Адамның шаруашылық әрекетінен табиғатта болған антропогендік өзгерістер

Кіріспе . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.6

І.Атырау мұнайлы өңірдің
экологиялық жағдайы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .7.8

1.1.Атмосферадағы ауаның ластануы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9.11

1.2.Су ресурстарының жағдайы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12.13

1.3.Топырақ және өсімдік экологиясы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14

1.4.Фотосурет галереясы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15.16

Қорытынды . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . 17.18

Пайдаланылған әдебиеттер . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19
Ата – бабаларымыз бала бойында сәбилік шақтан бастап қоршаған ортаға,табиғатқа деген дұрыс көзқарас,құрмет сезімін қалыптастырып отырған.Қоршаған тіршілік ортасын ата – бабаларымыз біздерге сан ғасырлар бойы бүлдірмей,ластамай,көркейтіп жеткізді.Ал біздер келешек ұрпаққа не қалдырамыз?!
Халқының көрнекті ағартушы Ш.Уалиханов өз еңбегінде былай деп жазған «Сұлулықты,көркемдікті түсіне білудің өзі үлкен эстетикалық тәрбие күші.Ұшқан құс,жүгірген аң,өзен – көл,тау – тас,өсімдіктер дүниесі – бәрі де адамға ләззат береді.Ес білгеннен бастап ата – анасының, үлкендердің өне бойы айтып отыратын өсиеттерімен тәрбиелеген ұрпақ өзі де табиғатқа нұқсан келтірмейді және өзгеге де жол бергізбейді» [1]
Ата – бабаларымыз табиғатқа жасалған қастандықты обал деп,ал оны аялап,баптауға арналған істі сауап деп түсіндірген.
Менің бұл жұмысымда,еліміздегі экологиялық апат зардаптарын дәлелдей отырып,табиғатты қорғамаса ертеңгі күні кеш қаламыз, - деген мақсат көзделеді.
1. «Атамекен» газеті 2005ж. №88 «Теңізге қауіп төніп тұр.»
2.Ш.Уалиханов.Таңдамалы шығармалары. Алматы. «Жазушы» 1985ж
4. «География және табиғат» журналы 2004ж. №3 38-бет.
5.Е.А.Мамбетқазиев. «Табиғатты қорғау» Алматы. «Қайнар» 1990ж.
6. «География және табиғат» журналы 2007ж. №6 25-бет
7. «Биология,химия,геграфия» журналы 2006ж. №3 18-19-бет.
8. «География, биология, экология орта мектепте» 2008ж. №1 3-5 бет
9. «Алтын орда» газеті 2007 ж 9 ақпан 4-бет
10. «Атамекен» газеті 1997 ж 4 бет
        
        геогр
Адамның шаруашылық әрекетінен табиғатта болған антропогендік өзгерістер
Мазмұны:
Кіріспе . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... жағдайы . . . . . . . . . . . ... . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . ... және ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . .. . . . . . . . . . ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . ... ... мөлдір кәусар
тынысын,
Пәк табиғат жүрегімнің тамылжыған жырысың.
Ей адам,қалай ғана қатыгездік жасайсын,
Ол анаң ғой,ал сен ... ... ...... бала бойында сәбилік ... ... ... ... ... ... ... қалыптастырып
отырған.Қоршаған тіршілік ортасын ата – бабаларымыз біздерге сан ғасырлар
бойы бүлдірмей,ластамай,көркейтіп жеткізді.Ал біздер ... ... ... ... ... ... өз ... былай деп жазған
«Сұлулықты,көркемдікті түсіне білудің өзі үлкен эстетикалық ... ... ...... – тас,өсімдіктер дүниесі – бәрі
де адамға ләззат береді.Ес білгеннен бастап ата – анасының, үлкендердің өне
бойы ... ... ... ... ... өзі де табиғатқа нұқсан
келтірмейді және өзгеге де жол бергізбейді» [1]
Ата – бабаларымыз табиғатқа жасалған қастандықты обал ... ... ... істі сауап деп түсіндірген.
Менің бұл жұмысымда,еліміздегі экологиялық апат зардаптарын дәлелдей
отырып,табиғатты қорғамаса ... күні кеш ... - ... ... ... сен алдымен досыңды ұқ,
Сенің досың таза ауа, өсімдік
Табиғаттан ала беріп барлығын
Ал оны қорлау деген не сұмдық, -
деп ақын ... ата – ... ... ... ... бізге
мұраға қалдырған қазақ жерінің асты – үсті тұнған байлық.Бірақ оны ұқыпсыз
пайдалану ... ... ... ... осы әсем ... теңдігін
бұзуға әкеліп соқтыруда.Бүгінде тек тәуелсіз Қазақстанда ғана емес бүкіл
әлем алдында экологиялық апат ... сол әсем ... ... мен тепе –
теңдігін сақтау,байыптау біздің өз қолымызда.
Кейінгі 100 жыл ... ... мен ... ... ... ... қалмағандықтан, біздің ғаламшар танымастай өзгеріп отыр. Мыңдаған
құстардың, балықтардың және өсімдіктердің түрлері жоғалып кетті.
Аспандағы азон ... ... мен ... ... зиянды
қалдықтарының пайда болуы кеше ғана жайқалған жасыл
Ш.Уалиханов ... ... ... ... 1985 ж [1]
ормандар мен егіс алқаптарының шөлді аймақтарға айналуы, қалалардағы ауаның
улануы,экологиялық апатты жерлердің көбеюі,жер бетінде өмір ... ... ... әсер ... ... да ... ... да адам қолымен
жасалған ... ... ... ... ... ... ... – бабында «Қазақстан Республикасының азаматы табиғатты ... оның ... ... ... [2] ... ... ... орта деген сөз.Өз тұрған үйімізді ... таза ... да дәл ... таза ... ... дағдарыстың неғұрлым қауіпті көріністері – аймақтың
шөлейттенуі, ... ... , су ... ... ... ... сиреуі, тіршілікке қатер
төндіретін табиғи ... мен ... ... ... ... улы ... ... айнала қоршаған ортаға терең
зиянын тигізуде.
Менің ... ... ... ... ... ... табиғатта болатын антропогенттік өзгерістер»
Экологиянық проблеманың пайда ... ең ... ... ... әсер ету ... ... ландшафтар төмендегідей
топтарға бөлінеді: (А.В Чигаркин. 1974ж.)
1. Табиғи күйіне жақын ландшафтар Арал және ... ... ... ... ... ... теңіз жағалауында қалыптасқан сорлар және
сортаңдар Қазақстан ... Осы ... ... ... ... ... орналасқан Арал мен Каспий теңіздері бассейні аймағына
жақын орналасқан.
2. Өсімдік жамылғысында ғана өзгерістер байқалатын кешендер. ... ... әсер ... яғни мал ... ... ... көрініс тапқан.
3. Өсімдігі мен топырақ жамылғысында өзгеріс ... ... ... бар, темір аумағында темір жолдармен автомобиль
жолдары мұнай мен газ құбырлары жақсы дамыған аймақтар ... ... ... мен ... ... қатты өзгерістер
байқалатын ландшафтар Каспий ойпатында, Маңғышлақ түбегінде, ... ... Ембі ... ... ... ... ... орталықтары мен малды шамадан тыс жаю
салдарынан пайда болған ... ... ... ... ... бір мақсатқа байланысты жақсарту бағытында өзгертілген
ландшафтар. Олар шөл ... Өзен ... ... ... құрамдас бөліктердің түпкілікті өзгеруі.
6.Көптеген табиғи құрамдас бөліктердің орнына өзгерген жасанды ... ірі ... мен елді ... 85%-ға ... ... ... ... [3]
Бүгінгі таңда адамзат алдындағы аса күрделі экологиялық мәселе –
биосфера тіршілігін тұрақты ұстау, ... ... ... ... ... мәселесі. Бұл мәселенің тууына адамдардың қолымен жасалған
экологиялық сауатсыз іс - әрекеттердің нәтижесі ... яғни ... ... ... ...... комплекстеріне адам баласының
тікелей немесе жанама әсер етуіне байланысты өзгерген жерлер. ... ... ... ... ... болуы.
Кейде мұндай антропогендік ландшафтар қайта қалпына келуі мүмкін. Ал
адам баласы ландшафтарды сауатсыз ... ... олар ... ... мен ... ... ... Ғылыми деректер бойынша жер
шарындағы ... ... ... ... ... ... ... кейбір ірі құм эко – жүйелері антропогендік ықпалдың тікелей
немесе жанама әсерінің нәтижесі ... ... аса ірі ... ... ... ... ... өндірістің
дамуы. Өндірістің дамуы шаруашылық мақсаттарға ... ... ... ... ... ... ... дамуы табиғи қорлардың азаюына қосымша
қоршаған ортаның ластануы ... ... ала ... Өндірістен шығатын
керексіз заттармен алдымен топырақ, ауа, су ... ... ... ... ... өсімдіктерге, жануарларға жағымсыз әсер
етеді.
Қазақстанда орналасқан ірі өнеркәсіп орындарынан жылына ... ... 2 ... 153 млн ... яғни 30% ... улар ... ішінде күкіртті ... 1 ... млн ... ... тотығы 0,316 млрд тонна – 8%, ... 4 ... мың ...... ... ... ... табиғатта ұзақ уақыттар аралығында бір-
біріне байланысты үйлесімді жүріп отыратын заңдылықтарға әсер етіп, кейде
олардың бұзылуына жағдай ... ... ... қырқылуы жерді
қалай болса солай пайдалануы табиғатты
«Қоршаған ортаны қорғау туралы» ҚР заңы «Атамекен» газеті 1997 жыл 4 ... ... ... » 2006 жыл №3 ... ... ... Табиғат заңдылықтарын мұқият зерттеп білмеудің
нәтижесінде табиғатта болатын тіршіліктің ... ... оның ... ... ... қауіп төндіреді.
Халық санының артуы, өнеркәсіппен ауыл шаруашылығының дамуы, ғылым
мен ... ... аз ... ішінде биосфера да елеулі өзгерістердің
болуына мүмкіндік туғызады.
Адам өз қимылы арқылы табиғатқа пәрменді әсер ... оны ... адам ... ... жасайтын әсері жөнінде былай деп
жазды:
«Еңбек – адам мен табиғаттың арасындағы процесс. Адамдар ... әсер ... өз ... ... ... ... кейін ғана
әсер етеді.»
Адам өз тіршілігіне қажетті заттарды түгелдей табиғаттан алады.
Адам табиғаттың бір бөлшегі бола тұра оның ... ... ... ... ... ... әрекеті – табиғаттың дамуына әсер ететін ерекше
фактор.
Адам еңбекпен ақыл – ойдың ... ... ... ... оны ... де. ... құрамдас бөліктердің бір-
бірімен тығыз байланысты екенін ескерсек, ... ... ... да ... әкелетіні түсінікті. Сондықтан табиғатты өзгерту
барысында адамзат оның кейінгі зардаптарын да ескеруі қажет.
«География және табиғат» №3 2004ж. ... ... ... ... экологиялық жағдайы
Атырау облысы мұнай қорын игеруге байланысты республикамыздың ірі
мұнай – газ аймағы ... ... Олай ... ... ... ... ландшафт компаненттері климаты, өсімдігі, гидрографиясы қатты
ластануға ұшырайды. Тіпті өңдеу жұмыстарын тоқтатқаннан ... де ... ... ... ... 30 жыл ... ... толық тазара алмайды.
Мысалы, мұнайдың көп мөлшерін ластанған қара топырақтағы астық шаруашылығы
дақылдарының өнімділігі 0-ге дейін ... ... 3-15 ... дейін
қалпына келмейді.
Экологиялық проблемалар
1. Қуаңшылық ... ... ... ... ... жамылғысына зиян
келтіріп отырған жел эрозиясы, оны жою шаралары – ағаштар отырғызу.
2. 1989 ж. ... ... ...... ... ... экологиялық жағдайын жақсарту» проблемасы қаралып Қарашығанақ
пен Теңіз ... ... газ ... ... ... ... ... мен газ өндірудегі заттардың ауаны, суды
ластауды тоқтату үшін ... ... ... – Қарақия ауданында 3 рет атом қаруы сыналған. ... ... ... ... болып, соның салдары әлі де адам ... әсер ... ... 1953 жылдан бері 40 ... ... ... ... ... ... болды.Облыста: Капустин Яр, Азғар, Эмба
5 ... ... Олар ... ракеталарын сынаған.
5. Каспий теңізі соңғы 10 жылда 1 метрге көтерілді. ... ... ... мен кен ... басып кету қаупі төніп отыр.
Биосфера өзінің эволюциялық даму кезеңдерінде әртүрлі ... ... ... ... отыратын ғаламдық эко жүйелер жиынтығы
болып саналады.
Соңғы ғасырлардағы қоғамның дамуы, ғылыми – техникалық ... ауыл ... ... халық санының артуы адамның
биосфераға әсерін арттыра түсті. Адамның күнделікті ... ... ... табиғатқа әсер етуін ғылымда антропогендік факторлар деп
атайды.
Көрнекті ... ... ... (1974ж) ... ... етуінің негізгі 5 жолын ерекше бөліп көрсетті.
1.Табиғи экожүйенің өзгеріске ... және ... ... ... ... ... ... жылу түріндегі ластанудың
пайда болуы.
3. Химиялық өзгерістерден шығатын улы қалдықтардың көбейе түсуі.
4. Эко жүйелерде ... ... ... жаңа ... Өсімдіктер мен жануарлар организмінде генетикалык өзгерістердің
пайда болуы.
Табиғатқа тікелей әсер ... ... ... ... ... ... бір өзі алдын ала жоспарлаган мақсаттарға сайкес жүзеге
асырады.
Мысалы, аң ... су ... ... ағаш ... жер ... және ... факторлар табиғатқа екі түрлі әсер етеді.Онын бірі: жағымды
әсер болса,екіншісі жағымсыз әсерлер.
Жағымды әсерлерге: егістік алқаптарды ... ... ... бағалы
балық түрлерін жіберу, ағаш отырғызу, су көздерін тазалау және т.б. жатады.
Ал жағымсыз антропогендік факторларға- ... ... ... жерді дұрыс
пайдаланбау, заңсыз аң аулау, ядролық қаруларды ... ... ... сынау және т.б. жатады. Ғылыми – техникалық прогрестің дамуына
халық санының артуына байланысты ... ... ... ... - ... ... келе ... шындық екені кімге болса да белгілі.
Осындай жағдайлардың әсерінен биосферада екі ... ... ... ... ... ... азая ... Табиғи ортаның ластануы.
Табиғат байлықтарын қалай болса солай пайдаланудың салдарынан табиғат пен
қоғам арасындағы өзара қарым- ... ... ... ... ... және экологиялық апатты жағдайлар орын алуда.
1.1. Атмосферадағы ауаның ластануы
Бірінші ... ...... ... ... негізгі ластануы көміртегі оксидіне,ауада жанған органикалық
отын өнімдеріне,кәдімгі отын ... улы ... ... ... ... мөлшерінің қалыпты жағдайдан ауытқуына,
яғни арта түсуіне түрлі отын ... ... ... ... газ) жаққан
кезде ерекше әсер етеді.
Атмосфералық ауаның ластануын ... ... ... ... ... керексіз заттар, қоқыстар өртеледі.Бұл әрине
сансыз көп ... ... улы ... қоса ауаны ластайды.Ол
заттарды өртемей,жерге көмген жағдайда бірнеше жылдарда жер ... ... ... су және жер ... ұдайы улануы
-Өсімдіктер мен жануарлар дүниесінің тіршілік ортасының бұзылуы
және умен ... ... ... ... қалдықтарымен ластануының
ұдайы көбейе түсуі
-Атмосфера режимі ... ауа ... ... ... ... ... ... жолдарының қабынуы,
жүрек ауруларының жылдан-жылға көбейіп бара жатқаны
Бүкіл адамзат ... ... ... ... ... ... кезде ауаны есепсіз, жоспарсыз ластау ... ... ... ... яғни ... ... экологиясы бұзылуда.
Зауыт, фабрикалардың өсуі, техниканың, іштен жанатын двигательдер санының
артуы ауаны ... ... Ауа ... ... ... Егер ... қышқыл газы көбейіп кетсе, күн ... ... ... ... ... тірі ... ... қиындатады,әсіресе,адам үшін
әсері зор.
Қазіргі кезде отын есебінде мұнай,көмір,ағаш,табиғи газдар ... Отын ... ... жылу бөліне отырып,коміртегі оксиді менсу
буы түзіледі. Егер ... ... ... ... жетіспесе,онда көміртегі
оксиді түзіледі. Мұндай жағдайда ... ... иіс газы ... көп ... Ол адам ... ... әсер етеді.
Ауаны ластанудан сақтау үшін-ластаушы заттардың пайда болуына жол бермеу
керек.
Ол үшін іштен жанатын ... ... ... энергиясын пайдаланып, өндіріс
орындарын қаладан тыс жерлерге салу қажет. Улы газдар ... ... ... аузына газ тұтқыш қондырғылар орнатып,ауаны оттегімен ... ... ... ... ... ... деңгейдің ластануына, негізінен,
өнеркәсіп салалары жылу, электр стансалары, түрлі өндіріс орындары, ... әсер ... Бұл ... ауаның құрамына шамадан тыс мөлшерде күкірт
диоксиді, азот оксиді, көміртек оксиді және ұсақ қатты ... ... ... ең ... ... ... заттар жатады.
Радиоактивті заттардың кейбір изотоптары мыңдаған ... бойы ... ... ... Мұндай заттар көбіне ядролық қаруларды сынау кезінде,
АЭС- ында апат ... ... өте көп ... ... ... газы ... ауа құрамының негізгі құрамды бөлігі.
Ол өсімдік тіршілігіне қажетті газ. Оны фотосинтез кезінде сіңірсе, ... ... ... ... ... оксиді мөлшерінің қалыпты жағдайдан арта
түсуіне түрлі отын ... (тас ... ... ... газ) ... ... әсер ... Жер бетінде орманды алқаптың азаюы, әлемдік мұхиттардағы
фитопланктондардың ... ... ... атмосферада көміртегі оксиді
мөлшерінің арта түсуіне септігін тигізеді. ... ... ... ... ... ... ауытқуына тікелей әсер етеді.
Атмосфераның ластануы нәтижесінде ... ... ... ... мәселеге «қышқыл жаңбыр» деген ұғымдар да жатады. Бұл
өнеркәсіптерден бөлінетін күкірт диоксиді мен азот оксидінің ... ... ... пайда болады да, жауын- шашынның ... ... арта ... Мұндай қышқыл жаңбыр өнеркәсібі өркендеген АҚШ-тың,
Ұлыбританияның, кейбір Еуропа елдерінің үстінде пайда ... ауа ... ... ... ... ... де, өзен көлдердегі организмдердің
тіршілігіне зор қауіп төндіреді. Ондай мақсаттардағы өсімдіктердің өсуі де
нашарлап, өнімі азаяды.
Атмосфералық ... әсер ету көзі ... ... ...
жабдықтар, көмірсутек шикізаты мен өнімдерін өндіру, ... ... ... құрылыстар мен жүйелерін айтуға болады.
Ауаның негізгі ластануы көміртегі оксидіне, ауада ... ... ... ... – ақ ... отынның құрамындағы улы
заттармен байланысты.
Шектеу жүйесінде өнеркәсіп әрекеттері нәтижесінде пайда болған
атмосферада бөлінетін 39 ... ... ... ... ... зиянды
қалдық бөлінетіндігі есептелген.
Атмосфералық озон әрекеттерінің фото ... ... ... ... ... ... ... азот манооксиді азот
диоксидіне тотығады. Энергия кәсіпорындары үшін өзгеру
деңгейі 0,8 яғни ауаның ... ... ... түтінді газдармен бірге
түсетін азот қышқылының жалпы массасы, ал 80% азот ... ... ... қалдықтардың улылығы жоғарылайды.
Авто және темір жол транспорттары объектілер мен шаруашылық
әрекеттері ... ... ... ... ... ... пен техниканың таралуы және ... ашық және ... ... ... ... ... ... қалдықтар
жылына 1332,868т құраса, темір жол транспорттарынан бөлінген 221,720 ... ... ... ... ...... жағдайы мен
техногенді факторлардың өзара қарым – ... ... ... техногенді салмақтар мен климаттық жағдайлар атмосфераның өзін -
өзі тазалау мүмкіндігін қалыптастырады. ... ... ... ... ... ... бермейтін факторлар ... ... ... ... ... жауын -шашындар. Бұл
территория жел ... ... ... ... ... ... ауданға жатады. Бұл табиғи жоғары шаңданумен, ... ... шаю ... нашарлылығымен, жиі тұратын тұмандармен
анықталады.
«География.Биология.Экология орта мектепте» 2008ж. №1 3-5бет. [4]
1.2.Су ... ... ... ... – су ... суға тапшы елдер қатарына жатады.Атырау облысында таза су
тапшылығы белең алған. Оның ... өзен – ... ... ... ... т.б) ... ... теңізінің экологиясы да бүлінген деп есептелуде.Соңғы ... ... ... ... бұрғылау кезінде көмір қышқыл газы,азот,аммиак
және ... ... ... ... ауруға шалдығуы көптеп кездесіп
жүр.Мысалы,зертханалық зерттеулер бекіре ағзасының ... ... ... ... отыр.Оның уылдырығының сырты былжырап жұқарған.Етінен
ауыр металдар – қорғасын,сынап,калийдің бар ... ... ... сияқты улы заттар да табылған.
Соңғы он жыл ішінде теңіздер мен мұхиттардың ... және ... ... ... теңіздегі биологиялық процестердің жүруі
бұзылған. Оның ... 90-98% - ды ... ал ... кен ... ... сұйық көмір сутектің табиғи мөлшері ... ... – ақ ... су ... ... ... де ... кезде мұнайлы ластанушылардың 66% теңізге өзен ... ... ... 24% ... өндіріс қалдықтарымен түседі.
Каспий теңізінің суы органикалық және минералды жолмен пайда
болған әр – ... ... ... Олар ... ... ... су ... кезде ағын сулар мен өзен ағыстары ... ... он ... ... ... ... ... ластанушы заттардың да
мөлшері жоғарылады.
Су мұнаймен ластанғанда оның бетінде қабақ пайда болады. ... ... су беті мен ... арасындағы энергия алмасу процесін
бұзады. Ал 0,05-тан 2,5 микрон қалдықты ... ... ... ... ... 55%-ға төмендетеді.
Жер асты суларының ластануы өзен және теңіз сулануымен қатар жүреді. [5]
Нәтижесінде берілген ауданның антропогендік ... ... асты ... ... олардың құрамы мен физикалық ... Жер асты ... ... ... ... түрі мен ... олардың су қабаттарына түсу жағдайларына ... ... суда ... сутектер, мұнай өнімдері, фенолдар, ауыр металдар,
т.б. кездеседі.
Мұнай суға түсе ... оның ... ... ... Жеңіл бөлігі
бірнеше тәулік ішінде ұшып кетеді, ал қалған бөлігі мұнайлы сулы ... ... ... мұнайы бар суда керосинді иіс пайда болады
да, бұл иіс суды ... мен ... да ... ... аз ... ... әсерінен балықтарда ешқандай
технологияның ... ... ... ... әрі жағымсыз иіс
пайда болады. Бұндай балықтар адамдар ғана емес, тіпті ірі қараға жеуге ... ... 15 ... ... ... ... биологиялық салмағы
бес есе,саны алты ... ... ... себебі-өткен ғасырдың
жетпісінші жылдарының орта шенінен ... ... ... ... ... ... қорының экологиялық қоршаған ортада өмір сүріп
жатқандығы.Түрлі химикаттар ... ... ... өмір сүру өте ... нәзік су жануарын әсері күшті қышқылдар құртып жібереді.
Жайыққа су аз келген кездері ағынның жылдық мөлшерінің 60пайызына ... ... ... ... алқаптар 1700-ден ... ... ... ... ... ... негізгі фактор олардың шамадан ... Тек ... он үш ... 19 мың ... белгіленген мөлшерден артық
ауланған. Бұл ... ... ... ... ... он есе көп ... Тағы ... дейін теңіз деңгейінің 29метр шамасында ... ... ... ... кедергі туды. Қолайсыз
экологиялық факторлардың ... ауыр ... ... қорғасын,
магний,басқа да улы заттармен судың ластануын да ... ... ... ... ... жуық су ... ... балықтарды жұтып қана
жатқан жоқ,сонымен бірге су көздерін бүлдіруде. [6]
«Атамекен» газеті.2005ж. №88 ... ... ... төніп тұр.»
[5]
«Алтын орда» газеті 2007 жыл 9 ақпан 4-бет ... ... және ... ... ... проблема − жер ... ... ... шөлге айналу ... ... Оның ... ... жерді аяусыз пайдалану, тоздыру,
ластану болып отыр. ... ... ... ... ... су ... жүйесіз суару, химиялық улы препараттарды
есепсіз пайдалану, ... ... ... ... экологиялық апатты жағдайға әкелді. Оларға, мысалы:
1.Тың өлкенің құнарлы топырағының қарашірігі ... ... ... мұнай өнімдерімен және ... ... ... су және жел ... ұшырап отырғандығы
дәлелденген.
Осы орайда, Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың бастап отырған «Жасыл ел» ... ... ... ... ... ... азаматтың
енжарлық көрсетуге болмайтын,тек орындалуы тиіс мәселелер.
Адамның өндірістік әрекеттерінің процестері: нәтижесінде топырақ
және өсімдік жамылғысы қатты ластауға ... ... ... ... және ... ... мен ... түскен көмірсутек
құрайтын органикалық заттар көміртегі мен азот ... ... ... ... ... ... алып келеді. ... ... ... ... дәнді және бұршақ дақылдарының
өсуі тоқтап қалады.
Күн сайын дамып келе ... ... ... ... ... ... жетпейді. Бұндай құбылыстар экологиялық ... ... тепе – ... ... алып ... нәтижесі
табиғатты қорғауға бағытталған түрлі шараларды қолдануға алып келеді. Адам
өз қимылы арқылы ... ... әсер ... оны ... алады.
Ф.Энгельс «Табиғат диалектикасы »- деген еңбегінде. «Табиғатты
жәндік деп тоқмейілсімейік, өйткені әрбір жеңісіміз үшін ... ... алып ... ... ... оғы біз үшін күтпеген жағдайға
ұрындырып, оның маңызын жоққа шығарады» - деп көрсеткен болатын.
Қорытынды
Адам табиғаттан ... бар ... көп ... ... ... орнын
толтыруға тырыспайды. Бүгінгі таңда біздің ... ... ... парызымыз бар,қоршаған ортаны ластанудан сақтап қорғап, аялап, келер
ұрпаққа үлгі ретінде қалдырып отыру. Себебі, оның ... ... ... ... ... ... ... жер-панамыз.
Жер-біздің, адамзаттын ортақ үйі. Оны таза,әсем,ұқыпты ұстау біздің адами
борышымыз. Жер - Ана бір ... ... ... ... тастайтын күнделікті
қолданбалы, тастамалы зат емес. Жердің, судың, ауаның қожасы жоқ. Ол ... шары ... ... ... ... ... ... мәпелеу-біздің
ұлттық міндетіміз.
Табиғатты тиімді пайдалану
1.меңгеру 1. ... ... білу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... экологиялық жағдайға байланысты қолданылатын
шаралар болуы керек деп есептеймін
-Ірі ... ... ... ... ... ... ... үшін белгілі бір дәрежеде шектеу белгілеу.
-Өндіріс қалдықтарын өңдеуде дамыған шет елдердің технологиялық озық
үлгілерін кіргізу.
-Мұнай және ... ... ... ... ... орнату және белгілі бір аудандардағы ластанған нысандарды ұдайы
бақылау.
-Атмосферадағы ауаның ... ... ... ... жүйе құру.
Е.А.Мамбетқазиев «Табиғатты қорғау» Алматы «Қайнар» 1990 ж [7]
Бар дүниенің өмір сүрер ортасы- табиғат заңдылықтарын құрметтей білу,
яғни табиғаттың ... үш ... ... міндеттіміз:
1.Табиғат өз бойынан көп мөлшерде лас,улы зат бөліп шығарады.Бірақ ол өзін-
өзі тазалап отырады.
Бұл ... ... ... ... табиғатсыз адам өмірі де, адам құратын қоғам өмірі де-тұл.
Бұл-табиғаттың мол қазыналық заңы.
3.Сұлулықты сақтау,көркемдікті қызғыш құстай қорғау-өмір ... ... ... табиғаттың көркемдік немесе сұлулық заңы.
Әрбір адамзат экологиямызды қорғай білуі және бағалай білуі ... ... ... ... ынталанып,табиғатты қорғауды қоғам
алдындағы борышым деп ... ... ... ... ... күш ... тану,адамның табиғатқа әсерінің салдары мен ... ... ... ... ... ... көзі екенін, оның
маңыздылығын бағалай білу.
5.Табиғаттың адам денсаулығына пайдасын ұғыну және зиян ... ... және ... ... 2007ж. №6 ... ... әдебиеттер
1. «Атамекен» газеті 2005ж. №88 ... ... ... тұр.»
2.Ш.Уалиханов.Таңдамалы шығармалары. Алматы. «Жазушы» 1985ж
4. «География және табиғат» журналы 2004ж. №3 ... ... ... Алматы. «Қайнар» 1990ж.
6. «География және табиғат» журналы 2007ж. №6 ... ... ... 2006ж. №3 ... ... биология, экология орта мектепте» 2008ж. №1 3-5 ... ... ... газеті 2007 ж 9 ақпан 4-бет
10. «Атамекен» ... 1997 ж 4 бет

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның экологиялық проблеммалары6 бет
Сатып алу процессіндегі ішкі аудиттің әдістемесі60 бет
Шаруашылық iс-әрекеттерiн реттеудегi салық жеңiлдiктерi30 бет
Кристалл және аморфты денелер4 бет
Құрылыс конструкциялары және даму тарихы11 бет
"Дағдарыс жағдайларындағы психикалық өзгерістер."8 бет
"Зиянды өндірістік факторлар,олардың жұмысшыларға және қоршаған ортаға әсері. жарықтандырудың адамның еңбек қабілетілігіне әсері."26 бет
1837-1847 жж. кенесары ханның басшылығымен болған көтеріліс10 бет
60-жылдардың екінші жартысында қазақстан дамуында болған өзгерістер36 бет
XX-XXI ғасырдың суда, әуеде, жер бетінде болған ірі зілзалалары14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь