Бастауыш мектеп оқушыларында көркемдік-эстетикалық тәрбиені қалыптастырудың теориялық негіздері

Эстетикалық тәрбие өмірге деген көзқарас белсенділігінің тууына әсерін тигізетіні қабылдаудың, қиялдаудың, естің қалыптасуына және ынтаның, сезімнің, бейімділік пен қабілеттің дамуына бағытталған.
Эстетикалық тәрбие – күрделі процесс. Сондықтан біз кейде "балаларды эмоциялы қабылдауға үйрету", "рахаттана білу", "сүю және ұмтылу", "қабілеттілік көрсету" деген сияқты тұжырымды сөздерді жадымызда ұстаймыз да оның қалай көрініс беретінін нақтылап отырамыз.
Эстетикалық тәрбие жалпы педагогикалық процестен оқшауланып алынбайды. Бала өмірінің көп жақтарына бойлай енумен бірге ол балалардың адамгершілік, ақыл-ой дене дамуымен тығыз байланысты және олардың іс-әрекетін ұйымдастырудың негізгі формаларында, ойын сабақ, тұрмыс, еңбек, мерекелер және көңіл көтерулер үстінде жүзеге асырылады. Эстетикалық қылықтардың табиғи үйлесімділігі еңбекке қоғамдық өмірге деген қарым-қатынаста әсіресе көрнекі байқалады.
Эстетикалық білімнің негізі – оқу пәндері. Бастауыш сынып оқушылары әр түрлі пәндерді оқудың нәтижесіне табиғаттың, еңбектің сұлулығын және адам іс-әрекетінің әдемілігін бағалай білуді түсінеді. Олар әдемі жазуға мәнерлеп оқуға және айтуға үйретеді. Ал бұл мәдениетті сөйлеуге, көркемдік танымын қалыптастыруға қиялын дамытуға игі әсер етеді.
        
        Мазмұны
Кіріспе
І тарау. Бастауыш мектеп оқушыларында көркемдік-эстетикалық тәрбиені
қалыптастырудың ... ... ... ... ... ... ... эстетикалық тәрбие беру
мәселелері.
2. Кіші мектеп ... ... ... ... ... ... ... қалыптастырудың ерекшеліктері.
ІІ тарау. Бастауыш мектеп оқушыларына бейнелеу өнері арқылы көркемдік-
эстетикалық тәрбие берудің әдістемелік ... ... ... пәні – ... ... эстетикалық тәрбие беру
көздерінің бірі.
2.2. Бастауыш мектеп оқушыларына бейнелеу өнері ... ... ... ... Сабақ жоспарларының үлгілері
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Қосымша
Кіріспе
Қазіргі кезедегі өмір тәртібі, адамдардың еңбектік, қоғамдық қарым-
қатынастары, айнала қоршаған ... ... ... ... ... ... Ол әр түрлі халықтардың творчествосымен, сурет және ... ... және ... ... ... спектаклдерімен,
мультфильмдерімен және басқалармен таныса отырып, өнер дүниесіне енеді.
Совет ...... ... ... ... ... – Д.Шостакович, С.Прокофьев, АН.Александров,
Д.Кобалевский, ... ... ... ...... ... А.Каневский, Е.Чарушин балаларға арналған
көптеген тамаша шығармалар тудырды.
Эстетикалық тәрбие педагогиканың оқшауланған саласы емес, оның барлық
жақтарымен өзара ... және дене ... ... ... моральдік пәктік және өмір мен
өнерге деген белсенді қарым-қатынас адамгершілік жағынан жетілуі ... ... ... ... ... ... тұлғалы, жан-жақты дамыған
адамның жеке басын сипаттайды.
Сәбилік шақтағы көркем ... ... және есте ұзақ ... кейде
бүкіл өмір бойына сақталады. Баланың көркемдік дамуының ойдағыдай болуы
үшін педагог оның ... сай ... ... мен ... ... ... мен ... пайдалану қажет.
Эстетикалық тәрбие заманамен ... ... ... ... ... ... ... игеру өмірмен етене болуды,
қоршаған дүниені, ... ... ... ортаны жасампаздықпен
өзгертуге талпынтады.
Сондықтан тақырыптың өзгешелігі, қажеттілігі жұмыстың зерттеу ... ... ... ... ... ... бейнелеу өнері арқылы эстетикалық
тәрбие беру.
Зерттеудің міндеттері:
- Бастауыш сынып оқушыларының эстетикалық ... ... ... ... ... педагогикалық, психологиялық әдебиеттерді
талдау, мазмұнын, мәнін ашу;
- Оқушының өмірге, қоғамға ... ... ...... жайлы түсінік беру және эстетикалық ... ... ... ... ... объектісі: 2-сыныпта бейнелеу өнері ... ... ... ... ... ... 2-сынып бейнелеу өнері.
Зерттеу әдістері: Теориялық, ғылыми-әдістемелік әдебиеттермен, ... ... және ... ... көрген ғылыми еңбектерді
жинақтау, сұрыптау, ... ... ... ... ... нәтижесін
көрсету.
Диплом жұмысы: кіріспеден, екі бөлім, қортынды және пайдаланған әдебиеттер
тізімінен, қосымшадан тұрады.
І ... ... ... ... ... ... ... негіздері.
1. Бастауыш мектепте оқушыларға білім берудегі эстетикалық тәрбие ... ... ... ... ... ... ... әсерін
тигізетіні қабылдаудың, қиялдаудың, естің қалыптасуына және ынтаның,
сезімнің, бейімділік пен ... ... ... тәрбие – күрделі процесс. Сондықтан біз кейде "балаларды
эмоциялы қабылдауға үйрету", ... ... "сүю және ... ... деген сияқты тұжырымды сөздерді жадымызда ұстаймыз
да оның қалай көрініс беретінін нақтылап отырамыз.
Эстетикалық ... ... ... ... оқшауланып
алынбайды. Бала өмірінің көп жақтарына бойлай енумен бірге ол балалардың
адамгершілік, ... дене ... ... ... және олардың іс-
әрекетін ұйымдастырудың негізгі формаларында, ойын сабақ, тұрмыс, еңбек,
мерекелер және ... ... ... ... асырылады. Эстетикалық
қылықтардың табиғи үйлесімділігі еңбекке ... ... ... ... ... ... байқалады.
Эстетикалық білімнің негізі – оқу пәндері. Бастауыш ... ... ... ... ... нәтижесіне табиғаттың, еңбектің сұлулығын және
адам іс-әрекетінің әдемілігін бағалай білуді түсінеді. Олар ... ... ... және ... ... Ал бұл мәдениетті сөйлеуге, көркемдік
танымын қалыптастыруға қиялын дамытуға игі әсер етеді.
Эстетикалық тәрбиеде халық ауыз әдебиетінің ... өте зор. ... ... ... өмір тәжірибесін қамти отырып жас ұрпақ санасын,
әсемдік ... ... ... ... тәрбиенің күрделі мәселелерін айқындауда біз халықтың
жинақтаған педагогикалық білімі мен тәрбие тәжірибесіне сүйенуіміз керек.
Жеке оқушының ... ... мен ішкі ... ... жатуы
эстетикалық сұлулықтың белгісі. А.П.Чеховтың сөзімен айтқанда: бет, киім,
жан, ой - бәрі сұлу болу керек.
Сонымен ... ... ... ... ... сезімін,
мәдениетін, білімін көтерудің басты сүйеніші ... мен ... ... үлгі ... ... ... ... мазмұнын, формаларын
және әдістерін жетілдірудің жолдарын іздестіріп іске асырады.
Эстетикалық тәрбиенің жеке ... ... ... ... ... ... негізделеді. Өнер және өмірдегі әсемділікті түсінуді
үйрену үшін ... ... ... көру мен есту түйсіктерін
жинақтаудың ұзақ жолынан өту қажет. ... және ... ... бір ... даму ... ... осы ... өзіндік ерекшелігін – эстетикалық
тәрбиенің тәрбиелеудің басқа жақтарымен тығыз бірлікте ... ... адам ... ... ... қалыптасуының динамикасын
ашып көрсетеді.
Эстетикалық тәрбие заманамен тығыз байланысты, ... ... ... ... ... ... ... етене болуды,
қоршаған дүниені, ... ... ... ... жасампаздықпен
өзгертуге талпынады.
Эмоция, қиял сезінуге жанасты шешілмеген проблемалар әлі де ... ... ... ... ... дүние өзіндік реакцияның
материалдық негізі болуы сөзсіз. Әр баланың қабілеттерінің ... ... ... анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктері бар. Орыс
педагогтары өз ... ... ... нерв ... ... ... сүйене отырып, табиғи қасиеттердің бағытталған қалыптасу
мүмкіндігін қолдайды.
Дүниежүзілік педагогикада осы проблема жөнінде пікір таластары ... ... ... ... мен ... ... ... стандарттық дамуға қайшы келеді деп есептеді.
Баланың жеке тәжірибесі өз заңы бойынша ... ... ... ... қалыптасатын сияқты. Әрине тікелей әсер ету барлық балаларды
біркелкі дамытады деп ... ... ... ... жеке ... даралығы әр балаға өз қабілеттелегін неғұрлым
толық жүзеге асыруға мүмкіндік ... ... ... көрінеді. Алайда
егер барлық балалар үшін жақсы жағдай жасаса онда, олардың әрқайсысы әлі
келерлік эстетикалық іс-әрекет тәжірибесін ... ... ... педагогика, технология, физиология қайраткерлері де С.Шацкий,
П.Блонский, Е.Аркин, ... ... ... ... жаңа ... ... ... және творчестволық ізденулерунің
бетін ашты.
Бұрынғы педагогикалық теориялардың негізсіздігі дәлелденді. Бірақ
тәрбиенің нақты формаларында, әсіресе көркем ... ... ... ... ... өту оңай ... жоқ. ... айтқанда, баланың
эстетикалық әсерленуі басқарылатын және ... ... ... ... қиын ... ... мен озат ... қорыту негізінде мектептегі балаларға
эстетикалық тәрбие беру жүйесі ... ... ... ... ... дүниеге келген алғашқы айларынан жеті жастан ... ... дене ... ... көрсетуге, бала әрекетін ойын кезінде және
сабақта, тұрмыста, еңбекте, әр түрлі қабілеттері байқала бастады.
Педагогика ... ... ... және өнердегі әсемдікті
қабылдау, сезіну, түйсіну қабілеттерін дамыту ретінде әсемдің заңы бойынша
қоршаған дүниені жасандыруға өзі ... ... ... ... және творчестволық қабілеттерді дамыту ретінде анықтап береді.
Баланы қарым-қатынастағы жақсылық пен ... ... ... ... ... ... ... қабылдауға үйрету дегеніміз –
оның жанын жақсартып, тазартып, мазмұндандыра түсу деген сөз.
Психологтар мен ... ... ... ... ... ... ақыл-ой және эстетикалық іс-әрекетінің, адамгершілік
ерік қасиеттерінің деңгейі неғұрлым жоғарыланғанын ... Бұл ... – ақ ... ... ... ... ... қызметі жалпы методикалық
ізденістермен шектелмеген, мамандар жасады. ... өнер ... және ... жұмыс жүргізу тәжірибесі бар адамдар еді: Г.Гошаль,
В.Шацкая, М.Гумер, Н.Преображенский, Н.Даламонова және басқалар.
Бала бармақтайынан-ақ айналадғы әсемдікке әсерлене ... ... ... ... ... бері ... онда оның талғамы да жоғары
болып қалыптасады. Сезіну, түйсіну, ... ... ... процестер арқылы оның дарыны дамып жетіледі.
Әсіресе, баланың табиғатқа қызыға құштарлануын қуаттап, эстетикалық
бағдар бере білсек бала ... ... ... ... ... жете ... ... инженер-жаман инженер, қиялдауды білмейтін
конструктор, ... ... ... ... және ... түсінбейтін ғалым дүниеден бос қалған адам. Сен кім ... ... ... ... бай ... ... сен ... көруге және оған сүйсіне
білуге тиіссің".
Әдемілікті сезіне жасай білуге – адам өмірін маңызды, бай және ... ... ... музыканы, сурет, көркемөнер, шығармаларын оқып
шығуға, естуге, көруге қол жетті, апталар, ... ... бойы ... ... тұрмыста адамдар арасындағы қарым-қатынасқа
тырысу – зор ... ... ... ... тән ... еңбектің
әдемілігін түсіну. Асқан сұлулық тек қана ләззаттындырып, қуантып, әбден
шаттындырып ... Ол ... ... ... арттырады және оны
жоғарғы сезім мен ойларға және зор іске ... ... ... мен ... ... поэзияның әсерлігі табиғаттың сұлудығы адам
мінезі мен ісәнәң әдемілігі кімнің ... ... ... ... ... ... сезімі бар, кім көп оқиды, ... ... ...... ... ... ... балалық кезден бастап әдемілікті сезіне, түсіне және бағалай
білуі дамиды. "Әрбір адамның болашағы көп жағдайда ... ... ... ... Бұл ... ең ... және жандандыратын сусын
бар табақ. Балалық шақтың елестері, сондай-ақ оқу ... ... ... ... ... ол осы таза және жарқын күндер жөніндегі есте
қалғандар - ұмытылмайтын барлық нәрселер сақталатын қойма сияқты", - ... ... о ... деген кітабында асқан орыс мүсіншісі С.Т.Коненков.
Өзінің балалық шағы ... ... ... "Мен ... ... ... ... егер бала кезде музыканы сүймесем", деп атап айтады.
Баланың алғашқы кездестіретін адамы – оның ... Оның ... ... ... ... жарқын сезімі, сыртқы ұқыптылығы мен жинақтылығы,
оның бесік жыры адам сұлулығының ұмтылмайтын әсері қалдырады.
Әрбір ... ... тән ... қалыптастыру мен дербес
ерекшеліктерін дамытады, жан-жақты және үйлесімді тәрбиелеу дейді. ... ... ғана ... жасап қана қоймай, ол үшін даму дәрежесіне
сүйенеді. Тәрбиенің міндеті "ең таяу даму ... ... оның ... даму ... ... қамтамасыз ету. Балалардың жеке
ерекшеліктерін типтік ... ... ... жете ... ... ... іс жүзінде іске асыру мүмкін емес.
Қазіргі педагогикалық және психологиялық зерттеулерде, эстетикалық
білім беру мен оны ... ... ... ... әрекетті
басымдықта игере отырып, тек соның негізінде ғана ғылыми білімдер жүйесін
меңгеруі деп ... ... ... ... ... ... оқыту, өмірдің өзі ... ... ... және ... ... тиіс те. ... мәселеге шыдап,
бүгінгі интеллектуалды оқушының көзімен қарасақ, олардың ... ... ... ... ... ... ... тілектеріне жауап табады, нәр алады, ... мен ... ... өмір мен ... ... үндесу үлгісін
тауып, тағылым сабақ алады.
"Баланы жан-жақты етіп тәрбиелеу үшін оны жан-жақты білу ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттің
психологиялық, эстетикалық талғамын тығыз қарым - қатынасты ... ... ... ... ... ... ... бірі
эстетикалық тәрбие, мектептің эксперимент жұмысының ... ... ... ... ... ... ... Кіші мектеп жасындағы балаларда бейнелеу өнерін оқыту арқылы
эстетикалық тәрбиені ... ... ... ... ... ... көп ... аударуда.
Соның ішінде эстетикалық тәрбие оқушылардың ... ... ... ... ... ... себепкер болады. Балалар
эстетикалық тәрбие процесніде табиғат пен ... ... ғана ... ... қылықтарындағы, өзара қарым-қатынастардағы әсемдікті ұғына
білуге үйренеді. ... ... адам ... үлкен рол атқарады.
Әсемдікті ... ... ... білу ... рухани өмірін байытады.
Эстетикалық көзқарасты дамыту, тәрбиелеу күн санап ... ... ... Сонымен қатар эстетикалық көзқарас адамның шындыққа қатынасын
бейнелейді. Эстетикалық тәрбиенің барысында оқушының ... ... ... ... ... ... ... бірге балаға
эстетикалық тәрбиенің берері мол. Оқушы қоғамды, үйде, мектепте өзін-өзі
ұстауға эстетикаға ... ... ... жаңа бір ... ... ... өзін ... сезінеді, өмірге деген көзқарасы өзгереді.
Бастауыш мектептің қойған басты мақсаты балаларға эстетикалық тәрбие
беру. ... ... ... ... өсуіне әрбір педагог үлес қосқаны
абзал. ... ... ... тәрбиелеу әсемдік сана мен
талғамды, оны қабылдау және бағалау қабілетін ... ... ... асырылады. Сонымен қатар бастауыш сынып оқушыларына эстетикалық тәрбие
беру ... ... ... ... жолында көптеген
шаралар қолданып, оқушыларды эстетикалық талғамға тәрбиелеу ... ... ... да бір адам ... ... бұрын бір міндетті
көздейді. Болашақ педагогтың міндеті жас өскелең ... ... ... бар ұрпақ тәрбиелеу. Бастауыш сыныпта эстетикалық
білімнің негізі – оқу пәндері.
Бастауыш сынып оқушылары әр ... ... ... ... ... ... және адам іс-әрекетінің әдемілігін бағалай
білуді, практика жүзінде мұғалім ... ... ... ... ... жастарға эстетикалық тәрбие беру барысында сабақты қызықты
өтікізуге міндетті. Оқушы қоғамда, үйде, мектепте өзін-өзі қалай ... ... ... толы ... өсуіне мұғалім әсер ... ... ... ... көптеген әдіс-тәсілдер
қолдануға болады. Бұл әдістердің арқасында сабақ қызықты болып ... ... ... ... ... ... ... береді.
Эстетикалық тәрбие тек мектепте ғана емес үйде, қандай да бір ... ... жан бар ... ... керек. Өйткені эстетикасыз адам болашығы жоқ.
Эстетикалық көзқарасы, ... ... жоқ адам ... ... ... Ал оған ... яғни ... тікелей әсері бар. Бала
психикасы мектепке жаңа келісімен ояна бастайды. Ал оған тек ... ең ... ... ... ... тән сұлулығына, сезіміне әсер етеді.
Бұдан кіші мектеп жасындағы бала психикасының эстетикалық талғамы ... ... ... әдісті практикада жүзеге асыру үшін ең алғаш
бағыт-бағдар беретін біз болашақ мұғалімдер.
Эстетикалық ... ... ... ... ... ... талғамға толы азаматының ең басты қадамы осы
кіші мектеп жасында қалыптасады. Тәрбие ... ... ... ... ... ілгері дамуы мүмкін емес, сондықтан ... ... ... категория", - деп дәлелдеген. Тәрбие қоғамның пайда болуымен бірге
пайда болды, онсыз қоғам жоқ, ол өмір ... ... ... ... ... ... эстетикалық тәрбиенің алатын орны зор.
Адамдардың эстетикалық сезімдері олардың өмірінде зор рөл атқарады.
Әсемдікті ... ... ... білу ... ... ... ... етеді, оған ең жоғары рухани ләззаттануға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... жан-жақты дамытуға ұмтыламыз,
сондықтан әр ... ... ... көркемдікті, әсем нәрсені сүйетіндей
етіп дамытуымыз керек. Адамның әсемдікті, жексұрындықты, сәулеттілікті ... ... пен ... ... ... оның ... тәртібі
мен мінез-құлқы айқындалады. Осыдан келіп адамның әсемдікке ... мен ... ... керек екендігі шығады.
Қазіргі кезде эстетикалық көзқарасты тәрбиелеу – тәрбие ... ... күн ... өсіруді талап ететін мәселесі. Біздің қоғам адамына
тек қана өнер де емес, еңбек, қоғамдық қатынастар, қоршаған орта, ... ... да ... ... ықпал етеді. Эстетикалық көзқарастар
адамның шындыққа қатынасын анықтайды.
Балаларға қазіргі таңда эстетикалық тәрбие беру ... ... ... ... ... Адам ... ... көзқарас
әрдайым қуатты рухани күш ретінде ... ... ... ... ... ... ... тән нәрсен. Ол әрдайым ... ... бар ... - ... ... еліктіреді.
Балалардың өз еңбек іс-әрекеті ... және ... ... үшін ... ... тамаша нәрсені қабылдау деңгейіне жеткені ... ... ... ... да ... ашылады.
Еңбек әсемдігін қабылдауды үйретіп, қоғамдық іс-әрекет әсемдігіне
сезімталдығын тәрбиелеп, мұғалім балалардың еңбек ... ... ... ... көзқарасты тәрбиелеудің экономикалық мәселелерге,
әрі тікелей, әрі жанама қатынасы бар. Бұл біздің қоғамдағы ... ... ... ... және ... ... қанағаттандыруға
бағытталғандығынан туындайды. Өндірілген товарлар сапасының әсемдігі
тұтынылу жағына ... әсер ... ... өзі әр баланың білім алуында
белгілі дәрежеде ... ... ... ... ... ... шоғырланған адамдардың шындыққа эстетикалық қарым-қатынасы
қоғамдық идеяларды алға алып баруымыздың ... сол ... сана өте ... ету жүзеге асады.
Сонымен, оқушылардың эстетикалық көзқарасын тәрбиелеуі дамыған әсемдік
сана мен талғамда, оны ... және ... ... ... ... ұйымдастырылған процесі.
Эстетикалық көзқарасты тәрбиелеу оқушыларды жан-жақты және үйлесімді
дамытудың жалпы жүйесіндегі ең алдымен өзіне тән қызмет ... Ол ... ... ... ... ... ... оны оқушының
әсемдікке көзқарысының дамуы, білім алуы, қалыптасу құралына айналдырады.
Кең ... ... ... мазмұнын сөз өнерін, ақыл-ой
еңбегін, ... ... ... көркем, сөз сұлулығын бөліп
қарайды. Еңбек іс-әрекеттерінде еңбек мақсаттары және ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық
мұраттардағы , дамуындағы оның ынтасы мен тәртібіндегі ... баса ... ... ... ... ... ... көрінетін әлем,
музыкада адам жасаған дыбыс үйлесімділігінің сұлулықтары ашылады.
Дене тәрбиесі мәдениеті мен және гигиена негіздері ... бала ... тән жән жан ... ... тәрбиелеудің оқушыны жан-жақты және үйле сімді дамытудың
жалпы жүйесіндегі жанама қыземті де ... адам үшін зор ... күші бола ... сонымен бірге
оның іс-әркетінің белсенді жэәне тиімі деп ... де ... ... ... , оның жан-дүниесінің байлағы, шешендігі оны ... ... ... ... ... ашық көрініс берген еңбек
әсемдігі, ол еңбегі тартымды ... және ... ... процесін
жеңілдетеді.
Ерлік пен шын азаматтық әсемдігі адамдарды қоғамдық тәртіп және ... ... ... ... көзқарасын тәрбиелеу әсемдіктің қасиеттері бар әр
түрлі өмір мен қатынастар және әсерлер ықпалы мен жүзеге ... ... ... ... ... ... ... дамиды. Оған
себеп болатын нәрсе оқу, қоғамдық және ... ... жаңа ... ... ... ... құралы - өнер. Ол шындықты
көркем, сезімді қабылданылатын бейнелер арқылы бере отырып және ... адам ... мен ... әсер ... оның ... ... ... Педагогикада эстетикалық көзқарасты тәрбиелеу тәрбиенің басқа
салаларымен тығыз байланысы қаралады.
Балалардың ... ... ... ... ... ... асыру мүмкін емес. Балаларды эстетикалық белсенділікке тәрбиелей
отырып, оларды ... ... ... қайырымды көрермен, сезімтал
тыңдаушы болуға үйрету керек.
Балалар әдебиетті оқуға, кинофильмдерді , ... ... ... ... өте ... ... Әр ... әдеби, музыкалық
шығамлардағы іс-әрекеттің оқиға желісін дұрыс түсіну үшін ... ... ... ... беру ... ... міндеті.
Баланың эстетикалық мәдентеті және белсенділігі тұтас ... ... ... оның ... ... демалысы эстетикалық
бағытта тиімді ұйымдастырылса, ол өз өміріне әдемілік элементтерін енгізе
алады.
Эстетикалық тәрбиенің ... ... - өнер және ... ... ... ... және ... дамыту. Осған орай, мектепте
оқушылардың ықтимал мүмкіндіктерін және қабілетін барынша ашу керек.
Эстетикалық тәрбиенің ... ... ... және ... Ола ... ... роль атқарады. Әдебиет пен өнер адамдарды қуанышқа
бөлейді, жігірлендіреді. Олардың ... ... ... игі әсер ... және ... адам ... белгілі көзқарастарды әр түрлі құралдар
арқылы (әдебиетте проза, кескіндемеде – жанр, баталия, пейзеж, ... ... ... ... ... ән енгізіледі).
Белгігі орыс суретшілері П.А.Федотовтың, В.Г.Перовтың, И.С.Репиннің,
В.В.Верещогиннің, И.И.Шишкиннің, И.Н.Левитонның және ... ... ... ... ... ... өнері адамдардың тәрбиесіне күшті ықпал етеді.
М.Горький, Н.А.Островский, А.А.Фадеев, М.А.Шолохов, ... ...... адам ... бақытты және
бостандығы үшін күрескерлердің бейнелері жастарды ұлы ... ... ... ... және ... шындықты игерудің және танудың
құралы. Өнер мен әдебиет шындықты және ... ... ... ... ... табылады.
Басатауыш мектеп оқу тәрбие процесінде оқушыларға эстетикалық тәрбие
беру барысында іскерлік пен ... ... ... ... ... ... ... Табиғат
адамды қуанышқа бөлейді, сезімін дамытады, эстетикалық түсінігін байытады.
Адам табиғатты бақылаушы ғана ... ол ... ... ... ... ... өзінің күшін, қабілетін адамдар бағыты
үшін табиғатқа өзгеріс жасауға жұмсалуы керек. Мысалы, қала мен ... ... ... бақ және ... ... мәдениет және демалыс
орындарын әшекелейлеу – бұл зор эстетикалық қамқорлық.
Бейнелеу өнері сабағында оқушылдың эстетикалық түсініктері, олардың
еңбекке ... ... ... ... ... ... екенін көрсетеді. Мәселені, өзі шешу мүмкіндігі болғанда ғана
оның әрі мінез-құлықтық, әрі ... ... жай ... ... ... ... ... жай табуы, эстетикалық сезімі бала
үшін көпжағдайда бір нәрсе.
Оқушылардың оқу еңбегінде талғампаздық қатынасын дамыту, оның ... ... дем ... ретінде пайдалану үшін балалардың ... ... ... ... ... және ... әсер алуды
қамтамасыз ететін еңбектің нәтижесіне жетуіне көмектесу қажет. Бақылау
және балалар мен ... ... ... өте әсем зат ... келетінін
көрсетеді. Бала өзі жасаған затты ең тәуірлердің ... ... ... Мұндай жағдайда мұғалім оқушылар жұмыстарына ... ... ... ... ... ... орындалатын қоғамдық пайдалы еңбек әсемдік жағынан
қатты ... ... ... аула ... жер ... ... ... сынықтарымен, қағаз қалдықтарын жинау, кітап түптеу, сынып
бөлмесін тазарту, безендіру т.б. ұнайды. Оларды жақсы жұмыс үшін ... озып ... әсер алу да ... Осы ... ... ... ... тәрбие өзара қабысып бірін-бірі толықтырады.
Көп жағдайда оқушылар тәртіпінің дұрыстығына сыртқы, кейде үстірт
беліглер арқылы баға ... ... ... ... ... ... ... тәртібі мен іс-әрекеті, қоғамдық өмір ... ... ... Бұл ... әдебиеттің, олардың оқушылар есінде
ұзақ сақталатын кейіпкерлерінің бейнелері үлкен орын алады.
Бастауыш сынып оқушыларының ... ... және ... ... білу оқушылар өмірін ... ... ... ... ... ... өнері сабағында эстетикалық тәрбиесі оқу және
сыныптан тыс ... ... іске ... ... ... – оқу ... Бастауыш сыеып оқушылары
әр түрлі пәндерді оқудың нәтижесінде табиғаттың, ... ... ... ... ... ... ... түсінеді. Олар әдемі жазуға,
мәнерлеп оқуға және айтуға үйренеді. Ал бұл мәдениетті сөйлеуге, ... ... ... ... игі әсер етеді.
Бейнелеу өнері сабақтарында оқушылардың тілін дамыта отырып, ... ... ... ... әсер ... ... ... беруді, қиялына
жаңа белгілерді жасауға үйретеді. Көркемдікті сезінуге талғамы пайда болып,
олардың рухани күші дамиды.
Музыка сабақтары өте ... ... ... музыка мұраттарын
қалыптастырып, бала тәртәбіне ықпал етеді. Музыканы тыңдау, ән салу ... ... мәні бар, ... көтеріңкі көңіл, ержүректік
сезімдерден ортақ әсер алу ... ... ... ... ... ... ... саналы тәртіп пен мінез-құлықтық тәрбиені күшейту
үшін музыка пәні бағдарламасында халық әндерін игеруге үлкен мән берілген.
Музыка пәнінің ... ән салу және ... ... ... ... негізінде оқушылардың есту қабілетін дамытуды көздейді.
Бастауыш мектеп мұғалімі музыка сабағын өзі жүргізетіндей даярлығы ... ... ... ... ... ... ол пәнді жүргізушмен
тығыз байланысты, басқа ... ... тыс ... музыканың адам
өміріндегі алатын орны туралы ... ... ... ... ... да балалардың эстетикалық ... ... мол. ... ... ... ... сәулет
өнерлері құралдарымен өмір, табиғат және қоғам әсемдігі өрнектеледі.
Бейнелеу ... ... ... үшін ... шақырады, адамдар мұратына,
күнделікті өмірдегі тәртібіне үлкен ықпал жасайды.
Бейнелеу әсемдікті түсіну мен ... ... ... ... бейнелеу
өнері құралдарымен шамасына сай беру, сызықтық сурет салу сауатын ... ... ... ... сызықтық суреттерде әсемдікті жасау қабілеті,
олардың өзіндік іс-әрекеті бейнелеу өнерін тану барысында ... ... ... өз ... ... ... ... тапсырмамен үйлестіреді.
Жеке адамның жалпы мәдениеті үйелменде, ... ... ... Сондықтан күнделікті өмірдегі оқушының жеке басының эстетикасына
ерекше көңіл аудару мұғалімдер мен ата-аналар алдындағы кезек күттірмейтін
басты мәселелердің бірі ... ... ... ... ... және ... басқа
адамдармен қатынас жасау эстетикалық тәрбиенің іргетасы. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... әсер етеді. А.С.Макаренконың айтуы бойынша адамдармен жылы
шырайлы қарым-қатынас, көршілерге қайырымды, сенімді дос және ... ... ... бәрі моральдық эстетиканың басты салалары.
Әрбір үйелмен өз үйіне жайлы ... ... ... Әр ... ... өз орында әдемі, ыңғайлы тұруын ойластырады.
Жұмыс істейтін және демалатын бөлемелерді өте ... ... ... балаларды үй ішінде өзінің жеке заттарын, нәрселерін
ретке ... ... ... үйді жинауға, тазалықты сақтауға үйретеді.
Оқушылардың үй ... ... ... ... қатыстарып отыруы
керек.
Адамның сыртқы көрінісі, ... ... оның ... ... Киім ... сән ... ... өмір талабына
сәйкес болуды қажет етеді. Ескірген сән бойынша киіну ... ... оның ... ... ... ... пайдалану – бұл әдемілікті
сезу, өмірге, адамның бейнесіне сергітуші жаңалықтар енгізу.
Артық сәндену, түрлі формаларға, ... ... ... ... ... сұлулықтың өлшемін есепке алу керек.
Манера, жест дене қимылы – бұл әрбір адамның өзін ... білу ... дене ... ... ұғымды білдіреді.
Жеке адамның сыртқы мәдениеті мен ішкі ... ... ... ... ... А.П.Чеховтың сөзімен айтқанда ... ... жан ... ойы бәрі сұлу болу ... ... жастардың эстетикалық танымын, сезімін, мәдениетін,
білімін көтеруге ең басты сүйеніш мұғалімдер мен ... ... ... ... ... және ... ... Руссо
дене қимылын бір қалыптылықта ұстауға, мейірімді дауыспен сөйдеуге, өзін
ұстай ... ... пен ... ...... ... үшін ... эстетикалық тәрбие жұмысының мазмұнын,
формаларын және ... ... ... ... іске асырады.
Эстетикалық тәрбиенің қалыптасуы мен ... ... сан ... ... ... және ... тығыз
байланысты екені мәлім.
Басқа халықтар сияқты қазақ ... да ... ... ... ... және географиялық тұрмыс-тіршілік жағдайлары, көшпелі
тұрмыс-салт, саяси және ... ... ... ... кең
сауда байланыстарының болмауы қазақтардың материалдық, рухани мәдениетіне,
тұрмысы мен діни көзқарасына өз әсерін ... ... тән ... ... ... ... ... мақал-
мәтелдерді, жыр-дастандары, әдет-ғұрыптарды, ұлттық салт-сана мен тәрбиенің
халықтық дәстүрлерін өмірге әкелді.
Өз тіршілігінің сан ғасырлық тарихының ішінде ... ... ... тән эмпиризмдік (сезімдік қабылдау) тәрбиесін, тәжірибесін өскелең
ұрпаққа ... ... ... ... ... мен ... ... бұқараның жасампаз,творчествалық тәжірибесі, азды-көпті
орнықты қағидалар, қоғамдық мінез-құлық ... мен ... ... тарихи, географиялық
жағдайларының, халықтың көшпелі өмір салтының ... ... ... ұрпақты үйретуге және ... атап ... ... ... деген өзіне тән ерекше талаптары қалыптасты.
Тарихи, этнографиялық материалдар мен халықтың ... ... осы ... ... ... ... ... және
қазақ жанұясындағы тәрбиенің халықтық дәстүрлерін талдау, балаларды
еңбекке, ән-күйге, өлең-жырға, халықтың ... өнер ... ... бстан баулитытын аңғартады.
Халық педагогикасында жанұя ішіндегі қатынастардың өзіндік ерекшелігі
ретінде, ... ... ... ... ... белгілі бір
дәрежеде өктемдік орын алады. Ата-аналарды, ... ... ... құрметтейтін ұлттық әдет-ғұрыптар мен дәстүрлер
үлкендердің беделін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... халық педагогикасының негізін қалады.
Қазақтың халақ педагогикасында эстетикалық тәрбие ... ... жеке ... жақсы істерін үлгі ету, тәрбиеге "ұят, намыс, ар", -
ұғымдарын кең пайдалана отырып сендіру, үйрету, ... ... ... ... ... мен ... асырылып отырды.
Балаларды ерте бастан еңбекке, мысалы алуан түрлі өнер бұйымдарын
жасауға тарту, ... жас ... ... отырып ой-өрісіне
шеберлігі мен дағдысына талапты күшейту қазақ халқы педагогикасының өскелең
ұрпаққа ... ... беру ... ... ... айналды.
Балаларды еңбекке тәрбиелей отырып, ата-аналар оларды тек өзі үшін
ғана емес, жалпы игілік үшін еңбек етуге, еңбекке құрметпен ... ... ... ... ... ... түсіне білуге
үйретті. Сонымен бірге, еңбекке бұлай араластыру көркемдік және ... ... ... ерте ... ... ... ... мұрасына қамқор көзқарасты қалыптастыруға жәрдемдеседі.
Қазақ халықының педагогикасында және ... мен ... ... берудің күнделікті практикасында педагогикалық ықпал етудің толып
жатқан тәсілдері бейнелеу өнері сабағында қолданылады.
Эстетикалық тәрбие адам өмірінде ... роль ... ... көре,
түсіне, жасай білу адамның ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу күн санап өсіруді талап ететін мәселе.
Эстетикалық көзқарастар адамның шындыққа қатынасын анықтайды.
Оқушылардың эстетикалық ... ... ... әсемдік сана мен
талғамды, оны қабылдау және бағалау қабілетін қалыптастырады. Сонымен қатар
эстетикалық көзқарасты тәрбиелеудің негізгі құралы ... ... ... ... ... ... тәрбиенің басқа салаларымен
тығыз байланысты.
Эстетикалық ... ... тән ... бар. Олардың бірі –
эстетикалық сезімді және эстетикалық қабылдауды тәрбиелеу. ... ... оқу және ... тыс ... ... іске
асырылады. Эстетикалық білімнің негізі – оқу пәндері . ... ... ... ... ... ... сұлулығын оқу арқылы бағалай
білуді түсінеді. Эстетика - әдемілік, сұлулық ... ... ... ... ... бейнелеу өнері арқылы көркемдік-
эстетикалық тәрбие берудің әдістемелік негіздері.
2.1. ... ... пәні – ... ... ... ... ... бірі.
Эстетикалық тәрбие әдісінің негізіне оқушы мен ... ... ... ... іс-әрекетке деген творчествалық қабілеттерді,
әлеуметтік, табиғи, затты ортаға ... ... ... ... ... ... ... құыбылыстарын эстетикалық қабылдау әрқашан да дара әрі таңдамалы.
Оның негізіне әсемдікке эмоция білдіру жатады. Оқушы ... ... ... ... ... адамдардың мейірбан сезіміне үн
қосады. Мұның өзінде ... ... ... ... ... маңызы зор.
Эстетикалық тәрбие әдістері тіпті алуан түрлі. Олар көп ... ... ... мен ... ... формалары мен іс-
әрекет түрлеріне, баланың жас мөлшеріне бағынышты. ... ... ... мен ... атқаратын ролі аз емес.
Эстетикалық информацияны оқушы көптеген каналдар бойынша (әлеуметтіе
орта, заттық дүние, табиғи құбылыстар, көркем шығармалар) ... ... ... ... фортепианолық пьесаның музыкалық-бейнелік құрылу
сюжетін тұтастай қабылдау өте маңызды.
Бұдан әрі педагог ... ... ... тыңдауға, заттың бояуы мен
формасын зер сала қарауға көмектесу үшін оның ... ... ... ... аударады. Мәселен, телевизиялық хабарды
көруде ересек адам балаға жеке ... ... ... ... ... ... ұсынады.
Кіші мектеп жасындағы оқушылар эстетикалық ... ... ... ... туындысымен музыкалық пьесаны, әнді, ертегіні
тыңдай, картиналарды көре ... ... ... ... ... ... ... тәрбиеші арқылы танысады) эстетикалық тәрбие
әдістері мен ... ... және ... деп ... ... ... бір талаптар қойылады.
Әдеби және музыкалық шығарманы орындау көркем мәнді, эмоциялы ... ... ... ... ... ... Сөйлесу әдісінде де оқушылар
картинаның , өлеңнің, әнннің мазмұнын немесе ... ... ... ... ... ... сәйкес жайды өз бастарынан кешіру
үшін де ... ... ... ... ... ұйымдастырылу формасына байланысты өзгеріп
отырады. Көркем сабақтарда ... дәл ... ... ... ... өздері табуын ұсынады т.б. Мәселен, өлең мен әндерді жаттап
үйрену оларды үлкендердің алдын ала орындауын, ... ... мен ... ... қасиеттері туралы әңгімелесуді, көрнекі құралдарды
пайдалануды, балалардың тексті ... рет ... т.б. ... етеді.
Көркем жапсыру сабақтарында балалардың өздері жеке ... ... ... ... ... ... ... жеке
детальдар жапсыруға мүмкіндік беретін тәсілдерге үйретіледі. Демек, үйрету
жеткілікті түрде тікелей өтеді. ... ... ... ... жетекшілігі жанама ықпалмен шектеледі, ол тек ... еске ... ... ... ... ... ... мәні балалардың жас мөлшеріне де
тәуелді. Кіші мектеп жасындағы балаларды әсемдік ... ... ... оның ... жапырақтардың күзде қандай болатындығына, бөлмеде
реттілік, тазалық болудың қандай тамаша екендігіне аударады.
Балалардың ... ... ...... ... ... дүниені активті "жасампаздықпен", бірақ олардың шама-шарқы
жететіндей етіп өзгерту міндеті ... ... пәні ... оқу материалдарын жүйелі, бірізді және
толық меңгеру ... ... ... ғылыми негізделген ... ... ... пәні ... ... ... ... әрбір сабақтың мазмұнына көңіл бөліп қана қоймай, сонымен қатар
оқу жылына толық сабақ жоспары жасалғаны жөн.
Бастауыш сыныптардағы ... ... салу ... ала ... кейін, көз алдына елестету арқылы сурет салудан тұрады.
Тақырыптық сурет салу үрдісінде балалардың ... ... ... ... ... сәуле түсіру, түстерді таба алу дағдыларымен
бекітіледі. Ең ... ... ... ... ... біліктілігі
қалыптасады. Мұғалім балалардың тақырып бойынша сурет салуда, тақырыпты
дұрыс таңдағанына ... ... ... ... ... өздерінің ойларының
құрылымдық, эмоциялық, көркемдік жағынан дұрыс немесе бұрыс ... ... ... ... ... ... ... ой-өрісін, оның қиялдауын
асыра бағалаудан да сақ болу қажет.
Ойлау үрдісінде сурет салушы заттар мен құбылыстардың жалпы заңдылық
байланыстарын байқайды, ой ... ... ... ... сезім
мен қабылдауға аталған байланыстар көрінбейді. Ойлаған затты көз ... ... ... ... ... салу ... ... жалпылау, абстракциялау, т.б. үрдістер
қатар жүріп жатады. Сонымен, бейнелеу өнері ойлаудың, ... ... ... қалыптастырады. Аталған қабілеттерді көз алдына
елестете білу мен біріктіру көркем ойлаудың негізін ... ... ... ... қасиетінің жоғалуына тек қана
өкіну керек. Егер адамда дер кезінде ойлау дамытылмаған, ... онда ... қағу ... ... ол бала маңызды жалпы адамдық
негізден құр ... - ... ... әр ... де ... ... жоғары болады. Оның
осындай болуына тек болмыс туралы әсерлер ғана ... ... ... ... әсер ... Эмоциялық бастауды дамытпай, адамға нағыз қажет
талғампаздықты, қиялдауды, көз алдына елестетуді, ... ... ... мүмкін емес.
Бұдан басқа "Көркемөнерсіз өскен баланың мүмкіншілігі шектеледі, ал
мүмкіншілік шектелуі ... ... ... әкеледі, "- дейді
Б.Т.Лихачев. Оның ... көз ... ... ... дамуына
тәуелді, яғни баланың қоршаған ... ... ... болып
саналады.
Қоршаған ортаға денен байқағыштықты, зеректілікті ... ... ... қабылдауға үйретеді. Бала сурет салуда
бейнелеу іс-әрекеті ... жас ... сай, ... ... өзінің
бейнелеу тәсілдерімен суреттеуге талпынатыны мәлім.
Бала қоршаған ортаға деген саналы ... ... ... ... ... әлеміне қатысты өз ойларын сөзбен не
болмаса сурет түрімен бейнелеуге ... ... өз ... ... ... ... әсемдігінің, пішіні мен ... ... ... бағалау қабілеттерін арттыруға
бағыштайтын тәсілдерді қолданғаны жөн.
Туған жердің әсемдігін көру, ... ... ... ашу, ... (графикалық, кескіндемелік) беру, әрбір қимылды мұғалімнің
тыңдатқан ... ... есту – ... ... ... берудің
негізгі мақсаты шығармашылықты қалыптастыру. Тек қана қоршаған табиғатты
қабылдау үрдісінде емес, сонымен қатар шығармашылық ... ... ... ... жатуы керек.
Сондай-ақ, мұғалім әуездік-қолданбалы өнермен таныстырса әдемілік,
әсемдік туралы ... ... ... ... ойын ... ... ... саласындағы балалардың алғашқы қадамы олардың
суретке түсіретін бұйымдарды эстетикалық қабылдауымен, ... ... ... салумен, графиканы эмоциялық түсінгіштігімен ... ... ... ... ... көркемделеді. Ол республика өмірінен көріністерді тақырыптық
құрылым арқылы көрсеткен кезде анық көрінеді.
Олар туған жерінің халық өнері, ... ... ... ... алғашқы білім алады. Бейнелеу өнері пәнінің мазмұндық ерекшеліктері
оның елестету, қиялдау, көру, кеңістікке, түске, ... ... ... ... бағытталуында.
Әрбір мұғалімнің алдына қойған мақсаты болады. Ал менің басты ... ... ... ... ... ... беру. Кіші мектеп жасындағы
балалардың эстетикалық көзқарасы үздіксіз дамуына әсер ету ... ... ... ... ... ... сыныптан тыс тәрбие
жұмыстарын жүргізу, бала сезіміне әсер ету, сабақты ... ... ... ... ... беру ... үнемі ізденіс үстінде болады. Ол белгілі
бір міндетті ... ... ... міндеті кіші мектеп жасындағы
бала бойында эстетикалық тәрбиені қалыптастыру. Сонымен қатар оқушыларға
сыныптан тыс оқу ... ... ... ... ... ... ... талғамына әсер етіп, оның ... ... ... ... ... ... ... өнердегі,
еңбектегі, өмірдегі ең жақсыны қабылдауға және одан ... ... ... оған болашақ ұрпақты жетелейтін біз болашақ ... ... ... ... ... ... ... өмірдегі, өнердегі
әдемілікті сезінуге мұғалімдер ... ... ... ... ... ... бала ... алғашқы қадам, бағыт-бағдар береді.
Мұғалімдер бала тәрбиелеуде көптеген педагогтардың пікіріне, әдісіне
жүгіне отырып ... ... ... тәрбиелеуде көптеген
келеңсіздіктерге кездеседі, сондықтан мұғалім оқушы тәрбиесіне көп ... жөн. ... өмір ... ... ... эстетика қажет.
Эстетикалық тәрбиесіз адам өмір сүре алмайды. ... ... тек ... ғана ... ... ... ... тыс жұмыста, көшеде
жүрсе де керек. Сол үшін біз мұғалімдер ... ... ... ... ... бір тиімді әдіске сүйене отырып жұмыс жүргізуіміз
керек. ... ғана біз ойы кең, ... ... ... зор, ... мол болашақ Қазақстан Республикасының эстетикалық тәрбиесі бар
өскелең ұрпақ ... ... ... ... ... зор рол ... көре, түсіне, жасай білу адамның рухани өмірін ... ... оған ең ... рухани ләззаттануға мүмкіндік береді. Біз
әр адамның адамгершілік тұлғалық мәнін ... ... ... әр баланың сезім нәзіктігін, көркемдікті, әсем нәрсені ... ... ... ... және ... ... ... пен оның
сапалы тәртібімен айқындалады. ... ... ... ... шынайы
көзқарасы мен мұраттары болуы керек екендігі шығады. Қазіргі ... ... ...... ... зейін салуды, күн санап
өсіруді талап ететін мәселелердің қоғам дамуына тек қана ... ... ... ... ... орта, тәртіп, тұрмыс, табиғаттың да
әсерлі жақтары ықпал етеді.
Эстетикалық көзқарастар адамның арақатынасын айқындайды. Адам өмірінде
эстетикалық көзқарас әрдайым ... ... ... ... ... балғын
бөбектің кезеңінен бастап ... ... тән ... Ол ... аса ... бар қатар-құрбыларына, ересектерге және
балалардың өз ... ... ... және ... ... оның
ұйымдастырылуы толысып, тамаша нәрсені қабылдау деңгейіне жеткені жөн.
Балада сонымен ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттер әсемдігіне
сезімталдығына тәрбиелеп, мұғалім балалардың ... ... дем ... ... ... экономикалық мәселелерге әрі
тікелей, әрі жаңаша мағынасы бар. Бұл ... ... ... ... ... рухани және материалдық қажеттіліктерін нығайтудағы
бағытталғандығынан туындайды. Әр ... ... ... ... ... ... ... болуын талап теді.
Өнерде шоғырланған адамдардың шындыққа эстетикалық қарым-қатынасы
қоғамдық ... алға алып ... ... сол арқылы санаға өте күшті
әсер етуі ... ... ... эстетикалық көзқарасы тәрбиелеу дамыған сана мен
талғамды, оны қабылдау және ... ... ... ... ... процесі. Эстетикалық көзқарасты ... ... және ... ... жалпы жүйесінде ең алдымен
өзіне тән қызмет атқарады. Ол ... ... ... әсемдік
нышанын анықтап, оны оқушының эстетикалық көзқарысының дамуы, білім ... ... ... ... ... ... ... және ақыл-ой еңбегін,
шындықтың объективтік жақтарын, жан ... ... ... ... ... оның нәтижелі, сұлулығы ерекше көрсетіледі.
Бейнелеу іс-әрекетінің ... ... көп ... ... адам ... ... ... сұлулықтары ашылады. Дене
тәрбиесі мәдениеті және эстетикалық тәрбие арқылы бала адам денесінің ... жан ... т.б. ... ... ... ... ... адам үшін зор тартымды күші бола отырып, сонымен бірге оның іс-
әрекетінің белсенді және ... ... ... ... өнегелігінің әсемдігі, оның жан дүниесінің байлығы, шешендігі
оны басқа адамға тартымды етеді. Оқушылар алдында ашық көрініс берген ... ол ... ... ... және ... ... ... пен шын азаматтың әсемдігі адамдарды қоғамдық тәрбие және
құқықтық әрекеттерін орындауға ... ... ... көзқарасын
тәрбиелеу әсемдіктің қасиеттері бар әр ... өмір мен ... ... ықпалымен жүзеге асырылады. Кіші мектеп жасындағы балалардың
эстетикалық көзқарасы үздіксіз ... Оған ... ... ... ... және ... ... жаңа жүйеге түсуі.
Эстетикалық көзқарасты тәрбиелеудің негізгі құралы -өнер. Ол шындықты
көркем, сезімді қабылданылатын бейнелер ... бере ... және ... адам ... мен ... әсер ... оның көзқарасын қалыптастыруға
жәрдем етеді. Педагогикада эстетикалық көзқарасты тәрбиелеу тәрбиенің басқа
салалармен тығыз байланысты ... ... ... ... ... ... ашпай
жүзеге асыру мүмкін емес. Еңбекке тәрбиелеу – адамдардағы әсемдікті, ... мен ... ... ... ... пен ... тәрбиелеу
мүмкін емес. Сондай-ақ әсемдікке көзқарасты тәрбиелеуді өмірден, белсенді
іс-әрекеттен және ... жету ... ... ... ... ... әсемдікті өмірден, адамдар қылықтарынан, ... ... ... ... ... және ләззат алуды үйретіп қана қоймайды,
күнделікті өмірде осы ... ... ... мен ... ... ... тәрбие табиғаттағы, өнердегі, еңбекті, өмірдегі
ең жақсыны қабылдау, одан ләззат алу. ... ... ... ... атаулыны бағалай білуге үйретеді. Өнер ... ... ... оған ... ... ... ... тәрбиенің өзіне тән міндеттері бар. ... бірі ... ... және ... ... ... Өмірдегі,
өнердегі әдемілікті сезу және көру адамдарда әр ... ... ... ... ... оның сырлы өнерін білуге тырысады, ал кейбіреулер
оған онша мән ... ... ... солай қарап, жанынан өте шығады.
Әдемілікті сезіну және оны ... үшін ең ... ... ... ... ән ... бәрі бір, ... адамда білім болуы қажет.
Білім адамды тәрбиелік объективтік критерилерімен қаруландырады. Білім
– адамды сұлулықты бағалай біледі, түсінеді.
Айналадағы дүние сезімталдық, ... ... ... ... баланың эстетикалық дамуының негізі болады. Эстетикалық
ұғымды, байымдауды, баға беруді қалыптастыру – эстетикалық тәрбиенің тағы
да бір ... сүю, оған ... үшін ... негізінен көмектесетін білім.
Сондықтан бала бейнелеу өнері саласындағы ырғақ үндестік, музыка мен әндегі
дыбыстарды және өнер ... ... ... игеру қажет. Осыған байланысты
ол эстетикалық терең түсінуге ... ... және ... біледі.
Көркемдікке және сұлулыққа баға бері үшін эстетикалық танымның маңызы
өте зор. Эстетикалық таным – бұл өмірдегі, ... және ... ... пен ... ... ... ... білу, өнер
шығармаларында жоғары ... ... ... ... ... ... тебу ... өтікізіледі.
Сонда орындаушыларға екі түрлі баға, яғни бірінші баға – ... ... ... екінші бағасы мәнерлеп сырғанаудың ... ... ... үшін ... ... ... баға қою үшін мамандардың, әсіресе
төрешілер алқасының танымы, білімі жоғары дәрежеде болуы керек.
Эстетикалық танымның дамуына ... өнер ... ... ... ... ... ... береді. Қазіргі
жағдайда біздің қоғам өміріндегі қажетті мәселелердің бірі – ... ... ... Ол ... ... және оның ... қана қоймай, осы заңдар бойынша өзін қоршаған айналаға өзгеріс
жасауы қажет. Өмірге енген эстетика ... ... ... ... және ... ... адамды сүйсіндіреді. Адам белсенді
түрде өмірдегі әдемілікке, көркемдікке өз үлесін қосып, оны ... ... ... ... ... ... ... оларды өздігінен
ілтипатты оқырман, қайырымды көрермен, ... ... ... ... ... практикада кіші мектеп жасындағы оқушылардың
творчествалық қабілеттерін дамытудағы неғұрлым тиімді әдіс блып ... ... беру кең ... Мысалы, өздерінше жұмбақ,
ұйқас, синонимдер ойлап табу балалардың белсенділігін дамытады. ... өлең ... ... ерекше қимыл табуға, биде жаңа
композиция жасауға ықыласын тудырады.
Бейнелеу іс-әрекетінде ойлағандарын жақсылап ... ... ... балаларға материалдарды, түс үйлесімдігін, ... ... ... ... ... табуды ұсынады. Осы шарттарды орындау
үйретуді творчестволық процесті көтермелейтін мәнді ... ... ... мектеп жасындағы балаларды көркем іс-әрекетінің маңызды шарты
олардың өзіндік іс-әрекеті болып табылады, ол үлкендердің ... ... ... ... ... өзі жасай алатындай тәсілдер
жүйесін қамтымасыз ету ... ... ... ... қалыптастыруға
ықпал ету тәсілдерінің екі түрі бар.
Бірінші. Педагог ... ... ... ... ... ... ... ой айтуға, өзінің және өз құрбыларының
тапсырманы орындауларын бағалауға, балалардың ... ... ... ... ... ... ... күрделірек жағдайларда тапсырманы мұғалімнің
көмегінсіз орындайды, мысалы, фортепианоның сүйемелдеуінсіз ән айтады,
алдын ала ескертпей ақ ... ... өз ... ... ... салады.
Өзіндік іс-әрекет неғұрлым жеңіл жағдайда да мұғалім не істеу ... ... бала ... ... ... өз орындауындағы кемшіліктерді өзі
түзетуге ... ... ... өзіндік іс-әрекет жолдарын меңгеріп алып, оларды өзгенің
көмегінсіз басқа жағдайларда қолданады.
Эстетикалық ... ... ... ... үшін ... мен ... ... енетін арнайы тәсілдерді қарастырады: түстің,
форманың, көлемнің үйлесімділігін, ... ... ... ... ырғағы, динамикасы ... ... ... есту ... ... талғамын тағы басқа ажырату.
Методикалық тәсілдер эмоциялық бастау, оқу мақсатын ... ... және ... ... ... ... Бұл жұмыс сәбилік шақтан басталады да жас сатыларына қарай бірте-
бірте тереңдей ... мен ... ... ... балалардың жас шағына және
дара ерекшеліктеріне тура байланыста болады да бүкіл коллективтің және әр
баланың жеке бет алысын ... ала ... ... ... ... ... өлең ... сурет салуға, жапсыруға деген
қабілеті ерте көзге түседі. Олардың ... ... ... қиындығы
түрліше тапсырмаларды орындауды ескеретін методика жасап шығу қажет.
Мектепке дейінгі балалық шақта ойын методикалық тәсілдері ... Егер ... ойын ... ... егер көркем материалдар
тартымды формада берілсе, егер балалар арасында ойын жарыстары пайда болса,
бала әр түрлі іс-әрекеттерді табысты ... ... ... ... ... ... оларды құрайтын
тәсілдер бір-бірін толықтырып тұратындай болады. ... ... өнер ... ... ... көрсету барысында айтатын
мұғалім сөзі (түсіндіру, нұсқау) және көрнекілік әдістер;
- саналы қатынасты талдай, салыстыра білуді ... және ... ... ... дәл ... ... ... көрсету және өзіндік іс-әрекет
жолдарын қалыптастыру тәсілдері;
- жаттығуға, дағдыларды ... ... ... және өзіндік
ерекшелікті, өзіндік орындалуды, тапқырлықты, құбылмалылықты қалайтын
творчестволық ... ... ... әртүрлі әдістер кешені ғана баланың толық
құнды көркемдік дамуын қамтамасыз ете алады.
2.2. Бастауыш мектеп оқушыларына бейнелеу ... ... ... берудің жолдары.
Педагогикалық ғылым мен практика балалардың ... ... , ой ... ... практикалық іс-
әрекеттердің қалыптасуына көмектесетін неғұрлым тиімді әдістерді анықтайды:
- эстетикалық қабылдауын, ... ... ... көріністерін
дамытуға бағытталған сендіру әдісі;
- қоршаған ортаны жасампаздандыруға және мінез-құлық мәдениеті дағыларын
қалыптастыруға арналған практикалық іс-әрекеттерге ... ... ... және практикалық іс-әрекеттерге итермелейтін проблемалық
ситуациялар әдісі;
- әсемдікке бірге толғанып, эмоциялық жағымды ... ... ... ... ... жеке көре ... ояту әдісі.
Эстетикалық тәрбиеде қолданылатын сендіру әдісінің ерекшелігі ... ... әсем ... ... ғана ... ... екендігі.
Балада эмоциялық үн қосу өнер ... ... ... ... ... ... т.б. кездерінде пайда болады.
Бұл әдісті көрнекілік, сондай-ақ сөйлесу әдісі деп санауға болады,
өйткені ... ... ... ... ... мен ... мұғалімнің сол сәттегі немесе кейініректегі түсініктемесімен
қосарланып отырады. ... ... да ... ... шығармаларды таңдап,
тиісті ситуация мен жан толқынысын тудыра білу ... ... ... ... ... ... ... Оның
сөзі нақты, мәнерлі болуы тиіс. Кіші мектеп ... ... ... ... ... көріністеріне аударып, тәрбиеші нақты мысалдар
арқылы оны "ненің жақсы, ненің жаман" екенідігіне сендіреді.
Үйрету, жаттықтыру ... мәні – ... ... көре, бағалай
білуге және соған сәйкес белсенді іс-әрекететуге ... ... ... ... ... ... келгенше таяу маңды өзгертуге араласу
балалардың белсенділігін тереңдетеді.
Үйрету, жаттықтыру әдісі көп қайталауды ... ... Ол ... ... ... өзгерту балаға меңгергендағдыны
пайдалануға, одан әрі жетіле түсуге көмектеседі.
Қазіргі кезедегі педагогика ... ... ... ситуацияларын тудыру, әр балаға әр түрлі және жеке-жеке ... ... ... ... ... ... білім беру
шығармашылығына ерекше мән беріледі.
Белгілі дидактиктер М.Н.Скаткин және ... бұл ... "… кез ... қойылған мақсатты, соған сәйкес іс-әрекетті, ... ... ... ... қол жеткен мақсатты (әдісті қолдану нәтижесі)
бағдар тұтады" – деп ... ... ... және оның міндеттері бағдарламада
тұжырымдалған. ... ... ... ... ... түрлеріне
сәйкестендіріледі және балаларды сурет салуға, ... ... ... ... бағытталған.
Мұнда пайдаланылатын құралдарға әдеби, ... ... ... ... ... ... театрларының заттарын,
құраққа арналған көркем амтериалдарды және басқаларды жатқызуға ... ... әр ... ... игеруге көмектеседі.
Қазіргі жағдайда мектепте эстетикалық тәрбие беруде мына ... ... ... ... ... ... эстетикалық сезімін, елес-қиялын
жүйелі дамыту. Өнердің барлық түрлері, ... пен ... ... ... эмоциялық ықыластылық, қуаныш, толқу, таңдану қызығу
тудырады.
2. Балалардың тұрмысқа, табиғатқа, ... ... әлі ... ... енгізу қажеттігі мен әдетін баули отырып, оларды
өнер саласындағы іс-әрекетке тарту.
3. Балалардың ... ... ... және өнер ... мен ... ... бағалай білу қабілетін қалыптастыру.
4. Балалардың көркем шығармашылық қабілеттерін дамыту. Олардың өнермен
байланыстағы іс-әрекеттері ... ... ... қуанышты
талпыныспен, шығармашылық қиялмен, ынтамен суарылған болуы ... ... ... ... ... ... оның ... іскерлігі
соғұрлым кеңірек болады.
Бастауыш мектепте эстетикалық тәрбие жөніндегі жұмыс тәрбие ... ... ... ... ... ... тым сан ... оның нәтижелері іс-әрекеттің әр алуан түрінде көрініс ... ... ... ... ... ... ойын ... қоғамдық және табиғи құбылыстармен
таныстыру арқылы ... ... ... ... ... өнер ... ... тәрбие беру (көркем тәрбие,
шығармашылық ... ... ... ... көзқарасты тәрбиелеу баланың жеке басының
көптеген қасиеттері қалыптасуына көмектеседі. Бұл – жас кезеңдерңн ... қиын ... ... де ұзақ ... ... ... ең маңызды міндеттерінің бірі – баланы
мектепте ... ... ... ... ... ... онда қазіргі
мектеп талаптары және оның даму ... ... ... ... ... оның қажетті білім және дағдылары бойынша
жинақтауымен ғана емес, жаңа жағдайда ... ... және ... ... де ... Егер педагог оқыту мен тәрбиелеудің әр кезеңінде
балалардың ... ... ... және балаларды бұдан әлдеқайда
жоғарырақ сатыларда күтіп ... ... ... ... бұл жағдайда
оның жақсы нәтижелерге қолы жетеді.
Эстетикалық тәрбие жөніндегі жұмысты дұрыс ұйымдастыру үшін оның әр
түрлі жас ... ... ... ... ... сәйкес үлгі
тұтарлықтай мазмұнын белгілеу, нақтылы ... ... ... ... тәрбие құралдары мен әдістерін ... ... ... ... ... береді,
практик-педагогтарға жұмыс жоспарлауға, материалды белгілі бір ізге қоюға,
оның түп мақсатын көруге көмектеседі.
Эстетикалық ... ... ... ... ... ... әсерін тигізетін қабылдаудың, қиялдаудың, естің қалыптасуына және
ынтаның, сезімнің, ... пен ... ... ... ... ... ... және олардың дамуын қадағалау білім және
дағдыны үйретудің нақты ... ... ... ... ... ... оқшауланып
алынбайды. Бала өмірінің көп жақтарына бойлай енумен бірге ол балалардың
адамгершілік, ... дене ... ... ... және ... ... ... негізгі формаларында: ойын, сабақ, тұрмыс, еңбек,
мерекелер және көңіл ... ... ... ... ... адам ... ... рөл атқарады. Әсемдікті көре,
түсіне, жасай білу адамның рухани өмірін байытады. Эстетикалық ... ... ... жоқ. ... оқушыны әсемдікті өмірден, адамдар қылықтарынан,
еңбек іс-әрекетінен, еңбек нәтижесінен көруді және ләззат алуды үйретіп
қана ... ... ... осы ... ... ... ... Оқушылардың эстетикалық тәрбие оқу және сыныптан тыс ... ... ... ... оқу ... ... эстетикалық тәрбие
оқушылардың сыныптан тыс тәрбие ... ... ... ... өмір елегінен өткен көптеген факторлары бар. Адам
өмірінде ... ... ... ... ... ретінде көрінеді.
Балаға балғын бөбектің кезеңінен бастап әдемілікке ұмтылу тән ... ...... ... ... ... тәрбие әсер
етеді.
Қазақстан Республикасында мектепте оқушыларға тәрбие беруге көп ... ... ... ... ... балаларға эстетикалық тәрбие берудің
алатын орны зор. Алғаш оқушы мектепке келісімен бала өмірінде, ... ... ... Оған ... әсер ... яғни ... оятатын, ой-
өрісін кеңейтетін сонымен қатар эстетикалық тәрбие беретін біз болашақ
мұғалімдер.
Эстетикалық ... ... ... оқушылардың еріктік,
қызығушылық, бейімділік принциптері негізінде іске асырылады. Көп ... ... ... ... ... ... негізгі көзі болады. Эстетикалық ... ... ... көз ... ... ... ... Эстетика оқушыға қоғамда,
үйде, сыныпта яғни адам өмір сүрген ортада қажет.
Оқушылардың ... ... оқу және ... тыс ... іске асырылады. Эстетикалық білімнің негізгі – оқу ... ... тыс ... әр ... ... ... нәтижесінде
табиғаттың, еңбектің сұлулылығын және адам іс-әрекетімен әдемілігін бағалай
білуді түсінеді.
Олар әдемі ... ... ... және айтуға үйренеді. Ал бұл
мәдениетті сөйлеуге, ... ... ... ... дамытуға
игі әсер етеді. Мектепте бейнелеу өнері сабақтарында оқушылардың тілін
дамыта отырып мұғалім суретке ... ... ... әсер ... ... беруді, қиялында жаңа белгілерді жасауға үйретеді. Көркемдікті
сезінуге ... ... ... ... ... күші дамиды.
Сыныптан тыс сабақтарда өте ... ... ... ... ... ынта қалыптастырып, бала тәрбиесіне ықпал етеді.
Музыканы тыңдау, ән салу ... үшін ... мәні бар, ... көңіл, ержүректік сезімдерден ортақ әсер алып, оларды рухани
өрлеу ... ... және ... ... ... ... пен
мінез-құлықтың тәрбиені күшейту үшін музыка пәні ... ... ... ... мән берілген.
Бейнелеу өнері сабақтарында да ... ... ... ... мол. Кескіндеме, мүсін, сызықтық суреттер, сәулет
өнерлері құралдары мен өнер, ... және ... ... ... ... ... әсемдік үшін күреске шақырады, адамдар
мұраттарына, күнделікті өмірдегі тәртібіне үлкен ... ... ... ... мен нәзік сезіну, алған әерін бейнелеу өнері ... сай ... ... ... салу ... тыс ... Жеке балаларда
кескін, мүсін, сызықтық суреттерде әсемдікті жасау қабілеті, ... ... ... ... тану ... ... ... басқа сабақтарда өз тапсырмаларын бейнелу өнері сабағындағы
тапсырмамен үйлестіреді. Бейнелеу ... ... ... шығармашылық
қабілетін дамытады. Олар қоғамдық өмірдің, адамдар ... ... ... ... ... ... өнері сабақтары оқушыларды
әдемілікке баулиды, таным ынтасының, ... ... ... жасайды.
Кейбір оқушылар жас кезінен-ақ сурет салуға талпынады. Олардың мұндай
әдебиеттердің дамуына бейнелеу ... ... ... ұлылығы,
көркемдігі, сыры бейнелеу өнері ... ... ... ... бай ... сымбатты жөнінде мәліметтер алады.
Бейнелеу өнері сабағында пейзаждың кесіндеме шығармалары, суреттік
шығармалар оқушылардың эстетикалық дүниетанымын байытады.
Сонымен, ... ... ... ... эстетикалық тәрбие
беруде ролі орасан зор десек, ол ... ... ... еді. ... ... оқушылардың сабақтағы жұмыс жүйесінде ... ... өмір ... ... ... ... бар.
Шығармашылық үйірмелер – олар әдебиет, музыка, хореогарфия, бейнелеу өнері
т.б. ... ... ... ... ... бірі ... ... оқушылардың бейнелеу өнері, қабырға газеттері, қолжазба
журналдары көрсетіледі. Сайыста жақсы ... ... ... ... Сайыс оқушыларды қуанышқа бөлейді, келешекке үмітін
тұтандырады.
Мектепте ... ... пәні ... музыка, кескіндеме және
әдебиет кештері өткізіледі. Онда ... ... өз ... ... ... ... айтылады. Шығармашылық
конференциялырда оқушылардың зерттеу ... ... ... ... Олардың жұмыстары туралы құнды пікірлер айтылып,
ұсыныстар ... ... ... сабағында алдын-ала жасалған жоспарларға
сәйкес эстетикалық саяхат өтікізіледі ... ... ... көркем
галерея, мұражай, табиғат, ... ... ... ... ... ... өнерге әуестігін, қызығушылығын,
талғамын дамытуда үлкен роль атқарады.
Көркемөнерпаздар үйірмесі ... және ... ... ... ән ... ... ... музыка аспаптарында
ойнай білетін қабілетті оқушылар қабылданады.
Эстетикалық тәрбие жұмысында көмектесуде ... ... ... бар. ... ... өнері кескіндеме, музыка және
өнердің басқа түрлеріне байланысты кітаптар көремсін ұйымдастырады, әдебиет
тізімдерін ... ... ... ... конференциясын
өткізеді, басшылық жасайды.
Эстетикалық тәрбиенің түрлері оқушылардың еріктік, қызығушылық,
бейімділік ... ... іске ... ... оқушылардың
эстетикалық мәдениетіне басқа факторлар әсер етеді. Мысалы, жарық сынып
бөлмесі, ... ... ... ... ... ... жұмыс
орында оқушылардың эстетикалық танымын, белсенділігін көтереді. Көп түрлі
эстетикалық жұмыстарды ... ... ... ... ... көзі болады. Басты мәселе, күнделікті өмірдегі
әсемдіктен адам мен ... ... ... ... ... ... ұғындыру. Осының негізінде ғана оқушы өз еңбегінің пайдалы екенін
және оның сұлулығын көре білетін, ... өмір ... ... ... ... Мұны ... ... көпшілікке хабар тарату ... ... ... кең ... ... ... эстетикалық тәрбиенің міндеттерін шешу үшін халықтың
осы уақытқа дейінгі ... ... ... ... ... ... ... өзіндік ерекшелігі бар. Мәселен, қазақ халқына көшпенділік өмір
жағдайында табиғи өзгерістерге байланысты өте ... ... тән. ... ... бағытын дұрыс табу, ... ... ... ... ... ... ала ... өсімдіктердің өте дәл тауып қою жатады.
Халықтың эстетикалық тәрбие жүйесінде лирикалық, ... ... ... әндері мен өлеңдері ерекше орын алады.
Бұлар да эстетикалық тәрбиенің құралы ... ... ... ... жанры және тақырыбы жағынан өте бай. Көптеген әндер би қимылдарымен
байытылады.
Қазақ халқының музыкалық аспаптарының түрлілігі таң ... ... ... ... жас ... ... тәрбие беру ісінде қызмет
етті. Халқымыздың тұрмысына енген қолданбалы қолөнер ... ... ... ... тәрбиеде өз алдына бір сала. Ағаш, тері,
металл ... ... ... әйгілі. Эстетикалық тәрбиеде халық ... ... өте зор. Оның ... халқымыздың бүкіл өмір тәжірибесін
қамти отырып, жас ұрпақ санасын, әсемдік сезімін, ... ... ... ... ... мәселелерін айқындауда біз
халықтың жинақтаған педагогикалық ... мен ... ... ... адамның жалпы мәдениеті үйелменде, ұжымда, жұртшылық арасында
байқалады. Сондықтан ... ... ... жеке ... ... ерекше көңіл аудару мұраттары мен ата-аналар алдындағы кезек
күттірмейтін мәселелердің бірі болып саналады.
Оқушылардың ... ... яғни ... ... мақсаты,
жақтары, ізеттілік, ұқыптылық, жылы шырайлылық, қайырымдылық, тазалықты
сақтау. Жалпы эстетикалық мәдениет – бұл ... ... ... ... ... өзін ... білу үлгісі, дене қимылы. С.
Макаренко еңбектерінде бұл проблемаға зор мән ... ... ... тыс ... және ... ... қатынас эстетикалық тәрбиенің іргетасы. Мұндай қатынас
баланың күнделікті өмірдегі іс-әрекетінде қалыптасады, эстетикалық сезіміне
үнемі әсер ... С. ... ... ... адамдармен жылы, шынай
қарым-қатынас, көршілерге қайырымды, сенімді дос және өнегелі болу – осының
бәрі моральдық эстетиканың басты салалары. Әр ... өз ... ... ... ... Мысалы, бөлме қабырғаларына жапсырылатын түс ... ... ... ... ... ... мебельді қалай әдемі етіп
орналастыруға болады, бөлме өсімдіктерін өсіру, оларды күту, яғни ... ... өз ... ... ... дағдыландыру балалардың
эстетикалық сезімін, танымын тәрбиелейді және эстетикалық ... ... ... ... ... маңызды әдісі эстетикалық сипаттағы әркет
іспетті ойын болып табылады. Фребель баланы ... ... ... ... да ... екендігін атап көрсетті. Оның көзқарасы
өзі ашқан бала бақашаларда көрініс тапты.
Көркем эстетикалық жағынан дамыған ... ... ... ... ... ... ... айқын, мәнерлі жұмыстар жасаса,
керісінше, дамымаған балалар теледидардан көрген ... ... ... ... ... баяндалатын "ханшаларды" салып, салған
суреттері кішкене сәбидің деңгейінде қалып отырады.
Балалар салған ... ... мен ... ... мен ... ... бай әлемін кезедестіруге болады. Сонымен қатар ондағы
таңдаған мазмұнның тікелей қатысы мен болған оқиғаны ... ... оны ... ... ... ... де ... қуантпай, таң қалдырмай
қоймайды.
Бейнелеу әрекеті - жас ... ... мен ... беру ... ... ... Бала қолына қарындаш немесе қылқалам мен бояу ... ол өзін және ... ... ... мен ... ... ... ұмтылады. Бейнелеу әрекетінің нәтижелері баланың сурет салу
шығармашылығының мәселелерімен айналысып зерттеушілердің қызығушылығын осы
кезге дейін толғандырып келді және әлі де ... ... ... қабілеттілік психологтардың айтуынша туа біткен
қасиет емес, ол тікелей пәндік әрекет ... ... Оның ... ... ... ... оның біліктілігі мен дағдыларының қалыптасуымен тікелей
байланысты. Бейнелеу әрекетін ... ... бала ... салу үшін мазмұн
таңдауда кең еркіндік алып, оның ... ... ойы ... ... ие ... ... ... сынып оқушыларымен жұмыс жасауда теориялық талдау қортындылары
мен өзіндік бақылауларды пайдалана отырып, ... ... ... ... ... ... яғни сурет салудағы әдіс-
тәсілдерді ұсынуды жөн көрдік.
Бірінші сыныпқа келген оқушылардың бейнелеу ... ... ... ... ... алшақтық өскені байқалады. Алғашқы
жұмыстардың арасынан – ақ сурет салумен ... ... ... оқушының
биік деңгейі мен енді ғана сурет салуды бастаған оқушы ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың әртүрлі даму деңгейлерін бірдей ұстау, яғни
сурет салу деңгейі ... ... ... ... ... ... көркемдік әрекет деңгейі биік ... ... әрі ... ... жасайтын сбақ ұйымдастырушы педагог үшін қиынға соғатын
мәлім.
Бұл міндетті жүзеге асыру үшін, сынып оқушыларын бірнеше топтарға бөлу
арқылы, яғни ... ... ... оқушы мен бейнелеу дағдысы нашар дамыған
оқушылармен біріктіре отырыпөткізу тиімді болмақ. Себебі, ... ... ... ... нашар оқушыға оның жанында немесе алдында отырып,
сурет салудың қарапайым орындаушылық амалдарын еріксіз көрсетеді.
Бұл ... ... ... бұрын салынатын суреттің ой-түйінін, құрылыстық
шешімін айтып, талқылып алған жөн, ... ... ... оқушы, жақсы сурет
салатын оқушының суретіне қарап көшірсе де өзінің жеке ой-түйінін ... ... Ал, ... ... ... ... көркем бейнені айқындау,
анығырақ етіп көрсетуге мүмкіндік ... бір ... ... амалдарды
қолданыумен байланысты күрделенген тапсырмалар беру қарастырылады. Мысалы,
салынған суреттегі бұйымға сәндік өнердегі өрнек түзгіштерін ... ... ... объектілерге қозғалыс беретіндей етіп, олардың бір-
бірімен байланысын көрсетуді ұсынған жөн. ... ... ... де ... ... жеке ... ... жптпай-ақ уақытын
үнемдеуге мүмкіндігі артады.
Осындай іс-жүзіндегі жұмыстар кезінде сыныпта ... салу ... ... ... ойын дамытудың жолы болып табылатын бір-бірімен
сөйлесіп, ой ... ... ... да ... Сол ... ... достарының дер кезінде айтқан кеңесі бейнелеудің кейбір ... ... ... ... ... септігін тиігізеді.
Ойын төменгі сынып оқушыларының назарын белсендіруге, бейнелерді дұрыс
салуға деген қызығушылығын арттыруға, ... ... ... ... ... өз ... ... нәтижелер береді.
Кескіндеме түрін зерделеуде, оқушыны ... ... ... ... ойын ... ... ... суретші сурет салу барысында ... ... ... ... ... түрде көрсету үшін, бір ... ... ... ... оқушылар көрермен ретінде қатысады. Оның
шеберханасында сурет салған әртүрлі жанрдағы ... ... ... ... химиялық құрамдағы бояулар (акварель, майлы бояу,
гуашь, сангина, тушь, пастель, көмір және т.б.) ... ... ... ... ... ... ... сұрақ-жауап арқылы қатынаста
шығармамен және ол пайдаланған әр түрлі көрнекі ... ... ... ... ... ... жұмыстардың әртүрлі
тұрпаттары мен ... ... ... ... ... ... ... енуін белсендіріп, әртүрлі тұрпатта ... ... ... жаңа ... қабылдауына көмектеседі.
Қорытынды
Сонымен бастауыш мектеп оқушыларын эстетикалық тәрбие ... ... ... ... ... ... ... тәрбие арқылы
оқушының адамгершілік ... ... ... ... ... ... мен беіту оқушыны қоршаған орта, өз бетінше іс-
әрекетке және жауапкершілікке итермелейтіндей жағдайға қоюды талап ... ... иесі және оны ... асырушы. Жалпы оқушының рухани
жан дүниесі бай идеялық ... және ... ... бар, ... кең және ... көзқарасты адам болу керек.
Жаңа адамды, болашақ қоғам адамын рухани, интеллектуалдық жағынан
дамыта ... ісі ... ... күн ... ... қойылған мәселе.
Олардың барлық жағынан сұлу, жайдарлы әрі кішіпейіл,ақылды, ... ... ... ... ... ... жаңа әлеуметтік–экономикалық
мінез-құлық қалыптастыру тұжырымдамасы (1995) эстетикалық мәдени білім беру
тұжырымдамасы (1996) ... ... ... және ... Н.Назарбаевтың
"Ғасырлар тоғысында" атты ғылыми-теориялық еңбегінде жаңа қоғамды құрушылар
қандай болу керек, қандай азаматты ... ... ... мәселеге зор көңіл
бөлініп, оған ғылыми дәйекті жауап іздестірілген. Ол ... ... ... ... кіретін азаматты дайындау.
Адам баласы дүниеге келген күннен бастап тәрбиелеуді керек етеді. "Жас
бала – жаңа ... ... ... ағаш тәрізді" дейді халқымыз. Жерге
отырғызған көшетте қашан тамыры тереңдеп, жапырағы жайқалып, ... ... ... ... ... ... тәрбиелеуді керек етеді. Дамуда ... олай ... ... ... ... жып-жинақы, әсем бейнелі
оқушыға қараудың өзі тым ... үлгі ... ең ... ... сыртқы адамгершілік-
эстетикалық сапаларын үйренетін адамы міне осындай болуы анық.
Нұрсұлтан Назарбаев ... ... ... ... ... - ... ... қарым-қатынасқа көшу кезінде саяси-экономикалық
және рухани дағдарыстарды жеңіп шығыа алатындай ізгіленген ХХІ ... ... ... ... ... ... жеке ... тәрбиелеп
қалыптастыру" деген тұжырымдама жасаған. Осы орайда ... ... ... салт-дәстүрін, өнерін сүю арқылы нағыз мәдениетті маман
даярлау да бүгінгі күннің көкейтесті ... ... ... ... оны ... ... ... тамаша тартымды ұстай білудің, сонымен бірге өзін-өзі
тәрбиелеудің нәтижесі ... Егер ... ... ... да бір ... ... одан арылып тазару, өзін-өзі тәрбиелеу ешқашан да ... ... ... ... ... ... ... денені шынықтыру, өз ортаңмен
жақсы қарым-қатынас жасау барлығыда әдемі, тартымды, ... және ... ... ... ... мүддеміз рухани-эстетикалық, ... ... мен ... ... ... ... берсе де адамның өз қолымен қосатын
бояулардың да мәні зор. Өйткені "оқушының ... мен ... ... ... ... ... білуінен де көрінеді. Олай болатын себебі біздің
эстетикалық, эстетикалық мұратымыз сырт ... ... мен ... ... біте ... ... адам ... мәні зор" деп жазды А.С.Макаренко.
Ұқыпсыз, салақ адамды өз ісі мен қылығына есеп бере ... деп ... ... білу әдемілігінің де жүріс-тұрыс әдемілігінен маңызды.
Қазіргі жаңа дәуірдің, егеменді еліміздің адамдары, ... ... ... эстетикалық талғамға сай болу керек. Олар әр-жақты келісті
оқушы болу мен ... ... ... тамаша, сымбатты, әдепті,
мейірманды болуға міндетті.
Сабақтың жоспары
Пәні: Бейнелеу өнері.
Сабақтың тақырыбы: Досымның келбетін бейнелеймін.
Сабақтың ... ... ... ... ... Оқушылардың қол
өнерін қалыптастыру.
Сабақтың көрнекілігі: Оқулық. Адамдар бейнесі. Хаттама.
Сабақтың түрі: Жаңа ... ... ... ... ... ... ... сұрау: Оқушылардан үйтапсырмасын сұрап, тексеремін, сабаққа
даярлығын көріп жаңа сабақты бастаймын.
Жаңа сабақ.
Балалар бүгін біз "Досымның келбетін бейнелеймін" деген ... ... ... ... ... ... тыңдаймыз.
Бүгінгі біз сурет сабағында досымның бейнесін салуды үйренеміз. Яғни,
адам ... ... ... ... ... адам бейнесін салу жолдарын және "Менің
әкем", "Менің шешем" деген тақырыпта суреттер беріліпті. Бұл ... ... ... салу үшін ... және ... ... ... суреттері бар. Соның ішінде "Жас Абай" ... ... ... Абай аталарыңның бейнесін бейнелеген.
- Абай кім, белесіңдер ме?
- Ия, Абай ақын, ұлы ақын атамыз.
- Балалар, Абай ... ... ... ... Ия, дұрыс. (Қыс, Әсемпаз болма әрнеге).
Сергіту сәті.
Айгөлек-ау, айгөлек,
Айдың жүзі ... ... ... ... ... ... енді ... салу жолдарымен танысып, сурет саламыз.
Сурет салмас бұрын мен сендерге өлең оқып берейін. Тыңдап отырыңдар.
Сурет салдым.
Мен ... ... ... қағаз, қалам алдым.
Дөңгелетіп бетін салдым.
Екі сызып шашын салдым.
Ұқсатқан жөн түрін енді
Міне мұрын мынау енді.
Салынды езу, ... ... шыға ... ... ... ... өзін салдым.
-Балалар, өлеңді тыңдадыңдар ма? Өлеңге қарап ... ... Адам ... салу ... ... ... тұрады. Қазір сол
кезеңдерге қарап сурет ... ... ... бүгін қандай тақырыпта сабақ өттік.
- Ия, өте дұрыс.
- Адам бейнесін салу жолдарын түсіндіңдер ме?
Қосымша материалдарды айта отырып, ... ... қоя ... ... ... ... бейнеле.
Бағалау.
Оқушылардың сабаққа қатысуын бағалаймын.
Сабақтың тақырыбы: Анамызға сыйлық жасаймыз.
Сабақтың мақсаты: Жаңа сабақты түсіндіру. Ана ... ... Ашық ... ... таныстыру. Ананың бала үшін ең асыл жан екенін ... ... ... білуге баулу.
Сабақтың түрі: Аралас сабақ.
Сабақтың көрнекілігі: тақырыптық суреттер, дайын материалдар, ашық хаттар
түрі, сөзжұмбақ, таблицалар.
Сабақ ... ... ... назарын аудару.
Үй тапсырмасын сұрау.
Жаңа сабақ.
-Балалар, алда қандай мейрам келе жатыр?
-Ия, өте дұрыс. Аналар мейрамы.
-Ендеше, бүгін біз "Анаға ... ... ... ... өтеміз.
Ауызша Ана туралы әңгімелеймін. Сұрақтар қоямын.
Ашық хат түрлерімен ... ... ашық ... ... істетіп, сыртына
"Ана" сөзін жазу жолдары мен жұмыс жүргіземін.
Сөзжұмбақ.
1. Қазақтың күйші қызы.
2. Қазақтың ержүрек қызы.
3. ... ... ... |и |н |а | |
| |м |ә |н |ш |ү |к | |
| | |с |а |р |а | | ... ... өткіземін.
Қорытынды: Оқушылардың өздері білетін өлең-тақпақтарын ... ... ... ... ... ... – алтау. ... тілі – ...... ... сүті – ... ... Балалар, үйде ашық хат жасап келеміз.
Бағалау: Оқушылардың сабаққа қатысуын бағалаймын.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 42 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сынып оқушыларының мінез-құлық дағдыларын оқу-тәрбие процесінде тәрбиелеудің педагогикалық негіздері51 бет
Бейнелеу өнері мен дүниетану пәндерін кіріктіре оқыту негізінде бастауыш сынып оқушыларына эстетикалық тәрбие беру220 бет
Бастауыш сынып оқушыларының ұлттық дүниетанымын музыка арқылы қалыптастырудың педагогикалық шарттары57 бет
Болашақ бастауыш сынып мұғалімдерінің технологиялық құзыреттілігін қалыптастырудың педагогикалық шарттары22 бет
Дүниетану сабағында жаңа технологиялар28 бет
Кәсіпорындардың қаржылық ресурстарын басқаруды қалыптастырудың экономикалық механизмін жетілдіру жайлы17 бет
Мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін қалыптастыру33 бет
Орта мектеп химиясы бойынша сыныптан тыс жұмыстарды ұйымдастыру, сыныптан тыс жұмыстарда жеткіншектердің адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың педагогикалық шарттары31 бет
Сыныптан тыс жұмыстарда жеткіншектердің адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың педагогикалық шарттары36 бет
"Бұқар толғауларындағы абылай мен тарихи абылай (тарих және көркемдік шындық)"12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь