Мемлекеттi басқаруды ақпаратпен қамтамасыз ету жүйесiн қалыптастыру ерекшеліктері

ҚЫСҚАРТУЛАР МЕН БЕЛГIЛЕУЛЕР ... ... ... ... ... ... ... ...
3
КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
4
МЕМЛЕКЕТТI БАСҚАРУДЫ АҚПАРАТПЕН ҚАМТАМАСЫЗ
ЕТУ ЖҮЙЕСIН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ЕРЕКШЕЛIКТЕРI ... ... ...
6
Мемлекеттi басқару жүйесiндегi ақпарат ерекшелiктерi ... ... ... . 6
Мемлекеттi басқарудағы ақпарат жүйесiн дамыту мәселелерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
14
Электрондық үкiметтi қалыптастыру ерекшелiктерi ... ... ... ... 22

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА МЕМЛЕКЕТТI БАСҚАРУДЫҢ АҚПАРАТТЫҚ ЖҮЙЕСIНIҢ ДАМУ ЖАҒДАЙЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...


32
Қазiргi кезеңдегi әлемдiк ақпараттық технологиялардың
даму жүйесi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
32
Қазақстан Республикасындағы Интернет нарығын талдау ... ... . 42
Қазақстанда ақпараттық тауар мен қызмет нарығын қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
50

МЕМЛЕКЕТТIК БАСҚАРУ ОРГАНДАРЫН АҚПАРАТПЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖҮЙЕСIН ЖЕТIЛДIРУ ... ... ... ... ... ...

56
Ақпараттық жүйе.экономиканы басқару құралы ретінде ... ... .. 56
Қазақстан Республикасына электронды үкiметтi дамыту бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
64

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
74

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI ... ... ... ... ... ... ..
76
Соңғы жылдары есептеуiш техникалардың қарқынды дамуына байланысты мемлекеттi басқарудағы ақпараттық жүйенi қолдану заман талабы. Сондықтан ақпараттық жүйенiң дамуын қарастыру - мемлекеттi басқарудың аспаптық тәсiлi ретiнде өзектi мәселе болып отыр.
Қазақстандағы ақпараттық-техникалық қызмет нарығының қазiргi жағдайын дәлме-дәл анықталған дәрежеде олигополия деп атауға болады, бұл берiлген салада өндiрушiлердiң азғантай санымен сипатталады. Бұндай жағдайда өндiрiс нарығында бәсекелес-фирма әрекетiн болжауға, талдауға талпынуы мүмкiн; басқа өндiрушiлердiң бағытын және жағдайын ескермей бiр-бiрiмен келiсiмге келуi мүмкiн. Нарықтың мұндай күйi Қазақстандағы ақпараттық-техникалық қызмет нарығының әлi жас және даму үшiн келешегiнiң мол екенiн көрсетедi.
Бүгiнде барлық орталық ақпараттандыру саласында және адамзаттың қызмет саласында ғылым мен техниканың қазiргi жетiстiктерiнсiз, телекоммуникацияның қазiргi құралдарынсыз және жаңа ақпараттық технологиясыз қоғамның дамуы мүмкiн емес.
Кеңес үкiметi жылдарындағы ақпараттандыруда тек қана КСРО (соның iшiнде Қазақстанда да) қауiпсiздiгiн қамтамасыз ететiн салалар мен орталықтарға, ең алдымен қорғаныс және космос салаларына берiлдi. Халық шаруашылығының қалған салалары әлемдiк үлгiден ерекшеленетiн отандық өндiрiстiк телекоммуникация және байланыстың дәстүрлi құралдарымен жабдықталды. Көп нәрседен артта қалушылық Батыс пен Шығыс арасындағы "темiр жолқыш" әрекетiнiң әсерiнен болды.
1. ҚР Президентiнiң 1997 жылғы 9 желтоқсандағы №3787 "Қазақстан Республикасындағы бiрыңғай ақпараттық кеңiстiктi қалыптастыру" Жарлығы.
2. Иноземцев В.Л. Современное постиндустриальное общество: природа, противоречия, перспективы.-М.Логос, 2000.-С.20-22.
3. Ш.Гольдфингер, Стюарт Т. Интеллектуальный капитал. Новый источник богатсва организаций//Новая постиндустриальная волна на Западе: Антология/Под ред.В.Л.Иноземцева. - М.:Academia, 1999.-С.391.
4. Иноземцев В.Л. Современное постиндустриальное общество:природа, противоречия, перспективы.-М.:Логос, 2000.-С.57.
5. Кастельс М. Информационная эпоха: экономика, общество и культура/Под ред.О.И.Шкаратана.-М.:ГУ-ВШЭ, 2000.-С.330.
6. Сарыпбеков Ж.С. Информационная инфраструктура управления экономикой Казахстана/Сб.Модернизация: мировйо опыт и современный Казахстан.-Алматы, 1995.
7. Аренов М.М. Информатизация органов государственной алвсти: состояние и проблемы//Саясат. 1997. № 10.-С.29-33.
8. Шире внедрять новые информационно-коммуникационные технологии в экономику и управление (материалы круглого стола)//Проблемы теории и практики управления.-1997.-№12.-С.21-30.
9. Дятлов С.А. О теории информационной экономики//Общетсво и экономика.-1995, №3.-С.29-39.
10. Садыков Т.У. Основы теории информационной экономики (научная монография).-Алматы: Гылым, 1998. Садыков Т.У. Иной и основы теории информационной экономики//Вестник КазГУ. Серия экономическая.-Алматы, 1998.-№ 10.-С.44-49.
11. Фридман Л., Кузнецова С. Глобализация: развитые и развивающиеся страны//Мировая экономика и международные отношения, № 11, 2000.-С.15-20.
12. Мировая экономика. Экономика зарубежных стран: Учебник/Под ред.д.э.н., проф. Осьмовой.-М.:Флинта:Московский психолого-социальный институт, 2000.-210 с.
13. Корчагин В. и др. На пути в мировое информационное сообщество//Вестник-Телекоммуникация и информатика.-1994, № 6.
14. Моисеев Н. Информационное общество как этап новейшей истории//Свободная мысль.-1996, № 1.-С.76-82.
15. Копылов В.А. Информационное законодательство и информационное общество//Научн-техническая информация. Сер.1.-1997, № 1.-С.12-14.
16. Бралиева Н.Б. Информационная экономика-основа информационного общества/Реформирование казахстанской экономики: уроки, теория и практика: Сб.науч.трудов.-Под общей ред. Н.К.Мамырова.-Алматы: Экономика, 2001.-Вып.1.-С.3-10.
17. Мировая экономика. Экономика зарубежных стран: Учебник/Под ред.д.э.н., проф. Осьмовой.-М.:Флинта:Московский психолого-социальный институт, 2000.-187 с.
18. Дудинска Э., Мизла М. Управленческие информационные системы//Проблемы теории и практики управления.-1996.-№2.-С.115-116.
19. Садыков Т.У. Иной и основы теории информационной экономики//Вестник КазГУ. Серия экономическая.-Алматы, 1998. № 10.
20. Мировая экономика. Экономика зарубежных стран: Учебник/Под ред.д.э.н., проф. Осьмовой.-М.:Флинта:Московский психолого-социальный институт, 2000.-187 с.
21. Бралиева Н.Б., Тимошенко В.Ф., Гагарина Н.Л. Информационные системы бизнеса: Учебное пособие для студентов экономических специальностей.-Алматы:РИК, 1994.-С.100 .
22. Урсул А.Д. Информатизация общетсва и переход к устойчивому развитию цивилизации//РОИВТ, 1993.-С.35-45.
23. Закупень Т. Качественные аспекты информации в органах государственного управления//Проблемы теории и практики управления.-1997, № 6.-С.39.
24. Балацкий Е. Информационный фактор в управлении государственным сектором//Проблемы теории и практики управления.-№ 4.-1999.-С.39.
25. Абдашева С.Б. Влияние несовершенства информации на развитие российского рынка личных сбережений//Проблемы прогнозирования-М.:МАЙК "Наука".-1999, № 1.-С.105.
26. Садыков Т.У. Иной и основы теории информационной экономики//Вестник КазГУ. Серия экономическая.-Алматы, 1998. № 10.
27. Таужанова А. Информационные технологии в финансах:фактор прибыльности//Вестник КазГУ. Серия экономическая.-Алматы, 1999.-№ 2.
28. Бачило И.Л. Информационное обеспечение государственного регулирования в области экономики. Правовые проблемы/Доклад на международной конференции//Информационное общество, вып.2.-М., 1999.-С.19-25.
29. Засурский Я.Н. Информационное общество сегодня и завтра//Информационное общество.-2002, № 4.-С.7-9.
30. Масанов Ж. Қ., Мақұлов Қ.Қ., Бижанова А.С., Есбаева А.Ж. Информатика.-Алматы: Бастау, 2002.-б.112-113.
31. http://www.cio-world.ru/offline/2000/34/.
32. Мелюхин И.С. Информационное общество: истоки, проблемы, тенденции развития.-М.:Изд-во МГУ, 1999.-С.64.
33. Африн Д. Нас всех посчитают. Утопии и антиутопии свободного информационного общества//Эксперт. 2001.-№ 18, 14 мая. С.115.
34. Абдрахманов Б. Пути создания национальной инфраструктуры /Современные информационные технологии и телекоммуникации: корпоративные информационные системы. Проблемы, перспективы развития, практические решения: Сб.научных тр.-Алматы, 1999.-С.3-8.
35. http://intra.rfbr.rfbr.ru/pub/vestnik/V3 99/c c.html4/23/2002.
36. http://www.bdm.ru/archiv/2001/11/60-61.htm.
37. Назарбаев Н.А. "Казахстан-2030".-Алматы, 1997.-20с.
38. Назарбаев Н.А. Вхождение Казахстана в число 50-ти конкурентоспособных стран мира. Послание президента РК к народу Казахстана.-Астана:Елорда, 2006.-15 с.
39. http://www.ptpu.ru/issues/1_01/9_1_01.htm 4/22/2002.
40. Поппель Г., Голдстайн Б. Информационная технология-миллионная прибыль.-М.:Экономика. 1990.
41. http://www.e-government.ru/pub/inf/989914602.html 4/23/2002.
42. http://www.emfy.com/page.php?id=47.
43. Постановление Правительства Республики Казахстан от 4 апреля 2000 года № 492 "О развитии единого информационного простраства в Республике Казахстан и создании ЗАО "Национальные информационные технологии".
44. Елисеева И.И., Юзбашев М.М. Общая теория статистики.-М.:Финансы и статистика,1995.-С.20-38.
45. http://www.actis.kz/experience/Monitoring.1100.pdf.
46. http://www.conf.freenet.kz/pages/2_1_4.htm.
47. Среднесрочный план социально-экономического развития Республики Казахстан на 2005-2007 годы. МБЭП РК. Астана, 2005.
48. http://www.panorama.kz/info/index.asp?yearfolder=200&num=45&NumArticle=27.
49. Бралиева Н.Б., Усиченко Е.В. Формирование рынка информационных продуктов и услуг в Казахстане/Управление, экономика, рынок: межвузовский сборник научных трудов. -Алматы: КазНТУ, 1997.-С.81-85.
50. http://www.mcconnelinternational.org.
        
        МАЗМҰНЫ
| |ҚЫСҚАРТУЛАР МЕН ... |3 |
| ... |4 ... ... БАСҚАРУДЫ АҚПАРАТПЕН ҚАМТАМАСЫЗ | |
| |ЕТУ ... ... ... |6 ... ... ... ... ... ... |
|1.2. |Мемлекеттi басқарудағы ақпарат жүйесiн дамыту | |
| ... |14 ... ... ... ... ерекшелiктерi……………. |22 |
| | | ... ... ... ... ... АҚПАРАТТЫҚ | |
| ... ДАМУ ... | |
| | |32 ... |Қазiргi кезеңдегi әлемдiк ақпараттық технологиялардың | |
| ... ... |32 ... ... Республикасындағы Интернет нарығын талдау……... |42 |
|2.3. |Қазақстанда ақпараттық тауар мен ... ... | |
| ... |50 |
| | | ... ... ... ... АҚПАРАТПЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ | |
| ... ... |56 ... ... ... ... ... ретінде ………. |56 |
|3.2. ... ... ... ... дамыту | |
| ... |64 |
| | | |
| ... |74 |
| | | |
| ... ӘДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI…………………….. |76 ... МЕН ... - ... қызмет
ТМД - Тәуелсiз мемлекеттер достастығы
МБАЖ - мемлекеттi басқарудың ақпараттық жүйесi
ЭЕМ - электронды есептеуiш машинасы
ЖЕАЖ - жоспарланған есептегi автоматтандыру жүйесi
МБСЖ - ... ... ... ... ... Review
IS - Information Society
АТ - ақпараттық технологиялар
АКТ - ақпаратты-коммуникациялық технологиялар
ДЖ - деректердi жiберу
ЭҚҚО - Электрбайланыстың Құжатты Құрама Одағы
РҚИТО - Ресей ... ... ... - ... Research and ... ... - автоматтандырылған басқару жүйелерi
АЖО - автоматтандырылған жұмыс ... - ... ... және ... - Ауқымды ақпараттық инфрақұрылым
ҚҚС - қосымша құн салығы
ЖIӨ - жалпы iшкi өнiм
ДЭЕМ - дербес электронды ... ... ... ... ... қарқынды дамуына байланысты
мемлекеттi басқарудағы ... ... ... заман талабы. Сондықтан
ақпараттық жүйенiң дамуын қарастыру - мемлекеттi басқарудың аспаптық ... ... ... ... ... ... ... нарығының қазiргi жағдайын
дәлме-дәл анықталған дәрежеде олигополия деп ... ... бұл ... өндiрушiлердiң азғантай санымен сипатталады. Бұндай жағдайда өндiрiс
нарығында бәсекелес-фирма әрекетiн ... ... ... ... өндiрушiлердiң бағытын және жағдайын ескермей бiр-бiрiмен ... ... ... ... күйi ... ақпараттық-техникалық
қызмет нарығының әлi жас және даму үшiн келешегiнiң мол екенiн көрсетедi.
Бүгiнде ... ... ... ... және адамзаттың қызмет
саласында ғылым мен ... ... ... қазiргi құралдарынсыз және жаңа ... ... ... ... ... үкiметi жылдарындағы ақпараттандыруда тек қана КСРО (соның
iшiнде Қазақстанда да) қауiпсiздiгiн ... ... ... ... ең ... ... және космос салаларына берiлдi. Халық
шаруашылығының қалған салалары әлемдiк үлгiден ... ... ... және ... ... ... Көп ... артта қалушылық Батыс пен Шығыс арасындағы "темiр
жолқыш" әрекетiнiң әсерiнен болды.
Сондай-ақ, ... ... ... ... ... ... ... шаруашылығын экономикалық басқару басылып қалған ақпарат ... әрi ... ... инфрақұрылымының орталықта "тұйықталып
қалуына" әкелдi.
Одақ ыдырағаннан кейiн пайда болған жаңа тәуелсiз мемлекеттер кадр,
технология, ... ... ... ... ақпарат кеңiстiгiн құруда
өткiр мұқтаждықтармен кездестi.
Қазақстан да осы орайда, қиын ... тап ... Бiр ... ... бастап ұзақ жылдар бойы Ресей Федерациясымен терең
экономикалық интеграцияда болуынан және ... ... ... ... еңбек бөлiнiсiнiң орнауынан, екiншi жағынан - ... өз ... ... ... ... және ... етiлудiң нашарлауынан.
Қазақстан Республикасы тәуелсiздiгiнiң алғашқы жылдары қиын
экономикалық дағдарыспен сипатталады: ... ... ... ... ... үзiлуi экономиканың нақты бөлiмi болып табылды.
Құнсызданудың күшеюi және бюджет тапшылығының төменгi дәрежеге ... ... ... ... жағдайда экономиканы басқарудың ақпараттық
жүйесiн дамыту мәселелерiне аса көңiл аударылмады.
Тек соңғы жылдары ... ... ... асуы нәтижесiнде
экономиканың бiрте-бiрте көтерiлiп, тұрақтауына әкелдi.
Телекоммуникация және байланыс, көiлк ... ... ... және iшкi қорлар пайда болды. Елдiң ақпараттық қауiпсiздiгi туралы
шараларды өңдеу, бiрыңғай ... ... құру ... ... ... ... бастады. Бiрақ мұның бәрi ұйымдастыру ретiндегi
шаралар ... ... ал ... ... жүзеге асыру үдерiстерi ендi
басталуда, ... да бұл ... ... ... көп.
Атап айтқанда, экономиканың жеке ... ... тар ... ... ... ... ақпараттық
жүйесiнiң (МБАЖ) дамуын толықтай қамтамасыз ете ... Бұл ... ... ... қажет.
Бүгiнде ең бастысы-дамудың нарықтық жағдайында маңызды ... ... ... және ... ... ... ... негiзiнде мемлекеттi басқарудың ақпараттық жүйесiнiң қажеттi
көлемiн болжайтын және ғылыми-әдiстемелiк негiзде ... ... ... пайдалынылмаған.
Мемлекеттi басқарудың ақпараттық жүйесiн реформалаудағы шың қажеттiлiк
пен маңызды мұқтаждық, олардың қалпын халықаралық үлгiге сәйкестендiру ... ... ... ... тақырыбын таңдауға, оның
мақсатын, мiндетiн және бағытын зерттеуге негiзделдi.
1.МЕМЛЕКЕТТI ... ... ... ... ... ... басқару жүйесiндегi ақпарат ерекшелiктерi
Ақпараттық технологияларды дамыту тұрғысында және ... ... ... ақпараттық-үрдiстердiң ықпалын күшейту, берiлген оқиғаны
қамтитын теориялық тұжырымдаманы қайта қарауға және қайта мағынасын ... ... ... ... ... Д.Бэлл) және жаңа
индустриалды қоғамның ... ... ... жйүелiк қоғам мен
ақпараттық қоғам тұжырымдамасына қарай ... ... ... ... теориялық амалды сипаттай отырып, алдымен
"ақпарат" және "бiлiм" ұғымдары арасындағы ерекшелiктерге ... ... Бұл ... ... ... ... ... түсiндiрiледi:
Ақпарат-белгiлi бiр мағынасы бар мәлiметтер жиынтығы. Ал бiлiм - ақпаратты
қолдану өнiмi.
Калифорния (АҚШ) университетiнiң профессоры, ... ... ... ... тұрғысында Д.Бэлл берген анықтамаға ... - ... ... қарай әлдебiр қатынас құралы арқылы ... ... ... ... ... ... дерегi мен
пiкiрi жөнiнде айтылғандардың бiрiккен жиынтығы". Ол ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылған және
берiлген мәлiметтер".
М.Кастельс дамудың ақпаратты тәсiлiмен өндiру мен ... ... ... ... ... ... басты қозғалтқышы - жаңа энергия көзi болып ... ... ... ... туралы айтады, ол қатынас белгiлерi
мен ақпараттарды өңдеудi, бiлiмдi тарату технологиясын ... ... деп ... ... ... ... "ақпараттық қоғам" және
"Ақпараттанған қоғам", "ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... қоғам" терминi
қоғамдағы ақпараттың ролiне көңiл аудартады, ... ... ... ... әр уақытта мағынаға ие болған бiлiмнiң таралуы секiлдi кең
көлемдегi сөз. "Ақпараттанған қоғам" өнiмдiлiктiң негiзi ... ... ... ... ... ... қоғамға тән термин.
Ақпараттанғандық - осы экономикадағы өнiмдiлiк және бәсекелестiк
мүмкiндiк тудыратын себептер не қозғаушы күштер, ... ... ... ... ... ... ... және оларды тарату мүмкiндiгiне
тәуелiд. Жаһандандыру-экономикалық қызметтiң негiзгi түрлерi ... және ... мен ... ... ... ... құрайтын (кпаитал,
еңбек, өнiм, басқару, ақпарат, технология, нарық) экономикалық себептермен
байланысты тармақталған ... ... ... ... жаһандандыру
көлемiнде ұйымдастырылуда.
Америка әлеуметтанушысы Р.Кроуфорд "бiлiм" және "ақпарат" ұғымын
ажырата отырып, былай деп жазды: ... ... ... ... мүмкiндiгi".
Француз экономисi Ж.Сапир ақпаратты былай деп ... ... ... алып пайдаланылған, нақты бiлiмге қосылған
кез-келген мәлiмет". Және әрi қарай:"Ақпарат ... ... ... ... оны атуып алу мүмкiндiгi өңдеудiң
маңыздылығына жол бередi. Бiлiмдi ақпаратқа ... ... ... туралы ұсыныс жиынтығы деуге болады. Олай ... ... ... экономикасына" көшу керек".
Ресей экономисi В.Иноземцев қазiргi шаруашылық жүйесi қатысында ... ... ... ... ... ... ... дұрыс
мәнiнде қатысты ақпараттан немесе өндiрiс және ... ... ... ... ... тыс ... меңгеруiнен тұрады"
деп көрсетедi.
Дәл осындай дәрежеде жапон экономисi Т.Сакаий өз ... ... ... ... және оның қоғамға әсерiн қарастыра отырып,
бұл әсердiң алдындағы көрсетiлген техникалық ... ... ... ... ... ... ... жаңалықтар (электр, жаңа
материалдар) материалдық игiлiк өнiмдiлiгiнiң сандық көрсеткiшiнiң артуына
мүмкiндiк туғызды; керiсiнше, ... ... ... ... ... ... игiлiкке тәуелдi болуын төмендетуге бағытталған;
алынған бiлiм құндылығының мәнiн ұлғайту жолындағы жетiстiктердi ... ... ... ... ... бұл жерде қоршаған ортада болып жатқан өзгерiстердi
талдау кезiндегi бiлiмнiң ролi анықталады.
Мысалы, Д.Т.Куа қазiргi ... ... ... ... бiр
тiлдiң жүйесiнде көңiл ... ... ... ... ... ... ... батыс ғалымдары қазiргi қоғамды ақпараттық емес,
ғылым қоғамы деп ... жөн ... ... ... ... Р.Крайбихтiң "Ғылым
қоғамы: Галилейден жоғары технологиялық төңкерiске дейiн" деп ... ... ... ... жаңа ... әр түрлi ... ... ... және ... ... (И.Ниинилуто),
техноқоғам (Б.Гейтс), электрондық-сандық қоғам (Д.Тапскотт) және ... осы ... ... ... ... мағынасы
және өтiп жатқан процестердiң жаһандануы көрсетiлген.
Америка ... ... ... ... ... болғаннан кейiн, өзiнiң белгiлi мақалаларына қосып жазды. Басқа
жағдайда оны өзге американдық әлеуметтанушысы ... 1959 ж. ... ... ... сөйлеген сөзiнде алғаш рет бұл
ұғымды қазiр де қолданып жүрген ... ... ... ... ... ал ... өнiмдi функция ғылым мен бiлiмге
ығысқандығынан, индустриалды бөлiм өзiнiң басымдылық ролiн жоғалтқан кезде,
қоғамды осы термин мен белгiлеуге болады.
Постиндустриалды ... ... ... қатары жаңа технологиялық
өркендеуден туындаған ... ... ... ... әрi ... ... ... технологияны мысалға алып, болып жатқан
технологиялық өзгерiстердiң мәнiн көрсетедi.
В.Иноземцев ... ... ... негiзгi үш белгiсiн
бөлiп көрсетедi.
1)ақпараттық игiлiктi тұтыну құрылымында игеру ... ... ... ... ... көп ... ... технологиялық тауар өндiрiсi мен
қызметiне және өнеркәсiп өнiмiн ... ... ... ... ... ... ... жаңа сапасының ең тиiмдi жинақ түрi, адамдардың
өз мүмкiндiктерiн дамыту, ал ең табысты инвестиция-адамдардың инвестициясы.
Ғылыми бiлiм және ... ... ... ... ... теориясы бiртiндеп қалыптасын келедi. 1969 жылдардың бас
көзiнде АҚШ-та Ф.Махлуп және ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық технология даумын жалғастыруда және қоғам
өмiрiнiң ... ... ... ... ... қоғамды қалыптастыру
процесiн үш сатыға бөлуге болады: 1945 жылғы алғаш ... ... ЭЕМ ... жұмыс iстейтiн компьютерлердi құру және мобильдiк
байланыстың дамуы. 1970 ... ... ... ... ... 2000 жылға дейiнгi ұлттық ... ... ... ... ... және өңдеу қоғам дамуын шешетiн қозғаушы күш болып
саналды.
Әсiресе, И.Мосуда ақпараттық қоғамды ... ... ... құндылықтарды тiрек ететiн қоғам ретiнде ... ... ... ... ... жiберiлген капиталды
бағалайтын экономика түрiнде қарастырады. Американдық экономист В.Мартин
ақпараттық қоғамды : ... ... ... ... мүмкiндiгi және
экономикалық дамуды көп дәрежеде ақпаратқа, оны қолдануға тәуелдi қоғам"
деп ... л әрi ... ... ... бес ... ... ... В.Мартиннiң қарастыруы бойынша,
бiрiншiден, ақпараттық қоғамға қарай қозғалыс ретiнде, ал ... ... ... ... ... ... берiлген критерий жеке адамның барлық iс-әрекетiне
қаншалықты технология ... ... жеке ... ... ... ... ... өзгередi;
4)саяси: қатардағы азаматтар басқаруға тiкелей қатыса алатын жаһандық
жиын өткiзудiң өзiндiк түрiн қалыптастыруда;
5)мәдени: ғаламдық көлемде мәдениеттiң ... ... мен ... ... ... ... ... қалыптастыру кезiнде,
қоғамдағы ақпараттық өнiмдердi өндiру ... ... ... ... ... ... ... саналды. Ақпараттық қоғамның негiзгi
теориясы З.Бжезинский, Д.Белл, О.Тоффлер еңбектерiнде ... ... ... ... ... ... ... экономисi Т.Стондьер
және басқалар ақпараттық қоғам теориясының дамуына елеулi үлес қосты.
В.Иноземцев, Т.Умесао, И.Масуда және ... ... ... ... ... ... ғалымдарының ерекше
әсерiн көрсеттi: бұдан былай ақпараттық қоғам теориясы ... ... ... ... ... Кейбiр авторлар
"постиндустриалды қоғам" және "ақпараттық ... ... ... ... ... бiз ... ... ұғымын қолданамыз. Ақпараттық
қоғамдық ... ... оның ... ... ... ... ауыл шаруашылығына, өнеркәсiпке, қызмет саласына басымдылық
танытуымен ... ал ... ... ... болып табылатын
капитал мен еңбек, ақпараттық қоғамның ... ... ... ... ... келiсе отырып, ақпараттық қоғам мен ... ... ... ... ... ... қоғамда ең алдымен,
өндiрiстi ұйымдастыру түрi ... Ендi ... ... ... керегi жоқ. Ақпараттық технологиялар көмегiмен
алшақ ... ... ... iрi экономикалық орталықтан басқара
алады. О.Тоффлер қазiргi технологияға негiзделген (қолөнер кәсiбiнiң) жаңа
түрiне жақындауымыз мүмкiн ... пiкiр ... ... ... ... мәнi төмендейдi және жұмысшылар
өз функциясын өздiгiнен атқарады, ал әрбiр ... ... ... ... ... бағытталады. Құндылық жүйесi алмасады, мұнда ... тек ... ... ... ... шешудi талап
етедi.
Тұтынушылар құқығын қорғайтын қоғамның белсендiлiгi артып, ... әр ... ... ... ... ... қоғам теориясы ХХ ғ. аяғында қалыптасқан ... ... ... ... ... ... ... еңбектерiндегi әлеуметтiк жүйе тұжырымдамасымен үздiксiз
байланыста. В.Веллман және С.Берковиц ... ... ... ... ... ... ... және олардың өзара
әрекетiн қамтамасыз ететiн бөлiмдер жиынтығы" деп белгiлеп ... ... ... ... өте ... бұл ... ... ұжым мен үй шаруашылығы ... ... ... ... ... ... ... секiлдi микродеңгейлiк
мәлiметтерге сүйенедi, сондықтан әлеуметтанудағы желiлiк зерттеу жүйесiнiң
дамуы үшiн ... ... ... ... мағынаға ие, оның төңiрегiнде пәнаралық
сипатта талдау ... ... ... ... ... ала
отырып қарастырғанда, болып жатқан ғаламдық өзгертулер талдауын ... ... ... төңкерiс адамзат қызметiнiң барлық аймағын
қамтыған сәтiнде, мәдениеттi, қоғам ен жаңа ... бой ... ... ... ... ... қазiргi ғаламдық қоғамды желiлiк ... ... ... ... ... ... ... екiншiден, анықтайтын
сипатта, "құрылым билiгi билiк құрылымынан күштiрек болғанда" , сол не
басқа ... ... ... ... ... және маңызды билiк көз
болады.
Ақпараттың ақпараттық технология әсерiн анықтайтын және ... ... ... iске ... тән ... үшiн жаңа ... түрiндегi ғаламдануды мәселе ретiнде қарастыруға болады. ... ... ... ... ... ... ... ғаламдық желiлiк құрылымда ақпарат қаншалықты басымдық танытса, ... ... ... қазiргi қоғам ерекшелiгi ретiнде анықтаймыз.
Желi децентрализацияланған басқару жүйесi ... ... ... ... принцип бойынша фирмалар өзiнiң iшкi және сыртқы байланыстарын
құрады, бұл ... ... әр ... ... және ... контекстерде
өтедi. Әдетте экономикалық талдау желiсi аймағында олардың ... ... ... Мысалы, В.Мартин былай деп жазды:
"…телекоммуникация желiсi осы ... ... ... ... ... түрi ... ... сондай-ақ ақпараттық
экономикадағы экономикалық жүйенi қайта құру үшiн керектi алғы шарт болып
табылады".
Американдық экономист ... ... деп ... ... ... ... жетiстiктер әлеуметтiк жүйке жүйесiн құрады, мұнда
ақпараттық объектiлердiң барлық типi арасындағы әрекеттесу және ... ... ... ... Осыған орай әлеуметтiк жүйке
жүйесi тұрғысында А.С.Норман атап айтқанда желiнi, контексiне ... ... ... ... "Желi ақпараттық немесе
постиндустриалды қоғамның негiзгi ұйымдастыру ... ... ... жүйе салалардың дамуына ықпал ететiн, белгiлi бiр қоғамдық
ережелердi қамтитын, құқық-нормалар ... ... ... ... ... ... ... жаһандандыратын негiз болып саналатын
бiрыңғай байланыс желiлерiнiң жүйесi ... ... ... ... ... отбасы желiсi, кәсiпорын желiсi,
иерархиялық желiлер қамтығандықтан, жаңадан ... ... ... ... ... ... ... М.Кастальстiң пiкiрiс бойынша желi
дегенiмiз ғаламдық бәсекелестiк және ... ... ... ... ... ... ... ету және т.б.)
қатарындаңы iске асатын ең маңызды бөлiгi. Ол орташа тiршiлiк ету ұзақтығы
мен ерекше шектен тыс ... ... ... ... ... желiлiк қоғам жағдайында, тiршiлiк айналымы төңiрегiндегi
биологиялық, әлеуметтiк, қалыпты көзқарастардыжоюды ұсынады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... немесе жоятын пiкiрге деген жалпы ықпал болып есептеледi.
Ақпарат басқаларына қарағанда кез-келген бөгет шекарасынан өте алатын
қор болып ... ... да, ... ... ... таратушы
бола алады. Ақпараттық қорды iске асыру оны ... ... ... ... ... Ақпарат дамудың барлық басқа да ... ... орын ... ... ... қор болып табылады.
Ақпараттық игiлiк қасиетi желiлiк секiлдi дәстүрлi экономикалық теория
ұсынысын ... ... ... құндылық игiлiктiң сиреуiне байланысты
және игiлiк ... ... оның ... ... Керiсiнше,
өндiрiлген игiлiктiң өсуi ұлғайған көлемде оны қолдану құндылығының өсуiне
әкеледi.
Әдетте, желiлiк күштi әсер және желi ... ... емес ... ... ол ... белгiлi бiр қатысушылар мөлшерiнiң қосылып,
толғаннан кейiн пайда болды. Бұл ... ... ... нақты
бақыланады: электрондық алғашқы хабарлама 1969 жылы ... ... ... ... 1990 жылдары басталды. Бұл жерде ең қиыны-
желiге ие интернетке ... ... ... ... ... ... басқаруды ақпаратпен қамтамасыз ету мақсатында ақпараттың
желiлiк ... ... ... ... игiлiк қасиетiн иемденетiнiн
ескерген жөн, осыған байланысты қоғамдық игiлiктiң ... ... ... ... ... ... ерекше сипаты тән. Мысалы, В.Мартин
ақпаратты қарастыра отырып, әсiресе ақпараттың ... ... ... ... тiкелей көрсетедi: "Ақпарат-бұл ... ... ... сол, не басқа ақпаратқа бiр мезетте ие болады, осыған
орай жеке ... ... ... ... ... ... ... дәрежесiн төмендетпейдi".
Сондай-ақ, американ экономистерi М.Хэллгрен, А.Макадаме ақпаратты
қоғамдық игiлiк деп атайды. Ақпарат қоғамның игiлiгi саналғандықтан, ... да ... ... ... ... ... қатысты қоғамдық
игiлiкке тән мынадай мәселелер туындайды: игiлiктi бағалау ... ... ... ... тарату мәселесi "рұқсаты жоқтарды"
айқындау мәселесi. Интернеттiң әрi ... да ... ... ... оны ... ... институттар айналысады деген мәселе
де өте орынды ... ... және ... ... қасиетiмен қатар ақпаратқа тән бiрден-
бiр сипаттар бар. ... ... ... тыс, яғни оның ... бiр
бөiлктерiнде өмiр сүредi, бұл уақытта оны ... ... ... сату ... ... Егер заңға қайшы келмесе бiр
ақпаратты бiрнеше рет ... ... ... ... ... ... қала бередi, ... ... ... иелiгiнен
шығарылмағандықтан қарапайым сатып алу-сату актiсiндей бола алмайды.
Осылайша, ақпарат та басқа игiлiк секiлдi оңай ... ... ... ... ... ... күдiгiн сейiлтетiн басқа пiкiрлер де бар. ... ... ... ... араластыруға болмайды, деп жазады:"Белгi бар екенiн
мойындамауға болмайды. Онсыз ақпараттың берiлуi ... ... ... ... ... бiлiмдi қосып тiркеуде ақпарат және белгiнi теңдестiру,
ақпаратты иемдену мен ... ... ... ... сызба
нұсқасы төңiрегiндегi белгi) тәсiлiнiң өзi қате. Белгiнi талдау белгiлi бiр
уақытты талап ... ... ... ... бола алмайды, ол әрбiр субъектiге әр
түрлi әсер етуi мүмкiн, сондықтан белгiнi ... ... мен ... ... ... ... болады, демек ақпаратты жекешелендiру
белгiнi тарататын арналарға байланысты емес ... ... ... көзi ... ... ... ... бар екенiн көрсетедi.
Өткен уақытқа байланысты ақпарат бiр мезетте құнсыздып, ... ... ... ... жарамсыз болып қалады, яғни моральдiк
тозуға ұшырауы мүмкiн.
Әдетте, ақпаратты iс-тәжiрибеде қолданбайынша, оның ... ... ... ... мақсаты үшiн ақпараттық қор секiлдi өзгеше, сирек
қордың түрiн талдағанда осылардың барлығын ескеру ... ... ... баға ... ... ... ... ақпараттық қордың салық
жинағына да, бұған қатысты меншiк құқығын заң жүзiнде қорғауды iске ... ... ... ... ... ... ықпалын тигiзуiн
анықтаған жөн.
Материалдық-заттық қордың ... және ... ... ... ... ... бiр ... көңiл аударуын, назар салуын
ақпараттық қоғамға ... ... айту ... ... ... ... ... технология негiзгi елеулi роль атқарады, оны
еңбек, капитал, табиғи қор, кәсiпорын қатарына бесiншi фактор ретiнде ... ... ... ... ... процесiнде технологиялық және ақпараттық элемент
мәнiнiң өсуi тәрiздi көпфакторлы қиын модельдер де ... ... ... мен ... осындай зерттеу негiзiнде мынадай
қорытындыға келедi, дамыған индустриалды елдердегi экономиканың ... ... ... 40% ... ал ... 60% ... пен ... бұл жерде техникалық жетiстiк деп бiрiншi кезеңде жаңа ақпараттық
технологияны ... ... қор ... ... жылдамдығымен сипатталатынына ерекше
көңiл аударған жөн. Алғашқы бағдарламалы электрондық ... 1946 ... ал ... жылы ... ... технологияның
таралуы мен даму негiзi белгiлi Мур заңында жатыр.
Г.Мур Intel технологиясының ... 1965 ж. ... ... 18 ай ... бiр жарым жыл сайын кремний чипiнiң процессинг қуаты ... ... ... Бұл ұзақ ... созылып келдi және жалғасуда.
Сурет 1. Мур заңының эмпиристикалық жүзеге асу диаграммасы.
Параллель түрде компьютер бағасының төмендеуi, байланыс ... ... ... ... ... ... өсуi ... болды.
Ақпараттың жеке, белгiлi бiр түрiн сөз еткенде, ақпараттық ... ... бiр ... ... ... ... ал ... жағынан
ақпараттың белгiлi бiр түрлерiмен шектелген түрде байланысты болады.
Француз экономисi Ш.Гольдфингер ... деп ... ... ... өте ... ... әрбiр түрi оны тұтыну жағдайына қарағанда ... ... ... ... зор ... ... ... және оны
көшiру, үлкен көлемде ұлғайту мүмкiндiгi туралы тезистер ... ... ... ... ... оның дәстүрлi
баяндалуында ақпарат шектелген қор болып табылады. ... ... ... және ... кеңiстiктi пайдаланудың жаңа
мүмкiндiктерiне байланысты ой-өрiс мүмкiндiгiнiң құқықтық қорғау мәселесiне
орын беруi қиынға соғады. ... ... ... ... ... ... келе жатқан сала болып табылады.
Бiлiмдi қолдану және өндiрiспен үздiксiз байланысты саланың үлесi iшкi
бiлiк өнiмi бойынша АҚШ-та 1990 ж. соңына қарай 60% ... ... ел ... ... ... бiр ... ... бас
тартпайды. Эксперттер техникалық жағынан Интернет қашан болмасын ... ... ... деп ... ... мемлекеттi басқару мақсатында елеулi мәнге ие болған
ең жан ... ... ... ... ... ... нарықтың аясы мен экономикалық қызметтiң көлемi ұлғаюда, ақша мен
iске асатын бөлiм мәнi өсуде және осы кезде ұзақ ... ... ... ... шешiмдi қабылдау үшiн, көлемi өсiп келе жатқан әр алуан
ақпаратты қабылдауға үнемi рұқсат керек ... Тез ... келе ... ... технологиясының нарығымен бiрге халықаралық ақпарат нарығы
да өсуде, ал ақпарат үнемi жаңартуды қажет ететiн, қымбат ... ... ... ... ... жүйесiн дамыту мәселелерi
ҚР реформасы дамуының қазiргi ... ... ... ақпараттанған жүйесi маңызды ... ... ... ... ... мәселесi бүгiнде баспасөз беттерiнде
кеңiнен айтылуда. Мысалы, В.Решетников былай деп ... ... ... ... ... ... ... қоғамның алға басу шапшаңдығының
төмендемейтiнiн түсiнуге болады. Жаңа бiлiм мен ... ... ... ... және ... ... жағынан әлемде алдыңғы
қатарлы орынға ие бола алмайды".
Өткен ғасырдың басты жетiстiгi-алынған ... ... ... талдаудан өткiзетiн және үлкен көлемдi есептеу эксперименттерiн
жүргiзетiн есептеуiш техниканың ойлап табылуы. ... ... ... қабылдау кезiнде дұрыс қабылдабаған шешiм, дамудың экономикалық жолын
таңдағанда, миллиондаған адамдар өмiрiне керi ... ... ... ... мен ... ... ... секiлдi,
басқару және экономикаға жаңа технологияларды енгiзу көзқарасы мұндай
байланыста ... ... ... ... ... ... оның iшiнде
экономика мен бақаруда есептеу эксперименттерiн ... ... ... ... қуатын талап етедi. Мұндай есептердi шешуде ақпаратты
талдау, тiкелей ... ... ... ЭВМ ... жататын компьютерлердi
қолдану арқылы орындалады. Басқару шешiмдерiн дайындауды жасырын ... ... ... ... өндiрiстегi супер ЭЕМ жасауды қамтамасыз
ету қиын.
Ақпараттық қоғам ерекшелiктерi қатарынан ... ... атап ... ... ... ... бiлiмдi қолдауға мүмкiндiк
беретiн, қоғамның ой-өрiсi мен ғылыми ... ... ... өндiретiн
бiлiм жүйесiнiң өсiңкi дамуының болуы;
-жаңа технология төңiрегiнде құрастырып өндiру және зерттеу ... ... ... ... ... бар ... элементтермен (кiтапхана, мұрағат) бiрге көптеген есептеуiш
бекеттерi, мамандандырылған бекеттер, жергiлiктi желi мен жеке компьютер,
сондай-ақ, ақпараттық арна мен ... ... ... ... ... ... жинақтау бойынша ерекше экономика бөлiмiнiң болуы;
-тез әрекет ... ... ... ... қамтамасыз етiлген, еске сақтайтын тез үдегiш параметрлерi
бар сенiмдi де, қымбат емес ... ... ... барлық саласына адамдардың тұрмысы мен қоғамдық қызметiне,
өндiрiстi ... ... ... ... аспаптардың
және басқа элементтер тиiмдiлiгiн шапшаң арттыратын процессорлардың
ендiрiлуi мен ... ... әр ... ... ... ... және ... құралдар жиынтығының болуы.
Ақпаратты өңдеу, тарату жылдамдығы мен сенiмдiлiгi, жүйе және ақпарат
құралдарымен қамтамасыз етiлу деңгейi ... ... ... ... көрсеткiшi саналады. Мысалы, дамыған елдерде желiлiк, радио- және
спутниктiк байланыспен қамтамасыз етiлу жоғары дәрежеге ... ... ... 82 млн.адамына 45 ... ... ... ... бұл ... 60 млн.сәйкес 30,2 млн., Канадада-29
млн. және 18 млн., Гонконгте 5,8 млн. және 3 млн. ... ... ... ... ... және баса ... ... автоматты телефон жүйесi жедел қарқынмен дамуда. Сонымен 90-шы
дылдары АҚШ-та тұрғындардың 1000 ... 319 ... ... ... ... ... ... алатын орны сол қоғамның ақпараттық
процеске қосылу ... ... АҚШ, ... ЕО-қа мүше елдер, Оңтүстiк-Шығыс Азияның кейбiр
елдерi ақпараттық қоғам құруға қадам басты, ал ... ... 2002 ... ... ақпараттық қоғам құру және елдiң жаппай ақпараттануы жөнiнде 5
жылдық ... ... Бұл ... ... ... ... емес ... бiлiм мен ғылымды қаржыландырудың тұрақты өсуiн
белгiлеуге ... Мұны ... ... ... ... және әр ... ... жүргiзетiн басшылықтың ақпараттық, қоғамдағы "жаңа
экономикалық тәртiптiң" ... ... ... ... ... ... ... бәсекелестiк мүмкiндiгiнiң ұйым мен басқарма нәтижесiне,
байланыстың дамыған құралдарының бар болуына, тапсырыс берушi мен ... ... ... ... ... бiлiм көлемi мен
оларды қарқынды ... ... ... ... ... ... да
соншалықты тәуелдi бола бастайтынын бiлдiредi.
Осылайша, қоғамның ақпараттану ... ... ... ... бар ... ... ... Бұл - тұрғындардың бiлiм
деңгейi, ... ... ... деңгейi және мамандар дайындау мен
бiлiктiлiгiн көтеру жүйесiнiң болуы, ғылымның даму ... ... ... ... ақша ... ... ... ақпараттау дәрежесi қандай-да бiр шексiз көрсеткiшке ие бола
алмайды. Жалпы әлемдiк даму тұжырымдамасы және ... ... ... құру ... әр ... ... күш ... ұлттық табыс шамасын
көрсететiн жиынтық көптеген жеке ... ... ... ... ... ... бола ... өзi ғаламдық көлемдегi,
яғни, әлемдiк экономиканы жаһандандырудағы шаруашылық ... ... ... ... ... ... түрi болып табылады.
Мұндайда ақпараттық қоғамның экономикалық бiрлiгi ретiнде алға басатын
жаңа типтегi ұйымдар мен мекемелер және ... ... ... ... аса қажеттiлiк туындайды.
Белгiлi американ менеджерi Ли Якокка шешiм ... ... ... ... ... ... екенiн мақұлдайды. Қалған 5 пайызы
(этропия) шешiм қабылдау кезiндегi қауiп-қатерге әкеледi. Олар ... ... ... ... ... тануға
ұмтылушылықты асықтыратын шығармашылық ... ... ... атап ... келе ... ... менеджерлерi өзiнiң жұмыс уақытының
орташа есеппен алғанда 30% ақпарат iздестiруге жұмсауға мәжбүр. Э.Дудинск
пен М.Мизлдiң ... ... ... ... он жыл бұрынғыға қарағанда
олардың қарамағында арнайы ... 60% ... ... ... ... ... 3 ... қысқарды.
Олар көбiнесе, ақпарат пен басқару арасындағы байланысты ... ... ... ... 2), ... ... нақтылық және
басқару жүйесiндегi әр ... ... ... ... ... ... 2. Ақпараттық пирамида.
Бүгiнде болып жатқан өзгерiстер басқару жүйесiн жетiлдiру үшiн,
болашаққа бағытталған ... ... ... ... стратегиялық
басқаруға ауыстырып қою қажетiлiгiн ... ... әсер ... ... орналасуына сәйкес келедi.
Ақпарат көлеiм мен оның элементiнiң байланыс саны арасында тiкелей
тәуелдiлiк бар. ... үшiн ... ... ... арифметикалық
прогрессия жағынан өскен шағында, оның элементтерiнiң ... ... саны ... ... ... ... ... қолда бар
ақпараттық элементтердiң әр бiрi басқасымен байланысып, байланыстың ... 45-ке тең ... 1 мың ... ... бұл сан 500 ... ... ақпаратты өңдеуге кеткен шығынды ауыстыру, салыстыру, сондай-ақ
шешiм ... қоса ... ... ... ... басқару деңгейiнiң мөлшерiн ... ... ... өзгерту жолымен бұл мәселенi шешуге болады. Э.Дудинска және М.Мизла
пiкiрiне толығымен қосылып, осыған байланысты жүйе бөлiмiнiң санымен ... және ... ... ... ... ... ... мен
қате жiберетiн орындаушылар саны, мәлiметтер арасындағы байланыста саны
азаяды. Мұның нәтижесiнде басқару тиiмдiлiгi ... ... ... ... ... ... ... артуы мiндеттi емес. Мысалы,
80-шi жылдары "Pore" компаниясы 17 ... ... ... ал ... ... ... ... жоғары талаптар шешiм қабылдау кезiнде
көрсетiледi. Сонымен ... ... ... мәлiмет, ақпарат,
бiлiм тәрiздi ұғымдар синоним ретiнде қарастырылады. Шын мәнiнде ... ... ... бiлiм мен ... ... ... ... Басқару қызметiндегi ақпаратпен қамтамасыз етудiң
тиiмдiлiгi шешiм қабыладу процесiнiң ерекшелiктерiмен анықталады.
Қазақстан ғалымы Т.Садықовтың айтуынша, ақпарат ... ... ... ... ... рухани, заттық емес өндiрiске ден қойылып, оны
тұтыну инновациялық сипатқа ие ... ... ... ақпараттық
экономикаға қатысты жинақтар ... тез ... ... ... келiп,
экономикалық қызмет пен заңдылықты ерекшелеп көрсетуге тура ... ... ... және ... ... бола отырып,
ақпараттық экономика өзiнiң қасиетi жағынан ... ... ... ... ... ... ... немесе алғашқы күйiне
қайта түрлендiру процестерi ақпараттық қоғам жағдайында бiлiм ... ... екi ... ... ... ... ақпараттық ұлғайған
көлемiн меңгеруге қазiргi ғылыми-технологиялық және экономикалық өмiрдiң
қарқынымен артта ... үшiн кез ... жеке ... ... ... ... үздiксiз жетiлдiру қажет.
Бұл ақпараттың негiзгi бастамасы ... ... ... ... ... пен дамыған тармақталған ақпараттық ... ... ... ... ... ... арқасында, ақпараттық қоғам ұлттық мемлекеттiң
шегiнен ... ... ... ... ... ... бiрiгедi.
Професоор В.П.Колесов және профессор М.Н.Осьмова ... ... ие бола ... өзi ғаламдық көлемде ұлттар арасындағы шаруашылық
қызметтi тасымалдау, яғни ... ... ... ... деп, көрсеткен. Қазiргi ақпараттық-нарықтық қатынаста жүзеге
асырылған ... ... ... және ... ... ... ... күшi болып табылады.
Ақпараттық өнiм феноменiн Ю.Шрейдер, Н.Б.Бралиева, В.Ф.Тимошенко және
т.б. ғалымдар зерттеуде.
Ақпараттық өнiм ретiнде "өндiрiстiк-шаруашылық қызмет туралы ... ... әр ... көзқарастарды, дәстүрлi жолмен, не
электрондық ... ... ... өнер туындыларын, басқа да ақпарттар
мен ермек түрлерiн" қарастыруға болады.
Ақпараттық қоғам және оның негiзi-ақпараттық экономиканың қалыптасу
мәселесiнiң ... ... аша ... оның ... ... ... ... Ғылыми зерттеулерде көрсетiлгендей нақты мәселе ұйымдасқан
және ақпараттық ... ... ... ... ... ... және оқып бiлуден басталады.
Т.У.Садықов бұдан он жыл бұрын ... ... ... ... ғылыми
зерттеудiң бағытындағы 77 әдiстi ... Бұл ... ... ... және ... ... сипатта болады. Осы
жұмыстардың барлығы ... ... даму ... ... келе ... ... құндылығын сызып көрсетедi және кейiнiрек,
Т.Закупень, Е.Балацкий, С.Б.Абдашева және басқалары осы ойды ... ... ... және ... ... ... тұрғысынан алғанда, ақпарат теориясы төңiрегiндегi ... ... ... ... Техника-экономикалық және
ұйымдастыру-басқару құрылымындағы ақпаратты ғылыми талдауды оны ... ... ... ... және ... ... ... Бәрiнен бұрын бұлар ақпараттық математикалық ... ... Бұл ... ... оның сандық сипаттары
тұрғысынан қарастырады. Берiлген ақпараттардың сапасы ... ... ... ... ... мен кедергiлердiң әсерi қарастырылды.
Бұл ХХ ғасырдың 30 жылдары болды. "Ақпарат" ... ... ... ... ... Сонымен бiрге, сол кезден берi ғалымдардың
ойын әуреге ... ... ... формуласы толық iске аспай, техника-
экономикалық процестерде ақпарттарды талдау үшiн ... ... ... да ... пайда болды. Мысалы:
аглоритмдiк, прагматикалық, ... ... ... ... ... ... және ... теорияны талдай отырып, келесiдей сипаттық белгiлеуге
тоқталуға болады, әсiресе, ... ... ... ... ... ... адам ... ақпараттың болуы да мүмкiн емес"-
делiнген ертеден қарастырылған сипаттауды қадет етпейтiн жорамалды ... ... ... мысалы, ақпараттың динамикалық және ақпараттық
теориялары ақпаратты кеңiнен және тереңiнен қарастырады, ... ... ... адам ... тыс, тәуелсiз зерттейдi.
Бiрiншiден, 30-жылдары ақпаратты сақату және беру төңiрегiнде ... және ... ... ... ... Сонымен
қатар ғылым мен iс-тәжiрибенiң басқа саласындағы ... ... ... ... категория ретiнде философтардың назарынан тыс қалған жоқ.
Сондықтан, екiншiден ақпаратты талдау ... ... ... ... ... ... ... субъектiлеу
мен объектiлеу тұрғысында ақпараттың тәуелдiлiгi және ... ... ... ... ... ... қоғамдық өндiрiстi ұйымдастыруда және басқаруда iс-
тәжiрибелiк мағынаға ие болғанда, өнеркәсiптiң дамуы сол ... ... ... ... ... дамуын бағдарламалау, нарықтық реттеу,
талдау, тiркеу, бақылау, жоспарлау секiлдi басқарудың әр түрлi түрлерiнiң
тиiмдiлiгiн арттыруда, ақпараттың ... ... ... ... ... құру ... ақпаратты зерттеу басталады.
Төртiншiден, ақпарат теориялық және iс-тәжiрибелiк жағынан көз алдында
өсiп, қоғам санасында жалпы ғылыми категорияға айналды.
Ғылыми ақпараттық ... ... ... ... ... өндiрiсте және тұтынуда жалғыз, жалпы, жалпы көлемдi фактор деп
түсiнедi. Басқаша ... ... ... ... ... ... таиғи,¸ қаржылық, технологиялық, ұйымдасқан
және ... ... ... жаңа ... ... сай өте жоғары деңгейге
көтередi.
Осыалйша, ақпараттық қор бiрыңғай жақты бола тұрып екi ұшты ... бiр ... ол ... ... ... аса ... болуы
мүмкiн, ал екiншi жағынан, өзгерген не басқа түрге ... ... әр ... түрiнде көрiнедi.
Сонымен қатар, Т.У.Садықов экономикадағы ... деп ... ... ... оның ... көптеген туынды түрлерi, мысалы, озық
ақпараттық жаңа технологияны, ақпараттық мәдениеттi, ... ... ... ақпараттық қарама-қайшылықты, ақпараттық ... ... өмiр ... ... ... жеке ... - ой-өрiстiк қызметiн, ... ... ... ... ... экономикалық өсу және ұдайы өндiрудi
ақпараттық-өнiмдi инновациялық түрi деп түсiнуге болады деп қорытындылайды.
Керектi ақпаратқа ие болу ... ... кез ... ... ... ... ... Сондай-ақ, технологияның берiлуi,
ақпараттың өңделуi ... ... ... мен ... ... ... қамтамасыз етедi деп есептейдi. ... ... ... және оның ... қызметiне қарамастан, кейбiр салаларында
(әсiресе қаржы нарығы, байланыс құралдары, бағдарламамен ... ... және ... ... ... ... қарқыны байқалады. Басқа
салаларында, мысалы, көмiрсутегi өнiмi нарығында бiздiң елiмiз жағдайында
iс жүзiнде ақпаратты өңдеудiң компьютерлiк ... ... ... мәселе ретiнде қарастырған жөн.
Мықты желiлiк байланыстар және таратылған желiлер қатынасы негiзiнде
қызмет ... ... ... ... ауқымды ақпараттық
инфрақұрылымды құру мақсатында желiлердi ... ... ... ... бұл бағыты ... ... ... ... ... және компьютерлендiрудiң рөлiн ұлғайтады.
Сүранысы үздiксiз өсiп келе жатқан ақпараттық қызмет берiлген нарықтың
қорытынды қозғаушы күшi болып ... және бұл ... ... кең ... ... ... басқа аймақтарда да
жүргiзiледi.
Ақпараттық қызмет нарығының жұмыс iстеуi ... ... ... ... ... ... жоғарғы табысты алуда ақпараттық
қызмет, не болғанда да, ... ... ... үш ... ... жеткiзiп тұрушы және қызмет көрсетушi, байланыс пен ... ... ... ... ақпараттық өнiм құруда өзiндiк құнына
үстеме бағаны қосып есептеумен түсiндiредi.
Ақпаратты ... ... даму ... жоланы, бағалау мен
негiзгi қызметтегi ақпараттың рөлiне жоғары басышлықтың ... ... ... ... ... Iрi ... ... мүмкiдiк
тудыратын стратегиялық қозғаушы күш ... ... ... да бiр
ақпараттың дәрежесiн белгiлеу болып ... ... ... ... ... ... ... процесiне ақпараттық
технологияны қосады ма, соны бiлу қажет.
Әр түрлi әлеуметтiк жүйенi және ... ... ... ... ... ету ... жаңа түсiнiкпен қарау ... ... деп ... Егер ... ... етудi
ақпараттық қордың, ақпараттық жүйенiң, коммуникация және ... ... ... ... деп ... онда
экономиканы мемлекеттiк басқару процесiнде осы күш-жiгердi қолдануды қалай
жақсартуға болады деген сұрақ ... ... ... ... мемлекеттiң өзiндiк дамуын ... ... ... ... ... рөлi күшейе ме, әлде төмендей ме,
экономика секiлдi күрделi жүйеге ... ... ... ... рөлi қандай болмақ.
Виртуалды ақпараттық қоғам көлемiнiң өсуi және мемлекеттiк басқару
жүйесiнде құқықтық мәселе шешiм ... мен ... ... ... Бiрақ, виртуалды және нақты әлем арасындағы ... ... ... ... ... ... ойлап табу туралы сөз қозғалады деп
жалғастырады И.Л.Бачило. Ғаламдық желiдегi ақпараттың жинақталу жетiстiгi,
материалдық ... ... ... ... ... ... ... деген сұранысты алып тастамайды. Дегенмен, интернет маңызды,
пайдалы ақпарат көзi, ақпараттық технологияларды тарату, ... ... ... ... қарапайымдандыратын болып табылғанмен, ол
қоғам өмiрiн қамтамасыз ететiн өнiм мен өндiрiстiң орнын ... ... ... ... ... ... дәлдiгiн бiлген пайдалы деп
түсiндiредi И.Л.Бачило бұл нақты шындықты өзгертедi деп ... ... ... ... ... ... басынан
өткiзген, өнеркәсiптiң құрсауынан босанған қазiргi әлеумет сипаты, дұрысын
айтқанда қасиетi. Тек экономика, ... ... қана ... сана ... өзгередi. Тек соңғы екi саладағы өзгеiрстер қоғамды ақпараттық
ете алады".
Дәл осы орайда, ... ... ... 2001 жылы ... ... ... ... болашағы-ХХI ғасырдың ақпараттық қоғамын құру"
атты Бүкiл Ресейлiк ... ... пiкiр ... "Әлем әлдеқашан
ақпараттық қоғамда өмiр сүрiп жатыр. Ақпараттық қоғамның дамуы, үш қозғаушы
күшпен шектелген". ... ... ... ... ... ... қолдануға рұқсат. Әрi қарай, бiз
ақпараттық қоғамға жақындағанда, кейде ... өз ... ... уақыт
пен кеңiстiк басқа сипатқа ие болатын өзгерiстердi ... ... Я.Н. ... пен ... ... ... ... технологиясы басқару аппаратының икемдiлiгiн
арттыруға, әкiмшiлiк қор ... жаңа ... ... ... нақты
адамның қолдануына мүмкiнiдк бередi. "Ақпараттық қоғам адамды икемдi етiп
өзiнiң пiкiрiн қорытуына, ғылыми техниканың дамуына жаңа жетiстiктер мен ... ... ... ... ... ... ... артықшылығын
iске асыру үшiн көлденең және желiлiк ... ... мен ... ... етедi". Әсiресе, осындай құрылымдар әр бiр адамның
ынтасын арттырып, қоғамға пайда келтiретiн жаңа ойлардың тууына мүмкiндiк
бередi.
РҒА ... ... ... ... ... ... адам
түрiнде дамуы кезiнде тiрегi болып, оның ... ... күшi ... ... ... ... ақпараттық қоғамды да осындай кезеңге
теңейдi. Толық мәндi ақпараттық қоғам адамның мақсатты әрекетiнсiз, ... ... ... нығая алмайды. Бiздiң маңызды мақсатымыз-
ақпараттық қоғамның күшеюiне ат ... ... ... көп ... ақпаратқа кiруге рұқсат беретiн салада өз
iстерiн ... ... заң ... ... Жаңа ... кең көлемдi сұраныс бойынша ақпаратты алу мен ... ... ... бiрге, ғаламдық жүйе арқылы ақпаратты алғанда, ... ... оны ... ... кезiнде заң ықпалының араласуына ... ... ... өзiнiң функциясын iске асыру ... ... ... және ... да ... рөлi ... ... туады.
Ұлттық экономиканың барлық саласы (халықаралық байланысты қосқанда)
мемлекеттiң шексiз құқығында болып табылады. Ашық қоғамда, мұндай ... болу тек ... ... ... ... ... экономика саласындағы делдалдық құрылымға, ... кез ... ... ететiн адамға, еркiн пайдалануға рұқсат
етiлген. Әрi олар өздерiнiң ... ... ... ие болуда. Бұл әр түрлi ғылыми және саяси құрама ... не ... ... және ... болжамдарға мысал
ретiнде көрнектi көрiнедi. Бұл бiр жағынан бұқарашыдықты көрсетедi, екiншi
жағынан қиын-қыстау жағдайда экономика ... ... ... процесiнде оны қолдану және ақпараттық қор жүйесiндегi қызығушылық
пен көптеген мақсаттағы мәлiметтердiң күрделiлiгiн белгiлейдi.
Саясатты және ... ... ... орта ... қайшылықта
және нәтижесiз болады. Тактикалық мақсатқа керектi ақпараттық қор ... ... ... тек мемлекеттiң саяси құрылым нәтижесiнде ғана емес,
сондай-ақ ... ... де ... ... Бұл ... ... қызығушылыққа мiндеттейтiн, өз өкiлдiлiктерiнiң
шектерiнен аспайтын аралықта барлық экономикада ... ... ... ету ... ... Осыған орай мемлекет сәйкес атқару билiгi
органдарының атынан барлығын бiлуге ... ... ... ... ... ... үшiн сәйкес
реттегiш шешiмдердi қабылдау мақсатында, мемлекеттiң қызығушылығы тарапынан
керектi ... ... ... экономиканың барлық саласындағы
қозғалысқа өз ... ... ету үшiн ... iске ... ... ... қор көбiне қозғалтқыш,
тұрақсыз және көп ... ... Оның ... ... ... ... есеп беру, тiркеу, мiндеттi құжаттар ережесi, жарнама және ... ... ... ... ... және басқа құрылым тiршiлiк ететiн
салаларда талдайтын және қорытындылайтын ... ... ... үшiн бастама болып табылады. Әсiресе, мұнда жинақталған
ережелерде көптеегн кемшiлiктер ... ... ... және ... ... ... жоқ ... және оларды экономиканы
басқарудың тiкелей жүйесiне қолдануда, ақпаратты экономикалық ... - ... ... ... ақпаратты нормативтi-құқықтық
қамтамасыз ету саласында қойылған iмндеттер аз емес.
1.3.Электрондық үкiметтi қалыптастыру ерекшелiктерi
Интернеттiң әсерiнен және ... ... ... ... ... тәсiлiнiң өзi өзгередi. Макроэкономиканың маңызды
субъектiлерiнiң бiрi-үкiмет қызметiне бұл процестердiң қалай әсер ... ... ... ... Мұнда бiрлестiктi басқарудағы сипаттарға
жуық сондай өзгерiстер пайда болды. Iрi ... ... ... өте ... ... американ әлеуметтанушысы Д.Ноукт тәсiлiнiң
өзектiлiгiн сызып көрсетуге болады, ол ... ... ... желi ... ... сәйкес дауыс беру, әлеуметтiк қозғалыс, таңдаулы топтың
рөлi, халықаралық қатынастар және т.б. ... ... ... үшiн ... ... ... ұсынады. Осыған орай саяси
жүйенiң жеке бөлiктерi желiлiк тәсiл арқылы 1-шi ... ... ... жүйе ... ... ... тәсiл)
|Талдау деңгейi |Желiлер |Билiктiк өзара ... |
| | ... ... ... адам ... желi ... ... қолдау|
|Топтар |Туыстық және |Нормативтi ... ... |
| ... ... | |
| ... | | ... ... топ |Идеология |Қорларды ... | | ... ... ұйымдар |Қызметi және |Корпоративтi ... |
| ... ... ... ... |Өнеркәсiптiк ... ... және |
| ... | ... ... ... ... әрекеттер |Саяси өзара |Реттеу және |
| | ... ... ... ... ... ... ... әсерлер |Соғыс және қолдау|
|мемлекеттер |сауда | | |
| ... | | ... сол бiр ғана ... ... ... ... ... болады. Экономикалық теорияда жеткiлiктi
жүзеег асырылатын ... ... жиi ... ... ... ... аспапты, макроқұрылымды талдауға қолдануға болады.
Ақпараттық қоғам жағдайында: басқарудың жаңа түрiн ... ... ... ... ... ... ... тұратын мiндеттер
секiлдi, қазiргi мемлекет алдында да сондай мiндеттер басқару ... ... ... болады. Осыған сәйкес мемлекет ... ... ... ... ... Мысалы, дәл осылайша,
қазiргi фирма өзiнiң ұдайы тапсырыс ... ... ... ... маркетингтi дамытуға талпынса, мемлекет өзiнiң азаматтары туралы
ақпаратты көбiрек бiлуге және ... ... ... ... ... ... ... басқару саласында әр түрлi желiлiк
тәсiлдер қалыптасуда; көптеген авторлар бұл ... өз ... ... тыс ... ... ... әлемнiң өзгерiстерiне қажеттi
жылдамдықпен әсер ететiндей жағдайда болмай шықты, бұл әрi жеке фирмаларға
да, үкiмет пен ұлтқа да ... ... ... ... ... ... ... онда
басты болып есептелетiн үкiметтiң орындайтын рөлi де ... ... ... оны ... ... ... итермелеген бiрнеше
себептердi бөлiп көрсетуге болады.
Бiрiншiден, тыңшылық процестердiң күрделiлiгi ескерiлсе. ... ... ... ... жинақылығы мен икемдiлiгiне сұраныстар
туындайды. Экономикалық теорияда "алтын талаптар" деп ... ... бар, ол ... ... ... көрсетiледi (икемдiлiк, тазалық,
бейтараптық, әкiмшiлiк қарапайымдылық және басқа) және ... ... ... ... ... трансакциялық шығынды қысқарту жолымен
әлдеқайта тез жүзеге асыруға ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... тұлғалардың саны өсуде,
тiптi мемлекеттiк органдармен электронды түрде байланысқысы келетiндер де
жоқ ... ... орай ... ... соның iшiнде мемлекеттiк қызмет
тұтынушының өзгермелi сұранысымен хабардар болып, оған әлдеқайда кең ... ... ... әр ... ... мәлiметтер жеткiзедi.
Үшiншiден, жаһандану процесiнiң күшеюi тағы бiр себебi болып табылады,
жеке елдердiң үкiметi соңғы технологиялық тұжырымдамаларға ... ... ... ... ... керектi мәлiметтермен қамтамасыз
етедi.
Жабық қоғамның (әкiмшiлдiк, әмiршiлдiк жүйедегi) есте қаларлық ... ... ... ... ... едi. ... қазiргi
жариялылық құрылымдағы қоғамның технологиялық негiзi Интернет туралы айту
орынды. Бiрақ ... ... ... үкiмет жариялыққа бiр мезгiлде
жеткiзедi деп түсiнбеген жөн. Технологиялар реттеу түрiн ... ... ... ... егер ол ... жоқ елдердiң
жағдайында бiр жақты сипатта болса, онда нәтижесiнде қоғамдық қатынастардың
ымырашылдылығына емес, қоғамға деген мемлекеттiк органдар ... ... ... ... мүмкiн. Бұл басқаруда электрондық әдiстi тиiмдi
қолдану бойынша жетекшiлiк еткен, бiрақ өзi ... ... ... ... ... ... алғанда бiлiнедi. Электрондық
технологиялар мемлекеттiк органдар үшiн бақыалу ... ... ... ... осы ... ... органдардың азаматтар алдындағы есеп
беру дәрежесiн көтермейдi.
Барлық осы болып жатқан процестердiң жауабы ... ... ... ... ... пайда болуында. Ғылыми әдебиеттерде
электрондық үкiмет тұрғысында ненi түсiнедi? Бұл ұғым ... ... бар, ... ... ... ... кең баяндайтын
болсақ: бұл-қазiргi ақпараттық технологияны кең ... ... ... ... ... ... қарастырғанда, электронды кеңiстiктiң
қандай бөлiгiн жеке сегмент түрiнде қАбылдаудың дұрыстығын дәлелдеу 2-шi
кестеде ... ... ... ... ... ететiн әр түрлi
әдiстердiң бар екенiн ... ... ... ... ... ... бiр-бiрiне (С2С) немесе бизнеске (С2В) ... ... ... ... мемлекеттiк қамсыздандырушылыққа, (В2G) жеке бөлiмдерге
рұқсат бередi. ... ... ... ақпаратты беур үшiн (G1B,
G2C) және салық және басқа да ... (C2G) ... ... ... ... үшiн ... Әр ... басқару
деңгейлерi (G2G) арасында үйлесiмдiк жүзеге асуы ... ... ... ... үлесi В2В және В2С бағытын бiрiктiретiн электрондық
коммерцияға сәйкестеледi. Егер де ... ... ... ... ... етуi бойынша сегемнттерге бөлсек, онда
электрондық ... ... ... ... яғни G2G, G2B, ... өзара қарым-қатынасы, сондай-ақ керi байланыстар сызық
бойынша G2G және B2G көрсетiлген.
Кесте 2
Электрондық кеңiстiк ... ... ... |Тұтынушы ... |G2G ... |G2B ... |G2C |
| ... ... ... ... |Үкiмет-бизнес |r) Үкiмет-тұтынушы |
|Бизнес ... |B2B ... |B2C |
| ... |business) ... ... ... ... |
|Тұтынушы |C2G(consumer-to- |C2B ... ... ) ... ... |
| ... |ess) | |
| | ... | ... ... ... ... үшiн, алдымен үкiметтiң
ақпараттық қызметiн ... ... ... мен ... веб-
сайтын желiде орналастыру, еледгi саяси процестер мен ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру барысында Интернеттiң
беретiн кең ... ... ... ... ... ... ҚҚС
және сатудан түскен салық) көп шығындарды талап етедi, өйткенi ай сайын ... ... ... ... ... сондықтан салықтық қызмет көрсету
электрондау жетекшiсiне айналады. Францияда, мысалы, компаниялар мен жеке
азаматтар кiрiс салығын, ... ... ... салығы, әлеуметтiк
қамсыздандырудың төлемдерiн Интернет арқылы есеп айырысады. Ирландияда ҚҚС
пен жалақыдан ... ... ... желi ... жиналады, ал салық төлемшiлерi
өзiнiң салық төлемдерiнiң жағдайын онлайын режимi арқылы бақылайды, ... ... ... ... ... Revenue service), қоғамдық
қызметтiң веб-сайтының арасына қатысты веб-сайт ... және ... ... ... ... 2000 ж. желi құрылғысы арқылы жинайды. Бұл
процесс бойынша алға басқаны Австралия болды, мұнда кiрiс салығының ... ... ... ... Tax Office) арқылы
жиналады.
Онлайн жүйесiне өут арқылы атқарылатын, салықтан басқа да ... ... бар. ... Францияда азаматтар желi құрылғысының
медициналық қамсыздандыру ... ... ... мiндеттердi талап
ету мүмкiндiктерiне ие болады; Германия университетiнiң студенттерi емтихан
парағына тiркеледi, кiтапханаға компьютер арқылы өтедi, мұнда бiлiм ... ... ... ... ... ... органдарына шағым
беур рұқсат етiлген (мысалы, Швецияда парламентке ... ... ... өтiнiштер құрылып, электронды түрде жолданады); ... (АҚШ) ... ... жүрiгзуге құқықты қайтадан жаңартуға рұқсат
онлайн режимi арқылы берiледi ... ... ... бiр рет ... ... қағазды қолдану кезiндегiге қарағанда онлайнды қолдану
кезiнде 7 долларға ... ... пен ... ... ... ... даму ... байланыс құралдары арқылы алғшқы қадам жасауы ... ... және ... ... ... алуы болып табылады.
Мұндай тәсiл ақпараттың сапасын жақсартады, сұраныс пен ұсыныстың мөлшерiне
сәйкестеледi, қажеттi ... тез ... ... ... ... Бiр жағынан ұсынысты қабыладуды жүзеге асыру
күрделене түседi, ... ... ... мiндеттемелердi
орындауды байыпты тексеру керек болады, ал бұл әрдайым электронды түрде
орындала бермейдi. Желi арқылы ... пен ... ... ... ... ... АҚШ-тың қоршаған орта мен табиғи ... ... 1998 ж. ... жүйеге өттi, бұл мемлекеттiк тапсырыстарды
өңдеудi тезтедетi, мұндай жүйе автоматты түрде чек ... ... мен қол қою ... ... ... әр түрлi мемлекеттiк қызметтердiң арасында өзара байланыстар
дамуда. Бұған қатысты интеграциялық тәсiл ... ... ... ... ... 1981 жылы ... технология саласында ұлттық
жоспар жүзеге аса ... қол ... жаңа ... ... бұл жоспарды жүзеге асырып, ақпараттық технология саласында
үкiметтiң барлық құлшынысын танытып, ... ... ... ... ... ... құрылды. Оның үкiметтiк ақпараттық инфрақұрылымын е-
Citizen портал орталығы қолдайды және ол ... ... ... ... ... табылады. Бұл қоғамдық секторды байланыстыратын
агенттiлiк саналады және электрондық құралдары: смарт-карт, электронды
пошта, ... ... ... ... ... жеңiлдетедi.
Тiкелей байланыстарды алмастыратын, өте иекмдi көлденең байланыстар
үкiмет органдарына өзiнiң iшкi атқару тәртiбiн бiр қорытындыға ... ... және ... ... жүзеге асыруға мүмкiндiк бередi.
Электрондық үкiметке тән берiлген белгi қатары болашақта ... жаңа ... ... ... жаңа ... ... ... дәрежеде үкiметтiң
бөлiмшелер арасындағы және үкiметтiң ... ... ... ... ... ... ... игiлiктердi жеткiзiп,
тұтынушыға көбiрек жақындауға тырысады.
Екiншiден, өте жақсы ұйымдасқан үкiмет құрылымына ... ... ... ... ... жаңа енгiзулердi сәттi ... үшiн ... өз ... бастап өзгеруi тиiс.
Үшiншiден, тұрғындардың азаматтық бағытының өзгерiсi, демек, ... ... ... ... ... ... ... электронды, кибер-
демократияға өтуi қарапайымдандырылады.
Сандық демократияны кең мағынада демократия процесi ... ... ... кез ... түрi деп қарауға болады.
Мемлекеттiк билiктiң жаңа жiктелуi қалыптасуда, мұнда ... ... ... қоғамдық құрылымға қызмет етедi.
Электрондық үкiмет тұжырымдамасын жүзеге асыру тұрғысынан ақпараттық
қоғам мен ... ... ... ... тәсiлдер бар (3-сурет).
Электрондық үкiметтiң дамуы үшiн жаңа мүмкiндiктер ... ... тән ... мен басқаруларға көбiрек назар аударылуда.
Электронды үкiмет тұжырымдамасы әзiрше қалыптасу және әрi қарай
өңделудi ... ... ... тұр. ... түрде қайта құрылу жолында
тұрған елiмiздiң үкiметiне мемлекеттiк ақпарат төңiрегiнде басқарудағы
нақты ... ... жөн. ... ... ... алдына
қойылған негiзгi үш мiндеттi шешуi үшiн қарастыру қажет:
1)бiрiгiп ... ... ... мен ... бiрiктiретiн,
орталықтандырылған мәлiметтер негiзi мен сенiмдi iшкi үкiметтiк желiгi
құру;
2)азаматтардың ... ... ... ... ... және ... арқылы ыңғайлы да сенiмдi көрсету;
3)сандық демократияның мәселесiн жүзеге асыруға қол жеткiзу.
Электронды үкiметтi қалыптастыру пiкiрi бiр мәндi ... және оның ... ... жағы бар. ... ... ... ... өз азаматтары жөнiндегi кең көлемдi ақпараттарды шоғырландыруы
тиiс.
Электронды төңкерiстiң беретiн артықшылығы негiзiнде ... ... ... ... бұл ... ... ... саласында
әбден қол жеткiзуге болатынын ойша шамалайды. Интернет мемлекеттiк қызметтi
ұйымдастыру саласын ... ... ... мүмкiндiк бередi.
Қазiргi ақпараттық технология келiп түскен ақпараттарды жинақтау ... ... ... ... ... ... ... тиiмдiлiк дәрежесiн көтередi. Осылайша, желiнi қолдану арқылы АҚШ-
тың мемлекеттiк қызметi жылына шамамен 110 ... ... ... ... салық ауыртпалығын төмендетедi.
Сурет 3. Мемлекеттiк реттеудiң негiзгi сипаттамалары
(өнеркәсiптiк және желiаралық).
Мемлекеттiк аппараты электрондау ... ... ... өздерiнiң арасындағы қарым-қатынас әдiсiн ... ... ... ... не кештеу жаңартылуына байланысты
мемлекеттер мен ведомстволар экономика қызметiндегiлердi адасуға ... Оған ... ... да бiр сұрақты шешу барысында бiр уақытта
бiрнеше ... ... тура ... Бюрократиялық аппараттың
тiкелей ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ұсынады. Интернет мұндай мәселелердi жоюға мүмкiндiк бередi.
Мемлекеттiк қызмет ... ... ... үйлесiмдi портал құру
мүмкiн.
Электрондық ... ... әр ... ... жүргiзiлетiн
коммерциялық операцияларды адал орындап, екi жақты кеңес берiп, үкiмет
органдарының өз таңдаушылары алдында ... есеп ... ... ... процестiң ең маңызды құрамды белгiсi деп мемлекет пен аймақтың оң
мағыналы өзгерiсiн айтуға болады. ... ... ... ... демократияға қайта өзгередi. Жоғарыда сандық демократияға демократия
процесi барысында ақпаратпен ... ... ... бойынша анықтама
берiлген. Алайда, сандық демократия деп онлайындық дауыс берудi түсiнедi.
Онлайндық дауыс беру қатысында ... ... екi ... ... ... беру ... қатысуға аса белсендiлiк
туғызады және сайлаушыларды, ... ... ... ұлғайтады деп
саналады. Онлайндық дауыс беру жағдайы тұрмысы төмен тұрғындар ... ... ... және интернетпен байланысуда психологиялық, ой-
өрiстiк қиындық сезiнетiн азаматтарды дауыс беру ... ... ... ... ... ... ... демократия қоғам пiкiрiн сұрауды,
сайлаушылар мен сенiмдi өкiлдердiң қатынасын ... ... ... талқылау үшiн байланыстарды ұйымдастыруды, ... ... жөн ... ... ... ... ұйымдастырудың құралы болып
табылатын сайлау компаниясын жүзеге асыру ... ... ... бiрi ... ... алғаш өзiнiң сайлау компаниясына радионы ... ... ... ... ... ... келдi, Дж.Кеннеди осы
мақсатта ... ... ... жаңа ... талабына сай интернет
құралын алғаш пайдаланып, 1998 ж. өз бәсекелестерiн жеңiп, ... ... ... ... 2000 ж. ... ... сайлауда
жеңiлген Дж.Маккейн өзiн қолдайтын сайлаушы компанияларының веб-сайт
құралын пайдаланып, қаржы жинаудың ... ... ... ол ... ... кейiн 48 сағат iшiнде 1 млн. долларға жуық жинады,
кейiн бұл сома 6 млн.доларға өскен.
Интернеттi ... ... ... ... ... да сайлау
компанияларын мысалға ... ... 1997 ж. ... сайлау
интернеттi ақпарат көзi ретiнде қолданып, 2000 ж. ... ... ... ... ... компаниясының жетiстiгiнен кейiн Австрия үкiметiнiң
құрамына кiредi; 2000 ж. ... ... ... сайлауда, демократиялық
партия өкiлдерi өз кандидаттарының жоғарғы рейтингiсiне жетiп, ... ... ... ... ... ... бердi, Бразилияда
ұлттық және жергiлiктi деңгейде сайлау электронды түрде өткiзiледi.
Ақпараттық сипаттың өзгерiсi кадр мәселесiн ашып, оны ... ... ... осы ... ... түрде жұмыс әдiсiн өзгертпейдi.
Мемлекеттiк шенеуiктердiң ескiрген менталитетi жаңа технологияны қолдануға
сай ... ... ... жаңа ... ... ... ... саналатын
бюрократиялық аппаратты бiршама қысқартады.
Ақпараттың ашықтығынан да мәселе туындайды. ... ... ... пен азаматтардың арасындағы өзара ақпарат алмасу ... ... тым ... ... бұл азаматтардың бостандығы мен
жеке ... қол ... ... қолданушылардың қарсылыығн туғызады.
Ақпаратқа енерде сандық үзiлiстiң басымдылық жағдайында лауазымын
қолданып, өзiнiң мүддесiне бұрмалап бағыттай бастау мүмкiндiгi ... ... ... құра ... бұл демократияның жаңа
үлгiсi емес екенiн, барлық мүмкiн болатын саяси сұрақтардың ... ... тек ... ... ... ... әдiс ... болады.
Электрондық үкiметке өту өте күрделi, ол мәселеiн ... үшiн ... оны ... ... ... ... басшылықты талап етедi. Электрондық
қатынастың басқа түрiне ... ... ... аса тиянақтылықпен
енгiзу қажет, себебi электрондық ... ... ... зерттеу
жүргiзiлгенде экономикалық санақ пен саяси ... ... ... ... ... ... ... қызметтер ақпаратқа деген
азаматтардың конституциялық құқығын сатайтын уәкiлеттiк берген. ... ... Chief ... Officer ... ... жауапты),
Ұлыбританияда е-envoy (электронды елшi) деп ... ... ... ... ... технологияларды енгiзуде кеңес беру орталығы
құрылған.
Электрондық үкiмет тұжырымдамаларын жүзеег асырып, жетiстiкке жеткен
елдер де бар. ... ... ... ... заң АҚШ пен ... мекемелерiнде қабылданды.
Ұлыбританияда мемлекеттiк ақпараттық қызмет 300-ден астам мемлекеттiк
ұйымдарды электрондық байланыс арқылы ... ... ... ... ... ... ... тұжырымдама қабылданды. Мұнда
үкiметтiк қызметтiң азаматтарды толық қамтып, қамтамасыз етуi, ... ... ... ... ... ... ... қарастырылады.
2008 жылға қарай беiрлген бағдарлама жүзеге асырылады және ... ... ... ... ... ... асырады деп күтiлуде.
Ұлыбританияда электронды үкiмет құру үшiн миллиард фунд стерлингтен астам
қаржы жұмсалды.
Францияда ақпарат және ... ... ... ... ... мемлекеттiк органдар қызметiнiң үйлесiмдiлiк
мiндетiн қойды.
Испанияда Vereda ... ... жоба ... ... бойынша сұрақтарға жауап ала алады, қаржылық қызмет
саласында, ... ... ... ... арқылы ақпараттар
ала алады. Сингапурдың ... ... ... ... ... дамуда.
Бұл салада әр түрлi елдерде қызмет үйлесiмдiлiгi орныққан. "Мемлекет
онлайн" жобасын ... ... ... мұны ... елдерi жүзеге
асырған.
2001 жылы қаңтарда Давоста Халықаралық ... ... ... және оның қызметiн құрудағы мәселелер талқыланды. Үкiмет
пен азаматтар арасындағы өзара қарым-қатынасты өзгертудегi интернеттiң күш-
жiгерi ... ... ... ... ... ... өз ... құру қалай жүруде, үкiметтiң қызмет түрлерiмен
тұрғындарға көмек көрсетудiң тиiмдiлiгiнiң мүмкiндiгi қандай, деген секiлдi
электронды ... ... ... ... ... Мұндай берiлген
мәселеге назар аудару, электрондық үкiмет құрудың ... ... және ... ел үшiн ... маңызы бар екенiне халықаралық деңгейде ... ... да ... ... ... органдар
саны ұлғаюда. Бұл жерде шындығында қандай-да бiр мемлекеттiк қызмет жөнiнде
не болмаса интернет арқылы қатынасқан ... ... ... ақпараттық
функция туралы сөз болады, алайда электрондық үкiметтiң ой-пiкiрiн ... ... да бiр ... ... ... ... айтуға болады. Қалай
болғанда да, бұл процестiң әрi қарай дамуы Қазақстанда ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... ЖҮЙЕСIНIҢ ДАМУ
ЖАҒДАЙЫ
2.1.Қазiргi кезеңдегi әлемдiк ақпараттық технологиялардың даму
жүйесi
Мемлекеттiк басқару жүйесiндегi ... ... ... ... ... ... көбiнесе, экономика мен жаңа қоғамдық-
саяси қауымдағы кеңiстiк қызмет орындарында ерекше көрiнедi. Бұл қатысында
әлемнiң дамыған елдерi бұндай кезеңдердi әр ... ... ... өткiзген
және олардың тәжiрибелерi нарықтық экономикаға өту кезеңiнде ... ... ... болады. Бұл жөнiнде Б.Абрахманов ақпараттық бiрлестiкке ұмтылып,
үштiк полюстi әлемде (Еуропа, Америка, Жапония) өзiнiң орнын ... ... үлгi ... ... әр уақытта өз бағытын таңдап, бұл мақсатта
барлық қағидаларды ... ... ... қоғам құру мәселесiн жан-жақты
жинақтап, қамтып көздеген жерiне жетедi деп жазған.
Ақпараттық инфрақұрылымы ... ... ... Еуропа "Ақпараттық
қоғам" (IS, Information Society) деп ... ... 1993 жылы ... Еуропалық бiрлестiк комиссиясының ұйғарымы арқылы "Даму,
бәсекелестiк ... және ... ... ... ... жол" деген
атаумен Ақ қағаз дайындалды.
Еуропалық бiрлестiк ... ... ... ... ... ... көзқарас, ұйғарым алмасу үшiн Ақпараттық қоғам Форумын құру
шешiмi қабылданды.
Форумға алты ... ... сала ... ... ... ... үлестiрiп берген 130 мүше кiредi. 1996 ж. "Адамдар мен
олардың ... үшiн желi: ... ... ... ... барынша
қолдану" деген атпен 1995-1996 жж. алғаш ... ... ... ... және ... ... төртiншi реттiк бағдарлама форумның екiншi
жылы жұмысының нәтижесi болды.
Қазiргi уақытта еуропалық бағдарлама ISPO ... ... ... ... ... жоба ... ISPO, яғни ақпараттық қоғамға деген ғаламдық
қозңалыстың еуропалық тармағымен байланысқан 100-ден ... ... ... құрайды.
Тәуелсiз Мемлекеттер Достастығы өзiн Бонн-Москва ақпараттық магистралы
торабында көрсетедi. Бұл магистриль Азия ... ... ... ... ... ... мен ... ғылымы бойынша Герман ұлттық
зерттеу ... ... ... ... ... ... Бiр
ерекшелiгi, IS ғаламдық жобасына тек дамыған елдер мен өнеркәсiптi даму
жолындағы елдер ... Өнiм ... ... ... ... ... ақпараттық қоғамды қажет ете қоймайды, дегенмен ақпараттық
қоғамның барлық бөлiмдерiне деген ... бұл ... ... елдерге
қарағанда басым.
АҚШ-тың тәжiрибесi мұнан да жоғары ... Жаңа ... ... негiзiндегi қоғамды ақпараттандыру мәселесi мемлекеттiң
басты алғаш тапқан жаңалығының бiрi болып есептеледi. ... ... ... бағытталған "Альберт Гор ұсынысы" деп ... ... ... (1992 ж.) ұсынысы танымал болды. Белгiлi ... ... Гор ... ... ... ... ... және
жоғары өнiмдiлi есептеу жүйесiн құру ... жиi ... ... және бiлiм жүйесiне арналған бұл желi жоғары ... ... заңы ... ... ... ... ... дамуын зерттеген Н.В.Ткачева
"Азия елдерiндегi ақпараттық технологияның даму мәселесi" мақаласында
былай жазған:" Қазiргi таңда Шығыс Азия ... ... жоқ өсу ... ... 50 жыл ... ... ... тұрғындарға шаққанда
өнiмдi өндiрудi екi есе ұлғайту үшiн 50 жылдан кем емес уақыт талап ... ... ... ... ... ... ... нәтижеге 10 жылда жеттi".
Батыс саясаттанушыларының пiкiрiнше, көбiне Мишель Татюдың ойынша,
жуық ... 50 ... Азия ... оның ... Қытай мен Үндiстан әлемдiк
саясат орталығына айналуы мүмкiн.
Азия аймағында ... ... ... ... ... жаңа
ақпараттық коммуникациялық технологияны құру мен енгiзу уақытына сәйкес
келедi. ... ... ... ... Азия ... де ... ұлттық
ақпараттық инфрақұрылымын құруға көштi. Ол әрi ... ... ... технология жаңа экономика бөлiмiн құру үшiн ... ... деп ... Бұл ... ... құруға сәйкес әлеуметтiк саясат
заңдағы жаңа тәсiлдi ... ... және бұл ... ... ... ... ... келедi.
Азия елдерi ақпараттық технологияны экономика дамуын үдететiн маңызды
тетiк ретiнде, әлем ... Азия ... ... түрiнде,
ғаламдық экономикалық процестер, сондай-ақ әлемдегi және ... ... ету ... етiп ... ... ... ... отырып, 1999 ж. мәлiметтерге сүйенiп,
жоғарыда белгiленген тұжырымдамаларға қарамастан, Азия ... даму ... ... Сонымен мысалы, Сингапурде жан басылық
валютаны тең ... ... алу ... есепке алғанда iшкi өнiм
айналымының ең жоғарғы деңгейi-27800 долл.сәйкес, Жапонияда-23400 долл.
және олар ... ... ... ... Германия, Ұлыбританияны қуып
жетедi.
Осы аймақтың кедей мемлекеттерiндегi жан басылық табыс: ... ... ... ... ... долл., Солтүстiк Кореяда
-1000 долл. ... ... ... ... ... ... Кореядағы сәйкес көрсеткiштерден 27 есе асып түседi, ал бұл болса
әр түрлi Азия ... ... ... ... үлкен
айырмашылықтың бар екенiн көрсетедi.
Қазiргi ақпараттық технология туралы қарастырғанда, ... ... ... ... ... ... ... Жан-Клод Гедан және
басқалардың сараптауынша, интернет ол тек ұлттық ... ... ол ... яғни ... ... ... ... ұлттық кеңiстiктен тыс әрекет
етедi.
Қоғамды ақпараттандыруға ... ... ... ... ... ... мүлде ұқсас емес мiндеттер қояды. Сонымен,
мысалы, ... жаңа ... ... нашар меңгерген егде
тұрғындардың көп пайызы көңiл қоюды талап етедi. Үндiстанда 1990 ... рет елдi ... ... ... ету шаралар жүргiзiлiп,
ақпараттық технологияларды дамытуға және экспорттауға жағдай жасалды. Ал
Америкадағы фермерлердiң өз ... ... ... ... бiрiншi жыл
емес.
Көбiне Азия мемлекеттерiнiң Латын Америка мен Африканың көп елдерiне
қарағанда ... ... ... ... ... мән ... болады. Көптеген Азия елдерiнiң үкiметi өз ... ... ... ... ... ... ... Латын Америка мен ... ... ... ... ... Азия ... ... алда екенiн
мамандар түсiндiредi.
Африканың және Латын Америкасының көптеген ... ... ... ... одан әрi бай, ... болып
бөлiнуiне, нашар дамыған мемлекеттердiң әрi қарай қайыршылануына ... өз ... ... ... ... ... ... экономиканың тез өсуiмен ұштастырады. Көптеген Азиялық
үкiметтер АҚШ ... ... ... ... құру ... ... дамуының стратегиялық ... ... ... ... ұзақ мерзiмдi мемлекеттiк ... ... кең ... ... ... ... ... Сингапурда, Малайзияда, Тайландта, Вьетнамда, Үндiстанда
және басқа Азия елдерiнде құрылды.
Бүгiнде Азия елдерiнiң үкiмет ... ... ... ... ... Көптеген Азия мемлекеттерi озық ... тез ... ... ... ... жасап шығарды. Сонымен
бiрге, дамыған елдердiң шамасы келетiн ақпараттық технологиялар саласындағы
экономикалық мiндеттер, дамушы елдердiң ... ... ... әкелуi мүмкiн. Дәл осындай жағдай 1990 жылдары байқалды. Малайзия,
Үндiстан тәрiздi ... ... ... ... ... ... ... керек ететiн ақпараттық инфрақұрылымның даму
бағыты, дамушы мемлекеттердiң ... үшiн ... ... мәселе болып
табылады. Керiсiнше, қаражат ... жоқ ... ... ... ... және ... тез ... экономикалық нарық
үшiн мүмкiндiктер пайда болды. Бұл ... ... ... ... даму дамушы елдердiң ақпараттандыруды жоспарлайтын маңызды
стратегиялық бағыты болып табылады. Малайзия, Тайланд, Тайвань, ... ... ... ... ... ... ... қарағанда
пайда болған желiлiк экономикадан пайда табуға мүмкiндiк бередi. ... ... жасы ... өсуi әрi ... ... ... ... ең алдымен Азия аймағына басымдық ... ... ... АҚШ ... тете-тiрес тұруда басты рөлдi ақпараттық
коммуникациялық технологиялар атқарады.
Егер де, ақпараттандыру саласында Ресей тәжiрибесiне ... ... ... ... және ақпаратты қорғау туралы" (1995 ж.),
"Байланыстар туралы" (1995 ж.), ... ... ... ... (1996 ж.) ... ... мен ... шешiмдер қабылданды. Ресей
Президентi жанында ақпараттандыру мен байланыс бойынша Ресей Федерациясының
Мемлекеттiк комитетi құрылды (1997 ... ... ... пен байланыс, қауiпсiздiк бойынша Ресей
Федерациясының Мемлекеттiк ... ... екi ... ... ... ... ... парламенттiк тыңдаулар ... ... ... жаппай ақпараттандыру құралы" (1996 ж.
мамыр), "Ресей және интернет-болашақ ... ж. ... ... ... ... құру ... (1997 ж. ... айында), "2000
жылдың компьютер мәселесi және ақпараттық жүйенi жасау" (1998 ж. ... ... ... ... ... кейiн ғана өзектi
саналған ақпараттық қауiпсiздiк пен ақпаратты ... ... ... ... көп ... ... Дума (қауiпсiздiк бойынша
комитет), РФ Үкiметi (РФ Мемтехкомиссия) және РФ Президентi (РФ Президентi
жанындағы ақпарат пен ... ... ... ... ... ... құру мен ақпараттық технологияны енгiзу мәселесi
туралы кең көлемдi талқылау үшiн, ... әр ... ... ... мұнда мамандар мен тұтынушылар көп жиналды. Мұндай ұйымдардың
қатарына: (интернет, ақпаратты қорғау, өткiзгiшсiз желi, ... ... ... электронды жүргiзу, Х.400 желiсi, бiрлескен желi және
басқа) ... ... әр ... ... пен ... ... бар
Элекрбайланыстың Құжатты Құрама Одағы (ЭҚҚО), Ресей Қоғамдық Интернет-
Технологиялық Орталығы (РҚИТО), мұнда екi ... ... ... өтiлдi
(РИФ 97,98), кейiнгiсi "Интернеттi бiрлескен желiде ... ... ал РИФ ... ... ... кiрер жол" деп
аталды.
Ақпараттық технология нарығының белгiлi бiр ... ... тек ... ... ғана емес ... ... назарға
алмағанда), Ресейден де, ... ... ... Орта ... ... да артта қалуда. Мысалы, элемент негiзi мен Қырғыстаннан,
телекоммуникацияның ... ... ... ... ... ... сапасы бойынша Ресейден қалып қоюда. Есептеу техникасы
құралының өздiк жинағының ... ... ... аз ... ие, ... өте аз ... ... келесi бағдарламалық кешендердi
жатқызуға болады: Галактика Қазақстан, Луна Про, ... мен ... ... шет ... ала
отырып (соның iшiнде Ресейден), iс жүзiнде шетел өндiрiсiне қаржы саламыз
және жаңа хабар қолдануға, жаңартуға жөндеуге ... ... ... ... тағы да ... ... шығынына тап боламыз. Осыдан ... ... ... ... ... ... ... секiлдi
құбылыстар пайда болды. Ақпараттық қызмет нарығындағы ... ендi ... ... ... ... ... қаржы құрылымдарында ақпараттық
жабдықтардың басым көпшiлiгi-шетелдiкi.
Телекоммуникация жүйесi мен қазiргi ақпараттық саланың ендi қарқынды
дамуына жол ашылуда.
Бұл ... ... ... ... елеулi әсер етедi.
Сондықтан, елдiң дамуы үшiн, әрi қарай барлық салада ... жету ... ... ... ... ... негiзгi жұмысты таңдап,
құқықтық, экономикалық, техникалық бағыттағы бөгеттердi ... ... ... ... ... ... жол ашу керек. Қазақстан аумағында
бiрыңғай ақпараттық кеңiстiктi құру керек. Ұлттық ... ... ... ... ... ... ғылымды, кәсiпорынды, сауданы
және қоғам өмiрiне маңызды әлеуметтiк салаларды дамытуға жаңа күш ... ... ... тақырыбын жалғастыра отырып, Гарвард
университетi мен Бүкiл әлемдiк экономика ... ... ... ... Гарвардтан келген Джеффи Керкман және Джеффи
Сакс, сондай-ақ Бүкiләлемдiк Экономика Форумының өкiлi ... ... ... ... ақпараттық технология бойынша Бүкiл әлемдiк есеп ... ... ... ... ... ... ... зерттеулерiне негiзделген есеп берумен таныстырды. Бұл есеп
беру бiрнеше тауарлар ... ... және ... ... дамуының түрлi көзқарастарына, олардың қоғам дамуына ... "Сан ... ... өкiлi Джон Гейч ... ... ... қалай әсер ететiнi жөнiнде бiршама ой-
пiкiрлер айтады. Ол технология әлемдi иемдене отырып, оны өзгертедi ... ... 12 ... Ослода өткен жиында БҰҰ Бас ... ... өз ... "Әрбiр жеке адамның жағдайын жақсарту үшiн, ақпараттық
коммуникациялық технологияны қолдануымызға бола ма?"-деген сауал ... ... ... ... әсер ... енуiне, дамуына
байланысты сұрақтар көп қойылуда. Кейбiр мәселелерге ... ... ... ... ... бойынша зерттеулер нәтижесi бiздi көбiрек алаңдатады:
-елдердiң ақпараттық қоғамға дайындығының жүйелiк көрсеткiшiн өңдеу;
-интернет қызметiне қосылу құны;
-телекоммуникация бөлiмiнде ... пен ... ... әсер ... ... көрсеткiштi анықтау.
Бұл көрсеткiштердiң әрқайсысын жеке анықату үшiн, әлемдiк өнеркәсiптiң
90% және әлем тұрғындарының 80% астамын ... 75 ел ... ... ... ... ... мен ... желiлiк қоғамға
дайындығын анықтауға арналған есеп берудiң екiншi тарауында, ... ... ... және ... Сакс ... ... ақпараттық
технологияның ролiн зерттеу мақсаты ретiнде қалыптастырды. Соңғы ... ... ... ... әлем ... Жүйелiк дайындау
көрсеткiшi ақпараттық-коммуникациялық технологиядағы ерекше қорғаушы ... үшiн ... ... ... ... ... ... кестеде мемлекеттер ақпараттық қоғамға елдердiң ... ... ... ... ... ... көрсеткiшi
|Мемлекет ... ... ... |
|АҚШ |1 ... |39 ... |2 |ЮАР |40 ... |3 ... |41 ... |4 ... |42 ... |5 ... |43 ... |6 ... |44 ... |7 ... Рика |45 ... |8 ... және ... |46 ... |9 ... ... |47 ... |10 ... |48 ... ... |11 ... |49 ... |12 ... |50 ... Конг |13 ... |51 ... |14 ... |52 ... |15 ... |53 ... |16 ... |54 ... |17 ... |55 ... |18 ... |56 ... |19 ... |57 ... |20 ... |58 ... |21 ... |59 ... |22 ... |60 ... |23 ... ... |61 ... |24 ... |62 ... |25 ... |63 ... |26 ... |64 ... |27 ... |65 ... |28 ... |66 ... |29 ... |67 ... |30 ... |68 ... |31 ... |69 ... |32 ... |70 ... ... |33 |Эквадор |71 ... |34 ... |72 ... |35 ... |73 ... |36 ... |74 ... |37 ... |75 ... |38 | | ... ... ... ... ... дайындықтың ең
жоғарғы көрсеткiшi АҚШ-қа, Исландияға, Финляндияға тиесiлi. Канада ... ... 12 ... ... 21, ... 30, Латвия 39, Ресей
Федерациясы 61, Украина 66, Нигерия 75 ... ие ... ... ... ... ... басқа жағдайлары, яғни
зерттеушi елдердегi Интернет қызметiне рұқсат алу бағасы ... ... ... ... бiр айға ... ... 20
сағаты iшiнде Интернет провайдерлерi қызметiнiң ортажылдық құны (Тең
құқылық сатып алу ... ... ... ... алу ... ... ... ... ... | |кiшi | | | |
|1 ... |0,12 |39 ... |5,02 |
|2 ... |0,29 |40 ... |5,10 |
|3 ... |0,37 |41 ... |5,17 |
|4 ... |0,37 |42 ... |5,26 |
|5 ... |0,46 |43 |ЮАР |5,26 |
|6 ... |0,49 |44 ... |5,43 |
|7 ... |0,57 |45 ... |6,04 |
|8 |АҚШ |0,65 |46 ... |7,65 |
|9 ... |0,68 |47 ... |8,08 ... ... |0,71 |48 ... |8,40 ... ... |0,77 |49 ... |8,44 ... ... |0,79 |50 ... |8,66 ... |Гонг Конг |0,84 |51 ... |9,33 ... ... |0,84 |52 ... |9,37 ... ... |0,84 |53 ... |9,83 ... ... |0,91 |54 ... ... |10,64 ... ... |0,91 |55 ... |11,05 |
|18 ... ... |0,96 |56 ... |11,19 ... ... |1,03 |57 ... |11,24 ... ... |1,14 |58 ... |11,52 ... ... |1,20 |59 ... |11,81 ... ... |1,30 |60 ... |14,05 ... ... |1,50 |61 ... |15,57 ... ... |1,60 |62 ... ... |15,62 |
|25 |Испания |1,65 |63 ... |16,82 ... ... |1,81 |64 ... |19,71 ... ... |2,02 |65 ... |20,39 ... ... |2,28 |66 ... |25,03 ... ... |2,63 |67 ... |32,07 ... ... |2,88 |68 ... |32,74 ... ... |3,20 |69 ... |42,83 ... |Тринидад және |3,30 |70 ... |51,53 |
| ... | | | | ... ... |3,38 |71 ... |55,13 ... |Таиланд |4,02 |72 ... |81,07 ... ... |4,47 |73 ... |- ... |Чили |4,54 |74 ... |- ... ... |4,70 |75 ... |- ... ... |4,85 | | | ... кестеден 2001 жылы Интернет қызметiне рұқсат алу ... әр ... ... ... байқаймыз. Және де бұл ауытқу тең құқылы сатып
алу мүмкiндiгiн анықтайтын тұрғындардың жан ... ... ... ... iшкi өнiм ... тәуелдi. Зерттеулер көрсеткендей, қарастырылған
75 елдiң iшiнде, алғашқы үш орынға Швеция, Бельгия, ... ие ... ... орынға, Эстония-33, Қытай-51, Ресей-54, Украина-68, Бангладеш-72, Литва,
никарагуа, Перу бойынша ... ... 7-шi ... ... ... ... бередi: мемлекетте телекоммуникация ... орын ... ба және ол ... ... ... ... жоғары байланыс сапасына кепiлдiк бере ме? Бұл ... ... ... 7-ге ... көрсеткiш мәнiнде көрсетiлген. Бұл жерде 1-жоқ дегендi, ал
7-иә дегендi бiлдiредi.
5-шi ... ... мен ... телекоммуникация бөлiмiнде
бәсекелестiктiң жеткiлiктi етек алғанын көруге болады. Олардың ... және 6,6 ... ... бұл ең ... нәтижеге жақындағанын бiлдiредi.
Және бұлар зерттелiнген елдердiң арасынан алғашқы ... ... ... елдерде байланыс сапасы жақсы, құны ... ... ... ... ... ... пен АҚШ-да байқалады. Аталған
елдердегi көрсеткiш 6,4-ке тең, және олар ... ... ... ... ие болады.
Кесте 5
Телекоммуникация бөлiмiндегi бәсекелестiктiң байланыс құны мен сапасының
көрсеткiшi
|Дең-ге|Мемлекет ... ... ... ... | | |i | | |
|1 ... |6,8 |39 ... |4,7 |
|2 ... |6,6 |40 ... |4,7 |
|3 ... |6,4 |41 ... |4,6 |
|4 ... |6,4 |42 ... |4,6 |
|5 ... Конг |6,4 |43 ... |4,5 |
|6 |АҚШ |6,4 |44 ... |4,5 |
|7 ... |6,3 |45 ... |4,4 |
|8 ... |6,3 |46 ... |4,4 |
|9 ... |6,3 |47 ... |4,2 ... ... |6,1 |48 ... |4,1 ... ... |6,0 |49 ... |4,0 |
| ... | | | | ... ... |6,0 |50 ... |3,9 ... ... |5,9 |51 ... |3,9 ... ... |5,9 |52 ... |3,7 ... ... |5,9 |53 ... |3,6 ... |Исландия |5,8 |54 ... |3,6 |
| | | | ... | ... |Корея |5,8 |55 ... |3,5 ... ... |5,7 |56 ... |3,5 ... |Португалия |5,7 |57 ... |3,4 ... ... |5,7 |58 ... |3,4 ... ... |5,6 |59 ... |3,3 ... ... |5,6 |60 ... |3,2 ... ... |5,6 |61 ... |3,1 ... ... |5,6 |62 ... |3,0 ... ... |5,5 |63 ... |3,0 ... ... Зеландия |5,5 |64 ... |2,9 ... ... |5,5 |65 ... |2,8 ... ... |5,4 |66 |ЮАР |2,8 ... |Испания |5,3 |67 ... |2,7 ... ... |5,1 |68 ... |2,7 ... ... |5,1 |69 ... |2,7 ... ... |5,0 |70 ... |2,7 ... ... |5,0 |71 ... |2,6 ... ... |5,0 |72 ... және |2,6 |
| ... | | ... | ... ... |4,9 |73 ... |2,5 ... ... |4,8 |74 ... |2,2 ... ... |4,8 |75 ... |1,9 ... ... | | | | ... ... ... (АКТ) жағдайын
талдай отырып, ақпараттық-коммуникациялы ... ... ... ... ... ... тапқанын мойындау керек. Бұл салада
мәнi бар жасалынған жұмыстар арасынан ... ... ... 1750 ... ТрансАзия-Еуропа оптоталшықты желiсiнiң құрылысын
айтуға болады. Бұл желi Қытай мен Германияны, Орталық ... Иран ... ... ... Ақпараттық-коммуникациялық технология
бөлiмiнде деңгейдi көтерген көрсеткiш соңғы жылдардағы ұялы ... өсуi ... ... ... ... ... АЙРЕКС (IREX-
International Research and Education Board) және ЮСАИД (USAID) көмегiмен 35
компания Интернетке кiруге жол ... ... ... ... құны
сағатына 1,5 долларға дейiн түрленедi. Қазақстан тұрғындарының интернеттi
үнемi пайдаланатындар ... өте ... ... Iс жүзiнде барлық
университеттер интернетке қосылуға рұқсат алған. Соңғы кездерi шалғай
аудандардағы ... ... ... әдiсi ... ... ... мән ... технологиялық жетiстiкке негiзделген, барлығын қамтитын,
арақашықтықта оқыту әдiсiнiң әрi ... ... ... ... коммуникация бөлiмi басты назар аударған. Жаңа ақпараттық
технологияның бiр түрi арақашықтықта ... ... ... ... ... болады. Бүгiнде әрбiр оқу орнындағы әлемдiк ғылыми және бiлiм беру
кеңiстiгiнде ... ... ... ... ... мүмкiн емес. Бұл
жерде тек әрбiр бiлiм беретiн, не бiлiм алатын географиялық ... ... ... ... ... аймақта орналасқан ақпараттық қормен арақашықтықта
(телекоммуникация көмегiмен) қамтамасыз етуге мiндеттелген. ... бiлiм беру ... ... ... ... қорды белсендi
етедi. Қазақстанның үлкен аумағын ескерсек, ... ... әдiсi ... ... ... ... жәрдемiн тигiзедi.
Қашықтықтан оқыту түрi жаңа ақпараттық технологияларды қолдану арқылы
оқу орындарының орналасу жерiне тәуелсiз бiлiм беру мен ... ... ... ... ... ... жаңа өмiр ... саяси экономикалық шешiмдердi қабылдауына жағдай жасайды.
Азаматтарды қажеттi ... ... ... ... ... ... процестер туралы бiлiмiн жоғарылатады, ... ... ... ... ... ... ... туындауына әкелдi,
бұны қолданушы жақтар мен бұл ... ... ... ... ... жеткiзедi. Сондай-ақ, ақша өз мәнiн жоғалтып, технологияға
орын берген ақпараттық қоғам орнауына жағдай туғызды.
Ақпараттық ... ... ... ... ... ... маңызды көрiнiсi және ... ... ... табылған "мета-технологияның" екпiндi таралуы мен пайда болуы.
Бұл технологияны өндiрушiлер мен ... ... ... ... оны ... ... болып табылады. Осылайша,
жаңа ақпараттық технология тұтынушыны айқын немесе айқын емес ... ... ... ... ... ... ... көрнектi мысалы болып табылады:
өндiрушiнiң тұтынушы қызметiне араласуына ... ... ... ... уақытта Интернет желiсiнiң барлық хабарламаларын қамтуға
мүмкiндiк беретiн, әлемнiң аумағындағы телефондық ... ... ... ... жаңа ... ... бiрлестiк
қызметiн басқаруда ұйымдастырылған әр түрлi технологиялар; жаппай сананы
қалыптастыратын технологиялар. ... дәл осы ... ... ... ... ... ... Олар екпiндi тарала отырып, соңғы
жылдары ... ... ... ... ... ... және ... өзгерту мүмкiндiгi, сондай-ақ ғаламдық ақпараттық
қашықтықпен қамтамасыз ету ақпараттық технологияның ... ... ... ... ... сонда, ол жаппай сананы ... ... ... ... озық ... және бәсекелестiк мүмкiндiгi
осыдан келiп туындайды.
Соңғысынсыз адамзат қызметiнiң қандай да бiр ... ... ... ... ... мүмкiн еместiгiн ақпараттық
технологияны қолданудағы әлемдiк тәжiрибе көрсетедi.
Алайда, Ресей үкiметi жанындағы ... ... ... ... ... ... Оның ... кез келген
саналы басқарудағы жаңа технологияны енгiзу жетiстiгi ... ... жаңа ... ... ... оны ... байланысты.
Осыған байланысты, заман талабына сай ... ... ... даму ... ... барлық жоғарыда
көрсетiлген аспектiлердi кiдiрмей мемлекетiн ақпараттық қамтамасыз ... және ... ... ... ... енгiзуiн талап
етедi.
2.3.Қазақстан Республикасындағы Интернет нарығын талдау
Қазақстан Республикасындағы Интернет нарығы ұлттық ақпараттық
инфрақұрылымның маңызды бөлiгi ретiнде қалыптасып, қоғамдық ... ... ... түрiнде және "барлығы үшiн" үлгiсiн
тұтынуда жаппай коммуникацияның ыңғайлы инфрақұрылым ретiнде ... ... ... ... қолданған Интернет аудиториясының
көрсеткiшi және оның ... ... ... ... ... ... тұрғындарының типологиясын құру үшiн қызмет
еттi. Компьютерлiк сауаттылық деңгейi бойынша тұрғындарды жiктеумен ... ... ... ... ... ақпараттандыру құрылысын
бейнелеуге мүмкiндiк бердi, оның әрi қарай дамуын болжайтын ... 2006 ж. ... және 2007 ж. ... ... мен әсер ету ... ... ... 6
2005-2006 жж. Қазақстанда Интернетке қатысушы аудитория мен оның
коммуникативтi әсер ету ... (мың адам ... ... ... ... ... ... | |
| |2006 ж. |2007 ж. ... ... ... ... |360(62 |393(65 |+33 ... ... |117(37 |200(48 |+83 ... ... |72(29 |138(40 |+66 ... ядросы |30(19 |60(26 |+30 ... ... ... |240(52 |645(80 |+405 ... ... |584(77 |967(93 |+383 ... байқау қорытындылары бойынша алынған көрсеткiштер, ... ... ... ... жиынтығына таратылды (Қазақстан қалаларының
тұрғындарының 100 мың адамнан астамы егде ... ... ... ... ... қателiкте көрсетiген шектегi сенiмдi аралықта
болады сенiмдi аралықтағы деңгей 5% мәнге ие (95% сенiмдi ... ... ... ... ... ... ... көптеген өзгерiстi қарастырғанда орташа айлық өсу қарқыны ... ... ... ... провайдерi Интернеттi
Қазақстанның iрi қалалары бойынша әр ... баға ... ... (7 ... ... ... ... (2007 ж.)
|Интернетке қосылу |Қазақстан бойынша ... | ... ... ... ... |1,66 ... |2,05 ... |0,65 |
| |ҚР ... |
| ... |Екiбастұз, Ақтөбе, Ақтау, |Қарағанды, |
| ... ... ... ... ... |
| | ... ... | ... |217,00 |155,00 |179,80 ... |217,00 |134,85 |179,80 ... |217,00 |108,50 |179,80 ... |54,25 |54,25 |54,25 ... ... ... ... бiр себебi орналасу аумағының үлкен
болуына байланысты. Дәл осы сала бойынша Интернет ... ... ... ... ... бiрдей баға бойынша ұсынуда,
"Қазақтелеком" АҚ "Megaline" жүйесi бойынша уақытқа шектеу қоймай, ... ... ... ... ... түрi ... (8 ... 8
"Megaline" жүйесiнiң Интернет бағаларының көрсеткiштерi (2007 ж.)
|Ақпаратты өткiзу жылдамдығы ... ... ақы ... ... ... ... |(бiр айға)|ақпаратқа |
| ... | ... ... |
| | | ... ... Start" ... ... |0,4 |1982,61 |148,69 ... 128 ... 128 ... | | | ... Start" ... ... |0.8 |3172.18 |133.82 ... 128 ... 128 ... | | | ... Start" тарифi бойынша |0.6 |3711.44 |138.78 ... 256 ... 128 ... | | | ... Start" ... ... |1.0 |4948.58 |124.91 ... 256 ... 128 ... | | | ... Start" ... ... |0.8 |5154.78 |128.87 ... 387 ... 128 ... | | | ... Start" тарифi бойынша |1.2 |6185.74 |115.98 ... 384 ... 128 ... | | | ... Start" ... ... |1.0 |5947.82 |118.96 ... 512 Кбит/с/ 256 Кбит/с | | | ... Start" ... ... |1.5 |7137.39 |107.07 ... 512 ... 256 ... | | | ... кездегi ең өзектi мәселелердiң бiрi байланыс пен ... жаңа ... ... ... қол жетiмдiлiгiн қамтамасыз ету
болып табылады. Осы ... ... қол ... ... үшiн ... ... ... Елiмiзде "Қазақтелекомды" қоса есептегенде
халықаралық және қаларалық байланыс қызметiн көрсететiн жетi ... ... ... ... бiрi өмiр ... ... iрi ... тұрғындарының Интернеттi пайдалануының тиiмдi құрылымының динамикасын
қарастырайық (9-кесте).
Айына бiр ... жиi ... ... ... ... ... категориясын ыңғайлы талдау үшiн жүйелi және жүйесiз
аудиторияға бөледi. Кестеде келтiрiлгендей белсендi ... ... ... үшiн ... мәнге ие болады. Кестенiң оң жақ бөлiгiнде
(1 және 2 ... 2005 және 2006 жж. ... ... екi тез ... ... ... ... құрылымның алға жылжуын сипаттайтын
болсақ, жүйелi ... ... ... ... ... ең
болмағанда желiнi бiр рет қолданушылар есебiнен өсетiнiн көрсетедi.
Интернет аудиториясының коммуникативтi айналасында өткен ең ... ... жуық ... ... ... (Интернетпен жұмыс iстеу
тәжiрибесi жоқ, бiрақ Интернеттi жүйелi қолданатын кем дегенде 3 танысы бар
тұлғалар) 10,7 ... өстi, ал ... ... ... ... ... тән ... Интернеттiң әсер ету
аймағынан тыс тұрғындардың үлесi 21,6-ға кемiдi.
Кесте 9
2005-2006 жж. ... iрi ... егде ... ... ... құрылымының динамикасы (%)
|Интернеттiң әсер ету аймағы |2005 ж. |2006 ж. ... ... ... ... |3,1 |5,3 ... ... |1,9 |3,7 ... емес аудитория |6,4 |5,1 ... ... |6,3 |17,0 ... ... |15,4 |25,5 ... әсер ует ... тыс |68,7 |47,1 ... |100,0 |100,0 ... әйел ... саны ер ... ... ... ... жүйелi пайдаланатын әйелдердiң меншiктi салмағы-45%,
ерлердiкi- 55%.
Таңдамалы жиынтықтың орташа жасы жылына 41,0 ... ... ... жас). Жуық ... ... ... орташа жасы-
36,3 жастан кем емес. Жүйелi емес аудитория жасы 5 жасқа ... ол ... тең, ... ... аудиторияда ол шамалы жоғарырақ-32,1. Осыған орай
берiлген аудиторияның 20-дан 29 жасқа ... ... ... ... ... ал ... емес түрде 41,8 %. ... ... ... ... үлесi жүйелi түрдегiде-31,5% керiсiнше 23,5% құрайды.
Қазақстандағы Интернеттiң коммуникативтi аймағындағы ... ... ... ... меншiктi салмағы басымдылық танытады-
43%. Аудиториядағы осы ... ... 1,5 есе ... жуық ... ... Интернеттi аз қолданатындар-зейнеткерлер, жұмыссыздар,
үй шаруасындағылар, жұмысшылар.
Мына дерек ... ... ... ... ... iстеу тәжiрибесi
бар, iрi қалаларда тұратын мамандардың үлесi осы әлеуметтiк топтың бестен
бiрiн құрайды, ал ... ... ... ... ... ... бар.
Бұл мөлшер Қазақстанда электронды бизнестi енгiзуге даяр ... мен ... ... ... бар ... ... ... емес аудиториясын қолданатын ... ... (36,4% ... ... түрде қолданады), осы кездегi жүйелi
түрдегi аудиторияны пайдаланатын басшылар мен кәсiпкерлер (32,0% керiсiнше
13,2%).
2005 ... ... 2006 ... жүйелi аудиторияны пайдаланған
студенттердiң меншiктi салмағының өскенiн байқаймыз (7,5% өстi).
Интернеттi ... ... ... бiлiмдi адамдар болып
табылады. Интернеттi пайдаланудың тиiмдiлiгiнiң өсуiне ... ... ... ... де ... жуық ... 45%, жүйелi емес түрде 62%,
жүйелi түрде 73%.
10-шы кестеде Интернеттi қолдану тиiмдiлiгi бойынша топтастырылған.
2006 жылдың Қазақстанның 19 iрi ... үй ... ... ... ... етудiң лездiк ... ... ... ... ... ... аппараттарымен қамтамасыз етiлген, Қазақстандағы ... ... ... ал жуық ... жоғары. Осылай бола
тұра, Интернеттiң әсер ету аймағынан тыс тұратын тұрғындар негiзгi ... ... Бұл, ... жаппай Интернеттi қолдану үшiн
телефон жүйесiнiң жетiспегендiгiн негiзге алады. Жыл ... ... ... 90-100 мың ... ... ... енгiзедi. 2005 жылғы
қазiргi орташа еуропалық деңгейде-100 тұрғынға 39,1, негiзгi ... ... ерiк ... ... қала ... үшiн ... ... ғана жүзеге асады.
Кесте 10
2006 ж. мамырындағы Қазақстанның iрi қалаларындағы iрi үй ... ... ... ету ... ... ... ... технологиялар|
|Интернеттi қолдану | ... | |
| ... ... ... ... ... ... ... ... |
| | | | ... ... |1 |2 |3 |4 ... |Қалыпты |68 |31 |28 |38 ... | | | | | |
| ... |69 |11 |11 |26 ... ... |75 |6 |17 |31 ... | | | | | |
| ... |62 |3 |7 |18 ... әсер ету ... |2 |1 |15 ... | | | | ... |61 |5 |7 |20 ... жеке ... ... ... үй ... үлкен емес (орта есеппен 5% қана), әсiресе Интернет аймағына тыс
үй шаруашылығы ... осы шама ... (3%). ... ... үй ... ... жағдай бұған қарағанда жақсырақ
(31%). Алайда, онлайн форматында ... ... қою ... ... ... ... өкiлiнiң желiге қосылуын ұйымдастыру кезiнде
үй ... жоқ ... ... әкеледi.
Қазақстанның күн тәртiбiнде iрi қалалардың ықшам ... ... ... ... жаңа жүйесiн құру қарастырылуда
(азаматтық интранет), бұл жүйе кәдiмдi телефон жүйесi (IP-телефония немесе
дестелi ... ... ... ... ... ... ... етедi. Интернет Трейнинг Орталығы арқлы, Алматы қаласының
"Самал" таңдаулы ықшам ауданында мұндай ... ... ... және жобалау
тәжiрибесi жүргiзiлдi. Мұндай амал ... ... ... оң ... ... көрсетiлетiн қызмет аясын кеңейтiп,
сенiмдiлiк пен ... ... ... ең ... ... ... саласының ұлттық өнiм айналымына қосқан үлесi ұлғаяды.
Қазақстанның iрi қалаларының орта есеппен әрбiр ... ... ... жеке ... бар. Үй ... ... ... ету бойынша Джини концентрациясының коэффициентi
45,4%-ке тең, ал концентрация ... ... ... ... ... қарқынмен пайдаланатын үй шаруашылығы топтарының компьютердi иелену
теңсiздiгi бейнеленедi.
Қаланың үй шаруашылығының 7% ұялы байланысқа ие. Ұялы ... ... ... 49,7% тiптi ЭЕМ ... ... ... ... берiлген деректерге талдау жасайтын болсақ, жүйелi емес
аудиториямен салыстырғанда ... ... ... ұялы ... ... ... ... көрсетiлген. Осыған
орай, жақын маңға арналған ұялы және транкты ... ... ... ... ... бар деп шамалауға болады.
Қазақстанда Интернеттi тек жоғары табысты адамдар ғана емес, сондай-ақ
орташа, төмен табысты адамдар да қолдана алады, ... ... ... ... бiр ... үшiн Интернеттi қарқынды пайдалану үлесi ұлғаяды
(7000 тг. жоғары). Қазақстан Республикасының агенттiгiнiң бақылауы бойынша
2006 ж. тұрғындардың орташа жан ... ... ... ... 6809 тг.
құрады, ол 2005 ж. қарағанда 14,4%-ке жоғары.
Бұл шаманың бағалау сипатына назар аударып, мүлiк ... ... ... бiз 3500 тг., 7000 тг. және 14000 тг. ... ... Интернеттi қарқынды пайдаланатын топтырдың
үй шаруашылығының жоғары деңгейлi табысының бiр адамға ... ... ... ... iрi қалалардағы Интернеттiң әсер
ету аймағынан тыс ... ... үй ... ... ... 7000
тг., 17% әрең жеттi, шалғай маңда 29,2%, ал жуық маңдағы жүйелi ... және ... ... 34,8 %. ... ... ... ... табысы 7000 тг. асатын пайдаланушының үлесi 58,7%-ке өстi.
Сонымен бiрге ... ... ... табысы 3500 теңгеге жететiн
топтар 14,4% құрайды. ... ... ... Қазақстандағы көбiне төлем
мүмкiндiгi бар топқа жатады.
Интернет жарнаманы орналастыруға ... ... ... ... Қазақстанда теледидарға деген қызығушылық төмендеген жағдайда
өте өзектi болып ... 1998 жылы ... Gallup Media ... ... ... орта ... 4,23 сағат теледидар алдында
өткiзiлдi. 2000 жылы бұл ұзақтық 3,59 ... ... (15% ... мөлшерде бұл теледидар аудиториясының Интернетке қосылу арқылы
жүргiзiлдi (35 жасқа дейiнгiлер басым).
Қазақстанның iрi ... егде ... ... бiрiнен астамы,
яғни 1318,4 мың адамның жеке компьютерде жұмыс ... ... ... 713,3 мыңы ендi ... ... ... (18,9%), 410,9 мың адамы
әдеттегi тұтынушылар (10,8%). 150,4 мың адам ... ... ... ... (4,0%), ал 41,9 мың адам ... ... сұрақтар бойынша компьютерлiк сауаттылығы бар 51,8% азамат
оқу немесе жұмыс орнында ЭЕМ-ге рұқсат ... ... ... мен бағдарламашылар арасынан есептеу техникасына рұқсат
алғандарының меншiктi салмағы жоғары, ол 79,0% және 71,8% ... ... ... ... компьютермен жұмыс iстеу дағдысы бар оқушылар мен
студенттер (73,0%), ал халық шаруашылығымен айналысатындар ... ... ... ... ... ... ... қажет ететiн тұлғалар үшiн ұлттық ақпараттың инфрақұрылымға
бiрiктiрiлген оқу орындары мен ... ... ... ... де ... қолданушылардың көпшiлiгiнiң үйiнде өз компьютерi
болмаса, онда жұмыс орны ... оқу ... ... ... ... ... не ... интернет-кафеден Интернеттi
пайдалануға мүмкiндiк алады. Шындығында, тек 7,2% ... ... ... ... және тағы 6,0% үйде де, жұмыста да ... ... ... ... ж. ... Интернетке қосылу орны бойынша Қазақстандағы
аудиторияларының топтасуы (%)
|Интернетке қосылу орындары ... ... |
| | ... |Қалыпты |
|Тек өз үйiнде |7,2 |4,8 |9,5 ... ... |34,8 |18,6 |49,8 ... және ... |6,0 |2,8 |8,9 ... ... ... |13,6 |17,4 |10,1 ... ... мектепте |19,7 |27,9 |12,1 ... ... |3,1 |2,8 |3,4 ... ... |9,5 |18,5 |1,1 ... |6,1 |7,2 |5,1 ... |100,0 |100,0 |100,0 ... ... ... ... бiр ... ... Интернетке тек
жұмыста қосылған (34,8%). Желiге қосылуда кең тараған салаға орта ... оқу ... ... (19,7%), ... ... ... ... қолданатын оқитын жастар боылп есептеледi. Үшiншiден, әйгiлi болып
интернет-кафе ... оның желi емес ... ... ... емес ... өз ... мен туыстарының мүмкiндiгiн
пйадаланып, Интернетке шыға ... (18,5%). ... ... ... ... ... ... үштен екiсiне
жуығы Интернеттi оқу орны мен жұмыс орны арқылы қолданады. Әсiресе, ... ... ... қолданатындарға тән.
Қазақстанның аймақтары бойынша компьютермен жұмыс ... ... ... ... 1,1% ... бұл ... ... iрi қалалары аймағында тегiс орын ... ... ... ... Интернеттiң әсер ету аймағының тыс ... егде ... ... көрiнедi, бұлар елдiң ... ... ... ... ... ... Қазақстанға
сәйкес келедi. Қазақстанның аймақтары бойынша Интернеттiң ... ... ... 23,6%, бұл ... ... Бүкiләлемдiк желiнi үнемi қолданатын тұтынушылардың кейбiр бiркелкi
емес орналасқанын көрсетедi.
Интернет ... ... көп үлес ... ... ... мен ... Интернеттi жүйелi түрде аз қолданатын iрi қалаларға
Солтүстiк және Орталық ... ... ж. ... ... бар жергiлiктi тұрғындар бойынша
Джини коэффициентi 10,7% ... бұл ... ... ... барлық аймақтарында электронды-есептеу техникасы қолдануға
дағдыланған тұлғалардың бiркелкi орналасқанын көрсетедi. ... ... ... ... ... ... төмен деңгейi Орталық және
Оңтүстiк Қазақстанда, ал жоғарғы ... ... мен ... ... ... ... шығыс, солтүстiк аймақтарының азаматтары бұл
дағдыларды ... ... ... Интернеттiң ең кеңiнен таралу аймағына айналған (68,6% ... ал ... ... ... ... сәл ... (61,1%).
Бұлардың iзiн басатын iрi қалаларға, республиканың батыс ... ... (54,6%) және ... ... ... аймақтары (53,7%)
жатады. Елiмiз бойынша ортадан төмен (53,0%), Интернеттiң әсер ету ... (48,6%) және ... (43,5%) ... ... ... ең төмен тараған жерi елiмiздiң iрi қалалары Қарағанды мен Темiртау
(38,4%).
Республика бойынша әсер ету үлесiнiң өрiсi 30,2% ... ... ... көп ... ... әсер ету
аймағына ұқсас, бiрақ кейбiр айырмашылықтары бар, Оңтүстiкке қарағанда
Солтүстiк Қазақстан қалаларында (Көкшетау, ... ... ... және ... ... жұмыс iстеп дағдыланған тұлғалар үлеiс
көбiрек. Сондықтан Интернет қызметiмен жабдықтаған ... ... ... ... ... солтүстiк тұрғындарын ... ... ... ... ... ... жүргiзген сауал
бойынша, Интернеттi қарқынды пайдалану мен компьютерлiк ... ... ... ... ... ... ... есептеу
жүйесiнiң шоғырланғанын көрсетедi.
Алайда, Интернет аудиториясы бойынша Джини коэффициентi (29,5%)
мұнайгаз өнеркәсiбiнде, қаржы саласында ... ... ... ... ... ... (бұл ... аудиторияның
меншiктi салмағы 35%). Осыған орай ауыр ... ... және ... ... ... бiлiм ... ғылым саласында Интернеттi
қолданушылардың төмен үлесi көрiнедi (2-ден 7%-ке ... ... де, ... мен ... ... ... сауаттылығы бар қызметкерлер үлеiс
жоғары 42%.
2.3.Қазақстанда ақпараттық тауар мен ... ... ... ... кеңiстiктi отандық тұтынушылардың
қолына белгiлi себептер ... ... ... ... аймақтық, коммерциялық) бiр-бiрiмен әлсiз абйланысуынан
құралған деп қарастыруға болады.
Қолда бар ақпараттық жүйе ... ... мен ... ... жеке ... жұмыс iстейдi және олардың әрекетiнсiз
жұмыстың қайталануына, алғашқы ақпараттарды ... ... ... ... тыс асып ... ... және ... толымсыздық, төмен сапа және
сертификаттың ... ... ... ... ... сипаттамасы болып табылады.
Қазақстан Республикасының территориясы бойынша ақпараттық ... ... ... ... ... таралуы бiр қалыпты
емес.
Бiрыңғай ұлттық телекоммуникациялық ... жоқ ... ... ... мәртебесi мен қызметтiк жағдайының салдарынан
ақпаратты пайдалану оның ... ... аса ... алыс ақпараттық қорды қолдану ... ... ... мен жеке ... ... ... ... басқару
органдарының ақпаратпен қамтамасыз ... ... ... Көптеген
тұрғындар үшiн ақпаратты қолдану радио, теледидар, баспасөз ... ... ... ... ... ... мен қызметтi қолдану мүмкiндiгi
мен қажеттiлiгi туғанда, АТҚ нарығын қалыптастыру процесi жүредi.
Берiлген нарықты қалыптастырудың негiзгi объективтi алғы ... ... iстiң ... ... өту;
-көбiне берiлген салалардағы жеке және коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... қатынастарды белсендiру;
-қоғамды ақпараттау.
АТҚ-дегенiмiз ғылыми-техникалық шешiм; ақпараттық ... ... ... ... ... ... негiзi; коммерциялық сипаттағы ақпараттар;
әртүрлi тақырыптағы зерттеулер мен басқа да ... ... ... ... мен қызметке қызығушылық, оларды қолдануда материалдық,
қаржылық, еңбектiк, уақыт қорларын үнемдеуге ... ... ... мен ... (АӨҚ) ... ... ... iшiндегi
осыған ұқсас бөлiмдерге құрғаннан гөрi, мұндай ақпараттық өнiмдердi арнайы
фирмалардан алу бiршама арзан боалтыны ... ... ... ... өңдеу, жинақтау технологиясы
техникалық жабдықтау, бағдарламамен қамтамасыз ету кезiндегi өңдеулер, көп
мәлiметтердi ұйымдастыру мен құруда жеткiлiктi қаражат ... ... ... және ... ... ... ... ақпараттық өнiм мен қызметтi
алуда мамандардың (зерттеушiлер, жүйелi және қолданбалы бағдарламалар
техникалық қызметкерлер) деңгейi өте ... ... ... ... ... ... ұйымдастыруда ақпараттық фирмалар мен басқа да
iскерлiк қатынасты реттеуде ... ... ... ... тәсiл қажет-ақ. Ақпараттық өнiм мен қызметтi өндiретiн, бұдан
бұрынғы есептеу ...... өз ... тоқтатып, түрлi себептер
әсерiнен орнына ақпараттық ... ... ... ... өнiм мен ... тұтынушылары қоғамдық өндiрiстiң барлық
салаларына жинақталған. Оларға мемлекеттiк басқару және ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк,
акционерлiк және коммерциялық банкте; биржалар; ... ... жеке ... ... және теледидар жатад.
Осылайша, ақпараттық тауар мен қызмет (АТҚ) ... ... ... ... жөнiнде айтуға болады.
Қазақстандағы ақпараттық тауар мен ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық қызмет көрсететiн
коммерциялық ақпаратты жүзеге асырумен айналыатын, талдайтын, ... ... ... бар. ... iшiнде ең белгiлiсi: "Жетiсу"
ақпараттық агенттiгi, "МақсатТелесистем" АҚ, "New Age ... ... ... ... АҚ (АҚ ... "Ақпараттық
қауiпсiздiк агенттiгi" ЖШС, "Плюсмикро" фирмасы, "Novell", ... AB ... anf Central Asia" ... ... ... "Nursat" ... "1С: Слова", ЖШС корпорациясы,
"СЭТ" фирмасы, "Про-Инвест-ИТ" Аймақтық орталығы, "ТиМLTD" ... және ... ... ... ... ... нарығында алғашқылар болып ... АА ... АҚ ... Бұл ... ... болғанына 11 жылдан
астам уақыт болды. Бұл уақыт iшiнде олар ... ... ... ұжымын құрды, АТҚ өндiрiсiнiң әдiсi бойынша бiршама тәжiрибе
жинақтады. Бұл жерде ... ... ... құрылған, бастапқы ақпарат
алу ... ... ... ТМД, ... және Алыс ... ... ... жол ашылған. Бұл фирмалардың қызметiн
ҚР Ұлттық Банкi, Қазақстанның коммерциялық ... ... жеке ... ... ... ... теледидар
қолданады.
"Жетiсу" АА биржа құны туралы, валюта және қаржы нарығындағы, өнiмге,
шикiзатқа, ... ... ... баға туралы, өнiмнiң әр түрiн
қолданатын және тұтынутын ... ... ... ... ... ... тақырыптағы тапсырыстарды орындайды. ... мен ... ... ... ... ... бағдарлама мен
жинақталған әдiстердi қолданып, агенттiлiк мәлiметтердi қолдану мен
ұйымдастыруды қолайлы ... ... ... ... ... ... бағалаудағы, құралдарды шығарудың
тиiмдiлiгiн талдау саласындағы күрделi тақырыптарды зерттеуге қабiлеттi.
Бағдарламалармен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ақпараттар, нақты уақыт көлемiнде кез келген
тұлғалардың ... ... ... мәлiметтер негiзiне
күнделiктi сұрыпталып отырады.
Қазiргi қуатты ақпараттар шектеусiз ... ...... өңдеп, әр түрлi талдауды жүргiзуге мүмкiндiк бередi.
Берiлген фирмада тапсырыс берушiлермен жұмыстың әр ... ... ... ... ... факс ... не шабарман арқылы
"Жетiсу"АА және "RELCOM" электронды ... ... ... жүзеге
асырады.
"МақсатТелесистем" АҚ төмендегiдей негiзгi салалардың ұйымдастыруынан
құралған: ... ... ... ... үкiметтiк; құнды қағаз
нарығы; әлемдiк құн және басқалар.
Фирмаға келесiдей ақпараттық-жарнамалы жүйелеп енгiзiлген:
-"Мақсат" электрондық компьютерлiк ... ... ... ... ... ... ... үш құрамасы бiрыңғай мәлiметтер негiзiне
бiрiккен. "Мақсат-Телесистем" АҚ ... ... ... ... ... жинақтаған. Қазақстанның ақпараттық қызмет және тауар
нарығына шығарылған соңғы компаниялардың бiрi болып ... ... Age ... ... қызметiнiң негiзгi мақсаты компьютерлiк технологияға
негiзделген ұйымдар мен ... ... ... ... ... ... Бұл үшiн компания өзiнiң тапсырыс берушiлерiне ақпараттық
жүйенi құрудағы жобалау, консалтинг, бағдарламамен қамтамасыз етудi өңдеу,
оқып-үйрену және ... боул ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшiн ... ... ... ... қоса ... ... ... өнiмдер:
Қазақстан Республикасының салық әкiмшiлiгi саласына енгiзген жаңа
ақпараттық технологиясының төңiрегiнде "New Age Technologies" ... есеп ... ... түрi ... ... ... ... табылады.
"New Age Technologies" компаниясында тапсырыс берушiге ... ... ... ... есеп берудiң электронды түрдегi ақпараттық жүйесi;
-салық салу ... ... ... ... ... ... ... бойынша қосымша құнды төлеушiлердi тiркеуге алу. ҚҚС бойынша
шотпен бағасы жазылған қағазды ... ... 1,0" ... ... төлем жүйесiне рұқсат беру
үшiн бағдарламалық жинақ.
"BanksGate 1,0" бағдарламалық жинағы Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... жүйесіндегi хабарламаны жеткiзуге сақтауға кепiлдiк беруге арналған.
"BanksGate 1,0" "Delphi 5" және ... ... ... ... ... ... ... талабы бойынша басқа дерек қорын басқару жүйесiн
қолдануға мүмкiндiгi бар) өңдеу ортасын қолдану ... iске ... ... ... АҚ (ҰАТ) - ... ... ... төмендегi жолдар арқылы қамтамасыз
етуге бағытталған мемлекеттiк телекоммуникациялық мекеме. Ақпараттық
тәуелсiздiктi қамтамасыз ету ... ... ... ... кеңiстiгiнiң жұмыс
iстеуi үшiн жағдайлар жасау;
-мемлекеттiк органдары ... ... ... ... ... ... ... енгiзу және жобалау;
-ақпараттық-есептеу желiсiн пайдалану, құру және жобалау;
-жаңа ... ... ... мен өңдеуде байқауларды өткiзу
және ұйымдастыру;
-ақпараттық және телекоммуникациялық технологиясы саласында консалтинг
және оқыту.
Ұлттық ... ... ... Азия мен Қазақстанның барлық
аймақтарында "Вanknet" мәлiметтерiн жеткiзудегi iрi ... ... ... ... ... ЖШС 1998 жылы жеке ... ... Ақпараттық қауiпсiздiк агенттiгi №009 14.04.1998 мемлекеттiк
лицензиясына ие. Ол ... ... ... ... ... жөндеумен, өндiрумен шұғылданады:
-бiрлескен желiдегi ақпараттарды сақтау;
-Internet-ке қауiп ... ... ... ... ... ... жүйесi;
-Интернет-банкинг және электронды коммерциядағы шешiмдер;
-мәлiметтердi жеткiзу және ... ... ... ... "PrivateWire" бағдарламалық өнiмiн
ұсынды. Ол - ақпаратты сақтаудың ... ... ... көп
деңгейлi қауiпсiздiк жүйесi.
"PrivateWire" көпдеңгейлi қауiпсiздiктi қамтамасыз ететiн жинақталған
жүйенi iске асырады: ... ... ... ... ... ... ... желiнi бөлу (желi аралық экран), қорғанудың
құрал аспабын қолданудағы ... ... ... ... ... ... кассирлер мен
менеджерлердiң жұмысын ... үшiн ... ... Супермаркет"
көпқолданыстағы бағдарламасын ұсынады. ... ... орны ... жабдықталған. Менеджер компьютердi мен POS-терминал жергiлiктi
желiге жалғанған және Банк iсiнiң деректер қоры жұмыстарына ... қоры жеке ... не ... ... ... орналасқан
және тауар туралы қажеттi ақпараттарды құрайды. Жүмыс ... ... ... Windows NT, Novell Net Ware ... мен Windows 95, ... бiррангiлi желiсiнде жасалады.
Берiлген фирмадар "Лука Супермаркеттен" басқа "Лука Бюджет", "Лука
бизнес", ... ... ... Pro" ... ... ... компаниясы өкiлдiгi. Өнiмдерi:
"Novell Net Ware" - мәлiметтердi сақтайтын орын, One Net ... ... ... ... ... кең ... ... мен
қосылудың жоғары деңгейде болуын жүзеге асырады.
"Novell DirXML"-нақты уақыт iшiнде ақпаратпен ... ... Group ... Net" ... бiрлестiктi ұйымдастырып,
хабарламаны жеткiзетiн құрал.
6."Sun Microsystems AB Kazakhstan & Central ... ... ... ... ... ... ... "Sun ONE" (Sun Open Net Environment)
архитектурасының стандартты желiсiне ... ... ... құру үшiн
шешiмдермен технология жоспарындағы жаңа төңкерiстердi ұсынады."Sun ONE"
архитектурасының ... ... ... ... ... және тиiмдiлiк, жинақталған шешiм.
7."Компьютер жүйесi" корпорациясы-Касперск ... ... жаңа ... ... ... ... Optimal;
-Corporate Suite.
Сондай-ақ компьютер вирустарынан қорғау технологиясында талассыз
жетекшiлiк ететiн-"Антивирус Касперский" компаниясының ... ... ... ... жүйесiн өңдеу. Интернеттiң кез-келген ... мен ... ... ... қоры және қолдану;
-Web-дизайн және креатив;
-жарнама баннерiн орналастыру және өңдеу;
-статистикалық және iздеу жүйесiн өңдеу;
-Хостинг Web-жүйенi ... ... ... кең ... ... ... өңдеу саласындағы кеңес беру қызметтерi.
9.ЖШС "1С: Слова" өнiмдерi:
"1С: Предприятие" бағдарламалары жүйесi.
10."СЭТ" фирмасы. "1С" фирмасының бухгалтерлiк бағдарламасы.
11."ТиМLTD" компаниясы ... ... ... Өнiмдерi:
-"Project Expert"-қаржы жоспары және инвестициялық жобаны өңдеу
жүйесi;
-"Sales Expert"-АТҚ нарығында жұмыс ... ... ... және ұйымдастырудың қазiргi жүйеiс. Бұл жеткiлiктi мәселелердi
құрайды:
1.АТҚ-ға ие болу үшiн қаржы-қаражатының жетiспеушiлiгi.
2.Техникамен жеткiлiктi ... ... ... желi мен ... ... ... ақпаратты қолданудан нәтиже шығарудағы
фирмалардың, ұйымдардың басшыларының қалыптаспаған пiкiрi.
5.Ақпараттық өнiмдi ... ... ... ... ... ... ... көрсетiлген қиындықтарды жеңу арқылы
жүзеге асырылуы керек.
Қазақстандағы АТҚ ... ... ... сонымен дәлiрек
айтқанда, олигополия деп айтуға болады. Оны ... ... бұл ... ... саны ... Мұндай жағдайда өндiрушiлер нарығында
бәсекелес фирмалардың ... ... ... ... ... ... ... жағдайы мен бағытын ескермеуi мүмкiн; ... ... ... ... мұндай жағдайы Қазақстандағы АТҚ нарығының әлi жас,
әрi қарай дамуда келешегi зор екенiн көрсетедi.
3.МЕМЛЕКЕТТIК БАСҚАРУ ОРГАНДАРЫН АҚПАРАТПЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ... ... ... ... ... үшiн экономиканы тиiмдi басқару сұрағы бiрiншi кезектегi
мiндеттердiң бiрi болып табылады. ... ... ... ұқсас
экономиканы басқарудың оң нәтижесiне жеткен елдердiң тәжiрибесi мен басқару
әдiстерiн, әртүрлi жүйе ... ... ... ... үшiн жарамды,
негiзгi экономиканы басқару тетiгiн белгiлеуге ... бұл ... ... басқару және нарықты мемлекеттiк реттеу арқылы жүзеге
асырылады. ... ... ... ... ... ете ... ... банк белгiлерiнiң бiрлесiмдiлiгi бар ұйымды ... ... оның ... ... арқылы, мемлекетке максималды
пайда келтiру.
Экономикаға мемлекеттiк әсер етудiң екiншi ... ... ... ... Бұл ... қызығушылығындағы нарықтың
тактикалық өзгерiсiн жүзеге асыру үшiн де, сондай-ақ ... ... жету үшiн де ... бағыт.
Европа елдерiнiң тәжiрибесi көрсеткендей, алдыңғы қатарлы салалардың
технологиялық даму кезеңiне сүйенген ... ... ... ... ... ... ... iстей алады.
Ресей қоғамның барлық саласында ақпараттанудың ролiн мойындағанына
қарамастан ақпараттық қоғамға ... ендi ... ... ... ... ... ... есептеулерi мен қателiктерiн ескерiп, ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк
басқару органдары мен нақты ақпараттағы нарық субъектiлерiнiң қажеттiлiгiн
бiруақытта қанағаттандыратын нарық ... ... ... ... ... ... ... мамандандырылған қорғаныс
сипатындағы ақпараттық институттар мен халық шаруашылығын ... ... ... ... ... тәжiрибеге ие бола отырып, даму
жолында бiрнеше сатыдан секiрiп, басып озып, алдыңғы ... ... ... қарамағындағы қуатты ақпараттық жолдингке ие бола ... ... ... ... ... отырып, мемлекет аз уақытта экономиканы
қалыпқа ... ... ... ... ... ... ... МБАЖ ьалдау мәселесi толық зерттелмеген. Сондықтан ақпараттық
жүйенi ... ... ... ... ... өзектi болып
саналады, бiрақ жеткiлiктi зерттелмеген және өңделмеген.
МБАЖ экономиканы басқару үшiн мемлекеттiк органдарға қажеттi ақпаратты
беру, ... ... ... жүйесiн құрайды.
МБАЖ нақтылы сызба нұсқасы мен құрылымы 4 суретте көрсетiлген.
Сурет 4. Экономиканы мемлекеттiк басқарудың ақпараттық жүйесi.
Мемлекеттiк басқарудың жеке ... ... жеке ... болып саналады. Мемлекеттi басқарудың ақпараттық ... және ... ... ... ... ... ... 5. МБАЖ математикалық қамтамасыз етудiң сызба нұсқасы.
Жоғарыда көрсетiлген үлгiлердiң ... ... Ең ... - ... ... ... көп ... мемлекеттiк басқарудағы ақпараттық жүйенiң математикалық
қамтамасыз етiлуi, оның - әдiстерi мен модельдерiнен тұрады. Ол үшiн ... ... және ... ... динамикалық қатарын
құрастыру қажет. Соның арқасында экономикалық әдiстердi ... ... ... ... кезде макроэкономикалық (Model.xlc),
бюджеттiк (Budget.xlc) және төлем баланстары (BoP.xlc) модельдерi ... ... ... ақпараттық жүйенiң модельдерi ... ... ... ... ... ... асыру болашақта
ақпараттық тауар мен қызмет құндарын қалыптастыру моделi арқылы ... ... және ... ... ... ... мүмкiндiк
бередi.
Сонымен қатар, ақпараттық тауардың сиректегi қорды ... ... ... ... сияқты үнемдiк оған тән емес,
яғни оны қолданған сайын, қоғам да байи ... ... ... ... ... ... оның сатылу мөлшерiнiң өсуiне сәйкес төмендемейдi.
Ақпараттық жүйенi ... ... ... ... ... бағалау
қиын. Жүйенi әзiрлеу кезеңiнде, ол тапсырыс берушi ... ... ... оның ... ... ... деген шығындар өсiмi оларды пайдалану тиiмдiлiгiн
арттыруды қажет етедi. Бұл үшiн өлшеу, басқаша айтқанда, ... ... ... ... және ... ... ... қажет.
Шығындар мен нәтиженi салыстыру олардың ақшалай түрделi көрiнiсiн болжайды.
Көрсетiлген қызмет пен ... ... ... ... ... бағдарламасының негiзгi элементтерiнiң бiрi болып
саналады.
Табыс мөлшерiне ... баға ғана ... ... ... ... ... күштер әсер етедi, соның бiрi ақпараттық қызмет пен өнiм ... ... ... ... ... көрсеткендей,
ақпараттық қызметтер мен өнiмдердi өндiругi фирмалар ақпараттық қызмет пен
өнiм құнын белгiлеуде бiршама ... ... ... ... ... ... пен өнiм ... назар аудартады. Басқару тәсiлi
алдындағы тәсiлдiң бiрнеше белгiсiн өзiнеқосып, сол не ... ... ... ... ... ... өнiм ен ... деген құнды
қалыптастыру процесiнде әрбiр өндiрушi мынадай бiрнеше сұрақтар қатарын
шешедi: берiлген тауар мен ... ... ... ... ... ... берiлген өнiм нарығының құрылымы қандай және т.б.
Ақпараттық қызметке деген құнның деңгейiн анықтайтын үш басты ... ... ... құн, сұранымға негiзделген құн, бәсекелестiкке
негiздеген құн.
Құн түзiлудiң сол, не ... ... ... мынаған байланысты:
автоматтандырылған деректер қорын иемденушiсiнiң нарықтық ... ... ... көп ... ... ... ... бағытталған);
баға, сұраныс, шығын туралы ақпараттардың сенiмдiлiгiне; сұраныс сипатына,
оның iшiнде баға тиiмдiлiгiне. Ақпараттық ... ... ... ... деректер орталығының иегерiнiң табысын жоғарылататындай
болуы ... Егер де құн ... өте ... ... онда автоматтандырылған
деректер қорын басқарушысы пайданың бөлiгiн ала ... ... ... және
керiсiнше, өте жоғары болса, онда да пайда мөлшерi өспеуi мүмкiн, яғни
жоғары құн ... ... ... сұранысты шектейдi. Сондықтан,
берiлген жағдайда құнның тиiмдi деңгейде болғаны жөн. Мұндай деңгей ... баға ... ... ... екендiгiн көрсетедi, бағаға
байланысты сұраныстың төмендеуiн көрсететiн ... ... ... Ол ... ... ... ... ақпараттық қызметтi
тұтынушылардың қажеттiлiк шамасын көрсетедi. Барлық көрсетiлген сұранысты
iс жүзiнде қанағаттандыратын автомататндырылған деректер ... ... ... ... өзгешелiгiнiң қаншалықты екенiн көрсетедi. Бұл
жағдайдағы құнның тиiмдi ... ... ... ... ... ... үшiн ... математикалық әдiстер көмегiмен
табылады.
МБАЖ бағдарламалық қамтамасыз етудiң ... ... ... ... ... ету нарығы бағдарламалау тiлi және
жалпыға арналған мәлiметтер ... ... ... ... ... ... Қазақстанда ақпарттанудың нарықтық дамуы
зерттелмеген деп айтуға болмайды.
Сурет 6. Экономиканы мемлекеттiк басқарудағы ... ... ... ету ... ... ... ... технологияның қарапайым дамудан күрделi
дамуына ... үш ... ... ... нарығының құрылуы;
-телекоммуникация жүйесiнiң дамуы;
-телекоммуникация ортасында ақпараттық өнiм мен қызметi сату ... ... ... ... және ... ... ... түрлерiне бөлiнедi. Техникалық жабдықтарды
қолданудың жүктеме мөлшерiнiң пайызын ... ... ... ... жүйелiк және қолданбалы болып екiге бөлiнедi. Жүмыс
iстеп тұрған жүйелiк ресурстардың пайызы шығын факторына жатады ... ... ... ... ... ... ... басталды. Телекоммуникациялық желiлер бұдан ... ... Бұл ... ... ... елiктiрушi әсерi болды.
Телекоммуникация ... ... ... дайын жетiстiктер қолданылды және
ұзақ мерзiмде инвестицияға жағдай жасады.
Сурет 7. Ақпараттық технологиялар моделiнiң ресурстары ... ... ... ... ... өнiм мен қызметтi сату және өндiру
мәселесi тұр.
Ақпараттық өнiм мен қызметтi шетелдiк ... ... ... ... ... пен өнiм құрылымы баяу дамуда; отандық ақпараттық өнiм
мен қызметке жоғарғы деңгейлi пошта жасалмаған, ... ... бiз ... ... ... ... өндiрiсiмiз арқылы ақпараттық өнiм мен қызмет нарығын ... ... өнiм мен ... ... ... ... нарығын қорғап,
оның өз елiмiзде құрылуына мүмкiндiк берiледi. Осы мәселе ... ... ... ... ... ... рет ... технологиялар паркi iске
қосылып, онда үндi, қытай компьютерлерi шығарыла бастайтын ... ... ... ... ... ... ... паркiнде
жұмыс iстейтiн компаниялар салықтан босатылатындықтан олар шығаратын
өнiмдердiң бағалары да арзан ... деп ... ... ... ... ... ... бiрте-бiрте төмендетiп,
сәйкесiнше тауар сапасын көтеру басты алға ... ... ... ... ... ... тәжiрибесi көрсетiп отырғанындай, мұндай
тәжiрибелердi қолдану үлкен табыстарға әкеледi.
Қазiргi нарық, қамтамасыз ету ... мен ... ... ... ... ... ... тұратын екi бөлiктен құралған
(сурет 8).
Сурет 8. Ақпараттық технология мен техникалық құрал, ақпараттық қызмет
нарығы дамуының ... ... ... ... ... ... ... сәйкес келмейдi.
Оның iшкi себептерден пайда болғандығын көрсетедi. Экономиканы ... ... ... ролiн есепке алғанда, сондай-ақ ақпараттық
менеджмент пен макетингке иерархия механизмiн ендiру ... ... ... сәйкес нарықтық дамудағы ақпараттандырудың келесi
ұйымдастыру-функционалды сызба нұсқасы ... ... ... 9. ... ... ұйымдастырудың сызба нұсқасы.
Ақпараттық ағынның кең көлемiнен арылуына мүмкiндiк беретiн ... ... ... ... ... ... айқындалған
процесiн қарастырады; өзiнiң арнайы нарық заңы ... ... ... ету құралы мен ақпараттық қызмет нарығын анығырақ ... ... ... әрбiр деңгейiнде ақпараттық ... ... ... және ... ... тұтынушыларға ақпараттың тiкелей
жеткiзiлуiн, сапасын, үлкен ... ... ... ... ... ... технологиямен келiскендей
ақпараттық қызметтегi ... ... ... қамтамасыз ету нарығының
қалыптастырылуы мен қызмет етуi тиiс аймақтарда араласқан басқару ... ... ... ... ... ... ... аймақтық филиалдары, ведомстволар мен ... ... ... ... ... ... ... құрылған
технологиясының сызба нұсқасын сақтайтынын көремiз.
3.2.Қазақстан Республикасына электронды үкiметтi дамыту
бағыттары
"Электронды үкiмет" мәнi ... ... ... көшуiмен
қорытындылады, яғни мемлекеттiң азаматтармен Интернет не басқа ақпараттық
желi ... ... ... ... ... ұлғайтудағы жеке
компаниялар қызметiнiң Интернетке өту мақсаты сияқты, ... ... өту ... да ... Бұл ... ... ... iшiнде iс
жүзiнде қаржы ағыны мен ақпараттың берiлу процесiн өтуi арқылы, екiншiден,
шығынның төмендеу есебiнен, үшiншiден, ... ... ... өсу
есебiнен жүзеге асады,
Қарапайым азаматтар үшiн ... ... құру ... кезекте,
мемлекеттiк органмен байланысу жолын жеңiлдететiн процесс, яғни ... ... ... ... жүзеге асыру боылп саналады. Интернет
арқылы азаматтар салық төлей алады, ... ... ... әр ... ... ... әр түрлi лицензиялар мен әлеуметтiк
жеңiлдiктердi ... ... ... ... және ... ... арыз
бере алады, сайлаудағы дауыс берудi қосқанда, электронды ... ... ... жеке ... ... заңды тұлғаларға да
көрсетiледi. Осыған ... ... ...... ... ... ... ұғымы (E-goverment (ағыл.)) Батыста 1990-шы жж.
басында пайда болды, бiрақ iс ... ... бес ... ... ... үкiметтi бiрiншi кезекте АҚШ пен Ұлыбритания, сондай-ақ Италия,
Норвегия, Сингапур, Австралия және бiрнеше басқа елдер (Франция, ... БАЭ) ... ... ... ... электронды үкiмет құруға 1
млрд.фунт стерлинг жұмсалды, оны 2005 жылға дейiн жүзеге асыру жобаланған.
Кеңестiк үкiмет iшiнен, әзiрше тек ... мен ... ... құру мәселесi мемлекеттiк деңгейде арнайы талқыланды, Эстонияда
электронды үкiмет құру 2003 ... ... ТМД ... кейбiр жоғары
мемлекеттiк шенеунiктерi уақыт өте келе электронды үкiмет құру туралы пiкiр
айта бастады. Мысалы, Қазақстан ... ... және ... пiкiрiнше, "мемлекеттiң ақпараттық мiндетiнiң бiрi электронды
үкiметтi құру ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттiк органдар жұмысы онлайн режимiнде
құрылуы тиiс". Көптеген мысал ретiнде ... ... ... ... ... порталы Infoville (www.infoville.net) және
дат қаласы Нэстведа NaestvedNet (www.naestvednet.dk).
Электронды үкiметтi енгiзу үкiмет, заңды тұлға, жеке тұлға ... ... ... ... әкеледi деп жауап бередi. Ол ... ... ... АТ ... даму ... ... Соңғы бiрнеше жылда
елдiң электрондық саясатын бағалауды жүргiзу пiкiрi кең таралуда. Берiлген
зерттеулер ... ... ... ... ... ... ... дайындығын анықтау;
-жекелеп алынған елдер мен аймақтардың күштi және ... ... ... мен ... ... салыстырмалы талдау жүргiзуге мүмкiндiк
беру;
-қаржылай көмектi қолдану мақсатын немесе инвестициялық ... ... ... ... негiзiнде ақпараттық технология даму саласында
саясатты жүргiзуде ұсынысты өңдеу.
Электрондық ... ... ... мақсаты және бағыты ... ... ... ... ... ... ... International консалтинг компаниясының 2001 жылғы ... ... ... ... әлемнiң 53 елiне баға берiлген, соның
iшiнде Қазақстан да бар. Электрондық саясат ... ... ... ... ... ... қауiпсiздiк, е-лидерлiк,
"коннективтiлiк" сияқты ... ... ... ... даму ... үш баллды шкаламен анықталады-"әлсiз", "орташа" және
"жоғары". Төмендегi берiлген зерттеулерде ... ... ... орны анық ... ... ... ... 12). Даму
деңгейiн графикалық кескiндеуде келесi түстер алынған:
-"әлсiз" -ашық сұр түс;
-"орташа"-сұр түс;
-"жоғары"-қанық сұр ... ... ... ... ... дайындық бойынша Қазақстан Республикасының
алатын орны
|Мемлекет ... ... |
| ... ... |ық | ... | ... |қауiпсiзд| |е ... |
| | ... ... | ... |
| | | | | ... |
|Болгария | | | | | ... | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... ... төмендегiдей графиктi
құрды. Мұнда елдер сәл басқаша көзқараста қарастырылған-дер кезiнде орын
алатын инновациялық ойларды қолдану ... ... ... ... ... ... ... алдыңғы қатарға шығудың мол мүмкiндiгiне
ие болады және ... пен ... ... ... мен өз ... ... ... мүмкiндiк бередi. Көрсетiлген деректерге
жүгiнсек, Қазақстанның алдынғы орыннан алыс емес екенiн байқауға болады.
Осы ... ... ... ... ... 2001 жылы ... ... содан берi елдер едәуiр
өзгерiстер байқалды.
Төменде ... ... ... берiлген баяндаманы мақұлдайды:
-Интернеттi үнемi қолданушылар саны әрбiр жыл сайын шамамен 50% өседi;
-Өткiзгiшсiз байланысты қолданушылар саны ... ... (1999 ... саны 30 мың адам ... 20012 ж. ... 800 мың ... 2003 ... млн.адамға жеттi);
-Бизнестiң маркетингтiк зерттелуi үшiн, ақпаратты өздеуде, электронды
поштамен алмасуда Интернеттi қолдану ... ... ... ... ... жеткiлiктi түрде жақсы
дамыған, Қызмет саласы жақсы;
-Онлайндық ақпаратты өңдеу ... ... ... ... ... ... ... мен басқа қаржы ұйымдары ... ... ... ... ... өңдеу ұсынысын алға қоюда.
Бүгiнгi күнi бұрынғы премьер-министрдiң бiрiншi орыбасары Григорий
Марченконың басқаруымен ... топ ... ... ... стратегиясы
мен даму тұжырымдамасының критерийлерiн ... ... ... ... саласы бойынша тұрғындардың сауаттылығын көтеру
шараларын жүргiзу мен ... ... ... ету ... 2004 ... наурыз айының аяғында ҚР ... мен ... ... ... ... меморандумға қойылды.
е-үкiмет құрудың үш деңгейлi әрекетiн ұсынады - ... ... ... ... ... алу интернет көмегiмен жеке
ведомстволар арасындағы қарым-қатынас механизмiн ... ғана ... ... ... ол ... ... кең ... және
икемдi мәлiметтер негiзi, коммуникация жүйесi, шешiм қабылдау мен ... ... ... ... ... телекоммуникациялық қордың
мемлекеттiк тiзiмi, бағдарламалық кодтың депозитариi, ақпараттық қордың
құжаты, талдау ... мен ... ... анықтама, сайт және
арнайы электронды мекен ... ... ... ... ... ... құру ... министрлiктер мен департамент үшiн тасымал саласындағы мониторинг
жағдайының шығынын төмендетедi.
Бизнес өкiлдерi өз кезегiнде Интернет көмегiмен ... ... ... ... ... беруде, ҚҚС бойынша есеп беруде, салым
жинағы бойынша есеп беруде, кедендiк ... ... ... ұсынуда, мемлекеттiк сауда жасауға қатысуда ақшаны да, уақытты да
аз шығындауға мүмкiндiк алады.
Жеке тұлғалар үшiн ... ... ... ... ... ... жеке ... мен жүргiзушi куәлiгiн дайындауда, салық
декларациясын беру мен ... туу ... ... пен неке ... бiр ... ... апарып, кезекте тұрудың қажетi жоқ.
Арық үлгiлерi мен электронды мекен-жайлар сәйкес сайттарда орналастырылған.
Толығымен айтқанда, ... ... ... ... ... ... ұлғайтады. Мұнда азаматтар қоғам үшiн де, жеке
адам үшiн де ... ашық ... ... ие бола ... ... ... ... үкiметке өтуге қатысты
ризашылығын бiлдiрмейдi. Британ үкiметiнiң 99,9% онлайн-режимiне қызметiн
қолданады деп күтiлуде.
Қазақстан ... ... ... жаңа басталған
күйде. Бүгiнгi күнi Қазақстанда орталық мемлекетiк органдардың 32 сайты
тiркелген, оның ... 10-ы ... ... қосылмаған. Сайтта тек
министрлiк туралы, ... акт, ... ... ... ... бар. Салық төлемшiлерiмен интерактивтi қарым-
қатынаста болу үшiн қаржы Министрлiгiнiң салық комитетiнiң ... ... ... ... және ... ... сайтында еңбек нарығы туралы
мәлiметтер негiзi ... ҚР ... ... ... ... сауда-саттық туралы тендер мен оның ... ... ... және ... ... мәлiметтердi ұсынады,
мемлекеттiк сауда-саттық мониторингiн жүзеге асырады. ОФ "Жергiлiктi ... ... ... ... ... қала" жобасы төңiрегiнде электронды
үкiметiт бастап енгiздi.
ҚР Үкiметiнiң салық және кедендiк ақпарат ... ... ... ... ... жыл емес, яғни "ИНИС" (1998 жылдан бастап) және кедендiк
автоматтандырылған ақпараттық жүйелерi (1997 ... ... ... ... жылдары ИНИСт-тi ... iске ... ... ... ... ... ... түрi бойынша декларация толтыра алады,
салық бойынша өз есепшотына ене ... ... өз ... ... өзiн ... жабдықтаушының ҚҚС төлемшесi екендiгiн бiле алады.
Портал салық төлемшiлерiнiң жұмысы үшiн бағдарламамен қамтамасыз етедi.
"Ақпараттану жөнiнде", "Электронды құжат пен электрондық ... ... ... ҚР Заңы және соған сәйкес қаулысы қабылданды. Ақпараттандыру
және байланыс агенттiгi ғаламдық ... "kz" ... ... ... ... реттейтiн бұйрықтар жобасын өңдеумен шұғылданады.
Электронды үкiметке қажеттi тәсiлдер көлемi анықталуда. Күтiлетiн
экономикалық нәтижелер мен ... ... ... ... де осы тәрiздес.
Түжырымдама жобасы мұндай көрсеткiштердi құрмайды. Ақпараттандыру ... ... ... 2005 жылы 6,3 млрд.теңге керек болған.
Бүгiнде ең бастысы-саяси шешiм қабылдау.
Үкiметтi электронды ... ... ... ... туындайды, соның
ең бастысы-ақпараттық қауiпсiздiк. Мicrosoft корпорациясымен ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға
жәрдемдесу әзiрше берiлген саладағы ... ... ... ... асырылуын" бiлдiредi. Ақпараттандыру және байланыс агенттiгi берiлген
мәселенiң мәнi өте зор ... және ... ... бұл мәселе
реттелетiнiң атап өттi.
Дегенмен, ақпараттың кемуi, компанияның мемлекеттiк меншiгiне ... Ең ... ... ... мен ... жеңiлiрек болады.
Қауiпсiздiкке байланысты, ақпараттың құпиялылығын сақтаудағы мәселесi
байланыстың электронды түрiне деген сенiмсiздiк мәселесiн тудырады. Желiде
онлайн ... ... ашу ... ... да ... және ... ... өкiлдерiнiң айтуынша, Public
Key Infrastructure ашық кiлтiн қолдану ақпарат қорғасының ... ... ... Public Key Infrastructure смарт-карталарында
сурет, аты-тегi, жеке қойылған қол бар. Жөнсiз ... ... ... ... қарастырылған.
Куәландыратын орталық мемлекеттiк электрондық қызметтi қолдану мен
электронды құжат ... ... ... пен ... ... Қызметтi тұтынушының идентификациясы ақпарат пен жүйенi
қолдану құқығын қатаң түрде анықтайды.
Қазақстан үшiн ... ... ... ... қол ... ету халық тығыздығының төмендеуiн күшейтедi.
Actis Systems Asia ... ... ... ... компьютермен
жұмыс iстеп дағдыланғандардың 92%-Қазақстан студенттерi, 72%-басшылар, 64%-
мамандар және ... ... ... ... ... ... деңгейi-56%, кәсiпкерлердiкi-51 %.
Бiлiктiктiң төмен деңгейi-үш шаруасындағылар мен жас аналар-65%,
жұмыссыздар мен уақытша жұмыс ... ... ... ... ... ... оқу ... мен мектептердегi оқыту
бағдарламасы қарастырылған. Аймақтардың ... ... ... мен ... дамуының жоспарына тiкелей байланысты,
өйткенi қолда бар коммуникациялық ... ... " ... ... ... ... интернеттi қолданатын
тұрғылықты жер, интернет-қабылдағыш орналастырылады. ... ... ... пен ... мәндi
ақпаратқа қол жеткiзу барлық қазақстандық әлеуметтiк-экономикалық жағдай
мен тұратын жерiне қарамастан қамтамасыз ... ... күнi ... ... ... алдында технологиялық
процестi арзандату мiндетi тұр. Бiр ... ... ... ... және ... ... ... көрсету мәселелепi
қарастырылуда. Олай болса, ... ... ... ұсынуды өзiне
қалдырғаны жөн.
Қазақстандық IТ саласы дамудың жаңа сатысында болғандықтан, үкiмет е-
үкiметтi ... ... ... шешу үшiн ... ... көмегiн қолдануда. (Siemens, Crimson Logic, Hewlett Packard ... ... ... да ... ... ... ... деңгейде толыққанды е-үкiметiн енгiзу-бұл барлық
тұрғындардың компьютерлiк ... ...... ... үлес
қосу.
Электронды үкiмет үшiн, серверлiк платформаны құруға ... ... ... ... күшi жетпейдi. Қолда бар
бағдарламалық қамтамасыздық жүйенiң қауiпсiздiгiмен тiкелей байланысты, ... ... ... ... Бұған мемлекеттiк деңгейде жұмыс
iстейтiн, тәжiрибесi бар компаниялар ғана қатыса ... ... ... ... ... компаниялар онша көп емес.
Бүгiнгi күндегi тұжырымдамада үкiмет жобасын жүзеге ... ... ... ... мүмкiндiгiн ұсынады. Көптеген ... ... ... мен ... ... ... шешiмiн ұсынады. Алдыңғы қатарлы ... ... пен ... жүйесi қазiр де Қазақстанда
дамуда. Ал сұраныстың өсуi бағдарламалық қамтамасыз ету мүмкiндiгi бар софт-
сенiмдi компаниялардың әрi ... ... ... ... ... ... бастапқы күйдегi IТ нарығының өсуiн ... ... ... қауiпсiздiктi және сенiмдiлiктi
қамтамасыз етуде, iшкi және ғаламдық нарықтардың жаңа ... ... ... ... кең ауқымды электрондық сауда-саттықты
енгiзу алғашқы қадам болып табылатын ... ... ... ... сараптық жүйелердi қолдану арқылы, оның тиiмдiлiгiн арттыруға
болады. Қоғамда терең ... ... ... ... рөлiн және
"Қазақстан-2030" Стратегиялық бағдарламасының мiндеттерiн ескере отырып,
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... бойынша
жүргiзiлiп жатқан iс-шараларға ситуациялық және сарапталық жүйелердi
құрамдастыру арқылы жүйе ... ... ... ... облыс әкiмдерiнiң қатысуымен бұл жөнiнде iр түрлi салалар
бойынша мәселелер ұсынылады. Бұл мақсатты ... ... ... ... қатысу деңгейi" туралы таладу әдiстемесi ... ... ... ... ... ... интернет-порталдарын
бағалау нәтижесi арқылы анықталады. Әрбiр бағаланатын портал берiлген аймақ
әкiмдерiнiң веб-торабы болып табылады.
Талдау жүргiзгенде жеке сайт бағаланады ... ... ... ... тiкелей ұсынылған жағдайда), болмаса әкiм порталының құрамына
кiретiн сайттар тобын бағалайды (егер сiлтемелер ... ... ... ... ... арнайы интернет-портлы басты екi критерий негiзiнде
бағалануы мүмкiн: 1)толымды ақпараттық; 2)сайт сипаттамасы.
Порталдағы толымды ... ... ... жобалап түсiндiргенде,
ол сайттағы ақпарат бөлiмдерiнiң құрамы мен мөлшерiне ... ... Сайт ... ... ... әр түрлi қызметтi қолдану
мүмкiндiгi мен оның тұтынушыға қолайлылығы бағаланады.
Әрбiр облыс әкiмiнiң интернет-порталы үшiн ... ... ... қажеттi бөлiмдерге анықтама бөлiмi, ақпараттық-жаңалық бөлiмi,
сондай-ақ билiк органдары мен ... ... ... ... жатады.
Талдауды жүргiзу кезiнде бағалауды талап ... ... ... сайт ... ... ... ... графикалық үлгi, көзбе-
көз тұжырымдама, iздеу мүмкiндiгi және т.б.
Порталдың толымды ақпараттығы мен оған тән сипаттар екi негiзде жүзеге
асады: 1) қандай да бiр ... не ... бар ... ... жоқ ... ... ... дәрежесi мен қызмет деңгейi.
"Бар болу не жоқ ... ... ... ... Егер облыс әкiмiнiң
сайтында ағылшын тiлiнде хабар бар болса, 1 балл берiледi, егер жоқ ... ... ... ... ... "Жоғары", "Орташа", "Төмен"
деп бағалауға сәйкес деңгей облыс ... 3 ... 2 ... 1 балл ... ... ... ... навигацияға-3 балл, қарапайым
болса -1 балл, навигацияның жеке ... ... ... балл
берiледi.
Облыс әкiмдерiнде арнайы интернет порталдарының бар болуы, оның
"электронды ... ... ... беретiн қызметтi орындайтынын
бiлдiрмейдi. Әкiмшiлiктiң (Алматы, ... ... ... болып табылады, өйткенi сайтта әкiмшiлiк пен департамент ... ... ... ... мұндай сайттар көп дәрежеде жаңалықтар
арнасына және жергiлiктi мәдени өмiрге көңiл бөлетiн ... ... ... ұқсайды. Мұндай ақпараттар артық болмайды, бiрақ
оны ұсыну аймақтың арнайы үкiмет порталының қызметi ... ... ... ... ... ... қойылатын
талаптарға тоқталайық. "Электронды үкiмет" кезеңiне өту интернет-порталдың
негiзгi мiндетi-мемлекеттiк басқару ... ... мен ... ... ... ... болып табылады. Осыған байланысты аймақтардың
порталы келесi негiзгi бөлiмдерге бөлiнедi: ... және ... ... ... ... ... бөлiмi мыналарды
бiрiктiредi:
-басқару органдарының қызметi анықтайтын құжаттар жиынтығы (қаулы,
жарлық жұмыстың уақыт тәртiбi және т.б.) ... ... ... ... ... ... электронды
пошта мекен-жайы, жауапты қызметкерлердiң тiзiмi, ... ... ... ... ... мен құрастыру ережелерi;
-бағытталған iс-шаралар бойынша нақтылы ақпараттар;
-басқару органдары тақырыбына ... ... ... ... ... ... ... агенттiк тақырыбы жөнiндегi хабарламалар, БАҚ жеке
материалдары, болмаса арнайы ақпарат ... ... ... ... ... мен ... ... тiкелей баспасөз
хабарлары;
-басқару органдары басшыларының орындау мазмұны;
-басқару органдары қызметкерлерiнiң мақаласы мен сұхбаты;
-заң мониторингi мен ... ... ... ... ... ... ... сәйкес мекемелерде жарияланған талдау материалдары;
-веб-тораптарға көбiне жиi ... ... ... ... ... ... ақпарат толық, нақты және өзектi ... ... құру ... ие ... ... шешу үшiн, ... ... әдiстер қолданылады: сайттағы
жаңартулар туралы хабарламалар, толық мәтiндi iздеулер, ... ... даму ... ... алға басушылық,
ақпараттық веб-тораптың азаматтар мен ұйымдардың қарым-қатынас құралына
айналады. Бұл кезеңде ақпаратпен алмасудың ... ... мен ... ... мекемеге өзi барғанда ғана шешiлетiн көптеген процестердi
Интернетке өткiзедi. Осы орайда мемлекеттiк қызмет үшiн ... ... жеке ... ... табылады. Әлемде осы мақсатқа парольдар,
сандық сертификаттар, смарт-карталар арналған.
Тұтынушының аутентификациясы мен ақпараттың жеке ... ... ... ... бар ... органдардың веб-тораптары қазiргi түсiнiк
бойынша интернет-портал ... ... ... ... ... ... тұрған алдыңғы қатарлы
елдер бүгiнде келесi, үшiншi кезең, яғни ... ... ... ... ... уақытта Қазақстан "аяқтан тұру" кезеңiнен "өзара ... ... аяқ ... ... веб-торап аудиториясының интерактивтi
өзара қарым-қатынасының негiзгi қарапайым түрлерi қолданылады: басқару
органдарының порталдары ... ... мен ... ... ... ... ... түрiне қарай толтыру, тақырыптық ... мен ... ... ... ... әрi ... ... арқылы керектi анықтамалар мен рұқсат қағаздарын
алуға не сұратуға болатын қызметтер жиынтығымен ... ... ... ... заң арқылы қарастырылған салықтық, ... ... ... ... ... жеткiзу мүмкiндiгiн ұсынады.
Сөз жоқ, хабарламаны дайындап, оны салып жiберудi тез ... ... ... ... жүйе ақпараттық құпиялылығын сақату
қажеттiлiгiмен ... етуi ... мен ... ... ... ... ... бiрi мемлекеттiк билiк органдарының азаматтар мен ... ... ... ... ... ... ... блогы
("сауда алаңы") мемлекет қажеттiлiгiн қамтамасыз етудi ... ... мен ... ... ... ... ... етедi.
Мемлекеттiк билiк органдары өзiнiң порталында тендер туралы хабарландыруды,
оған қатысу шарттарын, талапкерлермен толтыруға ... ... ... жариялайды. Порталдың бағдарламамен қамтамасыз етуi келiп түскен
арыздарды жинауға, қорытындысын шығаруға көмектеседi.
Қазiргi интернет-порталдың ... ... ... ... ... немесе, жоқ) логикалық сауалдарды сұрату мүмкiндiгiмен толық
тақырыптық iздеудi қарастыратын веб-торапта ... ... ... ... ... бөлiмi (жаңалықтар, жариялымдар,
нормативтi құжаттар, iс-шаралар, жобалар), уақыт мерзiмi. Сонымен қатар
релеванттылық бойынша, ... ... ... ... ... беру
тәртiбiн өзгеру мүмкiндiгi қарастырылуы тиiс.
Сондай-ақ, шетелдiк ... ... ... вебөкiлдiктiң
аудиториясын кеңейту үшiн сайттың ағылшын тiлдi хабары қарастырылуы керек.
Порталдың графикалық үлгiсi мен шолу ... ... ... пен ... ... ... ... құрудағы жұмыстар "Бiрыңғай ақпараттық кеңiстiк туралы"
ҚР ... ... ... асырудағы әр түрлi техникалық және
технологиялық көзқарастар "электронды үкiмет" құру кезiнде туындаған басқа
маңызды ... шеше ... ... ... ... ... тұтынушы ұйымдар
мен азаматтармен жаңа қарым-қатынастың негiзiнде құрылған жұмыстарға дайын
еместiгiнен мәселелер туындайды.
"Электронды ... ... ... ... шенеунiктерден
басқару органдарының интернет-қорын ұдайы ақпаратпен қамтамасыз етуiн,
оларды тез ... ... ... ... бойынша жауаптарды
электронды пошта арқылы жiберуiн, күнделiктi жұмыс уақытына кiрмейтiн ... ... ... етедi. Осылайша мемлекеттiк басқару органдары мен
жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдары ... ... ... поштаны екпiндi қолданатын аудитория жұмысын сондай-ақ интернет
желiсi арқылы ақпараттың нақты түрiн ұсынуға жауаптылықты ... ... ... түрлерiн тiркейдi.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта айтқанда мемлекеттiң ақпараттық мiндетiнiң бiрi электронды
үкiметi әрi қарай жетiлдiру қажет. Интернет - ... ... ... делдал қызметiн атқарушы ауқымды желi болып табылады. Электронды
үкiметтi жетiлдiру үш жаққа, атап айтқанда-үкiмет, жеке және ... ... ... ... Ол ... ... деген
көзқарасты өзгертiп, интернет саласының дамуына қолайлы жағдай ... ... ... алу - бұл ... ... ... арасындағы қарым-қатынас механизмiн ... ... ... қалыптасыру дегенiмiз - оны әрi қарай дамыту,
ауқымды және икемдi мәлiметтер негiзiнен, коммуникация ... ... мен ... ... тұратын бiртұтас организмдi құру болып
табылады.
Бүгiнде ақпараттық-телекоммуникациялық ... ... ... ... ... ... қордың құжатталуы,
бағдарламаны сертификаттау мен ... ... ... ... мекен-жай мен сайттық анықтаманың берiлуi құрылуда.
Кез келген министрлiк пен ... ... ... ... ... құру сала жағдайының мониторингiне ... ... ... ... өз ... ... ... қатысуда,
статистикалық органдарға ақпарат ұсынуда, кедендiк декларацияда, үйлесiмдi
салықтық есеп беруде, ҚҚС ... есеп ... ... ... ... ... көмегiмен тiркеу арқылы ақшасы мен уақытын аз шығындауға
мүмкiндік алады.
Электронды құжат айналымы жеке тұлғалар үшiн де ... ... ... тiркелудi, жеке куәлiгiн, не жүргiзушi куәлiгiн даярлауда,
салық декларациясынг толтыру мен беруде, туу ... ... ... ... және т.б. ... ... алу үшiн бiр ... екiншiсiне
апарудың, кезекке тұрудың қажетi жойылады. Арыз үлгiлерi, ... мен ... ... ... ... ... айтқанда, электронды үкiметтi қолдану-ақпараттық ашықтық пен
мемлекеттi басқарудың айқындығын жоғарылата ... ... жеке ... мәнi бар ашық ... ... ... ... ... ... Республикасы электронды үкiметiнiң тиiмдi жұмысының
болашақтағы нұсқасы бiрнеше iрi ... ... ... ... ерекшелiгi кез келген уақытта мемлекеттi ... ... ... Электронды үкiмет-бұл халыққа тәулiк бойы қызмет көрсететiн
үкiмет.
Ақпараттық үкiметтiк желiнi ... ... ... ... осы ... ... үкiметтiк мәлiметтер негiзiн құру болып табылады, ... ... ... ... ... мен ... ... негiзiн
қосқанда, барлық үкiметтiк ақпараттың шоғырлануына әкеледi.
Осылайша, бiрыңғай ақпараттық желi келесi қызметтердi қолдауы тиiс:
-әр түрлi үкiметтiк ведомстовлар ... ... ... ... ... ведомстволар арасындағы ақпараттардың қарама-қайшылығы мен
қайталануын шектеу;
-алаяқтық пен сыбайлас жемқорлыты ... кез ... ... ... кезеңiн атқаруды бақылау мүмкiндiгi.
Қазақстан Республикасы электронды үкiметiнiң ... ... ... шенеунiктермен Интернет арқылы тiкелей
байланысқа шығу. Бұл мәселенi ... ... үшiн ... әдiс ... ақиқаттығын анықтайтын арнайы бағдарламалық жабдықтар арқылы
электронды ... ... ... я болмаса, мемлекеттiк мекеменiң
хабарламасын жiберу үшiн ... ... ... ... ... құру. Бұл әдiстiң көмегiмен немесе электронды пошта арқылы ... ... ... мен ... ... ... бойынша
ескертулердi, болмаса оны қызықтыратын сұрақтарды жолдай ... ... ... электронды пошта арқылы берiледi ... ... ... деп ... арнайы бөлiмiне енгiзiледi.
Бұл тұста Интернетке облыс ... ... ... ... Осы мақсатты талдау барысында ҚР облысәкiмдерiнiң ... ... ... жасалынды. Интернетке әкiмдердiң қатысу
деңгейi ... ... ... нәтижесiмен анықталады. Әрбiр
бағаланатын порталда берiлген аймақ ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк билiк органдарының
шешiм қабылдауды құптауын қамтамасыз етуге сәйкес ақпараттық ... ... ... ... ... қоғам, тұлғаның қауiпсiздiгi
саласында да, мемлекеттiк билiк органдарының ақпараттық кеңiстiгiн құру
қажет. Есепке алу ... ... ... қызметiнiң
әртүрлi көзқарасын электронды құжат көмегiмен ... ... тиiс ... ... ... ... құжаттың қалыпты жұмыс ырғағын
қамтамасыз етуi керек.
Экономиканы басқаруды жақсартуға арналған ... ... ... құру ... бар ... ... жүйе бөлiмдерiнiң жобаланған ... ... тиiс. ... ... бұл жүйе ... ... ... қызмет үлгiлерiне талап қойылуы тиiс. Экономикалық процестi
моделдеуде, жаңа ... ... ... ... ... ... ... жүйе бойынша мамандарды ... ... ... ... ... ... оқу орындары үшiн iрi көлемдi есептеу
эжксперименттерi мен экономиканы меңгерген ... ... аса ... ... ... ... ... iстер қажет.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI
1. ҚР Президентiнiң 1997 жылғы 9 ... №3787 ... ... ақпараттық кеңiстiктi қалыптастыру" Жарлығы.
2. Иноземцев В.Л. ... ... ... ... ... ... Ш.Гольдфингер, Стюарт Т. Интеллектуальный капитал. Новый ... ... ... ... на ... ... - М.:Academia, 1999.-С.391.
4. Иноземцев В.Л. Современное постиндустриальное общество:природа,
противоречия, перспективы.-М.:Логос, ... ... М. ... эпоха: экономика, общество и культура/Под
ред.О.И.Шкаратана.-М.:ГУ-ВШЭ, 2000.-С.330.
6. Сарыпбеков Ж.С. ... ... ... ... ... опыт и ... ... 1995.
7. Аренов М.М. Информатизация органов государственной алвсти: состояние и
проблемы//Саясат. 1997. № 10.-С.29-33.
8. Шире внедрять ... ... ... ... и ... (материалы круглого стола)//Проблемы теории и
практики управления.-1997.-№12.-С.21-30.
9. Дятлов С.А. О теории информационной экономики//Общетсво и ... ... ... Т.У. ... ... информационной экономики (научная
монография).-Алматы: Гылым, 1998. Садыков Т.У. Иной и ... ... ... КазГУ. Серия экономическая.-Алматы,
1998.-№ 10.-С.44-49.
11. Фридман Л., ... С. ... ... и развивающиеся
страны//Мировая экономика и международные ... № 11, ... ... ... ... ... ... Учебник/Под ред.д.э.н.,
проф. Осьмовой.-М.:Флинта:Московский психолого-социальный институт,
2000.-210 с.
13. Корчагин В. и др. На пути в ... ... ... и ... № 6.
14. Моисеев Н. Информационное общество как этап новейшей ...... ... В.А. ... ... и ... ... Сер.1.-1997, № 1.-С.12-14.
16. Бралиева Н.Б. Информационная ... ... ... экономики: уроки, теория ... ... ... ред. ... ... Мировая экономика. Экономика зарубежных стран: Учебник/Под ред.д.э.н.,
проф. Осьмовой.-М.:Флинта:Московский психолого-социальный институт,
2000.-187 с.
18. Дудинска Э., ... М. ... ... ... и ... управления.-1996.-№2.-С.115-116.
19. Садыков Т.У. Иной и основы теории информационной экономики//Вестник
КазГУ. Серия экономическая.-Алматы, 1998. № 10.
20. Мировая ... ... ... ... ... ... Осьмовой.-М.:Флинта:Московский психолого-социальный ... ... ... Н.Б., ... В.Ф., ... Н.Л. ... ... Учебное пособие для студентов экономических ... ... ... ... А.Д. ... ... и переход к устойчивому развитию
цивилизации//РОИВТ, 1993.-С.35-45.
23. Закупень Т. Качественные аспекты информации в ... ... ... и ... ...... Балацкий Е. Информационный фактор в ... ... ... и практики управления.-№ 4.-1999.-С.39.
25. Абдашева С.Б. Влияние несовершенства информации на ... ... ... ... ... ... ... Садыков Т.У. Иной и основы теории информационной экономики//Вестник
КазГУ. Серия экономическая.-Алматы, 1998. № ... ... А. ... ... в ... ... ... экономическая.-Алматы, 1999.-№ 2.
28. Бачило И.Л. Информационное обеспечение государственного регулирования
в области экономики. Правовые ... на ... ... ... ... ... Я.Н. ... общество сегодня и завтра//Информационное
общество.-2002, № 4.-С.7-9.
30. Масанов Ж. Қ., ... Қ.Қ., ... А.С., ... А.Ж. Информатика.-
Алматы: Бастау, 2002.-б.112-113.
31. http://www.cio-world.ru/offline/2000/34/.
32. Мелюхин И.С. ... ... ... ... тенденции
развития.-М.:Изд-во МГУ, 1999.-С.64.
33. Африн Д. Нас всех посчитают. Утопии и ... ... ... ... 18, 14 мая. С.115.
34. Абдрахманов Б. Пути создания национальной инфраструктуры /Современные
информационные технологии и ... ... ... ... ... развития, практические
решения: Сб.научных тр.-Алматы, 1999.-С.3-8.
35. http://intra.rfbr.rfbr.ru/pub/vestnik/V3 99/c c.html4/23/2002.
36. http://www.bdm.ru/archiv/2001/11/60-61.htm.
37. Назарбаев Н.А. "Казахстан-2030".-Алматы, ... ... Н.А. ... ... в ... 50-ти конкурентоспособных
стран мира. Послание президента РК к ... ... ... ... ... ... Г., ... Б. Информационная технология-миллионная прибыль.-
М.:Экономика. 1990.
41. http://www.e-government.ru/pub/inf/989914602.html 4/23/2002.
42. http://www.emfy.com/page.php?id=47.
43. Постановление Правительства Республики Казахстан от 4 апреля 2000 ... 492 "О ... ... ... ... в ... и создании ЗАО "Национальные информационные технологии".
44. Елисеева И.И., Юзбашев М.М. Общая теория ... ... ... ... ... план ... ... Республики
Казахстан на 2005-2007 годы. МБЭП РК. Астана, ... ... Н.Б., ... Е.В. ... ... информационных
продуктов и услуг в ... ... ... сборник научных трудов. -Алматы: КазНТУ, 1997.-С.81-85.
50. http://www.mcconnelinternational.org.
-----------------------
Транзисторлар саны
Шығарылған жылы
Күнделiктi операция бойынша ақпараттық сұраныстар
Ақпараттық талаптар
Арнайы
талаптар
Стратегия-
лық басқа-руға арналған ақпараттар
Тактикалық басқаруға арналған ... ... ... ... ақпараттар
Шешiм қабылдауды қолдау
Қажеттi қорытынды
Жедел iстер және алдын-ала анықталған қорытындылар
1. Басқару
2. Әкiмшiлiк функция
3. Қызмет көрсету түрлерi
4. ... ... ... және ... ... аудару түрi
7. Есеп беру жүйесi
9. Басшыларды таңдау
8. Ақпараттық құралдардың байланыс жүйесi
Өнеркәсiптiк кезеңдегi мемлекет
Желiаралық өзара әрекет кезеңдегi мемлекет
1. Бюрократтық
2. Бейiмделген ... ... ... ... ... ... Уақыт көп шығындалатын процестер
5. Көрсетiлген басқарулар мен келiсулер
6. Қаржылық операцияларды қолмен ... Есеп ... ... ... Ақпараттық техникадан ажыраған құралдар
9. Басшыларды төрт жылда бiр рет таңдау
1. Тапсырыс берушiге қызмет ... және ... ... алып ... ... ... қызмет көрсету
3. Электронды қызмет көрсету
4. Тiкелей, тез жауап алу
5. Басқару мен ... ... ... ... ... ... Ақпаратқа сұраныстың икемдi жүйесi
8. Құрамдас есептеу желiлерi
9. Жалпы қатысушылықпен тiкелей басқаратын демократия
Ақпараттық жүйе
Функционалды бөлiмi
Экономиканы мемлекеттiк басқарудың ... ... ету ... ... ... құру және ... ... бойынша амалдар мен әдiстердiң жиынтығы
АЖ жұмыс iстеуi үшiн қолданылатын техникалық құралдар жиынтығы
Техникалық және ... ... ... емес ... мен ... үлгiсiнiң жиынтығы
Математикалық қамтамасыз ету
Машиналық бағдарлама жиынтығы
Бағдарламалық қамтамасыз ету
АЖ қолданылатын, көлемдi ақпарат пен құжаттардың бiрлескен жүйесi, ЭА
кодталу мен жiктелуiнiң бiрыңғай жүйесiнiң ... ... ... ... асыруға және заңды негiзге арналған нормативтi актiлер жинағы
Құқықтық қамтамасыз ету
АЖ және ... ... ... ... әдiстер
Лингвистикалық қамтамасыз ету
Жүйенiң барлық элементтерiнiң тиiмдi қызметiне бағытталған, шаралар
жиынтығы
Экономикалық ... ... ... ... ... ... ... етiлуi (Мққ)
Математикалық аспаптар
Әдiстерi
Моделдерi
Көпфакторлы регрессиялық талдауға негiзделген болжау әдiстерi
Сүраныс экстраполяция ... ... ... ... болжау әдiсi
Ақпараттық технология мен қызмет нарығының iшкi және сыртқы зерттеулерiнiң
марктингтiк әдiстерi
Ақпараттық тауар мен қызмет құндарының қалыптасу моделi
Ақпараттық қызмет нарығындағы ... ... ... ету ... мен ... ... ... есептеудi
болжау моделi
Ақпараттық жиынтық дамуының тиiмдiлiгiн бағалау моделi
Бағдарламалық жабдықтар (БЖ)
Жалпы жүйелiк БЖ
Арнайы жабдықтар
Техникалық құжаттар
Операциялық жүйелер, браузерлер, хаттамалар
Бағдарлама құруға септiгiн ... ... ... ... ... ... бағдарламалар жабдығы
Есептердi сипаттау
Алгоритмдеуге арналған тапсырма
Жекеленген есептердi шешуге арналған бағдарламалар
Ақпараттық технологиялар ресурстары
Техникалық жабдықтар
Бағдарламалық жабдықтар
Қызмет түрлерi
Дербес электронды ... ... және ... ... ... (қатты және иiлгiш дисктер, магниттiк
таспалар, CD)
Желiлiк құрылғылар
Қосымша бөлшектер және қолданатын материалдар
Жүйелiлiк бағдарламалық жабдықтар
Қолданбалы бағдарламалық жабдықтар
Ақпараттық жүйелердiң ... ... ... ... ... ... жүйелiк ресурстардың пайызы
Лицензия пайызы
Бiрмезгiлде қосылу пайызы
Жүйелiк бағдарламалық жабдықтың немесе жұмыс iстеп тұрған аппараттық
құрылғылар ... ... ... ... ... ... жадының қолданылған бөлiгiнiң пайызы
Жинақтағыштың қолданылған бөлiгiнiң пайызы
Қолданылған жады көлемiнiң пайызы
Жүмыс уақыты
Өткiзу мүмкiндiгiнiң пайызы
Түйiр және басқа өлшемдер
Жүмыс уақыты
Өткiзгiштiк ... ... және ... ... ... ... ... ы ғ ы н ф а к т о р л а р ы
Ақпараттық-аналитикалық қызмет ... ... ... және ведомстволар
Аудандар
Ақпараттық технологиялар және техникалық жабдықтар нарығы
Импорт
Ұсыныс 2
Ұсыныс 3
Сұраныс
Сұраныс
Мемлекеттiк органдардың ақпараттық-сараптау қызметтерiнiң нарығы
Президент әкiмшiлiгi
Парламент
Сұраныс 1
Ұсыныс 1
Үкiмет
Сұраныс 2
Ұсыныс 2
Ақпараттық маркетинг 1
Ақпараттық ... ... ... және ... ... ... ... 3
Ұсыныс 4
Аймақтар және ведом. қызметтер
Қамтамасыз ету жабдықтарына ведомстволық сұраныс
Ақпараттық инфрақұрылымды және ақпараттық қызметтердi қалыптастырудың
аймақтық нарықтары
Iшкi нарықтың ... ... ... ... маркетинг 4
Сұраныс 4
Ұсыныс 5
Мемлекеттiк
өндiрiс
Импорт
Аймақтық ақпараттық инфрақұрылым
Кәсiпорындар және ұйымдар
Аймақтық сұраныс
Аймақтық ... ... және ... ... ... аралы тық сұраныс кооперация

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 92 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтардың қауіпсіздігі мен қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етудегі мемлекеттік басқару жүйесіндегі ішкі істер органдары81 бет
2002 жылы қабылданған Қазақстан Республикасының Құқықтық саясат тұжырымдамасы12 бет
«Жасыл» құрылыс дамуының болашағы65 бет
ААҚ сынау зертханасы жағдайында құрлыс өнімдерінің сапасын талдау40 бет
Автоматты технологиялық және химиялық реакторлы процесс51 бет
Аграрлық саясат9 бет
Аймақтардың дамуын мемлекеттік реттеуді жетілдіру жолдары6 бет
Аймақтық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселесі және Қазақстанның саясаты99 бет
Аудиторларды бағалау кезеңдері5 бет
Ақпараттық терроризм3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь