экспортына қатынасы — 124,6% ... ... өтеу және оған ... ... ... ... ... мен қызметтердің экспортына қатынасы - 36,7%(24,7%);
4) сыйақы (мүдде) төлемдері сомасының экспортқа қатынасы — 1,5%.
Сөйтіп, борышты өтеу және оған ... ... ... ... ... ... ең ... деңгейден асып түседі[20,
132б.].
ҚОРЫТЫНДЫ
Сонғы жылдары Қазақстан Республикасы шетелдерден едәуір ... ... ... ... ... ... жұмсаудың маңызы арта
түсуде. Олар бірінші кезекте түтынуға арналған тауарларды ... құру және ... және ... ... яғни ... үшін белгіленген құрылымдық саясатты ескере отырып дамыту үшін
пайдаланылуы тиіс.
Нарықтық экономикаға көшудегі прогресс: экономикадағы жеке ... рөлі ... ... ... ... жеке ... ... кәсіпорындардың құрылымын ... ... ... ... ... ... ... және төлем тәртібі, экономикалық қызметті ырықтандыру (баға
белгілеудің еркіндігі, жаңа ... және ... ... ... ... ... ... мен инвестициялық қызметтегі ашықтық),
қаржы секторының ахуалы ... ... ... және оны ... қаржы
делдалдығының дамуы, қор рыногының және банктік емес ... ... ... ... ... ... ... мен
заңнаманың болуы).
Қазақстан Республикасы Үкіметінің, Ұлттық банкінің және жергілікті
атқарушы органдарының осыңдай шарттың (келісімнің) ... ... ... ... ... ... қарыз туралы шарт
(келісім) бойынша міндеттемелерді мерзімінен бүрын ... ... ... қағаздарды мерзімінен бұрын сатып алуға қүқығы бар.
Мемлекеттік қазынашылық міндеттемелерде (МҚМ-да) мыналар әдістер
болып табылады: ... ... ... тастау бағасы, көрсетулі құны
бойынша МҚМ-ды өтеу, өтеу мерзімі, ... ... ... ... ... ...... банктердің депозит
ресурстарының қалдықтарын пайдалану кезінде мұндай қолданудың шарттары
әдістер ... ... ... ... ... ... тартылатын
ресурстардың үлесі, қайтару мерзімі, табыстылық ... ... ... ... ... ... шарттары — әдістері үқсас болады,
бұл әдістер мұндай қарыз алудың инфляциялық ... ... ... ... ... әдістер кәдімгі банк кредитінің
әдістеріне үқсас болып келеді.
Үкіметтік шығыстардың ... ... ... көбеюі есебінен
қаржыланады. Салдарлары: үкімет ақша рыногына шығады, жекеше қарызгерлермен
бәсекелеседі, ... ... ... ... қысқарады.
Болашақ ұрпақ аз экономикалық әлуетті мүраланады және оның ең ... ... ... ... ТІЗІМІ:
1. “ҚР Мемлекеттік және мемлекеттік кепілдік берген қарыз алу мен борыш
туралы” Заңы 1999жж. Және де ... ...... С.С. Сартаев, С.М. Найманбаев «Бюджеттік құқық», оқулық. Алматы, Жеті
Жарғы 2006 жж, 180 – б.
3. Ильясов К.К., Саткалиева В.А. және ... ... ... ... 2004 жж – 369 б.
4. Рудый К.В. Финансово – кредитные системы зарубежных ... ... ... ... ... 2003 жж – 301 – ... ... Ғ.С. Ақша, несие, банктер, Оқулық – Алматы, Экономика,
2005 жж, 416 – б.
6. Иванова Г.Г., ... Т.Д. ... ... ... бюджетов
– СПб., Питер, 2001жж, - 208б.
7. Өтебаев Б.С., ... Р.М. ... ... и ... ... ... – Ақмола: 2000 – 103 – б.
8. Ильясов К.К., Исахова П.Б. Расходы Госбюджета – Алматы Экономика ... ... В.В., ... Н.Т. ... бюджет – С.П.
–Полтехника – 2000.
10. Жуйриков К.К. ... ... ... ... ... ... ... Н.В., Апсалямов Н.А., Азылканова С.А. Современная бюджетная
политика Казахстана – Новосибирск – ... ... Ж.А., ... А.Ж. және т.б. ... ... ... ... бюджета Республики Казахстан в
условиях рыночных отношений // Под ... ред. ... ... ... ... Академия государственной службы при Президенте Республики
Казахстан, 2003 – 194 – б.
13. Мельников В.Д., Ильясов К.К. ... ... ...... ... ... Дербисов Е. Диалоги о бюджете переходного периода // Алматы Қаржы –
Қаражат, 2001 жж 8 – ... ... ... №12 (72) ... 2004 ... ... бллетень №12 (84) желтоқсан 2005 жж
17. Статисткалық бюллетень №12 (96) желтоқсан 2006 жж
18. Статистический ежегодник 2004
19. Статистический ежегодник 2005
20. ... ... ... ... А.Б. ... ... ... содержание и
механизм использование // Алматы: Қаржы – ... 2001 жж – 124 б.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттік кредит пен мемлекеттік борыш24 бет
Тәуелсіздік мерекесі11 бет
Философия пәні және дүниеге көзқарас15 бет
Философия пәні және оның қоғамдық міндеттері8 бет
Қаржыны басқаруды ұйымдастыру17 бет
Өзін-өзі тану пәні туралы мағұлмат6 бет
«Шымкент май» ақ-дағы басқа да дебиторлық қарыздарды аудиторлық тексерудің қажеттілігі69 бет
Ішкі және сыртқы борыштар14 бет
Азаматтық - құқықтық жауапкершіліктің шарты және негіздері56 бет
Азаматтық істер бойынша міндеттемелерді орындау негіздері53 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь