Дүниетану сабағында бастауыш сынып оқушыларының танымдық белсенділігін дамыту мен жетілдіру тәсілдері

Заман алға жылжып, қоғам өзгерген сайын жаңа мазмұнды оқу жүйесін қалыптастыру өмір талабы.
Бүгінгі заман талабына сай оқу бағдарламалары мен оқулықтары, оқытудың негізгі мәні, адам тәрбиесі жеке тұлға ретінде дамуы мен тәрбиеленуіне тікелей ықпалы тиетін жаңаша көзқарастарды батыл енгізуде. Қазақстан Республикасының «Білім туралы заңында (1997 жылы маусым)», «Білім беру жүйесінің басты мақсаты ұлттық және жалпы адамзаттық мәдени құндылықтар негізінде жеке тұлғаның қалыптасуына қажетті жағдай жасау»- деп айқын көрсетілген жастарға білім мен тәрбие берудің негізі болып саналатын жалпы білім беретін мектептердің педагогикалық процесін жақсарту бірінші кезектегі мәселе болса, бастауыш мектеп негіздің негізі түп қазығы.
Бастауыш сыныптағы әр балаға неке тұлға ретінде қарап, оның өзіне тәән санасы, еркі, өзінің әрекет жасай алатын ортасы бар екенін ескере отырып, оқушының білімге, ғылымға деген ынтасын арттыру, олардың ақыл-ой қабілетін, диалектикалық дүниетанымсын, өмірлік мақсаты мүддесін айқындауға, жеке басының қасиеттерін дамытыпоны қоғам талабына сай іске асыруға көмектесу оқу үрдісінің жемісі болып табылады.
Оқу үрдісі бастауыш сынып оқушыларының танымдық іс-әрекеті нәтижесінде жүзеге асады, ал танымдық әрекеті негізінде оқушыларда танымдық белсенділік қалыптасады. Тәуелсіз Қазақстан мемлекетінің қазіргі даму кезеңіндегі қлғамның түрлі реформаларының құрылуы мен тұлғаның белсенділігінің жоғарылауы арасында байланыс айқындала түсуде.осыған байланысты оқушыларының танымдық әрекетін белсенділендіру, оны тиімді басқару және дамыту, әдістемелік, ұйымдастырушылық және моральдік-психологиялық тұрғыдан қамтамасыз ету күрделі педагогикалық мәселе ғана емес, маңызды әлеуметтік міндет болып табылады.
        
        Мазмұны.
Дүниетану сабағында бастауыш сынып оқушыларының танымдық белсенділігін
дамыту мен жетілдіру тәсілдері.
Кіріспе:
І тарау. Бастауыш сыныптарда оқушыларының танымдық бедсенділігін дамыту мен
жетілдірудің ... ... ... ... ... оқу ... ұйымдастырудың педагогикалық-
психологиялық ерекшеліктері.
1.2. Оқыту барысында бастауыш сынып оқушыларының танымдық ... мен ... ... ... Бастауыш мектепте дүниетану пәнін оқытудың ... ... ... ... ... ... арттырудағы дүниетану
пәнінің рөлі мен маңызы.
2.2. Дүниетану сабағында оқушылардың ... ... ... ... ... жоспары.
Қорытынды. Қосымша.
Пайдаланылған әдебиеттер.
Заман алға жылжып, қоғам өзгерген сайын жаңа ... оқу ... өмір ... ... ... сай оқу ... мен ... оқытудың
негізгі мәні, адам тәрбиесі жеке тұлға ... ... мен ... ... тиетін жаңаша көзқарастарды батыл енгізуде. Қазақстан
Республикасының ... ... ... (1997 жылы ... ... беру
жүйесінің басты мақсаты ұлттық және жалпы адамзаттық мәдени ... жеке ... ... ... жағдай жасау»- деп айқын
көрсетілген жастарға білім мен тәрбие берудің ... ... ... ... ... ... педагогикалық процесін жақсарту бірінші
кезектегі мәселе ... ... ... ... ... түп ... ... әр балаға неке тұлға ретінде қарап, оның өзіне тәән
санасы, еркі, өзінің әрекет жасай алатын ортасы бар ... ... ... ... ғылымға деген ынтасын арттыру, ... ... ... ... ... мақсаты мүддесін
айқындауға, жеке басының қасиеттерін дамытыпоны қоғам талабына сай ... ... оқу ... ... ... ... үрдісі бастауыш сынып оқушыларының танымдық іс-әрекеті нәтижесінде
жүзеге асады, ал танымдық әрекеті негізінде оқушыларда танымдық ... ... ... мемлекетінің қазіргі даму кезеңіндегі
қлғамның түрлі реформаларының ... мен ... ... арасында байланыс айқындала ... ... ... ... белсенділендіру, оны тиімді басқару және
дамыту, ... ... және ... ... ету ... педагогикалық мәселе ғана емес, маңызды әлеуметтік
міндет болып табылады.
Танымдылық белсенділік адамға өте маңызды және күрделі құрылым ... ... ... ... ... ие. ... мәселесіне байланысты әр еңбектерде таным белсенділігіне
анықтама беріледі, оның құрамды белгілері ... ... мен ... ... ... ... – педагогикалық зерттеулердің
терең негізі екенін атап көрсету керек. Оның ... ... ... М.Н. ... Харламов, М.А. Даншов, И.Л. Лернер, М.И. Махмутов, Т.Ш. Шашова, Г.И.
Щукина, және тағы басқа.
Бүгінгі күн оқу ... ... ... мен ... ... одан әрі жетілдіруді, олармен байланысын нығайтуды міндеттеп
отыр. Бұл міндет сабақ ... ... ... ... ... Уақыт ағымы, ұстаздар қауымына жаңа міндеттер, ауқымды талаптар
қойып отыр. Яғни, бүгінгі күн мұғалімдерінің алдында тұрған ең ... ... ... ... деген белсенділігін арттыра білу.
Зерттеудің объектісі: Бастауыш мектеп ... ... ... ... ... пәні: Бастауыш мектептегі 1-сыныптың дүниетану пәні.
Зерттеудің мақсаты: Дүниетану пәні арқылы ... ... ... мен ... ... жолдарын анықтап беру.
Зерттеудің міндеттері:
1. Тақырыптың мазмұнына байланысты жазылған ғылыми теориялық ... ... ... ... ... дамыту мен жетілдіру барысындағы озат
педагогикалық, ... ... ... ... ... ... ... Оқушылардың таным белсенділігін арттыруда дүниетану пәні сабағының ролін
анықтау.
Зерттеудің әдістері: Психологиялық-педагогикалық ... ... ... ... ... ... және ... материалдарды іріктеу.
Тәуелсіз мемлекетіміздің ертеңі ұрпақтың рухани байлығы, ... ... ... ... ... байланысты.
Осы орайды егеменді еліміздің білім беру жүйесінде ... ... үшін ... жатқан талпыныстар оқытудың әртүрлі әдіс-тәсілдерін
қолдана отырып, терең білімді, ізденімпаз, ... іс ... ... ... сол ... өз ... ... алатын жеке
тұлға тәрбиелеу ісіне ерекше мән ... ... ... ... ... мектептердің дамуында оң өзгерістер байқалады. Оқыту ... жаңа ... ... ... Мұнда бала табиғатынана берілген тума
қасиеттерінің қоғамдық саяси әлеуметтік жағдай, іс әрекетпен ... ... ... ... ... байланысы арқылы саналы азаматтың
көзқарасының қалыптасуына мүмкіндік береді.
Жалпы орта білім беру жүйесінің іргетасы ... ... ... ... мектеп- өскелең ұрпаққа білім берудің бастамасы. Қазіргі
қоғам талаптарының өзгеруіне байланысты еліміздің көрейіп ... ... ... бетбұрыстарына байланысты жаңа ұрпақтың психологиясыда
айтарлықтай ... ... оны ... өмір ... ... ... қойылды.
Еліміздің егемендігі мен тіліміздің тәуелсіздігі де өскелең ... ... ... Бала психологиясын жан-жақты зерттеп оны терең білу,
оның ... ... ... ... ... ... пен ... да құрметті міндеттер жүктейді. Сондықтан да бірінші ... ... ... алдына педагогикалық ғылым теориясы және оқыту
әдістері негіздерін жан-жақты меңгерумен қатар әр ... ... ... әрі ... ... және психологиялық ерекшеліктерін,
сондай-ақ жас адамның қалыптасуындағы психологиялық ... ... ... ... Әр ... ... ғана тән мінез құлық, тәртіп, ерік,
жігер, эмоциялық сезім, танымдық қызмет ерекшеліктері болады. ... ... ... қалыптасуындағы психологиялық заңдылықтар ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылуы тиіс.
Бұл мұғалімнен шәкіртерінің жекелей қаситтерін ... ... ... ... болуды талап етеді. Бұл оған оқу ... ... ... әрқайсысының өзіндік ерекшеліктерін есепке алуға
мүмкіндік ... ... ... ... ... бұл ... шешекн жағдайда оқу тәрбие жұмысын бүгінгі талапқа сәйкес шұғыл
жақсартуға берік ... ... ... да ... ... әр ... ... ұстаздық әдістемелік мүмкіндіктерін қанағат тұтумен
шектелмей, өз бетімен теориялық ... ... ... ... ... және ... ғылымы саласындағы жетістіктерінен
жан-жақты қарулануға батыл бет бұрыс жасалуы қажет.
Педагогика баланың дамуын өте ... ... ... ... ... Даму ... ... күштері- ішкі қайшылық
күресі. Даму ... сан ... сапа ... ... ... ... даму ... мынадай заңдылықтарды байқауға болады.
алғашқы кезеңде бала тілінің дамуы, оның түсіне білуіне және сөйлеу кезінде
бала ... ... ... ... байланысты. Әрине, тілдің дамуы осымен
аяқталып қоймайды, ол жетіле түседі. Сексеннен ... ... ... ... ... адамдарымен қарым қатынасы кеңейіп, олардың
сұрақтарымен сөздеріне түсіне байстайды. Баланың ... ... ... ... ... ... ... пайда болады. осының
нәтижесінда баланың ақыл ойы дамуының кезеңіне ... - әр ... ... ... ... Оның ... ерекшеліктері
атап көрсетуге болады. организмнің дамуы ең алдымен мүшелердің өсіп
жетілуіне ... Ал, ... ... бір ... өсіп ... ... өсу қарқыны тұрақты емес. ... ... ... ... ... ... ... керісінше байқалып отырады.
Баланың жоғарғы нерв қызметінің дамуы бас миының үлкен жарты ... ... және ... ... ... ... Ми
қабығының талдау және синтездеу әрекеті қабылдау естің, қиялмен ойлаудың
т.б. негізгі механизмі болады. осы нерв ... ... бала ... мінез
құқы мен қылығын табиғи және әлеуметтік ортамен сәйкестендіру жолдарын
іздетіреді. Жеке ... ... ... ... ... ... зор рөл ... Жоғарғы нерв қызметі екі сигналдқ ... ... ... бойынша тері, көз, құлаұ т.б. сезу мүшелері
арқылы ... ... ... ... мен адамға ортақ бірінші
сигналдық ... ... ... мен құбылыстарда тікелей алынатын
сигналдарды ... сөз. ... ... ... ... деп атады. Екінші сигналдық ... ... мен ... ... ... екінші сигналдық система бірінші системамен
өзара әрекеттесіп, ойау іс ... және ... мен ес және ... ... ... де ... ... болады.
Бала организмі мен нерв жүйесінің даму негізінде оның психикалық
қызметінің (түйісіп, қабылдау, ес, қиял, ... тіл, ... ... ... ... түседі. Психикалық қызметінің негізгі механизмі мидың үлкен
жарты шарлар қабығының әрекеті болады. Психиканы ... ... нерв ... бейнеленуі болад дейміз. Баланың әрбір даму ... ... ... орны ... ... ... – адам психикасының жас ... даму ... ... психикалық процестерімен психологиялық
қасиеттерінің онтогенезі. Жас ... ... ... жас ... ... игерудің ... ... жеке ... ... ... факторларын т.б. зерттейді.
Педагогикалық – психологиялық оқыту процестерінің басқарудың психологиялық
мәселелерін, танымдық процестерін қалыптасуын зерттейді, оқыту ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың
арасындағы қарым қатынастарын, ... ... ... ... ... ... жас ... қарай даму, адамның психикалық даму
табиғатын түсінудегі жалпы қарм қатынасқа байланысы болады. әрбір жас ... ... ... сапалы кезеңі болып табылады және бала ... ... оның жеке ... өзіндік құрылымының жиынтығы құрастыратын
көптеген өзгерістерімен сипатталады. Л.С.Выгодский жас шағы дамудың белгілі
бір ... ... ... ... ... бір шама ... кезеңі деп
қарады, оның маңызды дамуының жалпы ... ... орны мен және ... ... одан әр кез ... ... ... анықталады. Бір жас
сатысынан екіншісіне өтуде бұрыңғы кезедерде болмаған жаңа ... ... және даму ... өзі ... ... ... ... ерекшеліктері көптеген жиынтығы мен анықталады. Бұл әр ... ... осы ... қойылатын талаптар жүйесі әрі ... ... ... ... әрі ол игеретін біліммен іс
әрекеттер типі, әрі осы ... ... ... Жас ... ... анықтайтын жағдайлардың жиынтыған баланың дене дамуының
түрлі жақтарының ерекшеліктері де енеді.
Жас шағы ... ... ... жағдайлар балаға тіелей
әсер етпейді. Ортаның қайсы бір элементтерінің қандай да бірі ... ... бір ... ... арқылы өтетініне байланысты әр балаға
объективті түрліше әсер етеді. Осы сыртқы және ішкі жғдайлардың ... ... тән ... ... да ал олардың арасындағы ... ... ... жас кезеңдеріне көшудің ... ... ... Жас шағы ... оның ... сол ... тіршілік жағдайларының ерекшеліктерімен, оның айналасындағылармен
қарым қатынас ерекшеліктерімен, баланың жеке басының психологиялық құрылымы
дамуының деңгейімен, білім мен ... даму ... ... ... ... ... ... Жас кезеңін
айналасындағылармен қарым қатынас жсаудың даму деңгейі ... ... даму ... ... ... ... көрсеткеніндей, даму процесінің осы екі түрліше жақтарының
арасындағы ... ... жас ... ... өте ... ішкі негізін
құрайды. Мысалы баланың ерте сәбилік шағында сыртқы болмыспен ... ... ... ... ... ... Нақ ... қарым
қатынастар жүйесі негізінде бала белгілі бір дағдыларды игереді, ... ... ... ... ... қарым қатынас жасау
тәсілдері, дүние танымы кеңейеді. Осының бәрі баланың дербес ... ... ... ... ... қарым қатынас жасау
тәсілдерінің өзгеруіне негіз болады. Ал соңғысы өз кезегінде ... онан арғы ... ... ... ... даму ... мен тіршіік жағдайларын өзгерту
жимынтығы оның ... ... ... ... ... мен
тәсілдерін, үлкендердің оған деген қарм қатынас формаларын өзгертуге әекп
соқтыратын осыған ұқсас жағдай ... ... ... ... ... ... деп аталатын кезеңдер тәрбие жұмысында өзгерген қарым
қатынастар ескерілмей, қалыптасқан және айналасындғылармен ... ... ... алдыңғы кезеңіне тән тәсілдер мен осы кезң барысында дами
бастаған балалар мүмкіндіктері арасындағы үйлеміділік ... ... ... ... ... жас ерекшеліктерімен қоса, бір жас
тобындағы балалардың өзінде ... ... ... ... ... де ... ... қажет. Жеті жасар балалардан ... ... ... ... ... біз барған сайын естіп жүрміз.
Алайда, мектеп жасына дейінгі балалардың өмірін өзгертуге талпынысы – ... оқу ... ... ... бола алмайды. Оларды тартатын оқудың өзі
емес, оның нәтижесі. Осынау шеберліктермен дағдыларды игеру үшін ғана ... ... тура ... ұғымы жоқ бола тұрса да олардың оқи,
жаза ... ... де жеті ... бала ... ... ... Бұл бала
өз бойында мектеп жасына дейінгі балалық шақтың белгілерін ... ... ... ... Бұл ... оның ... ... күрделі, ал кейде ... ... ... ... Кез келген өтпелі күй сияқты бұл шақ көзі ... ... бай, ... дер ... ... ... ... маңызды.
Адамның көптеген психикалық қасиеттерінің негіздері тап осы ... ... ... және әдетке айналады. Сондықтан ғалымдардың ерекше
назары қазіргі бастауыш сынып оқушыларын ... ... ... одан арғы оқу және ... ... ... табысты дайынауға
мүмкіндк береді.
Бастауыш сынып оқушыларының анатомиялық, физиологиялық ерекшеліктері.
Бастауыш ... ... 7-10 жас ... ... ... Бұл жаста
дененің барлық органдары мен талшықтарында елеулі ... ... ... ... мойын, арқа бел бүгілістері дамиды. Әйтсе де
скелеттің ... ... ... оның аса ... мен ширақтылығы да
осыдан, бұл дұрыс дене тәрбиесін беру және спорттың ... ... үшін ... ... де ... ... теріс зардаптарға да
әкеліп соғуы мүмкін. Бастауыш сынып оқушысы отыратын орындарының көлемінің
сай ... ... пен ... ... бала ... ... қалыпты
дамуының аса маңызды шарты, оның кейінгі бүкіл ... ... ... ... сынып оқушыларының бұлшық еттері мен ... ... ... ... ... ... ... ет күші артады. Ірі бұлшық
еттер майдаларынан ... ... ... да ... ... ... ... де кең құлашты қимылдар жасауға ... ... ... ... талап ететін ұсақ қимылдарды орындау қиынырақ
соғады. Саусақ сүйектерінің ... ... он бір, ал ... ... он, он екі ... қарай аяқталады. Егер осы жайды ескерсек, онда
бастауыш сынып оқушысы неліктен әр кез ... ... ... ... ... түсінікті болады. оның білегі тез талады да, ол өте тез
және тым ұзақ жаза алмайды. Бастауыш ... ... ... ... оқушыларына жазбаша тапсырмаларды аса көп беруге болмайды. Бастауыш
сынып оқушыларының ... ... ... ... ... және ол ... жақсы
қамтамасыз етіледі. Мидің салмағы жеті жастан кейін ... ... ... ... жетілуі баланың психикалық іс әрекеті мен жүйке
қалыптасуына үлкен рөл атқарады.
Атап көрсетілгендей баланың психикалық дамуының ... ... оның ... ... ... түрімен сипатталады. Жет жасар бала мектеп
табалдырығына ... мен – ақ ... ... оның ... ойын әле ... ... осы уақыттан бастап ол біртіндеп басымдылық рөлін жоғалта
бастайды. ... ... ... ... іс ... оның құлық
мативтерін елеулі түрде өзгертетін, оның ... және ... ... жаңа ... ашатын оқу болады.
Алғашқы кезде оқушы нақтылы оқу ... ... шын ... ... ... ... ... оқу материалдарына танымдық ынтасы ... ... де бала ... ... ... тиіті мағлұматтар ала бастайды.
Бұл ретте оның оқу жұмысы жалпы білім алуға деген ... ... ... үрдістердің қарқынды дамуы ... ... ... ... асады. Бұл кезде қабылдау қабілеті жетіледі. Көру ... ... ... деңгейде көтеріліп, түрлі түстерді айқын ажырата
алады. Қабылдаған ... ... мен ... меңгереді. Қоғам
өміріндегі жаңа негіздерге бақылампазыдығы артып, қабылдауын басқарып, оны
қажетті мақсатқа бағыттай алады.
Бала зейінін негізінен ... ... ... ... ... ... енді жай ... жартымды заттарға ғана емес қажетті
нәрселерге зейінін бағыттап, оны тұрақтандыруға үйренеді. Ырықты ... ... ... тартымдылығы, ұнамдылығы, көрнекілігінің мәні зор.
Зейіннін дамуы, сондай-ақ оның көлемінің ... ... ... ... ... алуан түрлерімен танысып, оларды меңгере ... ... ... негізгі іс әрекет оқу болғандықтан, баланың
барлық психикалық үрдісіне өзгерісенеді. Оның іс ... ... ... ақыл ой еңбегін зейін арқылы жүзеге асырады.
Оқу іс ... ... ... есте ... ... басқаруды талап
етеді. Мектептегі оқу үрдісінің талаптары мен өзіне тән мазмұны бұл үрдісті
едәуір дамытады, есте сақтау мықтылығы беки ... Есте ... ... ... ... ... ... іс әрекет сипатына, материалды есе
сақтау және қайта жаңғырту тәсілдерімен ... ... ... болады.
Бастауыш мектеп кезеңінде сөздік материалды есте сақтау ... ... ... оқу ... ... оқушыдан елестету
үрдісін талап етіп отырады. Есте сақтау мен ... ... күш ... ететін мативтерге байланысты ... ... ... ... ... білімдерді бала өз іс әрекетінде қолдануға машықтанады.
Баланың ақыл ой ... ... ... орындау практикалық әрекеттерін
ішкі ақыл ой ... көшу ... ... ... ... ... ... жаңа, қиын тапсырмаларды ... ... ... ішкі ... ... ... ізденіс, негізгі
сипаттағы практикалық әрекетті орындауды үйренеді.
Оқу үрдісінде ой операциялары да іске ... ... ... ... әрі оңай ... ... ... ұғымдарды салыстыру
байқалады. Логикалық ойлауының даму ерекшелігінде ой қорытндысын жасай алу,
себеп салдар анықтау, ... беру ... ... анық көріне бастайды.
Оқушыларға жоғары дәрежеде жүйелі түрде және нәтижелі ақыл ой ... ... Бұл ... ... орта туралы, қоғамға еніп жатқан жаңа
техника туралы, танымдық қатынастарды меңгере алуынан ... Осы ... ... және оның ... қызығушылықтары қалыптасады.
Еліміздегі тіл туралы заң жыл сайын әрбір Қазақстан азаматына үлкен
жүктеме артып ... ... тек ... ... ... ... байқалмайды, сонымен қатар бастауыш мектеп жасындағы балалардың тіл
дамуы ана ... ... әрі ... ... меңгерілгендігі байқалады.
Оқушы енді өз ойын, өз қалауын, өз сезімін ана ... сөз ... ... граматикалық түрде өте дәйекті тұрғыда түсіндіре алады.
Бала тілінің дамуының мативтеріне құрбыларымен, ... ... ... ... жаңа ... ... нәрселерді білгісі
келетіндігі, түсіндіруге тырысушылық, әңгімені эмоциялық тұрғыда жеткізе
білуі жатады.
Бала ... ... ... ... ішкі ... ... ... сигнифиативтік функцияларын қолдана
алады. Өзін қоршаған орта ... ... ... ... бір ... ... ... қатынастар мен өзгешіліктер туралы тыңдау, оқу, әңгіме,
пікірталас, талдау сияқты түрлерді меңгере бастайды.
Бастауыш мектеп жасындағы көркем жазу бала ... ... ... ... жазу ... ана ... граматикалық табиғатын ашады және
ана тілін еркін меңгеруге мүмкіндік береді. ... ... ... ... – оның ... ... ... туғызады. Бұл балалар
арасындағы, әр үйдегі, әрі мектептегі жаңа талаптарға негізделеді.
Қоғамдық талаптардың ... ... жеке ... ... ... қайрымдылық, еңбек қорлық сияқты қасиеттерді ашады.
Бастауыш мектеп оқушысының ерік ... ... ... жету ... ... мен ... ұлғаюына және
өзгеруіне, екіншіден, ішкі және сыртқы қиыншылықтарды жеңе ... ұзақ ... күш ... алуына, төртіншіден, өзін ерікті тежеу
барысында өзін-өзі меңгеру, тоқтамға келуінде қалыптасады.
Бастауыш мектеп жасындағы балалардың жеке ... ... – оқуы ... ... ... оқу іс ... ... мен
адамгершілік қасиеттерінің қалыптасуындағы қарқынды кезеңі. Олардың
өзгелермен қарым ... ... ... ... ... деп ... білі ... интуициялық қабылдауын мектептегі оқудың
алғашқы күнінен ... ... ... ... дүниетану және басқа
пәндердің өздерінің күтпеген, таңқаларлық, қызықты жайттарын паш ... ... ... ... ... Бұл оқу іс ... ... ретінде
балалардың шын мәніндегі танымдық ... ... ... ... ... ... кезеңіне баланың сыныптағы және
үйдегі мінез құлқын реттеп отыратын ... жаңа ... ... сондай-ақ оқу пәндерінің мазмұнына қызыға бастауы тән. баланың бұл
кезеңінен қиналмай өтуі оның ... ... ... ... Бірақ жеті жасар баланың барлығы мұндай емес. Олардың көпшілігі
бастапқы да қандай да бір ... ... және ... мектеп
өміріне етене араласып кете алмайды.
Бала мектеп өмірінен алғаш ене ... онда ... ... ... ... Ол жаңа ... бір қатар маңызды әдеттерін бойыңа
сіңіреді, мұғаліммен және жолдастарымен сенімді қарым қатынас орнатады. Оқу
материалының мазмұнына ынтаның пайда болуы ... оның ... ... ... ... Бұл ... одан әрі ... және төменгі сынып
оқушыларының оқуға деген көзқарасының жайы олардың оқу әрекетінің ... ... ... ... ... үшін осы ... құру және оның ... бөліктерінің ерекшеліктері туралы мәселе
ерекше маңызды болып табылады.
Тәуелсіз мемлекетіміздің ертеңі ұрпақтың ... ... ... ... ... ... мен ... іскерлігіне байланысты. Осы
орайда егеменді еліміздің білім беру ... ... ... жету ... ... ... оқытудың әдіс-тәсілдерін қолдана отырып, терең
білімді, ізденімпаз, барлық іс әрекеттерінде шығармашылық бағыт ... ... өз ... ... алатын жеке тұлға тәрбиелеу ісіне ерекше мән
берілуде.
Қазіргі кезде бастауыш мектептерде оқыту мазмұнын ... ... одан әрі ... ... ... жол ... ... алты жаста үлкен өзгеріс болатыны белгілі. Бала мектеп
оқушысына айналады. Бастауыш мектеп оқушыларының жас ... ... ... ... ... ... ... жасына өтуі
оның іс әрекеттерінің, қарым-қатынасының, басқа адамдармен ... ... ... Негізгі іс әрекет түрі оқу ... ... жаңа ... ... ... мектеп жасындағы баланың танымдық іс әрекеті оқыту ... ... Осы ... ... ... ... ... артады.
Баладағы өтіп жатқан осы өзгерістер педагогтерден бүкіл оқыту тәрбиелеу
жұмысын нақты мақсатқа бағыттауды талап ... ... іс ... түрі ... Осы оқу арқылы олардың таным үрдісі дамиды.
Таным теориясы – айналадағы қоршаған дүниенің адам ... ... ... ... мен ... ... ... қоғамдық тәжірибе негізінде іске асатын таным үрдісінің
заңдылықтарын, оның ... ... ... ... мен
теорияларды құру және дамытудың ... ... ... ... қалыптасып дамуының жалпы шарттары философияның негізгі
мәселесі – рухтың материяға сананың ... ... ... ...... ... деп аталады. Таным теориясының басқа ғылыми теориядан
түбірлі айырмашылығы бар. Ол білімнің қалыптасуы мен негізделуінің ... оның ... ... ... ... ... Сонықтан Аристотель сыртқы дүние заттары
алғашқы, ал олар туралы білім соңғы ... Адам ... ... ... ... ... ... танымның негізгі сезімдік қабылдау деп
түсінді.
Оқушылардың бойында кездесетін таным қабілеттері дегеніміз – білімді
өз ... ... және ... ... бейнелеуі. Мұндай бейнелеу
әрекеті күрделі үрдіс. Ол оқушыларды сыртқы дүние туралы білімді меңгеру
ептілігі және ... ... ... нәтижесінде жүзеге асады.
Оқушының танымдық белсенділігін арттыру, таным қабілеттілігінің
оянуына түрткі болу – ... ... ... ... Оқушының
танымдық белсенділігі өз кезеңінде қабылдау, есте ... ... ... ... ... ... ... етеді. Оқу барысында оқушының тану
блсенділіктерін арттыру олардың өз бетінше ... ... ... ... етіп ... ... қабылдау, негізінен
мұғалімнің сабақты жүйелі түрді жүргізуіне ... ... ... ... ... болатындай даярлық жұмыстары жүргізіледі.
Олардың оқу танымдық қызметін арттыру ддұрыс әрі нақты әрекеттер негізінде
іске ... ... ... ... танымы (қалауы, ынтасы, құштарлығы,
әсерленуі) негізінде қабылданған білім, дағды ептілік ... ... ... ... ... ... әсерленгіш, эмонационалдық болып
келетінін ескере отыру – мұғалімнің оқу ... ... ... ... ... ... табиғатының тани білу, еңбек және ... ... ... ... қоғам мен ұжым үшін жарамдылығын жете
анықтау мұғалімнің басты ... ... деп ... іс әрекеті
үстіндегі жағдайын айтады. Тіршілік және іс әрекеттері барысында адамның
қарым-қатынас жасау, таным және ... ... ... ... беленділігінің ең алғашқы формасының бірі қарым-қатынас жасау
таным белсенділігі. Бұл адамның бүкіл ... ... ... жас ерекшеліктеріне сәйкес басқа адамдармен қарым-қатынас жасау
белсенділігінің мазмұны өзгеріп ... ... ... ... ... ... әрекеттеріне үңіле қарап, үйренеді, оларға еліктейді.
Балалардың ... ... ... ... ... ... ... ерікті
белсенділік деп атайды. Бұл жастағы балалардың үлкендердің әрекеттеріне
және олармен ... ... ... ... ... ойындарды атқару
барысында байқалады. Көбінесе балалардың ... ... ... іс
әрекеттері, тұрмысы, өзара қатынасы қамтылып көрсетіледі, ұжымдық өмір
дағдылары қалыптаса бастайды. Ойын ... ... ... сол
жас бойындағы балалардың өзара қатынасы ... Олар ... ... тілек білдіреді, еңбекке ... ... ... өз ... ... ... әеттерді тежеуге, кедергіні
ығыстыруға үйренеді. Осындай бірігу іс әрекеттерінің ... ... ... ... сияқты жаңа қатынастарды туғызады. Олар ... ... ... ... ... ... бала ... арқылы түрлі рөлді ойындарды атқара отырып, әлеумет ... ... ... ... ойын ... ... танымын кеңейтіп, қарым-қатынас жасау
белсенділігін дамытады.
Қарым-қатынас жасау белсенділігі жеке адам ... ... ... даму барысында таным белсенділігі артады. Мектеп жасына
дейінгі 5-6 жас балалар ... ... ... ... ... ... құрылысын, пайдалану тәсілдерін білгісі келеді. Балалардың бір
нәрсені құмартып, білуге талаптануын ... ... дейд і. ... өте
байқағыш, әр нәрсеге үңіле қарайды, кейде терең ойға шомылады. Мысалы, олар
шегені магнит ұстап тұр? Жапырақтың неге ... ... ... болады? –
деген сияқты сұрақтарды үлкендерге ... ... ... ... Мұндай
ерекше сұрақтар балалардың ақыл ой еңбегімен ... ... ... ... да ... ... ... айтуды түрлі
заттарды салыстырып дәлелдеуді, есеп ... ... ... ... ... балалардың «Неге?», «Не үшін?», «Қалай?» деп ... ... ... ... алғашқы белгілері. Олар
осындай сұрақтарға ата-аналарынан немесе ... ... ... ... кейде оларды жауаптарына өзінше қанағаттанбай ... ... ... ... ... ... ... белсенділігін дамытуда
бағыт беріп отырса, олардың құмарлық, талпынғыштық және бақылағыштық
қасиеттерінің ... игі әсер ... ... балалардың таным ынтасын қалыптастыруда білім беру
тәсілдерінің ерекше маңызы бар. Оқу барысында балалар ... ... ... ... ... мен ... терең түсінуге,
алған теориялық білімдерін практикада еркін білуге үйренеді. Оқушылардың
таным белсенділігі ... ... ... ... ... сауаттылығымен шеберлігіне байланысты. Демек, мектептегі ... ... ... ... ... ... әрекетін
дамытуына жол ашу қажет.
Танымдық белсенділік – оқушының оқуға білуге деген ынта ... ... ... ... ... қабылдауы тұрақсыз және ұйымдаспауымен
еркшеленеді, сонымен қатар оларда білуге құмарлық, ... ... ... ... олар өздеріне күнделікті жаңа бір нәрсені ашып
отыратындықтан қоршаған ... ... ... – шындықтағы заттарымен құбылыстарды белсенділікпен танып,
білуге бағытталған адамның бір шама тұрақты жеке ... бір ... ... ... бір ... ... таңдап, соған зейін қойылады.
Адамдарды еліктіріп, өзіне тартқан нәрсенің бәрі қызығудың объектісі болып
табылады.
Олардың зейініде еріксіз, ... ... ... ... бастауыш
мектепте балаларды оқыту мен тәрбиелеу ... ... ... ... ... өмірі баладан ерікті зейінін жаттықтыруды,
назарын бір орталыққа біріктіру үшін ерік күшін жинақтауды ... ... ... ... оқу ... ... дамиды (оқу іс әрекеттерін
табысты болуына деген жауапкершілік).
Бұл жастағы балалар өте сезімтал оның сезімі тәуелсіз және өте ... бұл ... ... ... өте ... фантазияға өте берілгіш
келеді. Балалардың қиялы мүмкіндік берсе, оларды қандай да болсын бір ... оңай ... ... ... ... қиын ... де құштарлықпен
орындайды.
Баланың бүкіл өмір бойында оның даму ... ... ... Даму
үрдісінде баланың таным белсенділігі арта ... 6-7 ... ... түсіне, түріне, көлеміне ажырата бастайды, ... ... ... ... ... ... өмір барысында бала шындық
дүниенің құбылыстарын заттарын анықтай білуге, адам ... ... ... үйренуге талаптанады. Балалардың бір ... ... ... ... ынтасы дейді. Балалар өте байқағыш, еліктегіш, әр
нәрсеге үңіле қарайды, көп нәрсе оларды ойлантады.
Балалар әдетте өзіңе түсініксіз оқиғалардың, құбылыстардың ... ... ... ... ... жаңа сұрақтар туады. Сол сұрақтың жауабын олар
ересектерден күтеді, өйткені, олардың түсінігінше, ... ... ... ... ... ... ақыл – ойы еңбегімен
шұғылданудағы ниетін, ықыласын сипаттайды. ... ... ... ... жауапсыз қалдырмауға тырысқаны жөн. Себебі сұрағына жауап ... бала ... ... ... ... Ал бұл ... дүниені
тануына кері әсер етуі әбден мүмкін.
Егер мектеп ... ... ... қызығуы ойын іс - әрекетімен
байланысты болып келсе, бастауыш сынып жасында ... ... оқу іс ... ... ... Кеңестік психологтер зерттеулері бойынша 7
жастаға оқушыны мектепке қатысқы жағдайлардың ... ... ... ( ... ... ... жаңа орын ( ... сынып), іс -
әрекеттің жаңа түрі оқу және т. ... ... ... ... ... ... ... сипаты
мазмұны, ерекшеліктері зерттеушілер үшін қиыншылық тудырады. Өйткені,
танымдақ ... ... және ... – жеке ... ... ... ... өте күрделі үрдіс. Жалпы алғанда, қызығудың ... ... іс - ... және жеке өмір ... байланысты болады.
Сондықтанда баладағы танымдық қызығудың даму деңгейдің тек нақты ... деп те ... ... Бір ... ... тұрақтылығы,
бағыттылығы, мазмүны жағынан бірдей емес қызығу болуы мүмкін,
Балалар жасына байланысты осы ... ... бір ... ... ... ... Н Рыбникова, Л Гордон, М. Беляева,
И. Цветкова, Л. Маневцова, Н. ... К. ... Р. ... П.
Сирбиладзе ( Мектеп жасына дейінгі кезең ), И. Шевченко ( Жеткіншек жас )
В. ... В. ... Н, ... Л. ... ... мектеп жасы ). 60 –
жылдардың барысында бастауыш мектеп оқушылары байынша А, ... ... Чо Чюн ... Ф. ... ( бастауыш сынып оқушылары қызығуының
жүйесін зерттеу ), А. Дусавицкий (оқушылардың танымдық қызығулары дамуына
оқыту құралдарының әсері ), Л. ... ( ... ... ... ... ... ерекшеліктері ), М. Щеломенцова ( бастауыш
мектеп ... ... ... ... ... көркем кітаптардың рөлі )
еңбектері шықты. ... ... ... ... ... жақын
мәселелер В. Дорохова, Р. Жданова, Е. Киричук, О. Саулина, Л. Трегубованың
жұмыстарында да қарастырылған.
Қызығуына өте ерте жастан ... және оның ... ... ... ... ... ... Баланың бірінші жылында – ақ оны ... ... ... ... ... заттардың қозғалысы өзіне ... ... осы ... ... қабылдайды және оларды
қайта – қайта қабылдауға тілек ... ... ... ... ... оның ... ... сәйкес уақытша және оны
қызығудың алды деп те ... ... ... – бала ... тән ... ол ... ... оған терең енуіне көмектеседі. Баланың мүндай құмарлығы өзін
қоршаған дүниені ... ... ... ... ... ... өте ерте ... шағында “қайда?”, “неге?”, “бұл не?”,
“неліктен” және т.б. ... ... ... ... ... ... ... байланыстаруға болады. Әрине, кішкентай баланың қойған мұндай сұрақтары
белгілі дәрежеде, қоршаған ортаға деген танымдық қатынас түрінде әуестік,
білуге ... ... Мұны ... ... ... болады.
Балалардың қызығуы өз бетімен пайда болмайдығ ол әлеметтік ортаның,
ересектердің әсерінен пайда болады. Балалардың қызығулары олардың жас ... ... ... ... оқу – ... жұмыстарын
ұйындастыруда әр тұрлі жаста балалардың өздеріне лайықты қызығулары
болатынын ... ... бар ... ...... қызығу сезімдері әрекет үстінде
дамиды. Әрекет ... ... әр ... ... ... бір шешімге келеді. Балада белгілі білім жүйесі қалыптасады.
Балалар үздіксіз дамиды, ... ... ... ... сайын
негізгі үлгіні ата – анасынан, мұғалімнен алады. Баланың таныпбілсем ... ... ... ... танымдық белсенділігін одан әр күшейту үшін
танымдық қызығуын арттыру маңызды. Ал ... ... ояту үшін ... ... ... соны ... білу керек, оны үйрететін бірінші кезекте
үлкендер.
Өзін қоршаған ортаның шындығын ұғып ... ... бір ... ... қойғыштығы. Есейе келе балалар тек заттар туралы ғана
емес, әрә айналасындағы ... ... ... ... ... хабар,
түсінік алғысы келеді. Ересектерден балалар өз сұрақтарына ... ... ... оның ... білуге ұмтылысына мұқият қарау керектігі
тауды.
Балалардың ... ... ... ... ... – қатынас,
әлуметтік өмірге ... ... ... ғана тән ішкі әлемі, қызығуы,
қабылдау, ойлау, қиялы, тағы басқада көптеген ... ... сан ... ... ... ... мектеп жасына дейінгі жастың соңына қарай үлкендердің әсерімен
мектептегі ... ... ... ... бастайды. Осыған байланысты
бастауыш мектеп ... ... ... ... ... ... бастап
оларды не қызықтыратынын, олардың қызығуының өзіндік ерекшіліктері қандай
болатынын, сабаққа қалай қызығатынын жан-жақты білу үшін оқу ... ... ... ... оқу ... ... маңызы зор. Бала
оқуға, сабақты үлгіруге, жалпы білімге қызығып тұрса, ... іс- ... ... ... де ... бітіреді. Баланың оқу пәніне, тәрбие
жұмысына қызығуы болмаса, онда “оқудың да, тәрбиенің де” ... ... ... ... ... балалардың жақсы оқуына, оқығанын
жақсылап ұғып алуына, оларды ... ... ... ... ... қалыптастыруда ықпалы зор.
Баланың қызығуын орнықтыратын: мектеп, оқу үрдісі, тәрбие, мұғалімдер
ұжымы. Бала мектепке оқуға қызығып келеді. Оқи ... соң ... ... ... ... ... ... сайын қызығуы арта береді. Сәтімен
меңгерілген білім қуаныш туғызады. Пәнге ... ... ... ... бала ... ... мазмұнына, оқытудың әдісіне қызыға бастайды.
Бала әуелі жеке ... ... ... ... ... ... бір ... пәнге, сонан соң барлық пәнге қатарынан тұрақты ... ... ... ... ... қызығу дамып өріс алады. Тұрақты қызығу ересек
және жасөспірім кезінде орнығады.
Мақсатсыз жұмыс – ең қызықсыз жұмыс. Сондықтан да ... ... ... үшін ... не ... ... және ... нәтиже алатынын
білуі, сонымен қатар жұмыс мақсатының балаларға түсінікті болуы аса қажет.
Оқушыларға өздерінің бос ... ... ... өз ... үшін іс- ... әр ... ... қажет. Таңдап алған
саладағы белсенді оқу мен іс- әрекет, танымдық мүмкіндіктер ... ... ... кез келген әрекеті белгілі себептен туып, нақты мақсатқа
жетуге бағытталған. Оқушы іс- әрекетінің ... ... ... да ... ... ... Егер балалардың іс- әрекетінде мотив болмаса, ол белгісіз
үрдіске айналуы мүмкін. Мұғалімге және оқушыға тиісті ... білу ... ... ... ... үшін аса қажет. Демек, қажеттілік пен
қызығу осы түрткіге негіз болады. ... ... ... ... ал ... олардың оқуға деген қызығуын арттырады. Оқуға
байланысты негізгі түрткінің бірі – ... Бұл ... ... ... ... ... ... оған деген қызығудың нәтижесі. Оқушы оқуға
өзі қызықпаса, оны зорлап ... ... ... бір жайт, балаға
барлығы оңай болатын оқу ... ... ... ... мен ... ... ... қызығуы болса, ол өзін қызықтыратын құбылысты
бақылауын күшейтеді, өзінше оны ойлап ... ... ... ... ... ... ... іс- әрекет барысында қызығу өз-өзінен
дамиды және баланың ақыл-ойы дамуына әсер ... тағы бір ... оның ... ... ... ... ... бар кезде іс-әрекеттің жақсы нәтижесі ғана ... ... оның ... ... ... ... дербес жан-жақты,
шығармашыл, тереңдетілген және т.б.
Алда тұрған негізгі міндет – бала үшін ... ... ... жасағанда ғана оны өзі- ақ ... ... ... оған ... жеңу оңай болады. Оны жеңу балаға қуаныш әкеледі,
өз күшіне ... ... ... түсінігін “ермек”, “жұбаныш” түсінігімен бірдей ... Бала ... ... ... ... оның көңілін көтеру деген
сөз емес. Бала ... ... ... – оқу. Оқу баланың ... ... ... ол ... кезенкте қызықты болуы керек. Бұдан басқа
бала еңбекпен, спортпен айналысады, мұражай, үйірме және ... да ... ... Баланың дәл бүгінгі өмірі саналы, парасатты, мазмұнды
және қызықты болуы керек.
Қазіргі ... осы ... ... нәтижесінде “қызығу”
түсінігі оның даму сатылары нақтыланған, танымдық қажеттіліктер ... ... ... ... мәні мен ... ... Дегенмен, қазіргі бастауыш сынып оқушыларының танымдық қызығуын
қалыптастыру міселесі мына бір ... ... алу ... ... ... мәліметтердің осыдан біраз уақыт бұрын ... ... ... Бұған белгілі дәрежеде жаңа ... ... ... ... ... және ... ... сонымен қатар қоғамымыздың рухани мәдениетінің өсуі
де ықпал етеді.
Мектепте бастауыш ... ... ... ... ... ... оқушыларының танымдық қызығуының мынадай
көрсетекіштері байқалады:
- қоршаған ортадағы құбылыстар мен обьектілерге және іс- ... ... ... ... ... ... және оны ... тырысу;
- таным үрдісі мен танымдық іс- әрекетінің эмоционалдық көрінуі;
- ... ... ... болуы;
- бос уақытын пайдалана білу сипаты;
- танымдық белсенділігін жалпы сипаты;
- жаңаны білуге ұмтылыс;
- мектепке және оқуға жағымды қатынасы.
Неге ... ... ... ... ... ... ... Көптеген
оқушылар мектепте көңілсіз, қызықсыз деп шағымданады. Неге ... ... ... ... ... ... ... қуаныш,
қанағат әкеледі және еңбек сүйгіштікті тәрбиелеуге әсер етеді.
Демек, қызығуды ... ... ... ... ... Қызығу жұмыстағы кемшілікті және қиындықты жеңуге
жәрдемдеседі, қол жетпейтін нәтижелерге жеткізеді. ... ... ... белсендіру одан жан-жақты дамыған, білімді,
шығармашыл қайраткерлі тәрбиелеуге көмектеседі.
К.Д. ... ... ... тарта білу, олардың оқуға
қызығушылығын арттырып, білімге құмарту керектігіне баса көңіл ... ... ... ... ... ... жолы, ешбір
қызығусыз тек қана зорлық күшімен жүргізілген оқу оқушы бойындағы
білім алуға деген ... ... ... И.Ф. ... өзінің оқыту теориясының негізіне әр
саладағы қызығушылықты алған. Адамдағы қызығушылықтар қоршаған дүниені
танып білуге немесе қоғамдық өмірге араласуға ... ... ... өз ... жан- ... ... ... оқушыны
қызықтырып оқыту керек екендігін айтқан.
Жас бала не нәрсені ... да ... ... ... ... ... ... жақсы көреді. Оқушылардың қызығушылығын арттыру
жақсы ұйымдастырылған сабаққа байланысты. Сондықтан, әр бір ... ... ... ... бермей, оқытудың жаңа әдіс
тәсілдерін іздестіру қажет. Қазіргі ... ... ... ... ... ... кіріктіру сабағы т.б. өз нәтижесін ... ... ... ... ... ... дәстүрін шәкірттердің бойына дарыту ... ... ... ... ... халқының мейірімділігі, кең
пейілділігі, сыпайлығы, көпшілігі, сөзге беріктігі туралы әңгімелеу
арқылы осы қасиеттерді шәкірт ... ... ... ... ... ... ... биік ұстау сияқты әдет- ғұрыпты үйретуге
болады.
Оқушының пәнге ... ... ... ... ... ... ... да маңызды. Мәселенің шешімін табу
арқылы оқушының ойлау қабілеті нығайып, кез келген ... ... ... ... А. Дистервергтің әйгілі “неміс мұғалімдерінің
білім беру ісіне басшылық” атты еңбегінде: “жаман мұғалім ақиқатты өзі
айтып береді, ал ... ... ... өзін ... жетелейді,
ойлауға үйретеді”, - деген.
Мұғалім бұл жағдайда танымдық іс- ... ... ... ... ... оқушының шығармашылығын
арттыра отырып олардың қабілеттеріне ерекше назар аударуы тиіс.
Қандай да ... ... ... ... жоқ адам ... ... ... біреуде шамалы болып келуі мүмкін. Тәжірибе мен парасат
адамдардың қабілет саласында тең емес ... ... ...... бір істің нәтижелі болып
орындалуында. ... ... ... ... бір ... өнер
саласының біріне жарамдылығын жақсы көрсете алады. ... бір ... ... да ... ... ... әр түрлі жеке қасиеттерінің
қиысып келуін, яғни адам қасиеттерінің синтезін қабілет деп атаймыз.
Қабелеттің дамуы оны қажет ететін қызмет саласында және ... ... ... ... ойдағыдай дамуы адамға тиісті білім жүйесінің,
икемділік пен дағдының болуына байланысты ... ... әр ... тән. Тек оны ... білу - әр ұстаздың
міндеті. Сондықтан, дайын ақпараттық фактілерді, заңдар мен ережелерді
беріп қоймай, оқушыларды өз бетінше ... ... ... ... оқу ... беру ... Сонымен бірге мұғалім
мен оқушының арасында ұжымдық қарым- қатынас болған жағдайда ... өз ... ... ... ... мен ... даму деңгейі әр бір адамда
сапалы және терең білім мен іскерліктің болуын, жастардың белсенді,
шығармашылықпен ... ... және ... ойлауға қабілетті болуын
талап етеді. Сондықтан да, мектептегі оқу процесінің негізгі мақсаты
... ... ... ... ... оқушылардың
интелектің шығармашылық ойлауын дамыту, ғылыми көзқарасымен,
белсенділігін ... өз ... ... алу ... ... салу ... ... білім беретін мектеп – оқушылардың тиянақты білім ... ете ... ... өз ... білімдерін толықтыру, жаңа
білімдерді алу тәсілдері мен құралдандыру, алған білімдерін ... ... ... ... ... ... ... білу сияқты
ақыл ой белсенділігін дамытуы қажет. Ендігі жерде білім беру ... ... жаңа ... мен ... таба білетін батыл да
жаңашыл, ақыл ойы дамыған адамдарды даярлау талап етіледі. Сондықтан,
оқыту үрдісінде оқушылардың танымдық белсенділігі мен ... ... Оқу – ... ... ... оқушылар
қажетті көлемдегі білімді игеріп ... ... ... мен
шығармашылық ойлауы да дамытылады.
Қоғамдағы өзгерістерге сәйкес оқушыларға бүгінгі таңда ... беру үшін ... ... ... ... ... ... болып
отыр. Оқушылардың танымдық белсенділігін арттыру жолында олардың әр
пәнге ... ... даму ... ... ... тәрбиелеу - әр мектептің міндеті. Сол
себепті білім мазмұнын, оқыту әдістерін, түрлері мен ... ... жаңа ... ... қайта құру қажеттілігін естен
шығармағанымыз абзал. Білім мазмұны ақпарат көзі ғана болып ... ... ... алу ... айналуы керек. Бұл мақсатқа
жету жолында пәнаралық байланыс, оқушылардың ... ... ... ... дәстүрлі және дәстүрлі емес
сабақтардың түрін өзгертіп отыру ... ... ... ... ... ... дара және ... түрлерін біріктіру, оқу
құралдарын дұрыс пайдалана білудің де маңызы зор.
Соңғы кезде оқушылардың танымдық ізденімпаздық қабілеттерін
арттыруға көп ... ... ... Көптеген әдістемелік еңбектер бар.
Бұл мәселелер төңірегінде әр түрлі көзқарастар бар. ... ... Л. ... ...... жалпы рухани дамуын қамтамасыз
етуі қажет” – десе, көрнекті психолог Л. Выгодский: “жақсы оқыту ... ... ... жүретін, оны жетекке алатын оқыту айтады” –
деп тұжырымдайды және оқу – баланың ... ... ... анықтайды.
Қоғамдық прогресс пен ғылымның ықпалынан оқытудың жаңа
міндеттері мен озат ... ... ... ... дамиды,
нақтыланады, жетіле түседі.
Білім беру және оқыту теориясы оқыту барысындағы, оқушылардың
саналылығы, ... өз ... ... мен ... ... және ... талаптарын қамтиды. Бұл
талаптардың орындалуы оқушылардың оқу материалын түсінуге, өткенді
жаңамен байланыстыруға, ... мен ... ... алған
білімдерін тәжірибеде пайдалануға, өз ... ... ... ... ... ... іс- әректті нәтижесінде жүзеге
асады, ал танымдық ... ... ... ... ... ... танымдық іс-әрекеттің көздейтін мүддесі,
білімінің қоғамдық мәнін ұғыну, ... ... ету ... ... негізінде дамиды. Белсенділіктің ең ... ... ... ... ... ... нәтижелі пайдалана
білуі болып табылады. ... ... ... ... ... ұйымдастыруды оқу үрдісін жетілдірудің негізгі
шарты ретінде қарастыру қажет.
Мектеп оқушыларының танымдық ... ... ... ... ... ... арналған. Зерттеулерде танымдық белсенділік туралы әр түрлі
пікірлер айтылған. Біреулері танымдық ... ... ... ... жеке ... ерекше қасиеті ... ... ... ... ... орта ... мен
заттарына сәйкес субьектіде жаңару, өзгеру әрекетінің пайда болуы
ретінде ... Т. ... ... ... ...... ... білім мен дағдыны меңгеру және оларды
өмірде, тәжерибеде пайдалана білуге үйренуде оқушының ... ... – деп атап ... ... ескерсек, алға қойған мақсаттарға жету
үшін оңтайлы жолдарды таңдай білуден ... ... жеке ... ... ... ... да бір ... мен әдістерін пайдалануда
оқушының қабілеті дәрежесін ескеру керек. Күрделі танымдық ... ... ... ... оқушылар ғана тапсыра алады.
Оқушыларға оның таным күшіне ... ... ... жоғары,
білім деңгейінен анағұрлым асып түсетін міндеттер жүктеу білім беруде
оңды нәтиже бермейді.
Танымдық белсенділікті қалыптастыру әдістемесін жасау ... оқу ... ... ұйымдастырудың барлық түрлері,
сондай-ақ оқушыларда қалыптасатын танымдық ... ... ... қатар психологтердің, дидакт ғалымдардың және
әдіскерлердің іргелі еңбектерінде оқушылардың өзіндік жұмысы оқыту
үрдісінің ... ... ... ... ... ... ... танымдық дербестігін ұйымдастырудың
негізгі құралы өзіндік жұмыс және ол оқушы ... ... ... ... ... орын алады. Осыған сәйкес өзіндік
жұмысты сабақ жүргізудің, ұйымдастырудың формасы, ... ... ... ол ... ... танымдық іс-әрекетке тарту, қызықтыру
құралы деп есептеуге болады. (Ф.П. Пидкасистый, А. Әбілқасымова ... Олай ... ... дербес танымдық іс - ... ... ... ... ең тиімді жолы.
Оқушылардың өзіндік жұмысын зерттеумен айналысатын ... оның ... ... ... жеке тұлға ретіндегі
қасиеттерін, шығармашылық қабілетін дамытып қана қоймайды, қайта
оларды танымдық ... ... ... ... деп ... сынып оқушыларының танымдық ... ... ... шарттары
орындалуы тиіс. Мұндай шарттардың бірі – ... ... ... оқыту әдісін (мәселелік ахуалдар құру, мәселелік сұрақтар
қою, шығармашылық тапсырмалар беру және т.б.) пайдалану.
Танымдық белсенділік проблемалық сұрақтың ... ... ... орындауда жүзеге асады.
Оқушының өздігінен білім алуы өз еркімен ... ... ... ... ... ... алуды оқушылардың күнделікті рухани
қажетіне айналдыру мәсевлесіне мән берілмей келеді. ... ... ... ... міндеттерін, мазмұнын, ұйымдастыру жолдарын
оқушылардың өздері анықтап, іске асыруына байланысты. Ал оларға кеңес,
нұсқау жжалпы бағыт беріп, ... ...... ... Байтұрсынов оқушының өзіндік жұмысының ... ... ... арқылы өздігінен алуы керектігін атап айтқан болатын.
Жалпы білімге деген құштарлық, кез келген сыныптағы балаға тән қасиет.
Күн сайын жаңа бір ... ... ... – бала үшін зор ... ... В.Г. ... ... өзіндік жұмыстарды ұйымдастыру
мына шарттарға байланысты:
а) ... ... ... ... ... жемісті аяқталуына, оның алдағы нәтижесіне қызығуы;
в) жұмысты өз ... ... ... оқу таным әрекетін арттырудың тиімді құралдарының бірі
– оқушының өзіндік жұмысы мен өздігінен білім алу әрекеті. ... ... ... мен ... ... ой ... ... байланысты. Білімді игеру барысында оқушы ... ... ... еске ... ... жұмыс істеу,
байқау және жазба жұмысын ... ... ой ... бір ... ... ... өзін бақылай білуі керек.
Өзіндік жұмысты ұйымдастырудың шарттары мыналар: мұғалімнің
нақты тапсырмалары, нұсқаулар беруі, жұмысты орындаудың және ... ... ... ... ... дербестігінің
мөлшері, олардың жұмысты өз еркімен және қалауымен істеу, оған ... ... ... мұғалімнің дұрыс басқара білуі және оқушының
дербестік әрекетінің деңгейінің артып ... – осы ... ... белгілері болып табылады.
Оқушылардың дербестілігінің даму деңгейіне қарай ... ... ... ... және шығармашылық деп
арнайы екі ... ... ... ... ... нәтижесінде оның бойында мынадай
қасиеттер қалыптасады:
1) өз бетінше ... ... мен ... ... ... қабілетінің артуы
3) берілген білімді игеру ғана емес, оны жаңалап және
тиімді игеру жолдарын ... білу ... ... ... ... сын көзбен қарау
5) өз ойының дербестігі
Оқушының өз бетінше кітаппен жұмыс істеу, бақылау, жаттығу эксперимент
жүргізу іскерлігімен дағдыларын қалыптастыру.
Оқушылардың өзіндік жұмыстарының ... ... ... өз ... амал тәсілдер қолданып жасайтын шығармашылық ... ... ... – оқушының өздігінен шығарма, баяндама, өлең шығару,
көрнекі құралдар жасауы т.б.
Өзіндік жұмыс танымдық іскерлігі мен ... ... ... өз ... жинай алу қабілеттерін дамытуда жетекші рөл
атқарады, ойлауды жандандыра түседі және оқып ... ... ... ... ... ... ... оқу материалын нығайта
түсу, жаңа материалды ... ... ... оқу үрдісінде танымдық белсенділігін, қабілетін ... жан ... ... ... ету, ... ... жетілдіру ұзақ әрі
жүйелі жүргізілетін жұмыстар нәтижесінде қалыптасады.
Бүгінгі таңда ... ... ... өмірінде жүріп жатқан
демократиялық өзгерістерге байланысты белгілі әлеуметтік шарттарды ескере
отырып, жеке тұлғаны көздеген білім беру жүйесіне қойылатын ... ... Сол ... бірі – оқушының дүние танымын қалыптастыруда елеулі
ықпал жасайтын ... ... ... Білім – дүниетанудың кәусар
бұлағы. Ол неғұрлым тереңдеген сайын ... ... ... ... ... ... қоғам туралы білімдер тірек
болады. Адам, табиғат қоғам – бір тұтас ... ... ... ... байланысты және оларды үнемі бірлікте ... ... ... ... ... ... жолға қойылып отыр. Өйткені
дүниетануды бастауыш сыныпта оқытудың ... ... ... процесі
дамиды. Танымға көмегін тигізетін оқушының сезім мүшелерінің жұмысы арқылы
олар сыртқы дүниені қабылдайды. Әр түрлі оқу ... ... ... бір ... ... ... ... арқылы санасында білім қоры
жиналып, ой өрісі кеңейеді.
Оқушылардың ... ... ... ... бір ... ... педагогтардың еңбектерінде (М.А. Данилов, И.Я. Лернер, Л.В. Занков,
М.И. ... А.А. ... А.Н. ... Н.Б. ... ... Д.Б. ... М.И. Левина, Ю.К. Бабанский, Т.И. Шамова, С.П.
Баранов) зерттеу обьектісіне қарау жүйелі талданған.
Г.И. ... оқып білу ... ... ашу емес, бұрыннан белгілі адам
тәжірибесінен өткен шындықтардың жиынтығын меңгеру. ... ... ... ... ... үшін ең ... мұғалімдер осы
білімдерді шәкіртке жеткізудің әдіс тәсілдерін ... ... ... Б.П. ... ... жеке ... ... дамуын тездету
үшін және қоршаған ортаның бұрыннан белгілі заңдылықтарын ... үшін ... ... ... іс- ... ... санайды. Осы жайында тіпті өз кезегінде А.Я. ... ... ... ... кітап бойынша ғана емес аспаннан, жерден,
еменнен, жөкеден, яғни, басқа біреудің ... не сол ... ... ... ... өзінен алсын”- деп тұжырымдайды.
К.Д. Ушинский – бастауыш сатыда жаратылыстану мен географияны оқытуға
үлкен мән ... ... ... Ол мектепте жаратылыстану ғылымын
оқытудың мәнін өте ... ... оған ... ... ойы мен ... құралы ретінде қарады. Оқушылардың сөз қорларын молайтып, тілін
дамыту үшін ең алдымен оларды қоршаған ... ... ... дағдыландыру
қажеттігін ескертті. Табиғаттан білім беру арқылы оқушылардың ұғымды саналы
игеруіне негіз ... деп ... ... ... ... үшін үнемі ақыл ой сайысына түседі. Бұл сайыс олардың жаратылыс
сырын ашылуына көмегін тигізеді деп ... ... ... К.Д. ... ... жаратылыстануды оқыту жайында бұл көзқарасы “Ана тілі”
және “Балалар әлемі” оқулықтарында жан ... ... ... ... ... ... ... пәндерінен білім
беру жайында құнды пікірлер ұсынады. Ол оқыту барысында оқушының өздігінен
ойлануын, байқағыштығын, ... ... ... ... ... көрсетті. Өсімдіктердің, жануарлардың өзінің тіршілік ортасына қарай
икемділігін ашық ... ... ... ... бақылау жүргізу
нәтижесінде оқушылар өз пікірін айтуға, байқағанын қорытуға, ойларын
тұжырымдауға жаттығатынын ... ... ... ... берілетін
білімнің мазмұнын ашты. Ол білім беруде ең ... ... ... ... ... Тек қана кітап арқылы алған білімінің
үстірт, тиянақсыз болатынын айта келіп, нақты табиғат ... ... ... ... ... білімнің нәтижесінің жоғарылығын басқа ешбір
көрнекілікпен салыстыруға ... ... ... ... бүкіл
әдістемелік ой пікірін “Заттық сабақтар” атты еңбегінде ... ... ... өлі ... ... ... барып тірі табиғатты
оқыту керек деген ұсыныс жасады. А.Я. ... ... ... ... бұл еңбегінің мәні әдістемелік тұрғыдан да, ... ... ... сол кез үшін ғана емес ... бірге, қазіргі кезеңде де өте құнды
зерттеулердің қатарына ... ... ... ... К.Н. Годовскиде көп еңбек ... Оның ... ... пәнін оқыту міселесіне байланысты көптеген еңбектері жарық
көрді. Солардың ... ең ... ... ... ... ... ... тәжірибесі” атты еңбектері. Бұл еңбекте
де ... ... рет ... саты ... табиғатты оқып үйрену және
меңгерудегі психологиялық қажеттілігін ашып ... ... ... ... оқушыларға табиғаттан берілетін білім
жүйесін меңгерте отырып, балалардың табиғатпен ... ... ... ... ... ғылыми жұмысының ққорытындысы ретінде
“жаратылыстану әдістемесінің жалпы мәселелері” деген еңбегі жарық көрді. ... ... ... әдістемесін педагогикамен, психологиямен
байланыстыра жүзеге асыру арқылы балалардың физиологиялық, психологиялық
ерекшіліктерін ескеруге ... ... ... ... ғана ... ... жолға қоюға болатынын сөз етеді. Сонымен қатар, әдіскер
ғалым жаратылыстану ... ... мен ... да анықтайды.
Бағдарламаның басты мақсаты - баланы дамыту және білімді ... ... болу ... ... атап көрсетті. Мұндай еңбектің педагогтар
қауымы үшін ең ... ...... ... сенгіш бала
психологиясына сүйеніп, оларға табиғаттың сан ... ... мен ... ... ... іздестіру. К.Н. Ягодовскидің білім беру барысында
оқушылардың саналы меңгеруін қамтамасыз етуге көмектесетін ... жиі ... ... ... ... ... жүргізуге
көңіл бөлуді нұсқаған ұсынысы мұғалімдер қауымы үшін өте ... ... ... ... орыс әдіскерлерінің осындай пікірлері мен әдістемелік
ұсыныстары Ы. Алтынсариннің ... ... ... ... Бұл ... ... тақырыптар қоғамға, табиғатқа, сонымен бірге
адамдар арасындағы қарым- қатынасқа арналған.
Бүгінгі күні ... ... ... оқыту арқылы оның ... ... ... ... ... ... бастауыш сыныптар
оқушыларға табиғат, адам, қоғам жайында беретін білім негізінде ... ... үшін ... ... ... ... жасау орынды талаптардың бірі. Дүниетану пәні бойынша оқушыларға
еліміздің ... ... ... ... ... мен ... әдеп, эстетика, адам табиғат арасындағы қарым-қатынас түрлері
жайында ... ... ... ... Пәнді оқып меңгеру барысында
оқушылар дүниенің үш құрамдас бөлігі: адам, қоғам, ... ... ... ... ... ... ... бастама негізі қаланады. Атап
айтсақ, қоршаған дүние ... ... ... экология туралы
ғылыми түсінік қалыптасады. Тарихи деректер жайында жалпы мағлұмат алып,
халықтың ... ... ... ... ... ... көре ... үйренеді. Пәннен алған ұғымдарын басқа пәндерге
кіріктіре оқу ... ... ... ... жүйелі білім негізі
қалыптасады.
Жастардың болашаққа деген бағыт бағдары ... ... ... ... ... ... ... қорщаған дүние ортасында
қалыптасады. Әрине, қоршаған дүниенің әр ... ... ... ... білімі, тәрбиеге ықпалы әр түрлі. Мемлекетіміз осның бәрін
ескеріп, білім беру жүйесін баса ... оның ... ... аса мән ... Осындай аса маңызды сенім жүктеліп отырған
жастарымыздың ... ... ... ... атқаратындай, өз
мүддесінен гөрі халықтық мүддені жоғары қоятын деңгейде өсіп жетілуі үшін
оларға ... ... ... ... ... жеке бас ... ... ағарту саласының үлесіне тиеді.
Осыған байланысты білімнің ... ... ... мен сабақты
ұйымдастыру нысандарын жетілдіруді нақтылай түсу ... ... әр бір ... ... ... ... ... тигізіп,
олардың әлем туралы ой ... ... ... ... ... Орта ... ... әр бір саласында жеке тұлғаны дамыту міндетіне сай
білім мазмұнын толық жүзеге асуын қаматамасыз ету” ... ... ... ... ... дүниетанымын қалыптастыру мәселесі басты орынды
алмақ.
Дүниетану – “дүние және ... деп ... екі ... ... нені ... білу ... анықтауымыз керек. Оқушыларға танытқалы
отырғанымыз – дүние. Сол дүниені танып білу әдістерімен оларды ... ... ... іс ... қолдануға ұсынбақпыз. Дүние ... ... ... ... ... олай ... ... енбейтін, оның
құрамына кірмейтін бірде-бір зат не құбылыс жоқ. Адам ... өмір ... ... оның ... ... ... ... анық. Бірақ оның сырын түгел біліп шегіне шыға меңгеру мүмкін
емес. ... өз ... ... білу әр ... меңгерген білім
деңгейімен мазмұнына байланысты жүзеге асады.
Адамның әр бір даму ... ... ... тану ... ... ... дәрежесі тереңдей түседі. Әр кезеңінің психологиялы
ерекшіліктеріне байланысты дүниетану ... де ... ... ... тану үшін ... ... ой пікірі, білім деңгейі даму керек.
Керісінше дүниені танып ... ... ... ... мен ұғым ... ... кеңейе түседі. Адамның көзқарасы сол кездері ... ... да ... ... білу танымға байланысты. Таным – адам санасының
дамытудың негізі және ол арқылы адам өзін ... ... ... ... – филисофиялық ұғым, “айналадағы материалдық шындықты адам
санасында бенеленуі”. Қоршаған дүние ... ... өмір ... оның ... мен ... ... бейнеленеді. Көру,
сезіну түйсіну арқылы сезім мүшелерімізге материалдық заттар әсер етеді де,
біз оларды қабылдаймыз. Қабылданған ... ... ... ... ... дүниені ғылыми біліммен байланыстырғанда ғана ... ... ... ... сезім мен ішкі сезімдер бірге отырып, танымды
нақтылай түседі. Сезінуді ойлау процесі ... ... ... логикалық
формасы дамыды.
Адам баласы таным арқылы білмеуден білуге көшіп отырады. Ол затты
құбылысты танығаннан кейін, енді ... ... ... ... ... әлде де ... емес білім, толығырақ, дәлірек білімге қарай дамиды.
Тану үшін адам дүниеге белсенді әсер етеді, оған ықпал ... ... зат ... ... ... өзі де ... арқылы заттар мен құбылыстардың басты белгілері, ұқсастықтары
мен айырмашылықтары жайындағы бейнені қабылдау ... ұғым ... ... қызмет барысында іске асады. Осылайша таным нақты дүниге,
қоршаған ортада, бар заттарға негізделеді.
Қазіргі ... ... ... тани білу ... ... күшейте, кеңейте
түсу талабы болып отыр.
Философиялық ұғымда “дүниеге көзқарас дегеніміз – ... ... ... ... ... ... туралы, ондағы адамның орнына, тіршіліктің
мән мағынасы туралы көзқарастардың, пікірлері мен түсініктердің жүйеленген
жиынтығы”. Осы ... ... ... тану ... түп ... оның ... жолын көрсетеді.
Философия көзқарастың қалыптасуның теориялық мәселелерінің айналыса,
оның дидактикалық жағымен педагогика ғылымы айналысады. Дүниеге ... ... ... ... ... ... туатын болса, ол
үнемі дамуда болатыны заңды. Даму өз-өзінен ... Ол ... ... мен ... жеңе отырып, шындыққа жақындау және жету жолы.
Қоғамдық ... ... ... ... ... ... осыған
байланысты адамның өмірлік тәжірибесінің ... ... ... да ... ... ... Философиялық тұрғыдан алғанда адам
қоршаған дүниенің ішінде тіршілік етеді. Оның ... ... ... ... қатынас жасау арқылы дамиды. Қазіргі өркендеген қоғам
өзгерісі адам мен қоғам арасындағы жаңа байланысты тудырып, олардың ... ... ... ... ... ... ... мектеп қабырғасында білім алу барысында жүзеге
асады. Сондықтан да, ... ... ... ... ... беру, яғни
оқушылардың дүниетанымын қалыптастыру мақсаты жүзеге ... ... ... және ... ... ... адамның алатын орны
жайындағы білім жүйесін ... ... мен ... ... ... ойға көшу ... ұғынады. Олардың ара қатынасын талдап,
жинақтап, ой ... ... ... 1 ... дүниенің тұтастығы
жайында қарапайым ұғымдардан бастаған оқушы 4 сыныпта ... әр ... ... олардың себебін ашу дәрежесіне жетеді.
Оқушылардың дүниетану көзлқарасы ғылыми білім негізінде, оны тиянақты
меңгеру ... ғана ... ... да ... ... даму
дәрежесі төмен, оқу ағарту жұмыста әлде де ... ... ... ... ... ... деген қызығушылық, оны білуге, үйренуге талпынушылық
болады. Бірақ ол ғылымға негізделмегендіктен, ... ... ... тез шалынған белгілер мен байланыстар ... ... ... қате ұғымдардың қалыптасуына әкеліп соғады. Өйткені
балалар байқап көргендерін өз қалпында, әр ... не ... тек ... ... ... қабылдайды.
Қоғам дамуы, оқу ағарту ісінің ғылыми деңгейде көтерілуі ... ... мәні ... ... ... ... ... көзқараста жнақтылана түседі. Білім арқылы ғана әр
заттың не құбылыстың шынайы мәні ... ... жоқ ... көзқарастың
дұрыс дамуы мүмкін емес. Дүниетанудан білім беру барысында ғылыми ұғымды
меңгерту арқылы дүние заттарының, ... ... ... ... тыс өмір ... және ... ... заттар мен
құбылыстардың даму заңдылықтарын түсіндіріп, шындыққа ... ... ... ... ... жету жолында өз іс - әрекеттерін қорытып, ой
толғайды, оның нәтижесін тұжырымдайды. ... ... ... ... ... сенімі артады. Сонымен қатар, әрекет жасап, ізденіп,
талпыну арқылы ... ... ... ... шеше ... ... артады.
Бастауыш сыныпта дүниені танытуға байланысты материалдарды оқытуда
бірнеше мақсат көзделеді.
Біріншіден адам баласы саясатпен, ғылыммен, өнермен және т.б. ... ... ... мәселелермен айналысу үшін олардың көңіл күйі
көтеріңкі, дені сау, рухани дүниесі бай ... ... ... ... ... үшін ... еңбек етуі, өз өмірін өзі ұйымдастыра білуі, материалдық
игіліктерді өндірумен айналысуы қажет.
Табиғат байлығының мән мағынасын түсініп, оны ... ... ... ... адам баласы білім мен біліктілік арқылы жетеді. Бұл
сияқты ... өмір ... ... ... ... білімділік
оқушыларға бастауыш сыныптағы дүние тану материалдарын оқыту арқылы
қалыптаса ... ... ... ... мен ... ... зор. Бұл ... де адамның ішкі сезімін жан әрекеті. Сыртқы шындықтың
сезімге әсер ... ... ... миға ... ... тудырады да, ой
осыған орай шешім қабылдайды. Ой – қорытынды шығарып, шешім қабылдау тірегі
десек, эмоция оның көзге ... ... ... ... шығару күйі, түрі.
Осыған қарап, эмоция мен ойдың көзқарастың қалыптасуына ... ... ... ... Бір затты не құбылысты танық білуге олар үнемі
қатар жүреді. Ал танып білу нәтижесінде дүгниетаным қалыптасады.
Дүниетанымдық қабілеттің ... адам ... ... ... ... ... ортасында, олармен қарым-қатынаста ... ... әдіс ... ... ... Мұндай әдіс тәсіл бала ... орта ... ... алу ... меңгереді. Мәселе, әр затты байқау,
бағдарлап қарау, олардың түр-түсін сезіну арқылы қасиеттерін ... ... ... бәрі ... ... ... болатын икемдік пен іскерліктер емес. ... ... ... ... қалыптасады.
Дүиетануды оқыту барысында бір жағынан қоғам туралы ... ... ... ... ... ... ... жағынан, қоғамды
дамытудағы адам еңбегінің маңызын ұғындыру мақсаты алға ... ... ... дүниемен таныстырады, соны үйретеді,
сол туралы білім береді. Обьективті дүние адам санасында сәулеленеді, ойын
байытады. Сана – ... ... ол ... ... ... тануды оқытудың
мәні осында жатыр.
Дүниені тану, білу барысында бала эмоциясының рөлі күшті. Дүниетануды
бастауыш сыныпқа оқытудың барысында оқушының таным ... ... ... ... мүшелердің қызметі көмегін тигізеді. Оқушы сыртқы ... ... ... ... ... ... ... оның ой
өрісі дамып, тиянақты ұғым алады.
Психологиялық тұрғыдан алғанда, адамның бірнеше даму кезеңі бар ... Сол даму ... әр ... бір жетекші әрекеттің басым болуы
тән. Мысалы, үш жасқа дейінгі сәби ... ... ... ... ... басым. Баланың маңайы мен адамдар арасындағы қарым-
қатынасының нәтижесінде тілі дамиды. Тілдің дамуы оның маңайы мен ... де, енді ... ... ... ... ... кенйінгі
екінші кезең үш жастан басталады. Бұрын маңайы мен ... ... ... бала енді
ойын әрекетінің басқа да әрекеттерімен қабысқан ерекше түріне көшеді. Бала
ойын арқылы маңайы мен ... ... қана ... ... ... ... ... қатар жүреді. А.Н. Леонтевтің пікірінше, бұл ерекше жаңа
типті көркем шығармашылық әркет деп ... ... ... мектеп өмірінен
басталады. Бұл кезеңдегі ... ... ... ...... ... мақсаттылығы жүйелілігі және оны ... ... ... ... ... ... ... әрекеттерінің бәрі
осы таным әрекетіне тіреледі.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дүниетану сабағында жаңа технологиялар28 бет
Бейнелеу өнері мен дүниетану пәндерін кіріктіре оқыту негізінде бастауыш сынып оқушыларына эстетикалық тәрбие беру220 бет
Адамгершілік мәдениетін қалыптастыруға бағытталған эксперимент жұмысының мазмұны мен нәтижесі7 бет
"көркем бейненің танымдық, эстетикалық мәні"12 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
3 - сынып оқушыларының математика сабақтарындағы есептеу дағдыларын дамытуға модульдік оқытудың әсері62 бет
5-сынып оқушыларының қиялын ертегілер арқылы дамыту27 бет
6-7-жасар балалардың таным белсенділігін дамыту динамикасы, ерекшеліктері8 бет
«Дүниетану» пәнін оқыту51 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь