Инфляцияның экономикалық сипаттамасы

КІРІСПЕ

1 ИНФЛЯЦИЯНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ 3
1.1 Инфляция ұғымы мен мәні 4
1.2 Инфляцияның пайда болуы және себептері 5
1.3 Инфляцияның дамушы елдерге әсер ететін факторларға
байланысты жіктелуі 7

2 ИНФЛЯЦИЯНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ.ӘЛЕУМЕТТІК САЛДАРЫН ТАЛДАУ
2.1 Инфляцияның әлеуметтік.экономикалық өмірге әсерін талдау 10
2.2 Инфляцияның түрлері 11
2.3 2004.2006 жылдар арасындағы инфляцияның Қазақстандағы ерекшеліктерін талдау 12

3 ИНФЛЯЦИЯНЫ ТЕЖЕУ ШАРАЛАРЫ МЕН ӘДІСТЕРІ
3.1 Инфляция мен туындайтын мәселелер 17
3.2 Қазақстан Республикасының антиинфляциялық саясаты және инфляцияны тежеудің басқа да әдістері 19

ҚОРЫТЫНДЫ 22

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 23

ҚОСЫМШАЛАР
Инфляция – көпфакторлы құбылыс, ол бағаның жалпы дәрежесінің өсуі арқылы және нақты активтерге қарағанда ақша белгілерінің құнсыздануы арқылы бейнеленеді. Жеке тауарлар бағасының қандай болмасын өзгеруі міндетті түрде инфляция болып табылмайды. Инфляцияға қарама-қарсы дефляция баға мен шығындардың жалпы төмендеуі болып табылады.Бағаның өсуінің бәсеңдеуі дизинфляция д.а.
ХХ ғ.70-90-шы жылдарындабағаның өсуінің ерекшелігі, оның үзілмей жүріп отыруымен, жалпыламалығымен, бір қалыпты еместігімен сипатталады.
Экономиканы мемлекеттік реттеудің тереңдігіне, инфляцияға қарсы саясаттың инструментарийлеріне байланысты, инфляция айқын немесе басылған бүркемелі түрде жүріп отыруы мүмкін. Инфляция процесінің айқын немесе ашық формада болып отырғаны бағаның өсуі, ұлттық валюта курсының төмендеуі арқылы көрінеді. Басылған инфляция бүркеме, жасырын формада жүреді және ол өнім сапасының төмендеуі, ассотимент құрлымының өзгеруі, экономикадағы тапшылықтың өсуі, кезектегі тұрушылардың көбеюі арқылы көрінеді.
Зерттеу объектісіне байланысты, инфляция ұлттық, аймақтық және әлемдік болып бөлінеді. Ұлттық және аймақтық масштабта талдау объектісін көтерме және бөлшек сауда бағаларының динамикасы, кейбір елдердегі, елдер бірлестігінің дәрежесіндегі, халықаралық нарықтағы ЖҰӨ-нің дефляторы құрайды.
1. Абрамова М.А. Финансы, денежное обращение и кредит: Москва. Инст. межд. права и экономики, 1996 г.
2. Антонов А.Г. Денежное обращение, кредиты, банки. Москва: Финстат. информ, 1996 г.
3. Әубәкіров. Экономикалық теория негіздері. Алматы: Санат, 1998 ж.
4. Әкімбеков С. Экономикалық теория. Астана, 2002 ж.
5. Балабанов И.Т. Финансовый менеджмент. Москва: Финансы и
статистика, 1996 г.
6. Бужкина М.К. Деньги. Банки. Валюта. Москва: ДИС, 1994 г.
7. Деньги, кредит, банки: под. ред. О.И.Лаврушина. Москва: Финансы и
статистика
8. Деньги, кредит, банки: под. ред. Е.Ф.Жукова. Москва: ЮНИТИ, 1999 г.
9. Көшенова Б.А. Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары. Алматы:
Экономика, 2000 ж.
10. Ильясов, Құлпыбаев – Қаржы. 2003 ж.
11. Мамыров. Макроэкономика. Алматы: Экономика, 2002 ж.
12.Финансы,Денежное обращение.Кредит.Дорбозина.Москва:ЮНИТИ,1997г
13. Денежное обращение и кредитная система. Поляков В.П. Москва, 1997 г.
14. Мамыров Н.Қ. Халықаралық қатынастар.
15. Ихданов Ж. «Экономиканы мемлекеттік реттеу» - Алматы экономика –
2002 ж.
16. Көшебаев Г. «Денежно – кредитная политиа, как составная часть
государственного макроэкономического регулирования // Банки
Казахстана №12 2004
17. Көшенова Б. «Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары». – Алматы –
«Экономика» 2002 ж.
18. Мамыров Н. «Макроэкономика»/ оқулық.- Алматы «Экономика» - 2003 – 19. Әпсәләмов А. « Экономикалық теория негіздері»// -Алматы, « Ғылым»-
1999 ж.
20. Шеденов Ө. « Жалпы экономикалық теория» - Ақтөбе – « Полиграфия»-
2004 ж.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1 ИНФЛЯЦИЯНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ ... ... ... мен ... ... пайда болуы және себептері ... ... ... ... әсер ... ... ... ИНФЛЯЦИЯНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ-ӘЛЕУМЕТТІК САЛДАРЫН
ТАЛДАУ
2.1 Инфляцияның әлеуметтік-экономикалық өмірге әсерін талдау
10
2.2 Инфляцияның ... ... ... ... ... ... ... ИНФЛЯЦИЯНЫ ТЕЖЕУ ШАРАЛАРЫ МЕН ӘДІСТЕРІ
3.1 ... мен ... ... ... ... ... ... және инфляцияны
тежеудің басқа да әдістері
19
ҚОРЫТЫНДЫ
22
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ...... ... ол бағаның жалпы дәрежесінің өсуі
арқылы және нақты активтерге ... ақша ... ... ... Жеке тауарлар бағасының қандай болмасын өзгеруі
міндетті ... ... ... ... ... ... ... мен шығындардың жалпы төмендеуі ... ... ... ... ... ... ... өсуінің ерекшелігі, оның үзілмей жүріп
отыруымен, жалпыламалығымен, бір қалыпты еместігімен сипатталады.
Экономиканы мемлекеттік реттеудің тереңдігіне, ... ... ... байланысты, инфляция айқын немесе
басылған бүркемелі ... ... ... ... ... ... айқын
немесе ашық формада болып отырғаны бағаның өсуі, ұлттық валюта курсының
төмендеуі арқылы ... ... ... ... ... ... және ол өнім сапасының төмендеуі, ассотимент құрлымының өзгеруі,
экономикадағы тапшылықтың өсуі, ... ... ... ... ... ... ... ұлттық, аймақтық және әлемдік
болып бөлінеді. Ұлттық және аймақтық масштабта талдау объектісін көтерме
және бөлшек сауда ... ... ... елдердегі, елдер
бірлестігінің дәрежесіндегі, халықаралық нарықтағы ... ... және ... ... ... ... ықпал ететін инфляциялық
импульстарға байланысты, ... және ... ... ... ... қатаң сақталып тұрған жағдайда ... ... ... ... да ... елге ... импорттайды.
Бағаның өсу қарқынына байланысты, инфляцияның мынадай түрлері болады:
жылына 10%-ке дейін болса орташа, немесе, ... ... ... ...... немесе, «латындық», 200% артқанда – гиперинфляция
(американдық экономист Ф.Кэган бойынша – ... ... ... ... ... өсу ... ұтымды бейімделуіне байланысты,
инфляция балансталған ... және ... ... ... ... ... ... және тұрақты
өсіп отырады. Басқа макрокөрсеткіштер сәйкестікте өзгеріп отырады.Екіншіде
тауарлардың бағасы секіріп өседі және бұл бір ... ... ... ... ... бейімделуге үлгере алмайды.
Мемлекеттің инфляциялық процеске әсер ету қабілетіне байланысты,
инфляция бақылаудан ... және ... ... ... ... көрсеткішінің өзгеруіне байланысты, экономикада сұраныстың
өскен жағдайында ақиқат және жалған инфляция орын алады.
Бағаның ... өсу ... және оған ... ... ... ... ... болуына-болмауына байланысты, болжауға болатын
және болжауға келмейтін ... ... ... тудыратын және оған дем беретін ... ... ... және ... ... ... инфляция қоғамдағы жиынтық сұраныс пен жиынтық үсыныстың
арасындағы сәйкестіктің жойылуының ... ... ... экономикалық жүйе, қандай жоғары дамыған, ел болмасын
ешқайсысы да инфляциялық құбылыстан сақтандырылмаған. ... ... ... ... ... сол ... қоғам жағдайына да әсер етпей
қоймайды. Ол мемлекеттік, әлемдік деңгейде де өте күрделі болып келеді.
Инфляция тек ... ғана ... ... ... да әсер
етеді. Адамдардың ... алу ... ... ... ... қанағаттандыра алмайды. Ол тек жеке тұлғалар үшін ғана
емес, сонымен қатар ... ... да ауыр ... ... осы бір ... ... күресінің жолдары әр
түрлі және мемлекеттік құрылымына байланысты өз ... ... ... ... тауар-ақша қатынастары өте жоғары ... ... ... ... ... пайда болуының ақшалай және ақшалай
емес факторлары әсер етеді.
1. ... ... ... ... ... мен ... ... құбылыс ретінде ұзақ уақыт өмір ... ... ... ... ... ... байланыстырады.
Инфляцияның мәні – ол тауарлар мен ... ... өсуі және ... тапшылығымен қызмет сапасының төмендеуі
салдарынан ақшаның құнсыздануы, оның сатып алу мүмкіндігінің құлдырауы.
Инфляция – ... ... ... диспропорцияның көрінісі. Ол
мемлекеттің табысы мен шығынының үйлеспеуі салдарынан кездесетін кез келген
экономикалық формацияға тән құбылыс.
Инфляция ұлттық ... ... ... ... ... ... ... мен мемлекеттің және шаруашылық
субъектілері арасында қайта бөлуге тірейді.
«Инфляция» - қабару, көтерілу, ісу деген ... ... ... ... ... да, ... жағдайларда (мысалы, соғыс, революция
және сол сияқты кездейсоқ жағдайларда экономиканы дамыту үшін) ... ... ақша ... ... ақша ... ... ... ақшаның құнсыздануына әкеп соқтырады. Оны әр елдегі
соғыс жылдарындағы ақша ... ... ... ... ... үшін ... ж.ж. ... және 1861-1865 ж.ж. Азамат соғысы (оның
соңғы екі жылында доллардың сатып алу мүмкіндігі 60% дейін төмендеген); ХІХ
ғасырдың бас ... ... ... ... соғысы; 1789-1791 ж.ж.
Француз революциясы. Әсіресе, Бірінші ... ... ... ... ... ... жетті, 1923 жылдың күзінде айналымдағы
ақша ... 496 ... ... ... ал ақша ... ... ... Осы келтірілген тарихи мәліметтер инфляция бұрыннан келе
жатқан феномен (айырықшы құбылыс) екенін дәлелдейді.
ХІХ ғасырда ... ... ... мен ... ... Экономикалық әдебиеттерде инфляция түсінігі ХХ ғасырда Бірінші
дүниежүзілік соғыстан кейін жиі қолданылып, кеңес ... ... ... орта ... көрінді.
Инфляцияға тән біраз ерекшеліктер бар. Олар:
- егер бұрын инфляция бір жердің шеңберінен аспаса, ... ... ... ... ... егер ... инфляция бір мезгілде ғана жүрсе, қазіргі инфляция көп
уақытқа созылған құбылыс;
- егер бұрын инфляция тек ... ... ... ... ... ақшасыз және тағы басқа фокторларға байланысты болады.
Инфляция айналымдағы ақша ... ... тыс ... Бұл ақша ... ... және ... бағаларының соғұрлым
өсуіне әкеледі. Алайда, ... ... ... ... ... ... беру деп, ... жеткіліксіз. Инфляция тауар бағаларының
өсуімен көрінгенімен, ол топ ... тән ... ... ... Ол ... ... ... оны тудырушы нарық шаруашылығының
түрлі саласындағы ұдайы өндіріс сәйкестілігінің ... ... ... ... экономикалық өміріндегі ең ... ... ... бойы ... ақша ... мен ... ... экономисмонетаристердің назарында болды, солардың ішінде танымал
Минтон Фридмэнде бар. ... ақша ... ...... ... болады деп санайды.
Экономикадағы инфляцияның деңгейін сипаттайтын басты көрсеткішке
тұтыну бағаларының индексі жатады. Ол үй шаруашылығының «тұтыну қаржысына»
жататын ... ... ... оның үлес ... ... отырып,
бағаның өсуі индексі негізінде анықталады.
Егер инфляция экономикадағы құлдырауға байланысты болса, онда ... деп ... ... ... - өндіріс процесінің бұзылуы, шаруашылық
салаларының бір-бірімен үйлесімсіз дамуы және мемлекеттің ... мен ... ... ... икемсіздігі салдарынан
туындайтын күрделі, әрі көп факторлы ... ... ... болу ... ... ... ... тауар.
Инфляцияны былай түсіндіру, яғни ақшаның алтынға қатысты құнсыздануы,
алтынды бұрынғы ақша ... ... ... деп қарастыруда жатыр. Ең
алдымен бағаның өсуі ... ... оның ... ... ... ... ... нарығында сұраныс пен ұсыныстың сәйкестігінің
бұзылуы әлі инфляция емес. Инфляция елдегі баға ... ... ... ... экономикалық жағдайлар да әсер етеді. Мысалы, ... ... ... тек ... бағасының өсуінен емес, басқа
да тауар мен қызмет көрсету бағаларының өсуімен байланысты. 1973 жылы жалпы
бағаның ... 7%-ке, 1979 жылы 9%-ке ... Ақша ... тыс, тауар
бағаларының өзгеруі еңбек өнімділігінің ... ... және ... ... ... ... ... бағаның
монополиялануы мен экономиканы ... ... ... ... ... ақша ... ... мен
ревальвациялануына, рынок конъюктурасының өзгеруі мен сыртқы экономикалық
байланыстардың ықпалына және тағы ... ... ... ... ... неше түрлі себептердің әсері болады.
Конъюктураның циклдық толқуынан болатын бағаның өсуін, инфляцияға
жатқызуға болмайды. Циклдық түрлі фазаларынан өту барысында (әсіресе ... бас ... тән ... ... ... динамикасы
өзгеріп отырады. Аласапыранның бас кезінде оның өсуі дағдарыс пен ... ... ... ... баға тағы да ... Еңбек
өнімділігін арттыру бағаның төмендеуіне әкелуі тиіс. Циклдық толқулардың
тағы бір көрінісі жалақының өсуі ... ... ... ... ... ... ... деп аталады, ол өз кезегінде баға ... ... алып ... ... ... да ... инфляциялық өсуіне
көп әсер етпейді. ... су ... ... ... ... ... ... ұлғайтады, ал олар ... ... баға ... ... баға ... инфляциялық себептеріне нені жатқызамыз?
Инфляция көп ... ... ... еске ... оның ... бастыларын атайық.
Біріншіден, мемлекеттік шығыстар мен кірістердің тепе-теңдігінің
бұзылып, ... ... Ол ... ... ... көрінеді.
Егер дефицит Орталық эмиссия банкісінен заем ... ... ... ... ... белсенді пайдаланылса, онда айналыста ақша
массасы көбейеді. Айырбастың сандық теңдігін МV=РО еске түсірсек, М мен ... ... ... ... ... ... әдіспен инвестицияны қаржыландыру
жүргізілген ... да ... ... өсуі ... ... ... ... инвестиция инфляцияны өршітеді.
Ұлттық табысты әскери ... ... ... емес ...... ... текке рәсуа етеді. Әскери ассигнациялар бір сәтке ғана
қосымша ... ... бар ... туғызып, тауармен қамтамасыз етілмеген
ақша массасының өсуіне әкеледі. ... ... өсуі ... ... ... ... және ... қарыздың ұдайы өсуіне
ұрындырады.
Үшіншіден, баға деңгейінің жалпы өсуі қазіргі ... ... ... Бұл ... ... ... кезіндегі
нарықта көптеген өндірушілер болып өнімдердің түрі аз, капитал ауысуы оңай
уақытқа мүлдем ұқсамайды. ... ... ... ... ... Ал ... едәуір дәрежеде бағаны белгілейді. Олигополиялар
бағаны өндіруді бірінші ... ... да, олар оны ... ... ... ... жоғары деңгейін ұстап тұру үшін өндіріс пен
тауар ұсынуда қысқарту арқылы ... ... ... ... ... ... ... төмендеуін болдырмау үшін олигополия мен
монополия икемді тауар ұсынысына ... ... ... жаңа ... тежеу үшін олигополистерге жиынтық сұраныс пен ұсыныстың сәйкес
келмеуі ... ... ... ашық болуы оның бірте-бірте
әлемдік шаруашылық байланыстарға тартылуы барысында «импорттық» инфляцияның
қаупі ... ... ... 1979 ... ... ... шарықтауы
(энергетикалық дағдарыс) сырттан ... ... ... ... ... бойынша басқа тауарлар бағасының қымбаттауына әкелді.
«Импорттық» инфляциямен ... ... ... ... өз валютасын
ревальвациялау ұлттық валютаның құнын жоғарлату арқылы мұнай ... ... ... ... ... ... ... да қымбаттады, ал бұл дүниежүзілік нарықта ... ... ... ... дем ... ... алады, ол
«инфляцияны күту» нәтижесінде орын алады. ... ... ... және ... ... де осы ... ... көрсетуде. Халық
пен өндірушілердің инфляцияны күту себептерін жою ... ... ең ... ... күту ... экономикаға ықпал етудің механизмі
қандай? Баға ... ... өсуі ... өмір ... ... ... одан әрі ... күтеді. Мұндай жағдайда ... ... ... ... Халық тауарларды көптеп алады, өйткені олардың
бағасы ертең тағы да өсуі ... ... өз ... өте ... ... сөйтіп қысқа мерзімде, шикізат, ... ... ... Мысалы, Ресей экономикасындағы (қаңтар – сәуір 1992 жыл)
инфляцияның жоғары қарқыны тұсында ... ... ... ... ... ... алдын ала өз өнімдерінің бағасын
жоғарылатты. ... ... ... басқа да Тәуелсіз
Мемлекеттер Достығы елдеріндегі ... ... ... ... бар сұраныс
деңгейінен ғана емес, инфляцияны күткен деңгейден де асып түсті.
Дүниежүзілік қоғамдастықтың барлық елдерінде де ... ... ... ... бар. ... бұл ... ... факторлардың
комбинациясы жекелеген елдің нақты ... ... ... Батыс Еуропада Екінші дүниежүзілік соғыс ... соң ... ... ... ... болады. Одан кейінгі жылдарда
инфляциялық құбылыстың күшеюіне мемлекеттік шығыстар, баға мен жалақының
арақатынасы, ... ... ... ... және тағы ... ... ... Бұрынғы КСРО-ны алсақ, жалпы заңдылықтармен ... ... ... ... ... ерекше тепе-теңсіздік
(диспропорция) жатады, ол ... жүйе ... еді. ... тән жағдай: Жалпы Ұлттық Өнімдегі әскери шығындар үлесінің
көптігі, өндіру, бөлу және ... ... ... ... ұлттық табыстағы жалақы үлесінің аздығы және тағы ... ... ... тәжірибе инфляцияны мына шартты түрлерге бөледі:
- экономикадағы қамтитын аумағына байланысты – жергілікті және ... жүру ... ... – біркелкі (баға үнемі төмен қарқынмен
өседі), үздіксіз және сатылы ... ... ... даму қарқынына байланысты – жылжымалы инфляция. Онда ... ... ... ... 5-10проценттен аспайды; қарқынды инфляция – онда
бағаның өсуі жылына орташа 10 проценттен 50 процентке ... (ал ... ... ... ... ... (гиперинфляция) – онда бағаның өсуі
жылына 100% асады. Халықаралық валюта қоры баға айына 50% ... оны ... ... аса ... ... ... деп ... Егер
инфляция өндірістің құлдырауымен ұштасса, оны стагфляция деп атайды.
- әсер ететін фактор бойынша – ... ... және ... ... ... ... байланысты туындайды, яғни
айналыстағы ақша массасы «көтеріліп», соның салдарынан төлем қабілеті бар
сұраныс та ... ... Ал сол ... ... баға ... ... сұранысты қанағаттандыра алмайды. Сөйтіп жиынтық
сұраныс экономиканың ... ... ... ... ... массасының көтерілуі себептерінің ең ... ... ... яғни ... ... техника күнбе-күнгі өмірде
қолдануға жарамайтындықтан оның ... ... ... тапшылығын
тудырады. Тапшылықты жою үшін айналымға қосымша ақша массасы шығарылды
немесе ақша нарығына ... ... ... ... ... ... жолы ... мемлекеттерге тән. Айналысқа қосымша ... ... ... ... ... дамуы, жұмыссыздықтың азаюы
және бағаның төмендеуі сияқты жағымды көріністер ... ... ... ... ... аз ... инфляция пайдалы
деген қорытынды шығады, себебі ... ... ... ... ... ... орындарының қысқаруынан сақтандырады. Одан әрі бүкіл экономикада
бос жұмыс орны болмаған және ... ... ... қосымша шығара
алмаған жағдайда баға өседі. Осыдан кейін өндірістің құлдырауына, оның
тиімділігінің төмендеуіне және ... ... ... ... ете ... ... ... кезінде шектеулі ұсыныспен
салыстырғанда ... ... ақша ... болуы бағаларды жоғарлатады
және ақшаны құнсыздандырады.
Шығыс инфляциясы өнімге баға белгілеуде әсер ... ... ... ... Ол ең ... ... төлеуге шығындардың
өсуі.
Тауар бағасының өсуі халықтың табысын төмендетіп, жалақыны ... ... ... ... Жалақының өсуі өз кезегінде өнімді өндіру
шығындарының өсуіне, пайданың төмендеуіне қолданып жүрген баға бойынша
шығаратын өнім ... ... әкеп ... ... ... ... ... тауар бағасын көтеруге мәжбүр болады. ... ... ... ... ... көтерілуі жалақының өсуін талап
етсе, ... өсуі ... ... Бұл ... мен ... ... теориясы деп аталады.
Шығын инфляциясы өнімнің әрбір өлшемінің ... ... ... баға ... ғана пайда болады. Алайда жалақы бағаны құрайтын
элементтерінің тек біреуі ғана. Сонымен ... ... ... ... ... алу, транспорт қызметін төлеу шығындары ... да ... ... пен ... ... және ... қымбаттауы, яғни материалдық шығындардың өсуі – бүкіл әлемдік
болатын заңды процесс. Оған ... ... ... - ... ... ... ... ғана технологияны пайдалану.
Шығын инфляциясы мен сұраныс инфляциясы бірімен-бірі ... және ... ... ... анық ... ... емес.
Қазіргі кез-келген экономика жүйесін инфляцияға ұшырататын немесе сұраныс
инфляциясына әсер ... ... ... ... жылжымалы инфляция тән, яғни жылдан
жылға ауысатын бірқалыпты ақшаның құнсыздануы. ... ... ... бұл түрі ... пен ... ... өнімнің өсуін
ынталандыруы мүмкін. Ал дамушы мемлекеттерде қарқынды және ұшқыр ... ... ... әсер ... оның түрлері және инфляцияның
әлеуметтік-экономикалық зардаптарын жою ... да әр ... ... ... ... ... ... ЭКОНОМИКАЛЫҚ- ӘЛЕУМЕТТІК САЛДАРЫ
2.1. Инфляцияның әлеуметтік-экономикалық өмірге әсері
Инфляцияның зардаптары ... және көп ... ... ... ... ... баға мен ... нормасын жоғарылатып, уақытша
конъюктураны жандырады. Процесстің ... ... ... ... ... ... қоғамдағы экономикалық және әлеуметтік
шиеленістерді тереңдетті. Инфляция оттың текіректеп ... бой ... ... ... ... ... зиын келтіріп,
экономикалық саясатты жүргізуге жол ... ... әр ... ... салаларының арасындағы сәйкестілікті бұзып, тұтынушылар сұранысын
бүркемелеп, ішкі нарықта тұтынушының ақшадан тауарға ауысуын ... ... ... ... ... айналдырып, тауарға тапшылық тудырып, ақша
қорлануына ынтаны жойып, ақша-несие жүйесінің қызметін бұзады. Бұдан басқа
халықтың жинағы құнсызданады, банктер, ... ... ... зиян ... ... инфляцияны бір елден екіншісіне аударады,
халықаралық валюта және ... ... ... ... зардаптары да бар, ол ұлттық табысты қайта
бөледі, ... ... ... ... ... номиналды және нақты жалақының
өсу қарқынын қызметтер мен тауарлар бағасының күрт өсуінен ... ... ... ... жалдамалы жұмысшылар, еркін кәсіп иелері,
зейнеткерлер, тағы басқалардың басынан өткізеді.
Біз инфляцияны екі ... ...... ... ... өсуінен болатын. Күнделікті өмірде бұл екі типті ажырату ... ... ... ... тез арада өсті, артынан жиынтық шығыны
көбейеді, бұл ... ... ... Егер ... ресурстарға
сұраныс өссе, онда кейбір фирмаларда материалдарға, ресурстарға, жанармайға
шығын өсіп жатқандығы байқалады. Сол ... ... ... ... көтеруге мәжбүр болады. Өндірістік шығындардың өсуі ... ... ... ... көптеген фирмалар оны инфляция шығыны деп
ойлайды. Бұл екі ... ... ... ... ... ... инфляциясы
жиынтық шығындар болғанда байқалады. Ал инфляция шығыны ... ... ... жоқ ... ... азайған кезде нақты ішкі өнім көлемі және айналым
қысқарады. Бұл шығындардың өсуіне кедергі болады.
Ал енді ... ... ... ... инфляция
табысты қалай жіктейтінің және Жалпы Ішкі Өнімге қалай әсер ететін көрейік.
Баға дейгейі және ... Ішкі Өнім ... ... бір ... бар. Нақты көлем және өндірістік бағалардың деңгейі бір ... ... ... Бірақ соңғы 20 жыл ішінде көптеген оқиғалар
болды. Мысалы, нақты өндірістік ... ... ал ... өсіп жатады.
Нақты өндірістік көлем белгілі бір деңгейде тұр, барлығы жұмыс істеп жатыр.
Нақты өндірістік көлемнің және ... ... ... Бұл жерде
инфляцияның әсер етуін және жіктелуін көре аламыз.
Инфляция тұрақты табыс алушылар арқылы, ... ... ... жіктейді.
Классикалық мысалға зейнеткерлерді алуға болады, оларға тұрақты
зейнетақы атаулы табыс әкеледі. 1980 жылы ... ... ... мол ... алуға мүмкіншілігі бар еді, ал 1995 жылы ... ... ... ... ... ... бұған жалдау төлемақысын жатқызуға
болады.
Инфляция мүлікті сақтаушыларға да үлкен зардап әкеледі. Баға
өсуінен нақты тауардың ... ... ... бір кісі 1980 жылдан
бастап 1995 жылға дейін 1000 доллар тығып қойды делік, ... ... ... ... дейін төмендейді. Бірақ сақтау формаларының бәрі пайыздық
табыс әкеледі. Егер инфляция пайыздық мөлшерден төмен болса, онда ... ... құны ... ... ... ... мен дамушы ... ... ... ... ... жіктелуі
Ал, енді дамушы елдерді инфляцияның даму жағдайлары мен оған ... ... ... ... ... ... топтағы елдерге Латын Америкасының дамушы мемлекеттері
жатады, оларда ... аяғы ... бас ... экономикалық тепе-
теңдіктің жоқтығы, мемлекет бюджетінің тұрақты тапшылығы, ішкі ... ... ... мен ... ... механизімінің қолданылуы байқалып,
ал сыртқы экономикалық ортада жүйелі ... ... ... ... ... мысалы 1990 жылы ақшаның құнсыздануы 8500 процентке,
Перуде – 8291,5 ... ... ... ... ... ... Бирма, Иран, Египет,
Сирия, Чили елдері ... ... да ... ... ... ал қаржы саясатында аз қаржыландыруға және несиелік экспансияға
(несиені ұлғайту) ... ... ... Бұл ... ... инфляция
(бағаның жылдық орташа өсуі 20-40% шамасында) сақталып, ... ... ... ... ... сақталуда.
Үшінші топқа жататын елдер – Сингапур, Малайзия, Оңтүстік Корея,
Біріккен Арабтар Әміршілігі, қатар, Сауд ... ...... ... ... бар ... Оларда жылжымалы
инфляция (1-5%) сақталуда, ... ... ... ... Экономикасы
дамыған нарық жағдайында жұмыс істеуде. Инфляцияға қарсы ... ... ... ... және ... ... құйылуы зор роль атқаруда,
жұмыссыздық бірқалыпты деңгейде ... ... ... мемлекеттер әлеміне теңгерілген бұрынғы
социалистік мемлекеттер кіреді (ТМД ... ... ... ... ... ... Бұл мемлекеттердегі инфляция жоспарлы-бөлу ... өту ... ... ... ... ... ... инфляция факторлары, біріншіден, мемлекеттік бюджеттің бұрыннан келе
жатқан тапшылығы негізінде ... ... ... ... ... ... тез ... болмайтын ауыр
өнеркәсіпке салынатын инвестицияның қауырт өсуі; үшіншіден, «баға қайшысы»
деп аталатын ауыл ... ... ... ... ... ... қарқынды өсуінің арасындағы үйлесімсіздік.
Құрылым факторлары тек бағаны ... ... ... ... ... қана ... ... қатар сұраныс инфляциясының өсуіне әсерін
тигізеді.
Бұл мемлекеттер ... өсуі мен ішкі ... аз ... ... бір ... ... ... жолымен, яғни
ақша массасын басып шығарумен, екінші жағынан шетел займдарын көптеген
мөлшерде тартумен ... ... ... бұл ... ... мөлшерде ішкі және сыртқы қарыздар пайда болады.
2.3 Инфляцияның Қазақстандағы ерекшеліктері
Қазақстандағы инфляция барлық Тәуелсіз Мемлекеттер Достығы елдері
сияқты ел ... ... ... нарықтық
қатынастарға өту кезіндегі ... ... ... ... инфляция көптеген жылдар бойы мойындалған жоқ. Социализм
жүйесінің экономикасы жағдайында инфляция ... ... ... ол ... ... ... тән деген үзілді-кесілді тұжырымдар айтылды.
Қазақстандағы қазіргі инфляцияның себептерін нарыққа өтуге дейінгі
инфляцияны тудыратын факторлардан іздестіру керек. Олардың ең ... ... ... жоспарлы-бөлу жүйесі. Ол шаруашылықтың шығынды
механизмін қалыптастыруға, халық ... ... ... ... ... экономиканың барлық салаларына зиян
шеккізді. Әсіресе:
- ұлттық ... ... ... және тұтыну қорына бөліп, ... ... ... ... ... өндіру және тұтыну тауарларын өндіру салаларында;
- мемлекеттік баға белгілеу жүйесінде;
- мемлекеттік бюджеттің кірісі мен шығынында;
- ... және ... ... қалыптастыруда байқалды.
Қазіргі инфляцияның бір көрінісі – тауар тапшылығы ... ... ... бері ... Оның ... себептері:
біріншіден, бұрынғы КСРО-ның 20 жылдар аяғынан бастап, бұрынғы
құрылымдарды жол бастауы;
екіншіден, бұрынғы ... ... көп ... ... ... яғни бір жағынан, өндірістік құрал-жабдықтар
шығаратын ауыр өнеркәсіп жедел қарқынмен дамыса, ... ... ... ... ... қарқынсыз жай дамыды. Ол салалар – ... ... ... және ... ... ... Статистика
мәліметтері бойынша, барлық өнеркәсіп өндірісінде А тобындағы салалардың
үлесі 1928 жылы – 39,5%, 1940 жылы - 61%, 1960 жылы – 72,5% ... ... ... ... ... ... жуығы
жинақтау қорына кетсе, ал алдыңғы қатардағы өркендеген мемлекеттерде ол- 15-
25% болды;
төртіншіден, бұрынғы КСРО- да ұлттық ... ... ... ... 25-30%-і ғана тұтыну қорын құраса, ... ... ... 60-65% ... ... да өте ... яғни ол ... табыстың 1/3
бөлігін құрады, ал өркендеген ... ... ол 2/3 ... ... ... елде ... тудыратын себептер көп жылдар бойы
қалыптасты. Бірақ жоспарлы-әкімшілік экономика жағдайында ол басылыңқы
сипатта өрбіді. ... да ... баға ... ... ... ... ... тұрақты қалыпта ұстауға мүмкіндік берді.
Көптеген тауарлар бағасын өндірістегі, сұраныс пен ... ... ... ... ... төмен деңгейде ұстап тұру
кейбір тауарлар мен көрсетілген қызмет ... ... ... әлдеқайда көп ауытқуына әкеп соқтырды. Мемлекет жүйелі түрде
көтерме, ... алу ... ... ... ал ... саудадағы бағасын
өзгеріссіз төмен қалыпта қалдырды. Бұл ... ... ... ... мен өнімнің сапасын, олардың тұтыну қасиетін, оларға сұраныс пен
ұсыныстың арақатынасын көрсеткен жоқ, ол ... ... ... ... тауардың көтерме, сатып алу бағасы мен бөлшек ... ... ... ... ... ... Оған
мемлекеттік бюджеттен дотация (жәрдем қаржы) беріліп отырылды. Бұл ... ... жеке дара ... ... ... ... күшейтіп, соның әсерінен кейбір тауарлардың тапшылығына және
кейбіреулерінің сауда ... мен ... ... қалуына әкеп
соқтырды.
Өндірушілердің өнімнің ... ... оның өз ... ... ... ... жылма-жыл сауда орындарында
тауарлар кем бағамен ... ... ... жазылып отырды (жылма-жыл 1,5-
2 млрд. сом). Осының бәрі «жарық» инфляцияның айғақ белгілері.
Нарыққа өту кезінде егеменді ел ... ... ... даму
кезеңінде ақша-несие саясатының қалыптасып ... ... ... ... ... қатынастарын құрумен қатар халық шаруашылығын
қайта құру, оны нарық ремстеріне түсіру мәселелерін бірге ... ... ... қатынастарын дамыту міндеттері тұрады.
Қазақстан үшін 1994 жылы дербес ақша-несие саясатын ... ... ... ... ... ... енгізілгеннен
кейін Ұлттық банктің өкілеттігі артты. Сол жылдары ... ... ... ... отырған ішкі-заттың салаларында терең құлдырау
байқалды. 1994 жылғы қорытындылар ... ... ... ... 1258
пайызды, ал 1995 жылы – 160,5 ... ... 1996 ... ... ... тереңдетудің 1996-1998 жылдарға арналған орта
мерзімдік бағдарламасы қабылданды. Ол бес жыл ... ... ... ... айлық деңгейін өндірісті жандандыруға ... ... ... ... меже 1997 ... ... дейін ысырылады.
2004 жылы инфляция 0,9 % деңгейінде қалды. Азық-түлік тауарлары
1,2%-ға, азық-түлікке ... ... ... ... ... ... 2004 жылы (2004 жылы желтоқсан 2003 жылғы
желтоқсаға) инфляция 6,7% деңгейінде ... ... ... инфляция
деңгейі жыл соңындағы есептердің 6,7 % шегінде салыстырмалы түрде ... ... ... (2001 ... 2002 жылы 6,6%, 2003 ... ... құрылымы бойынша неғұрлым жоғары деңгейде ... ... ... қымбаттады, азықтүлікке жатпайтын тауарларға және
ақылы қызмет көрсетулерге бағалар және тарифтер тиісінше 6,2 % -ға ... %-ға ... жылы ... ... тән ерекшеліктердің ішінде барлық
тұтыну тауарларына қызмет ... ... ... ... «лидерлерсіз» іс жүзінде біркелкі өсуін атап айтуға болады.
Бұдан басқа, теңге енгізілген ... ... ... ... ... күтілетін масымдық төмендеуінің орташа есептік жылдың жазғы
айларында оның көтерілгендігі байқалады.
2004 жылы инфляция орташа ... ... ... (2003 ... ... аөша-несие саясатының 2004-2006 жылдарға арналған негізгі
бағыттарында (2004 жылы отраша алғанда 5-7%) және Қазақстан ... ... ... ... орта мерзімді
жоспарында (2004 жылы орташа алғанда 5, 6-7,0%) ... ... ... ... ... бастап Ұлттық Банк ақша ... ... ... ... ... ... ... алды. Қазақстан
Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... есебі екі әдістеме бойынша жүргізіледі және оны ... ... ... ... жүзеге асырады. Базалық
инфляция есебінің бірінші әдістемесіне сәйкес тұтыну бағалары индексінен
көкеністерге, ... ... және ... ... алып ... екінші әдістеме бойынша – тұтану бағаларының индексінен бағаның ... ... ... 5 ... алып ... ... жылы 11 айдың қорытындылары бойынша базалық инфляция екі
әдістеме бойынша 5,8%- ды және 5,4 %-ды, ал 2004 ... ... ... ... ... салыстырғанда – тиісінше 6,5 % -ды және 5,9
%-ды құрады.[1;25]
Ақша-несие саясатының 2004-2006 ... ... ... ... қаланған 2004 жылға арналған ... ... бір ... ... ... 4-6 %-ды ... ескерте отырып, өткен
жылдардың қорытындылары бойынша тұтастай алғанда болжанған деңгейден нақты
деңгей шамалы ғана ... ... жылы ... 7,5% -ға ... ... ... 8,1%-ға
қымбаттады, азық-түлік емес тауарлары 5,9%-ға ақылы ... ... ... ... ету ... ет және ет ... 12,5% -ға,
жеміс-жидекке 23,1%, білім мекемелерінің қызметтері 19,5% қымбаттады.
Ағымдағы жылда әледік тауар нарығында Қазақстанның негізгі ... баға ... ... жылы 2004 ... ... мұнай шикізатына әлемдік баға
40,8 % -ға , ... газ 42,5%- ға ... Бұл ішкі ... ... ... ... өсуіне әкелді. Мемлекеттік бюджеттің
шығыстары өсті. Егер 2004 жылы олар 23,9 % -ды құраса, ал 2005 жылы ... ... ... ... ... ... ... артуына әсер етті.
Қазір еліміздің Статистика агенттігінің ресми ... ... ... ... инфляция мамыр айындағы деңгеймен (0,8%)
салыстырғанда біршама төмендеп, 0,3%-ды құрады. Тұтыну ... ... ... ... ... ... мен ... қызметтердің
тиісінше 0,3% және 0,9%-ға қымбаттауы нәтижесінде қалыптасты. Бұл ... ... ... баспасөз мәслихатында хабарланды.
Өткен айда азық-түлік тауарларынан ет және ет өнімдері (0,6%),
жеміс және көкеніс (0,4%) бағасының өсуі ... ... (3,3%), ... (1,6%), қант және кондитер тағамдары (1,1%) арзандаған. Азық-
түлікке жатпайтын тауарлар тобында бензиннің бағасы ... ... ... ... ... (0,5%), киім және аяқ ... жиһаз және жуу құралдары
(0,4%), ... (0,3%) ... Ал ... ... ... ... өсуі ... коммуналдық салалар қызметтері тарифтерінің 1,2%-
ға қымбаттауына байланысты болды.
Жыл басынан бері ... ... ... ... ...... ... айында теңге бағамының АҚШ долларына қатысты өсу ... Бұл ... ... ... ... ... ішкі ... шет ел валютасындағы ұсыныстың сұраныстан асып ... ... ... ... айда ... АҚШ долларына қатысты бағамы 1
доллар үшін 118,26 теңге – 121,26 ... ... ... Бір ... ... ... айырбастау бағамы 2,35%-ға нығайған.
Маусым айында Қаржы министрлігі мемлекеттік бағалы ... жоқ. ... ... ... ... ... 54,9%-ға ұлғайып, 491,7 млрд. теңгеге жетті.
Банк жүйесіндегі ... ... ... көлемі
үстіміздегі жылғы мамырда 2010,5 млрд. теңгеге дейін ұлғайды. Мұның ...... ... 703,5 миллиард теңгесі жеке тұлғалардың
депозиттері. Теңгенің ... ... ... ... ... үлес ... ... 65,0%-ға дейін артты.
Банктердің экономикаға несиесі тұрақты өсіп келеді. Қазір ... ... ... ... ... ... банк төрағасы Әнуар Сәйденов
еліміздің төлем ... және ... ... ... ... ... ... айтуынша, 2006 жылдың бірінші тоқсанының қорытындысы
бойынша төлем балансының ағымдағы оперцияларының шоты 352 млн. доллар ... ... ... ... ... ... тауар экспортының
құны – 7,5 млрд. долларды, ал тауар импорты 4,2 млрд. долларды құрады.
Мұнай-газ кен ... ... және ... ... ... қаржыландыудың ұлғаюы шетелдік тікелей инвестициялар түріндегі
салымдардың одан әрі өсуін ... ... ... ... ... ... инвестициялау операциялары бойынша капиталдың таза ағымы
1,9 млрд. доллардан асты, бұл 2005 жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда ... жуық көп. ... банк ... тартқан қаржыландыру үлесінің
ұлғаю үрдісі сақталуда. Осы жылдың ... ... ... коммерциялық кредиттер, несиелер және еурооблигациялар бойынша
сыртқы берешегі тағы да 2,1 млрд. долларға өсті.
Тікелей инвестициялар және банктік ... ... алуы ... ... өсуі ... ... ... борышының жоғары өсу
қарқынына себеп болды. Тек 2006 жылдың ... ... ғана ... ... ... ... ұлғайып, наурыздың соңында 46,8 млрд. долларды құраған.
Осы соманың 16 млрд. доллары – банк секторының борышы, бұл ... ... ... 34%-ы. Фирмааралық берешек – 21,1 млрд. доллар. Мемлекеттік
және мемлекет ... ... ... ... көлемі 2,4 млрд. доллар
шамасында.
Ұлттық банктегі ... ... ... жаңа ... де сөз ... Бұл ... Ә.Сәйденов қазіргі қолданыстағы ақша
үлгілерін басып шығару тоқтатылып, жаңа дизайндағы ұлттық валюта ... ... ... ... ... МЕН ... Инфляцияға қарсы саясат
Инфляцияның әлеуметтік және экономикалық зардаптары оған шалдыққан
елдердің үкіметін белгілі экономикалық саясат ... ... ... экономистер ең басты сұраққа жауап ... ... ... ... ... жою ... пе, әлде оған бейімделу керек пе? Бұл
дилемма әр елде өзінше, сол елдің ... ... ... ... Англияда инфляцияға қарсы күрес мемлекет деңгейіндегі мәселе. Басқа
бір елдер бейімделу шараларын ... ... ... және ... ... ... талдауда оның екі бағытын көрсеткен жөн:
бірінші бағыт – белсенді бюджеттік саясатты жақтайды, ... ... ... ... ... төлеу қабілеті бар сұранысқа ықпал
жасайды.
Инфляциялық артық сұраныс тұсында мемлекет өз ... ... ... ... ... ... қысқарады, инфляцияның
қарқыны төмендейді. ... ... бір ... ... ... дағдарыс пен тоқырау белгілері байқалады, жұмыссыздардың саны
өседі. Бұл инфляцияны ... ... ... ... ... ... ... үшін арнйы
бюджеттік саясат жүргізіледі. Егер сұраныс жеткіліксіз болса, ... ... ... асырыла бастайды, салықтардың деңгейі
төмендетіледі. Төмен деңгейі салықтар ең алдымен ... аз ... ... олар ... ... пайдаланады. Сөйтіп қызмет
көрсетулерге және ... ... ... ... ... ... ... ынталандыру, 60-70 жылдары көптеген елдердің
тәжірибесі көрсеткендей, оны күшейтеді. Дегенмен, бюджет ... ... ... арқылы маневр жасау мүмкіндіктерін тарылтады.
Екінші бағыттың авторлары экономикада пайда болған кемшіліктерді
ақша-несие саясаты арқылы ... ... ... бұл түрі ... ... тыс, ... орталық банк арқылы жүргізіледі. ... ақша ... және ... процентінің ставкасын өзгертеді. Ақша-
несие саясаты ... ... ... ... ... ... ... басқаша айтқанда, экономистердің – ойынша үкімет төлеу
қабілеті бар сұранысты ... үшін ... ... ... Өйткені
экономикалық өсуді ынталандыру және жұмыссыздықтың табиғи деңгейін жасанды
әдістер ... ... ... ... ... ... ... инфляциямен күрес халық шаруашылығына үлкен зиян келтіреді, яғни
жұмыссыздықты өсіріп, өндірісті құлдыратады. Кейбір ... ... 1%-ке ... ... жыл бойындағы өзінің табиғи
деңгейінен 2% жоғарлатады, ал нақты Жалпы Ұлттық Өнімді 4%-ке кемітеді.
Бақылаудан шыққан ... ... үшін ... ... 60-жылдардан бастап, бағамен табыс арақатынасы деген саясаты
жүргізуде. Оның басты мақсаты ... ... ... ... ... ... рыноктық стратегиядан ... ... ... ... ... және ... ... әрдайым жете бермейді. Қайшылықты ... ... ... ... қатар қолдану жалпы экономикалық реттеуді тиімсіз
етеді.
АҚШ-тың тәжірибесі табыс саясатын жоққа шығарады. Мұнда ... ... ... мен баға ... ... ... жүргізді. Одан
кейінгі жылдарда бұл мәселеде тек кеңес берумен ғана шектелуде. Ал үкімет
басына Р.Рейганның ... ... ... ... ... үкімет мекемесі жойылды.
Инфляцияның зардаптарын жойып, ақша айналысын тұрақтандырудың
негізгі ... – ақша ... ... Тарихта ақша реформасын
жүргізудің екі формасы бар:
- бірінші, жаңа жүйесін құру – ол ... ... ақша ... ... ... мемлекеттік құрылым өзгергенде, яғни отаршылық жүйе
құлап, оның орнына отаршылықтан арылған саяси тәуелсіз ... ... және ... ... ... ... ... Мемлекеттер
Достығы елдері құрылғанда, бұл елдердің даму ерекшеліктеріне ... тән жаңа ақша ... ... екіншісі, ақша жүйесінің кейбір элементтерін өзгерту, яғни жаңа ақша
өлшемін енгізу, баға масштабын, ақша түрлерін және тағы сол ... ... ... мен ... ... ... ең
бір қажетті жолы ретінде мына ... ... ... ... ... және деноминация.
Нуллификация – ол құнсызданған ақшаны жойып, орнына жаңа ... ... ... ... ... соғыстан кейінгі ұшқыр
инфляцияның нәтижесінде ... ... 1924 жылы ... ... 1:1 ... ескі ... ... айырбасталды. Сөйтіп
құнсызданған ескі марка жойылды.
Реставрация – бұл ақша өлшемінің бұрынғы алтын ... ... ... ... ... Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі 1925-
1928 жылдарда ақша реформасы кезінде фунт стерлингтің алтын ... ... ... келтірілді. Ал Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі
реставрация – ревальвация ретінде доллармен ... ... ... ... көтеру арқылы жүргізіледі. Содан кейін халықаралық валюта қоры
ақша өлшемінің ... ... ... ... – ақша өлшемінің алтын құрамын төмендету. Ол ... ... ... АҚШ ... ... ұлттық валютаның ресми
курсын да, оның алтын құрамын да төмендету. Долларды екі рет ... оның ... ... 1971 жылы ... 7,89%-ке, ал 1973 жылы
ақпанда 10%-ке төмендетілді.
Деноминация – ол «нольдерді сызу» әдісі, яғни баға ... ... ... 1961 ... 1 қаңтарынан бастап баға масштабы
10 есе ірілендірілді. 1961 жылы шыққан жаңа 1 ... – ескі 10 ... ... ... ... күрес әдістері – ... ... ... ... жиынтығы.
3.2 Қазақстан Республикасының антиинфляциялық саясаты
Инфляцияны жою жөніндегі шаралардың кешені, ... ... ... ... институтционалдық, моралдық-
адамгершілік сфераларының әр түрлі жақтарына ... ... ... ... ... шешулісі базалық, өндірістік-экономикалық сфера болып табылады.
Инфляцияға қарсы саясат ақшалай ... ... әр ... қамтиды:
1) Орталық банктің нақты ақша эмиссиясын қысқарту арқылы айналыстағы ақша
массасының ... ... ... ... ... ... және оларға қол жететіндігін
азайту мақсатында ... ... үшін ... есептік мөлшерлемесін арттыру.
3) Кредит мультипликаторын қысу және коммерциялық ... ... ... жету үшін Орталық банктің коммерциялық банктерге
резервтік талаптарын арттыру.
4) Сондай мақсаттарда Орталық банктің кредиттерін тікелей қысқарту.
Инфляцияға қарсы салық ... ... ... ... қысқартуда
болып отыр. Жанама салықтардың инфляциялық сипаты болады, өйткені ... ... ... ... Жоғары салықтардың іс-әрекетінің
екіншісі аспектісі өндіріске олардың қысымы ... ... бұл ... ... едәуір салық ауыртпалығы, әдеттегідей, салық жүйесін
күрделендіретін көптеген салықтардың іс-әрекетімен ... ... ... жалтарынуға әкеп соқтырады.
Өндіріс шығындарымен байланысты болатын инфляцияны жою ... ... ... күрделі блоктарын шешуді қажет етеді.
Инфляцияны төмендету проблемаларының бірінші блогы экономикалық
тұрақтандырудың бүкіл жүйесінің ... ... ... ... ... болып отыр. Өз кезегінде ол мына ... ... ... еңбек өнімділігінің уәждемелік ынталандырмаларын, оның
тиімді нәтижелеріне ынталылықты ... ... ... ... ... ... қызметін қалпына келтіру. Бұған қажырлы еңбек
пен оның нәтижелерінің арасында тікелей байланыс болатын жекеше өндірістік
секторды ... ... қол ... ... ... қарағанда өндірістік сфераның басымдығын
қамтамасыз ету қажет. Өндірістік сфераның дамуын ... ... ... ... ... алумен және кредиттер бойынша
төмендетілген пайыздық мөлшерлемелермен, ұдайы өндіріс, еңбекке ақы төлеу
қорларына даму үшін ... ... ... ... және тағы сол ... ... ... қажетті жағдайда
өндірістік сектор қызметінің басым ... ... ... ... ... асырылды.
Инфляцияны жеңіп шығу жөніндегі шаралар жүйесіндегі қажетті
элемент нарықтық ... ... мен ... ... ... ... ... экономикалық жауапкершілігі механизмін
жасау болып табылады. Аталған механизмдердің іс-қимылы мына сызбаға саяды:
шығындардың төмендеуі – бағалардың төмендеуі - ... өсуі ... ... ... ... ұсынымның көбеюі – сұранымның
қанағаттандырылуы.
Бәсеке механизмін жасау монополияға қарсы ... ... ... нысандарын дамытумен, шаруашылық қаржы қызметіндегі олардың
теңдігін заңнамалық түрде ... ... ... ... ... етудің ең түбегейлі құралы экономиканы
мемлекеттік реттеу шеңберінде баға мен жалақыға бақылау қою ... ... мен ... ... ... және ... ... деңгейіне,
өндіріс қарқынына, халықты әлеуметтік қорғаудың қажеттіліктеріне қарай
түрленіп отырады. Базалық ... ...... отын, басқа
бастапқы өнімдерді өндіруде бағаны реттеуді жүргізудің маңызы зор. ... құны ... ... шектердің өнімі бағасының бүкіл
пирамидасы ... ... ... ... (қол ... деңгейден еңбек өнімділігінің
нақтылы артуына қатаң байланыста жүзеге асырылады, өйткені номиналды жалақы
мөлшерлемелерінің еңбек өнімділігі ... ... тең ... өзінің
сипаты бойынша инфляциялық емес болып табылады.
Сыртқы экономикалық қызметті ... ... ... ... ... төмендету шаралары оның құрылымын жақсартуда болады.
Бірінші кезекте бұл тауарлар мен қызметтердің, яғни ... ... ... ... ... ... бойынша
теңдікке жетуге қатысты болады.
Төлем балансының ағымдағы тапшылығын қысқартуға жалпы импортта
латын тауарлар мен ... ішкі ... ... тауарлар мен
қызметтерге ауыстыру есебінен, ... ... ... ... ... ... арттыру есебінен жету керек. Бұған
реалистік деңгейде валюта бағамын белгілеу саясатын ... ... ... ... және ... ... ... ұштасуы және
инфляция қарқыны төмендеген ... ... ... ... ... ... ... күрестің негізгі нысандары ақша реформалары
және ... ... ... болып табылады.
Ақша реформасы – ақша айналысын ретке келтіру және ... ... ... ... ақша жүйесін толықтай немесе ішінара
өзгерту. Ақша реформасы елдің экономикалық ... ... ... мемлекет саясатына қарай түрлі әдістермен жүзеге асырылады.
Өршімелі инфляция кезінде бірқатар елдер пайдаланған ... мәні – ... ... дамытуды көтермелеуге, еркін бағаларды
белгілеуде, бағаларды ... бас ... және ... ... ... тұрмыс дәрежесінің төмендеуіне болады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорытындылай келе, инфляцияның мазмұны мен ... ... ... ... ... ... әр түрлі себептерге байланысты. Ақша
әсерінен тыс тауар бағаларының өзгеруі еңбек өнімділігінің ... ... ... ... ұдайы өндірістегі құрылымдық өзгерістерге,
бағаның монополиялануы мен ... ... ... ... ... енгізуге, ақша өлшемінің ... ... ... ... өзгеруі мен сыртқы экономикалық
байланыстардың ықпалына және тағы басқаларға байланысты.
ХХ ғ. 60-шы жылдары ... ... ... ... табыстар
саясатының тиімділігі күкендей ... ... 70-ші ... практика жүзінде барлық дамыған елдер оны жүргізуден бас тартты.
Бағаға ықпал жасаудың жанама әдістеріне монетарлық және ... ... ... ... ... лоар ... ... көлемінде қолданған болатын. Орталық банк инфляцияның күшеюіне
байланысты ақша массасының ... ... ... ... есепке
ставканың өсуіне және ашық нарықта сатылатын мемлекеттік құнды қағаздардың
міндетті резервтерінің ... ... ... ... ақшаның көлеміне шек қоюдан басқа, мемлекет фискалдық
әдістер арқылы ... ... ... ... ... ... және ... шек қойып, жеңілдіктерді жойып, немесе , тікелей
және жанама ... ... ... реттейтін ережелерді
қатайтады.
Инфляцияны төмендету мақсатымен ... ... ... ... ... ... шек қою, ұлттық валюта курсын
көтеру.
Жиі болатын жағдай – баға және ... өсе ... ... ... инфляциялық сперальға тартады. Осының көрінісі – бағаның өсуінің
есесін ... ... ... ... ... ... етеді. Пайда
нормасы тұрақты болғанда, өндіріс шығындарының өсуі, өнімнің ... ... ... ... ... одан әрі өсуін
тілейді, бұл процессоралып жүріп отырады. ... ... жою ... өйткені сұраныс үнемі өсіп отырады және ... ... ... орын алып ... ... сұраныстың өсуі бағаның, жалақының, жұмыспен
қамтудың, өндірістің нақты ... ... ... шығындар инфляциясы
түрін алуы мүмкін, ал шынында, шығындардың өсуі ... ... ... ... де, ... инфляцияның бейнесі екі түрі де бір ... ... және ... әсер ... ... экономикадағы ақша ұсыныс қарқынының өзгеруі ... ... ... ... ... - өндірілген өнімдердің саны өндіріс
факторларының шығындармен және ... ... ... аспектіде – егер экспансионистік ақша-
несие саясаты күтпеген және болжамсыз сипатта болса, өндірістің
нақты ... өсуі ... ... ... көлемі және инфляцияның қарқыны ақшаның
ұсынысымен белгіленеді. Статистикалық ... ақша мен ... ... ... дәлелдейді.
Инфляция қамтитын аумағына байланысты, жүру қарқынына, дамуына, әсер
ететін факторларына байланысты инфляция түрлері әр ... ... ... ... ... – ол ... табысты қайта бөледі,
халыққа салық үстіне салық болып, номиналды және ... ... ... ... мен ... бағасының күрт өсуінен кейін қалдырады.
Бағаның әр түрлі өсуі ішкі рынокта тұтынушының ақшадан тауарға
ауысуын күшейтеді, сонымен ... ... ... және ... ... ... бір ... – тауар тапшылығы ... ... ... бері ... ... ... талдауда оның екі бағыты бар: белсенді
бюджеттік саясат, екіншісі, ақша-несие ... ... ... ... ... ... жасау құралы
ретінде қолданылады. Ал белсенді бюджеттік саясат мемлекеттік ... ... ... ... төлеу қабілеті бар сұранысқа ықпал жасайды.
Инфляциямен күресудің тағы бір негізгі нысан ақша ... ... ... ... - ... ... ... шаруашылық
салаларының бір-бірімен үйлесімсіз дамуы және ... ... мен ... банктердің іскерлігінің икемсіздігі салдарынан
туындайтын күрделі, әрі көп ... ... ... ... ... ... М.А. Финансы, денежное обращение и кредит: Москва. Инст.
межд. права и ... 1996 ... ... А.Г. ... ... ... ... Москва:
Финстат. информ, 1996 г.
3. ... ... ... ... Алматы: Санат, 1998 ж.
4. Әкімбеков С. Экономикалық ... ... 2002 ... ... И.Т. ... ... ... Финансы и
статистика, 1996 г.
6. Бужкина М.К. Деньги. Банки. Валюта. Москва: ДИС, 1994 г.
7. ... ... ... под. ред. О.И.Лаврушина. ... ... ... ... банки: под. ред. Е.Ф.Жукова. Москва: ЮНИТИ, 1999
г.
9. Көшенова Б.А. Ақша, ... ... ... ... 2000 ж.
10. Ильясов, Құлпыбаев – Қаржы. 2003 ж.
11. ... ... ... ... 2002 ... ... Денежное обращение и кредитная система. Поляков В.П. Москва, ... ... Н.Қ. ... ... ... Ж. ... мемлекеттік реттеу» - Алматы экономика –
2002 ж.
16. Көшебаев Г. «Денежно – кредитная политиа, как ... ... ... ... // ... №12 ... ... Б. «Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары». – Алматы –
«Экономика» 2002 ж.
18. Мамыров Н. «Макроэкономика»/ оқулық.- ... ... - 2003 – ... А. « ... теория негіздері»// -Алматы, « Ғылым»-
1999 ж.
20. Шеденов Ө. « ... ... ... - ... – « ... ж.
ҚОСЫМША А
Cурет 1 - ИНФЛЯЦИЯНЫҢ ТҮРЛЕРІ
ҚОСЫМША B
Cурет 2 - ИНФЛЯЦИЯНЫҢ СЕБЕПТЕРІ МЕН ФАКТОРЛАРЫ
ҚОСЫМША C
Cурет 3 - ... ... ... ... ... ... (баға мен табысты уақытша тұрақтандыру, бағаға бақылау
орнату)
Әсіре инфляция (айына 50%-ға дейін)
Өршімелі ... ... ... ... (жылына 10%-ға дейін)
Импорттанған инфляция
Шығын инфляциясы
Сұраныс инфляциясы
Ақшаға байланысты емес факторлар
Монетарлық факторлар
Экономиканың жұмсалма сипаттамасы
Мемлекеттік бюджеттің тапшылығы
Тауардан ақша жиынын асып ... ... ... ... милитарландырылуы
Халықтың болжамы
Кәсіпорындардың монополизмі
Шығын инфляциясы
Сұраныс инфляциясы
Жағымды
Экономикаға біркелкі инфляция пайдалы
Ақша жиынының өсуі – Іскерлік белсенділік – Инфляцияның өсуі – ... ... ... ... қажетті емес кез келген тауарға «жүргізу»
Капиталды өндірістің нақты ... ... ... ... ... ... ... қорлануына ынталандырманың түсірілуі
Ағымдағы нақты табыстардың құлдырауы
Жеке жинақ ақшаның нақты құндылығының төмендеуі
Халықтың тіршілік деңгейінің төмендеуі
Жағымсыз

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Инфляцияның теориялық негіздері."37 бет
2013-2014 жылдар Қазақстан Республикасы негізгі макроэкономикаға сипаттама20 бет
Ақша және инфляция31 бет
Ақша массасы мен ақша базасының құрылымын реттеу7 бет
Бағаның инфляциядағы рөлі37 бет
Бүкіл әлемдік қаржылық дағдарыс62 бет
Дамыған елдердегі баға белгілеу6 бет
Еңбекақы төлеу18 бет
Жалпы экономикалық тепе – теңдік және оның бұзылуы35 бет
Жұмызыссыздықтың мәні және оның экономикалық проблемалары77 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь