Коммерциялық банктердегі несиелік процесс және оның негізгі кезеңдері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1.тарау. Коммерциялық банктердегі несиелік процесс және оның негізгі кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1. Несиелік процесс және оның мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2. Несиелік құжаттамалар және олардың түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16

2.тарау. Коммерциялық банктердегі несиелік процесті ұйымдастыру тәжірибесіне талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
2.1. Коммерциялық банктердің несиелік нарығына талдау ... ... ... ... ... ... ... 24
2.2.«ТуранАлмемБанк» АҚ.ның несиелік процесін ұйымдастыруын бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38

3.тарау. Коммерциялық банктердің несиелік процесті ұйымдастырудың жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .64

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .71

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...75
1990 жылда Қазақстан Республикасы өз егемендігін жариялағаннан бастап нарықтық қатынастардың талаптарына сай келетін меншікті банк жүйесін құруға бетбұрыс жасады.
Банк реформасын жүргізу бағдарламасының басты мақсаты - ҚР ұлттық валютасының ішкі және сыртқы тұрақтылығын әрі қарай арттыру, несиелік жүйені жақсарту және экономиканы қаржыландыру мүмкіндігін кеңейту үшін екінші деңгейдегі банктердің жүйесін нығайту.
Макроэкономикалық тұрақтылыққа қол жеткізу үшін Қазақстанның Ұлттық банкі ақша-несие саясатының біршама тиімді классикалық құрал-дарын пайдаланды. Оларға қайта қаржыландыру несиелерін беру көлемін реттеу, қайта қаржыландыру мөлшерін анықтау, міндетті резерв нормасын белгілеу, валюталық нарықта интервенция жүргізу және мемлекеттің бағалы қағаздарымен, сондай-ақ Ұлттық банктің бағалы қағаздарымен операциялар-ды жүзеге асыру жатады.
Республикамызда тәжірибелерден берілген директивті несиелердің уақытында қайтарылмағаны, яғни олардың 24%-дан астамы ғана қайтқандығы белгілі. Соның салдарынан Ұлттық банк мұндай несиелерді беруді тоқтатуға мәжбүр болды. Осындай жағдайларға байланысты Ұлттық банк 1996-1998 ж ж. орталықтандырылған несиелерді тек қана банктердің қысқа мерзімді қа-жеттіліктерін қанағаттандыру үшін несиелік аукциондар, банкаралық нарық, ломбардтық несиелеу, «репо» операциялары, вексельдерді қайта есепке алу арқылы беріп отырды.
1. Конституция Республики Казахстан от 30 августа 1995 г.
2. Гражданский Кодекс Республики Казахстан от 24 декабря 1994г.
3. Закон Республики Казахстан «О рынке ценных бумаг» от 5 марта 1997г.
4. Закон Республики Казахстан «О Национальном банке Республики Казахстан» от 30.05. 1995 г. и от 2 марта 2001г.
5. Закон Президента Республики Казахстан «О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан» от 31 августа 1995г.
6. Положение «О классификации активов банка и установленных обязательств и расчете провизий по ним банками второго уровня РК» №218 от 23 мая 1997 года
7. Положение о пруденциальных нормативах, утвержденное постановлением Правления Нацио¬нального банка Республики Казахстан от 23.05.1997 г. № 219, дополнениями и изменениями к нему
8. Айманова Л.Б. «Банковское дело» Алматы 1998.
9. Акулич И.Л. Внутренняя и внешняя среда маркетинга. Минск, 1996.
10. Александрова Н. Г., Александров Н. А. «Банки и банковская деятельность для клиентов». Санкт – Петербург. 2002 г.
11. Давыдова Л., Райманов Д. «Банковское право Республики Казахстан». Учебное пособие. Алматы «Жетi Жаргы»2000 г.
12. Деньги, кредит, банки. Алматы. Экономика. 1999 год.
13. Жуков Е. Ф. Общая теория денег и кредита. - М., 1995.
14. Земцов А. В. Обзор современной банковской системы// Банковское дело, №1,1997.
15. Кабушкин Н.И. Основы менеджмента. Минск: БГЭУ, 1996.
16. Колесников В. И., Колесникова Л. П. «Банковское дело». - М., 1997.
17. Котлер Ф. Основы маркетинга. Новосибирск: Наука, 1992.
18. Маркова В.Д. Маркетинг услуг. М.: Финансы и стати¬стика, 1996.
19. Одокиенко С.С. Исследования маркетинга. М., 1992.
20. Райзберг Б. А. Курс экономики: Учебник. - М., 1997.
21. Рид Э., Котер Р., Гилл Э., Смит Р. Коммерческие банки. - М., 1991.
22. Сейткасимов Г.С Банковское дело. Алматы. « Коржи – Коражат», 1998г.
23. Усоскин В.М. Современный коммерческий банк. Управление и операции. – М., 1996.
24. Харрис Л. Денежная теория. – М., 1990.
25. К. Халуев «Маркетинг отношений – современный подход в работе банка с клиентом»// Маркетиг №5 2002 г.
26. Н. Куршакова. «Региональные коммерческие банки в условиях диверсификации их деятельности.» //Маркетинг №4. 2002 год
27. Вестник Национального Банка. 1996, №5 (21), 1997 №6, 2002 №5
28. Газета Assandi – Times №10. 20 декабря 2002 года
29. Газета Деловая неделя. 10 ноября 2002 года
30. Газета Деловая неделя. 21 марта 2003 года
31. Газета Казахстанская правда. 13 ноября 1993 г.
32. Газета Казахстанская правда, 14 декабря 1999 г.
33. Журнал «Банки Казахстана» ноябрь 2002 года.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
...................................................3
1-тарау. Коммерциялық банктердегі несиелік процесс және оның негізгі
кезеңдері...................................................................
.................................................5
1.1. ... ... және ... Несиелік құжаттамалар және ... ... ... ... процесті ұйымдастыру
тәжірибесіне ... ... ... ... ... ... ... процесін ұйымдастыруын
бағалау……...................................................................
...........................................38
3-тарау. Коммерциялық банктердің несиелік ... ... ... ... ... ... өз ... жариялағаннан бастап
нарықтық қатынастардың талаптарына сай келетін меншікті банк жүйесін ... ... ... жүргізу бағдарламасының басты мақсаты - ҚР ұлттық
валютасының ішкі және сыртқы тұрақтылығын әрі ... ... ... ... және ... ... ... кеңейту үшін
екінші деңгейдегі банктердің жүйесін нығайту.
Макроэкономикалық тұрақтылыққа қол жеткізу үшін ... ... ... ... ... ... классикалық құрал-дарын
пайдаланды. Оларға ... ... ... беру көлемін реттеу, қайта
қаржыландыру мөлшерін анықтау, ... ... ... ... ... интервенция жүргізу және мемлекеттің бағалы қағаздарымен, сондай-ақ
Ұлттық банктің бағалы ... ... ... ... ... ... ... директивті несиелердің
уақытында қайтарылмағаны, яғни олардың ... ... ғана ... ... ... ... банк мұндай несиелерді беруді тоқтатуға
мәжбүр болды. Осындай жағдайларға байланысты Ұлттық банк ... ж ... ... тек қана ... қысқа мерзімді қа-
жеттіліктерін қанағаттандыру үшін несиелік аукциондар, банкаралық нарық,
ломбардтық несиелеу, «репо» ... ... ... ... ... ... отырды.
Ұлттық банк пен Қаржы министрлігі арасындағы бюджетті несиелеуге
байланысты жаңа қатынастың қалыптасуына сәйкес, 1998 ... ... ... ... ... өз ... несиелеуге міндеттеме алғандықтан
Ұлттық банк оған тікелей несие беруін тоқтатты. Оған ... ... 80 %-ға жуық ... ... банк несиелері есебінен жабылып
келгендігін айта кету керек. Мұнда осы реформаның бірден-бір нәтижесі деп
санауға ... ... ... ... ... ... ... жүйенің кең
таралуымен, бұл мәселенің толық түрде ... ... ... ... ... несиелік процессі,оның негізгі
кезеңдерін, мазмұнын, ... ... ... ... ... кең ... қарастырып талдау,оны айқындау.
Бұл жұмыста несиенің шығу тегінен бастап, Қазақстандагы банктік
капиталдың қалыптасу ерекшеліктері, ... ... ... ... ... ... ... Осы қойылған мақсатқа сәйкес ... ... ... ол тек қана акша мен ... ... ... ... мен банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асырушы
мекемелердің нарықтық экономикадағы рөлі мен ... ... тек қана ... ... сипаттап қоймай, оларды тарихи даму
тұрғысынан көрсетеді.
Диплом жұмысымның зерттеу объектісі – ... ... ... ... пәні – несиелік процесс және оның қатынастарын ұйымдастыру.
Бұл жұмыс тек қана несие қатынастарының ... ... ... ... ... ... жақтарын қарастырады. Жұмыс үш
тақырыпқа бөлінеді. Бірінші тақырыпта ... ... ... тақырыпта
несие практикасы берілген. Мұнда несиенің экономикадағы мәні ... ғана ... ... ... қатар несие берушілер мен қарыз
алушылардың ... ... ... оның формалары мен түрлері
нақты ... ... ... ... ... Коммерциялық банктердегі несиелік процессі және оның негізгі
кезеңдері
1.1. Несиелік процесс және оның мазмұны.
Несие — нарықтық ... ... ... ... ... ... ... Оны барлық шаруашылық субъек-тілермен катар
мемлемлекет те, үкімет те, сондай-ақ жеке азаматтар да пай-даланады.
Несиелік ... ... ... қызметін, міндеттерін, оларды іске
асыру құралдары мен ... ... ... ... ұйымдастыру
принциптері мен тәртібін белгілейді. Несиелік саясат несиелік механизм кө-
мегімен жүзеге асырылады.
Несиелік ...... ... ... ұйымдастыру негізін және
несиелеу процесіне қажетті кұжаттар жүйесін жасау шарттарын анықтайды.
Кең мағынада, несиелік саясатты несие беруші банк пен ... ... ... ... ... ... ... — бұл несиелік процесті ұйымдастыру
барысындағы ... ... мен ... ... ... банктің несиелік жұмысын, оның жалпы стратегияларына сай
ұйымдастыру негізін және ... ... ... ... ... ... ... шарттарын білдіреді.
Жалпы несиелік саясат мынадай сипатта болуға тиіс:
- нұсқаулық емес, яғни директивті нұсқауларды қамтиды;
- ... ... ... және ... ... ... нақты мақсаттарды іске асырудың бірнеше ережелерін
қамтиды;
- оны іске асыруды қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... ... ... стратегиясын оның тәуекелді басқару облы-сындағы
саясаттарын ескере отырып жасалады. ... ... ... қызметтің
мынадай негізгі бағыттарын анықтауга мүмкіндік береді:
- несиенің берілуіне және ... ... ... ... банк ... ... ... бъективтік стандар-
ттар мен критерийлерін;
- несиелеу облысындағы стратегиялық шешімдерді қабылдайтын тұлғалардың
басты іс-әрекеттерін;
- сыртқы аудит қызметтерінің жұмысын және ... ... ... ішкі ... ... саясат банк қызметін диверсификациялаудағы іс-әрекет-тердің
тізбектелуін қамтамасыз ету үшін және ... ... ... ... үшін ... Несиелік саясатты іске асыру-дың белгілі
бір тәртібі болмайынша ... ... ... ... ... ... ... да, жазбаша түрде жазылған несиелік саясат пен оны
іске асырудың соған сәйкес ережелері несиелік ... ... ... ... банк ... ... ... несиелеуге болатын
экономика секторын дұрыс таңдай білуіне, сондай-ақ несие беру мүмкіндігі
туралы сұрақты шешуде банк үшін ... ... ... бар ... ... ... алушының несиелік қабілетіне қарап «өз ... ... ... ... ... ... банктің бүгінгі
иелігіндегі немесе ертең ... ... ... ... өнімдермен
анықталады. Мысалға, кәсіпорындарға қысқа мерзімді не-сиелер (айналым
қаражаттарын толықтыруға) және ұзақ ... ... ... кеңейтуге, жаңғыртуга, техникалық жағынан қайта қаруландыруға,
ғылыми-техникалық инновацияларды енгізуге) бер-ген қолайлы.
Несиелік саясаттың маңызды элементі ... ... ... ... ... ... алушыны несиелеу мүмкіндігі туралы
сұрақты шешу барысында несиелік стандартты дұрыс қолдануға бақылау жасау,
жекелеген несиелік ... ... ... ... ... ... портфелінің жағдайына және оның ... ... ... ... ... ... саясатын жасау банк ... ... ... және бұл ... банктің жалпы міндеттері мен
стратегиялық мақсаттарымен қаншалықты сай келетінін ... ... ... ... ... соң ... ... банк қыз-
меткерлерінің қажетті несиелік операцияларды атқаруына мүмкіндік беретін
банктің несиелік саясатын және оған қоса ... ... мен ... ... стандарттар мен нұсқаулықтарды жасаудың бастапқы кезеңі
аякталуына байланысты, бұл ... ... ... ... сараптауға берілуі тиіс. Сараптаушылардың талдауы және
ұсыныстары енгізілгеннен кейін несиелік саясат ... ... ... кеңесі, несиелік комитет) саясатты және соған сәйкес нұсқау-
лықтарды бекітеді.
Несиелік саясат ... ... ... ... ... ... ережелерді де қамтиды. Мысалы, несиелік саясатта бір ... ... ... ... ... ... ... несиелік саясатта
барлық несиелердің несиелік құжаттарда көзделген мақсаттарға сай ... ... да ... ... ... комитет туралы ережеде қамтылады. Несиелік
комитет несие беру барысында қорытынды жасап, несиені беруге ... ... ... ... ... комитеттің шешетін мәселелері
мынадай:
- несие алуға берген клиенттің өтінішін және несиелік қызметкердің
несие беру туралы қорытындысын ... ... беру ... одан бас ... туралы шешім шығарады;
- несиелік тәуекелдерге байланысты несиелеу формаларын анық-тайды;
- несие сомасы мен ... ... ... мөлшерлемесін
бекітеді;
- несиені қайтаруды қамтамасыз ету тәсілдеріне талаптар
белгілейді;
- несиелеу ... ... ... ... ... ... берілген несиелерге мониторинг жүргізу тәртібін бекітеді;
- банктің ... ... ... несиелеу бойынша бөлімшелердің жұмысын талдайды;
- несиелік комитеттің мәжілісінің хаттамаларына қол қояды
және хаттамаларды ... ... ... ... қарыз алушылардың негізгі қызметіне байланысты
тәуекелдігі ... ... ... ... ... үшін
тағайындалатын несиелер туралы да айтылуға тиіс.
Несиелік саясатпен банк ... ... ... ... ... ... мен нұсқаулықтарға үйрету, банкте несиелік саясатты
енгізудің негізгі элементі ... ... ... ... ... ... бағыттарын анықтайды. Оларды өз
кезегінде несиелік саясаттың қабылдаған бағыттарын іске ... ... ... ... ... ... ... элементтер
көрсетілуге тиіс:
- несиелік қызметті ұйымдастыру;
- ... ... ... несиелеуге бақылау жасау;
- құзыретті бөлу принциптері;
- несиелеуді талдаудың жалпы критерийлері;
- несиелеудің жекелеген бағыттары бойынша шектеулер;
- несиелермен жасалатын ... ... ... несиелер бойынша зиян шегу жағдайларына резерв жасау.
Іс ... ... ... іске ... тәсілдері мен
әдістерін белгілі бір формада, яғни ... сай ... ... үш ... көруге болады:
- несиелеу мақсаты:
- несиелеу стандарты.;
- несиелеу нұсқаулықтары.
Сондай-ақ аталған үш құжат ерекше бір қүжатта «Несиелік саясат бойынша
жетекшілік ету» ... ... ... ... ... ... ... нақтылайтын несиелік нұсқаулықтар мен несиелеу
стандарты, несиелеудің жалпы бағыттары мен бағдарламалары анықталады.
Несиелеу стандарты - бұл банкте несиелік ... ... ... ... ... алатын құжаты.
Несиелеу стандартында мынадай сұрақтар ... ... ... қаржылық ақпараттарын жинау және талдау тәртібі;
- несиенің кепілхаттар және ... ... ... ... әкімшілік стандарттар және несиелік процесті ұйымдастыру ережелері;
- қарыз алушының несиелік қабілетін талдау тәртібі;
- құжаттардың толтырылуына койылатын талаптар;
- несиелеудің айрықша түрлері ... ... ... ... тұтыну несиелері бойынша).
Барлық банктер бойынша ... ... ... мақсатында
несиелеу стандарттарына әр түрлі құжаттар үлгілері жатуға ... ... ... ... ... ... шарт, кепілдеме туралы шарт
жане т.б. жатады.
Несиелік нұсқаулық процедураларын іске асырудың жалпы ... ... ... ... білдіреді.
Басқаша айтқанда, ол несиелік қызметтің нақты бір бағыттарына жатады.
Жалпы несиелік саясатта қарыз алушы туралы ... ... ... ... ... ... бастап несиелік талдау және аудит,
несиелер бойынша мүмкін болар зиян ... ... ... ... кезеңдері көрсетіледі.
Несиелік саясат мынадай қызметтерді атқарады:
- банктегі несиелеу процесін ... ... ... ... ... несиелеуді жүзеге асыратын бөлімдердің қызметкерлері үшін анықтама
материал және нұсқау ретінде ... ... ... ... үшін ... ... орындалуына бақылау жасау тұралы;
- несиелік талдау және аудит бөлімі ... ... ... ... ... талаптарды анықтау.
Коммерциялық банктің несиелік саясатын іске ... ... ... ... жұмысқа ерекше көңіл бөлініп және қосымша
бақылау жасалуға ... ... ... ... мен қарыз алушыдан, сондай-ақ қарыз
капиталынан тұрады. Мұндағы ... ... мен ... ... ... ... тараптар немесе оларды несиелік қатынас субъектілері деп
атауға болады. Осы ... ... ... ... ... ... берушілерге мемлекет, банктер (орталық және коммерциялық), банк
типтес мекемелер мен қаржылық ұйымдар, сондай-ақ халықаралық ... ... ... Кейбір жағдайларда несиенің коммерциялық формада ... ... ... өнім ... кәсіпкерлер де жатуы мүмкін. Ал
қарыз алушыларға қаражатқа ... ... ... бар кез ... ... жеке тұлғалар жатады.
Несиелеу объектісі - бұл несиенің пайдалану заты, яғни нссиенің іске
асырылу аясы деп түсінуге болады.
Несиелеу ... ... ... өндіріс және айналыс
шығындары түрінде, сол сияқты егер несие материалдық ... ... ... банк ... ... ... ... ретінде
де болады. Материалды қамтамасыз етілген несиелеу ... ... ... ... және материалдарды, жанармай, ыдыстар, сатып
алынатын жартылай өнімдер, ... және ... да ... ... ... және ... дайын өнімдердің және
сауда ұйымдарындағы тауарлардың маусымды қорлары жатады. ... ... ең ... ... және ... сату ... ... объектісіне экспортты және импортты тауарлар мен қызметтермен
жабдықтау, экономикалық қызметке байланысты шығындар, ... ... ... және жеке ... сатып алынатын шикізаттары,
материалдары, құралдары және басқа да мүліктері, ломбардтық ... ... ... мен шығыстары арасындағы алшақтың
жатады.
Үзақ мерзімді несиелеу объектілеріне жататындар ... ... ... ... ... өндіріс объектілерін қайта құру, техникалық жағынан қайта
каруландыру, кеңейту;
- техникалар, құрал-жабдықтар және көлік құралдарын сатып алу;
- жаңа өнім шығаруды ұымдастыру;
- ... емес ... бар ... ... ... ... ... өндіру сферасынан емес, олардың
айырбас сферасынан іздеу қажет. Тауар айырбастау — бұл тауардың бір ... ... ... ... шынымен де осындай айырбас кезінде несиеге
байланысты қатынас туындайды.
Кұнның қозғалысы — бұл ... ... ... ... қатынастардың пайда болатын экономикалық негізіне капитал
айналымын жатқызуға болады.
Көбіне ... ақша ... ... Бір ... ... ... де бар ... Себебі, қазіргі шаруашылықта қарыз ... ... ... ... бұл ... ақша мен ... әр түрлі уғымды білдіріп,
әр түрлі қатынастарды түсіндіретінін естен шығаруға болмайды.
Сонымен қатар несие мен қаржы категорияларын бір санайтындар да ... ... - бұл ... қаражаттың екі жақты қозгалысын, яғни қаражаттың
уақытша ... және ... ... соң қайтарылуын баяндаса, ал қаржы — сол
қаражаттың бір жақты қозғалысын бейнелейді, яғни ... ... ... түрінде берілсе, олар қайтарымсыз сипатқа ие.
Несие - бұл пайыз төлеу және к,айтару шартында ... ... ... ... капитал қозгалысы.
Несие ақшалай капиталдың ссудалық капиталға өтуін ... ... ... ... мен ... ... арасындағы несиелік қатынасты
бейнелейді. Несиенің көмегімен ... және жеке ... ... ... мен ... экономикалық жүйе төңірегінде жинақтала отырып
уақытша және ақылы негізде ... ... ... ... кең ... арасында да өзара айырмашылық бар. ...... ... ... көзі ... ... несиелік қатынастарды
ұйымдастырудың әр түрлі формаларының болуын және сондай-ақ ... бір ... ... кең ... ... Ссуда - бұл
ссудалық шот ашумен байланысты ... ... ... бір гана ... ... ... ретінде несие - кәсіпорындар, ұйымдар және
бірлестіктер, сондай-ақ халық ... ... ... құру және ... пайыз төлеу шартында белігі бір мерзімге ... ... ... ... ... ... ... заты сияқты несие құрылымы бір-бірімен өзара ... ... ... ... ең ... ... ... жатады. Несиелік мәміле бойынша ... ... ... беруші және қарыз алушы жатады.
Карыз беруші - карызды беретін несиелік қатынастың бір жағы. Қарыз
беруші - бұл ... ... ... ... ... ... табылады.
Қарыз берушілерге: банктер, банктік емес мекемелер, ... ... және ... ... алушы — бұл несиені алушы және оны кайтаруға міндетті ... ... ... ... және ... ... бір-бірімен жақын сөздер
болғанымен де, олардың түсініктері әр түрлі. Мысалға, кәсіпорын немесе жеке
азаматтардың коммуналдық ... ... т.б. ... ... ... ... бұл жерде ешқандай да несиелік қатынас туындамайды.
Борыш бұл тек қана экономикалық ... ... ... ... жағдайын сипаттайды. Борыш — бұл өте ... ... Ал ... — бұл ... ... ... ... бар түлға.
Қарыз беруші және қарыз алушымен қатар несиенің қүрылымының элементіне
берілетін объекті де жатады. Беру объектісі - бұл ... ... ... қарызға берілген қүнды білдіреді.
Несиенің экономикадағы орны мен рөлі оның ... ... ... ... ... ... ретінде мынадай қызметтерді
атқарады:
- кайта бөлу;
- айналыс шығындарын үнемдеу;
- айналыстағы ... ... ... ... алмастыру;
- капиталдың шоғырлануын жеделдету;
- ғылыми-техникалық прогресті жеделдету.
Несиенің ... бөлу ... кез ... елдің ұлттық экономикасының
толық құнды жүмыс жасауына өз ... ... ... бұл қызметінің
көмегімен экономикалық жүйенің бір саласынан екінші бір саласына капитал
ағымы болады. ... бұл ... ... ... бөлу ... ... ... әкімшілік негізде жүргізілсе, ал салалар мен
аймақтар арасындағы капитал агымы несие арқылы, яғни ол ... ... ... асырылады.
Несиенің айналыс шығындарын үнемдеу қызметінің іс жүзіне асуы несиенің
экономикалық мәнінен туындайды. ... ... ... ... мен ... ... уақытша болатын алшақтық кей
жагдайларда қаржылай ресурстарға деген ... ... ... да ... ... ... ... барлық категориялары
өздерінің меншікті қаражатқа деген жетіспеушіліктің орнын ... ... ... Бұл ... ... ... ... етіп қана
қоймай айналыс шығындарын үнемдеуге де мүмкіндік жасайды.
Ал келесі қызметі, яғни несиенің ... ... ... ... ... ... несиелік шаруашылықта мұндай орнын алмастыруға
толық мүмкіндік бар. Бұл қызметі іске асу ... тек қана ... ... сондай-ақ нақты ақшалардың уақытша орнын ауыстыра ... ... да ... Несиенің бұл қызметі несиелік ақшалар:
чектер, вексельдер, несиелік карточкалар көмегімен ... ... бұл ... ... ақша ... жылдамдығымен қатар
айналыстағы ақша массасына және төлем айналымына да ... ... ... ... ... ... тұрақты дамуына
жағдай жасау үшін маңызды болып ... ... ... ... бұл ... ... ауқымын ұлғайта отырып, пайда алуға
мүмкіндік ... ... ... жеделдету кызметі ғылыми-
техникалық үйымдардың ңызметін қаржы-ландырумен сипатталады. ... ... ... ... ... орталықтарының (бюджеттік ңаржы-
ландыруда отырғандардан басңалары) жүмыс жасауы қиынға түседі. Сондай-ақ
несие өндіріске гылыми техыологияларды ... ... ... үшін де ... ... табылады. Себебі, ондай шығындар бастапңыда кәсіпорынның
ңаражаты-мен, оның ішінде орта және ұзақ ... ... ... ... ... ... және олардың түрлері.
Несие берушінің борышқорға (заемшыға) ақшаны, не ... ... ... ... ... бір ақы төлегенде жеделдетіп қарыз (несиені
қолданғаны үшін төлейтін ... беру ... ... ... ... формалары оның құрылымымен және белгілі бір дәрежеде несиелік
қатынастардың мәнімен тығыз байланысты келеді.
Несиенің ... - бұл ... ... ... ... ... яғни әр ... сыртқы және ішкі өзгерістер барысында
толық сақталатын көрінісін білдіреді.
Несие берушілер мен ... ... ... байланыстар қалай
өзгергенімен де, несиенің формасы сол күйінде сақталады.
Несиенің екі формасы бар: тауарлы және ақшалай. Мүндагы тауар ... ...... ал ақша түріндегі несиені банктік ... ... ... осы екі ... ... ... ... несие — бұл қарыз берушінің қарыз алушыға қарызға ... ... ... - бұл ... айналысының пайда болуына себеп
болған, экономикадағы несиелік қатьнастардың алғашқы формасы. Несиенің бұл
формасының басты мақсаты - ... өту ... ... ... ... ... қарыз алушы да және оны берушілер ретінде ... ... ... бола ... ... ... көбіне тауарды
сатып алушыда нақты ақшаның болмай қалуы барысында туындайды. Мүндай
жағдайда ... ... ... ... ... ... ... уақытында
төлейтіндігін куәландыратын арнайы қарыздық міндеттеме - ... ...... ақша ... үшін ... ... Ол несиелік
пайыз болып екі түрге бөлінеді, бұлар банктер қызметінің екі ... ... және ... ... ... ... Банк пайызының ең
басты проблемаларының бірі – жиналған салындыларды пайда ... ... ... банктік несиеден айырмашылығы мынадай:
- қарыз беруші рөлінде банктік мекемелер емес, яғни ... ... ... ... кез келген заңды тұлға бола алады;
- коммерциялық ... тек қана ... ... ... ... ... ... немесе сауда капиталымен байланысты;
- коммерциялық несиенің орташа құны сол кезеңдегі банктік
пайыз мөлшерімен салыстырғанда төмен ... ... ... мен ... ... ... ... мәміленің заңды
түрде рәсімделуі барысында бұл несие үшін
төленетін ақы тауар бағасының құнына қосылады.
Банктік несие - бұл ... ... ... алушыларға
ақшалай түрде берілетін несиені білдіреді.
Банктік ... - бұл ... кең ... ... қатынастар болып табылады. Банктік несие бойынша несиелік
қатынастың құралына несиелік шарт ... ... ... ... ... несие беруші: банк және арнайы қаржы мекемелері болса, ал қарыз
алушылар ... ... ... бизнеспен шұғылданатын қаржы
ресурстарына деген сұранысы бар кез келген заңды ұйым ... ... ... ... ... ... - бұл пайыз түрінде табыс алу.
Несиенің түрлері коммерциялық және банктік несиеден туындайды.
Коммерциялық банктер өздерінің клиенттеріне әр түрлі ... Олар ... ... ... ... ... ... категорияларына қарай:
1. Қаржылық институттарға берілетін несиелер:
- ... ... ... ... ... ... емес ... берілетін несиелер:
- өнеркәсіп салаларына;
- ауыл шаруашылығына;
- саудаға;
- ... ... ... ... кооперативтерге;
- жеке кәсіпкерлерге.
3. Түтыну мақсатына ... ... ... қарай:
- қысқа мерзімді (1 жылға дейін);
- орта мерзімді (1 жылдан 3—5 ... ... үзақ ... (5 ... ... ... сипатына қарай:
- негізгі қорларға жұмсалатын;
- айналым қаражатына жұмсалатын.
IV. ... ету ... ... ... ... кепілдемемен;
- кепілдікпен.
Сақтандырылған.
Қамтамасыз етілмеген:
- сенім (бланктік) несиесі.
V. Қайтарылу дәрежесіне қарай:
- ... ...... ... ... бірақ қайтарылуына
ешқандай күмән жоқ несиелер;
- Күмәнді несиелер - қайтарылу уақыты кешіктірілген, ... ... банк үшін ... ... ... ... ... жіктеу ережесіне сәйкес, күмәнді несиелер ... ... ... ... ... күмәнді.
- Үмітсіз несиелер - қайтару уақыты кешіктірілген мерзімі
өткен ссудалар ... ... ... ... ... к,арай:
- ұлттық валютамен;
- шетел валютасымен.
VII. Берілу шартына қарай:
1. Тұтыну несиесі - бұл жеке тұлғаларға тұтыну тауарларын ... ... және ... ... ... ... ... несиесі – тұтыну мақсатындағы несие, бұл ұзақ ... ... ... ... тауарларын сатып алуы үшін жеке ... ... ... ... қарыз ақша. Тұтыну несиесі мөлшеріне аса
жоғары несиелік тәуекел (қайтарылмауға тәуекелдік) ықпал етеді.[1]
2. Ипотекалық несие — бұл ... ... ... ... ... ... және ... кепілге ала отырып, ұзақ
мерзімге ... ... ... – заем ... кепілдікке қозғалмайтын мүліктерді
кепілдікке алуына арналған ссуда. Егерде заем иесінің ... ... ... шарт (ссуданың мерзімінің өтеуіне) бойынша несие ... ... ... ... ... қоса ... заемға
алған ақшаны қайтару үшін оны сатуға құқылы.(4)[2]
3. ... ... ... ... ... ... қалдық бойынша берілетін қысқа мерзімді несиенің формасы.
4. Овернайт несиесі - өтімділікті қолдау мақсатында бір ... ... ... ... ... несие - кредитордың алғашқы талабы бойынша өтелетін қысқа
мерзімді несие.
Онколь – (ағыл. On call - ... ... ... беретін несие
насандарының бірі, мұндай қарыз алушы өзіне банк белгісіз ... ... ... – бірте пайдалану құқығын алады. Әдетте ... ... ... ... ... ... етіледі. Жай несиеден сомасы
мен ... ету ... ... ... ... және ... талап етуімен онколь кез келген ... ... ... ... ...... лимиттің талап етуімен төленеді. Онкольдық
несие бойынша қарыз алушы тек ... шегі ... ... іс ... сома үшін ғана банкке төлейді. Сыртқы саудаға онкольдық мәміле –
бағаны кейіннен бекітіп ... ... ... жасасу. Сатып алушыны
таңдайтын күндері баға ... ... ... ... ... мәміле
бойынша анықталады.[3]
6. Банкаралық несие - банктердің бір-біріне беретін несиесі.
7. Ломбардтық несие - тез іске асатын ... ... ... бағалы
қағаздарды кепілге алып берілетін несие.
8. Аизингтік несие - құрал-жабдықтарды ... алу мен ... ... ... ... - шикізаттарды ішке алып кіру және жартылай
фабрикат пен ... ... ... шығару тәжірибесінде пайдаланы-
латын несие.
10. Сенім несиесі банктің сеніміне кірген төлем қабілеті жоғары
клиенттерге берілетін несие.
11. Маусымдық ... - ... ... ... ... алу ... ... уақыт бойынша алшақтықты жабуға
арналган несие.
12. Банктік жол – банк клиенттеріне ашылған ... ... ... ... қарай:
- меншікті айналым қаражаттарын толықтыруға;
- материалдық қорлар жиынтығы мен өндіріс шығындарына:
- сыртқы экономикалық ... ... ... экспорттау мен
импорттауға;
- азаматтардың жеке қызметтері үшін шикізаттар, материалдар, құралдар
және басқа да мүліктер алуына;
- ломбардтық ... және ... ... ... және демалыс үйлерінің кірістері мен шығыстары арасындағы
маусымдық үзілістерге;
- күрделі жұмсалымдарды қаржыландыруға;
- тез ... ... ... ... ... басты тағайындалуы халыққа тауарлар ... ... ... несиесі бөлшек саудамен тығыз байланысты:
бір жағынан, тауар айналымының үлғаюына сай несиенің көлемі өседі, сонымен
қатар ... ... алу ... туындайды; екінші жағынан халықты
несиелеудің ... ... ... қабілеттігін ұлғайтады. Мүндай
тәуелділік әсіресе бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі елдерде әр қалай дәрежеде
қалыптасуда. Италия мен Жапонияда ... ... ... ... ... ішкі жиынтық өнімінің 10 %-ын, Германия мен Францияда - 30 %-ын, ... мен ... 60 %-ын ... екен. Бұл елдердің тәжірибелерінде
тұтыну ... ең ... ... ... электр тұрмыстың
құралдарды, жиһаздарды және т.с.с. сатып алу барысында жиі пайдаланады. ... ... ... жартысынан көп бөлігі автомобилдерді сату
үлесіне тиеді. Экономикалық мазмұны жағынан тұтыну ... ... ... ... ретінде оның басты бағыты тек жеке түлғалармен ... ... ... Сондықтан да несиенің бұл формасының экономикасы
дамыған елдерде кеңінен ... екі ... ... бар: ... яғни бұл ... халыққа ең жоғарғы деңгейде материалдық
игіліктерге қол ... ... ... жасаса; екіншісі объективті, ягни
кез келген қоғамның дамуының басты бір ... ... - бұл ... ... ... ендеше тұтыну несиесін қолдану, ... ... ... ... ... ... ... елдердің эконо-микасында
маңызды рөл атқарады, сондықтан да оны мемлекеттік ... ... ... ... отыру қажет. Мүндай реттеуді екі түрге бөледі: берілу
және пайдалану деңгейінде реттеу. Берілу дең-гейінде мемлекет тұтынушыларды
ынталандыруға тиіс.
Қазақстанда ... ... ... ... ... ... жатады.
Екінші деңгейдегі банктер тәжірибесінде тұтыну несиесінің мынадай түрлері
қолданылуда:
— автомобилдік несие;
— үзақ ... ... ... ... алуға бері-летін
несие;
— тұрғын үйді жөндеу ... ... ... ... қалдырылмайтын қажеттіліктерге (оқу, ... ... ... ... нссие.
Мұнда автомобильдік несие бойынша жаңа және жүрілген автомобильдерді
банк ... ... ... ... мерзімде пайдаланылатын тауарларға мыналар жатады:
- жиһаз;
- сантехника;
- аудио-видео және тұрмыстық техникалар;
- компьютер және оргтехника;
- ... да ... ... ... ... ... процесті ұйымдастыру
тәжірибесіне талдау
2.1. Коммерциялық банктердің несиелік нарығына талдау.
Қазақстан Республикасында банктік жүейде 2003 ... ... ... ... ... ... ... деңгейдегі банктердің
барлығы дерлік акционерлік қоғам формасындағы банктер, со-ның ішінде ... ... ... даму ... мен ... ал шетел капиталының
қатысуымен (100% - 10, 50 %-аса - 4 банк) құрылған банк-тердегі саны – ... ... ... ...... ... өткен жылдармен салыстырғанда банктердің саны 44
банктен 38-ге ... ... ... ... мына ... себептерге
байланысты:
- банк заңдылықтарының бекітілген талаптарын бұзғаны үшін 3 ... ... ... ... ... қайтарып алынды;
- несиелік серіктестіктерге айналуына байланысты 3 банктің лицензиясы
қайтарылып алынды.
Банк секторының құрылымы бойынша қарайтын ... онда мына ... ... болады: мемлекетаралық банктер -1, жрғылық капиталда
Қазақстан Республикасы үкіметінің 100 –қ қатысуы бар банктер саны ... ... ... банктер саны-17, коммерциялық банктердің
барлық филиалдарының саны -368, банктердің шетелдегі өкілеттіктерінің ... ... ... ... емес ... өкілеттіктерінің
саны-14, кастодиандық қызмет көрсету лицензиясы бар ... саны -10. ... 1 ... ... ... ... ... жиынтық меншікті
капиталы 39,1 млрд. теңгеге өсіп (32%), 162,2 млрд. теңгені құрады.
2002 жылы ... ... ... ... 328,4 ... ... 2003 жылдың 1 қаңтарында 1145 млрд. теңгені құрады. Банктердің
активтерінің құрылымында улкен ... ... ... ... алады.
Бұған қарамастан жалпы жыл бойында активтердің ... ... ... және ... ... ... 75,6%-дан 78,8%-
ға дейін артты. Осы ... ... ... ... үлес ... ... 19,7%-ға үмітсіз активтердің үлесі 1,9%-дан 1,5%-ға төмендеді.
Банктердің несиелік портфелінің құрылымындағы стандартты несиелердің
үлесі жыл ... ... ... өсті, күдікті несиелердің үлесі 28,9%-дан
26,7%-ға, үмітсіз несиелер үлесі 2,1% -дан 2%-ға төмендеді.
1-кесте
Экономикадағы несиелердің көлемін және ... ... ... ... ... көлемі, оның ішінде; |
|Жылдар / | ... | |
| ... ... ... ... ... |Субъектілер |
| |ғы | | ... |
| | ... |Шет ел ... ... ж/е|Банктік |Жеке |
| | ... ... ... ... ... ұй |тұлға- |
| | |да ... |ді ... |ы-ға ... ... 1998 |74247 |42438 |31809 |52409 |21839 |70014 |4233 ... 1998 |93243 |48706 |44537 |59235 |34008 |87970 |5273 ... 1999 |94763 |55149 |39614 |59551 |35212 |89247 |5516 ... 1999 |131136 |60690 |70446 |70436 |60700 |124006 |7130 ... 2000 |151083 |69135 |81948 |74718 |76365 |142885 |8198 ... 2000 |206726 |97768 |108958 |104046 |102680 |194856 |11870 ... 2001 |286390 |134028 |152361 |145778 |140612 |271366 |15024 ... 2001 |412523 |190282 |222241 |204640 |207883 |385543 |26980 ... 2002 |489110 |137401 |351709 |228957 |260153 |458634 |30476 ... 2002 |576955 |189701 |387254 |255281 |321673 |530870 |46085 ... 2003 |696281 |216338 |479943 |311024 |385257 |636786 |59495 |
|Тамыз2003 |825712 |351386 |474326 |307196 |518516 |729060 |96652 ... осы ... ... ... ... 1998-2003 жылдар
аралығындағы несиелер көлемінің өзгеруі бойынша келесі қорытынды жасауға
болады.
Жалпы несиелердің көлемі жылдан ... ... ... ... ... ... ... осы аралықта оң өзгерістер болды:
1. Макроэкономикалық тұрақтылық, төмен деңгейдегі инфляция,
өндірісті ұлғайтуға бағытталған Ұлттық банктің ақша ... ... ... деңгейде бірнеше несиелік бағдарламалардың
қабылдануы және жүзеге асырылуы, оның ... ... орта және ... ... ... ... несиелеу Бағдарламасы,
ипотекалық несиелеу Бағдарламасы т.б.
3. Халықтың банк және ... ... ... ... ... ... ресурстары ретіндегі депозиттер базасының ұлғаюы. Айтып кетер
жағдай – осы ... ... үшін ... жеке ... ... қоры ... Менім ойымша бұлда несиелер көлемінің көбейуіне
бірдей-бір себеп.
Экономикадағы берілген несиелер көлемінің өзгеруін келесі 1-суреттен
көруімізге ... ... ... ... операциялар банктің ресурстық базасын орналастыруда банктің
активтік қызметінің негізгі бөлімі (мысалға, 80%-ға ... ... ... бұл ... мәні оның ... ... ... жасамайтын ақшалай қорларды өндірісті, айналысты және тұтыну
процесінде жұмыс етуімен сипатталады. Коммерциялық ... ... әр ... ... береді.
Банктің инвестициялық операциялары - бұл ... ... ... табыс әкелетін операциялар. Банктің инвестициялық операциялары
негізінде бағалы қағаздар портфелі ... ... ... ... ... қарай екі мақсаты болады: біріншісі - банкке табыс
әкелу, екіншісі - өтімді активтер қатарын ... ... ... ... банкті басқару құрылымына
және оның функционалдық бөлімшелері мен әр түрлі қызметтерінің құрылымына
бөлінеді. Басқару ... ... алу ... коммерциялық банктің
қызметіне тиімді жетекшілік етуді қамтамасыз етеді. Банктің құрылтайшылары
басқару органына тікелей қатысады.
Несиелеу ... ... ... ... ... механизмнің
«техникалық қабаты» ретінде бөліп қарастырады. Несиелеу механизмі ... және ... ... және несиелеу процесін, сондай-ақ
несиенің қозғалысына бақылауды қамтитын ... ... ... ... несиелеу механизмі бұл несиені пайдалану механизмін
білдіреді. Несиелеу механизмі - бұл ... ... ... тану механизмін
сипаттайды. Бұл механизм практикада нақты әрекет ... ... ... бар ... ... ... ... мәні жағынан несиелік
процесс технологиясын бейнелейді.
Несиелеу процесі мынадай кезеңдерді қамтиды:
- несиеге ... ... ... ... ... ... ... келісім шарт жасасу;
- несие беру;
- несиелік мәміленің орындалуына ... ... ... ... келіп түскен несиеге деген өтінішті қарау.
Кез келген несиелік операциялар осыдан басталады. Мұндай құжаттарда
қарыз ... мен ... ... ... ... ... ... түрі, мерзімі, мүмкін болар қамтамасыз ету мүлкі көрсетіледі.
Банктің ... ... ... өтінішке қосымша, яғни несиелік
операциялар сипатына байланысты құжаттар беріледі. Клиенттердің әр ... үшін әр ... ... ... ... ... ... ретіндегі
құжаттар пакетінің құрамына жататындар:
- құрылтайшылық құжаттардың жарғысының жалға алу шарт-
тарының тіркелген куәліктері;
- нотариалды түрде куәландырылған жерді пайдалану құқығын ... ... төл ... және ... ... алуға
құқығын растайтын басқа да ... ... ... екі ... ... ... ... және оған
қосымша беттер;
- несиеленетін шаралардың рентабельділік деңгейін және оның ... ... ... ... ... ... ... келісім шарттар
көшірмелері (материалдық құндылыңтарды ... және ... ... ... құндылықтар шотының көшірмелері
және т.с.с),
- басқа банктерден алған несиелер туралы мәліметтер
(шоттар бойынша ... ... ету ... кепілге берілген мүлікке қарыз алушының
меншік құқығын растайтын құжаттар;
- несиені қайтаруға ... ... ... ... ... ... бастаган, яғни қаржылық ... және ... ... жоқ кәсіпорынның бизнес жоспары.
Қажет жағдайларда банк қарыз алушыдан несиені қайтаруын қамтамасыз
ететін басқа да құжаттар мен ... ... ете ... ... ... тұрақты несиелік қатынаста болатын қарыз ... үшін ... ... ... мүмкін. Қарыз алушы банкке ... ... ... ... банк несиелеудегі оның мүмкіндігін алдын ала бағалау үшін
есеп карточкасін толтыруы мүмкін. Онда: ... ... мен ... ... ... және меншік түрі; клиенттің заңды мекен-жайы;
ағымдық және валютальқ шот ... ... аты және ... ... ... мақсаты, сомасы және мерзімі; соңғы есептік күнге
берілген баланс құрылымы және басқа да ... ... ... ... банк ... ... алған
несиесін қайтару қабілетін бағалаудың шешім қабылдау үшін аса ... ... ... есеп негізінде жасалады.
І кезең. Қарыз алушының несиелік қабілетін талдау кезеңі.
Қарыз алушының несиелік қабілеті — ... ... ... ... ... уақтылы және толық көлемде ... ... ... ... ... алмау тәуекелі көптеген факторлардың әсерінен
болуы мүмкін, сондықтан да банк ... ... ... шешім қабылдаудан
бұрын оның несиелік қабілетін талдайды. Бұл көрсеткіш банктің өтімділігіне
ықпал етеді.
Қарыз алушының несиелік қабілетіне ... ... ... ... ... алынады:
- Несиеге қатысты қабілеттілігі. Қарыз алушыға ... бере ... ... ... ... ... қуатын анықтайтын құжаттармен
танысуға тиіс;
- Қарыз алушының іскерлік беделі. Несиелік мәмілеге тиісті бедел деп
қарыз алушының қарызды қайтаруға ... ғана ... ... ... ... ... ... міндеттемелерді орындауы
түсіндіріледі.
- Табыс алу кабілеті. Банк қарыз алушының несиені қайтаруға ... табу ... баға ... қажет.
Қарыз алушының табыс алу қабілетін анықтау барысында сату көлеміне,
баға шығындарына, шығыстарга әсер ететін факторлар ... ... ... ... ... ... ... жері, оның тауарлары мен
қызметтерінің сапасы, шикізат құны, қызметкерлерінің біліктілігі ... ... ... бұл ... қоса ... тиімділігі
бәсеке сияқты факторлар ескеріледі.
ІІ кезең. Несиелік және ... ... ... ... Қазіргі
несиелеудің басты ерекшелігі бойынша банк қарыз алушының несиелік қабілетін
тексеріп болғаннан кейін, несиелік шарт жасасу үшін ... ... ... ... ... барлық сұрақтарда банк пен қарыз
алушы келісім шарт ... ... ... шарт екі ... ... ... ... анықтайды. Онда мыналар көрсетіледі:
- несиелеу мақсаты және объектісі;
- ... ... ... беру ... және қайтару шарттары;
- несиені қамтамасыз ету формасы;
- несие үшін төленетін сыйақы мөлшерлемесі;
- несиенің қозғалысын және клиенттің қаржылық ... ... ... алушының беретін құжаттарының тізімі;
- несиелеу процесіндегі банктің бақылау қызметі.
Несиелік келісім шарттың мазмұнын келісуші жақтардың өздері анықтайды.
Несиелік ... ... ... ... ... орны ... ... туралы шарт кепіл затына байланысты
ажыратылады.
Кепіл затына: заттар, ... ... ... да ... ... зат ... ... кепіл заттары мынадай топтарға
бөлінеді:
1. Клиенттің мүліктерінің ... ... ... ... ... жартылай өнімдер кепілі;
ә) тауарлар және дайын өнімдер кепілі;
б) валюталық ... ... ... ... жасалған
ұйымдар кепілі;
в) басқа да ... ... ... ... ... (вексельдер) кепілі;
- сол банктегі депозиттер кепілі;
- жылжымайтын мүлік кепілі (ипотека).
2. Мүліктік құқықтар кепілі:
- жалгерлік ... ... ... ... ... ... ... кепілі.
Кепіл туралы келісімшартта мынадай мәселелер қарастырылады:
- келісімшарт жасасушы тараптар туралы мәліметтер;
- ... ... ... ... ... мен міндеттері;
- кепіл ұстаушының құқықтары мен міндеттері;
- талап ету құқықтары;
- кепілге қойған мүлікті ... ... ... ... ... ... ... мүліктің бұзылуына байланысты тәуекел ... ... ... ауыстыру;
- тараптардың жауапкершіліктері;
- ерекше шарттар;
- дауларды шешу;
- басқа шарттар.
- Кепіл туралы келісімшарт жасасушылардың заңды мекен жайы мен өзге ... ... ... беру ... Бұл кезең ағымдық шот ашу, ... ... ... ... ... ... мүмкін), несиені беру
тәсілін анықтантын несиелеуді ұйымдастыру және техникалық ... ... ... әр ... берілу тәсілдері болады.
Біріншісі — несие клиенттің ... ... ... ... ... жүмсалынады. Екіншісі - несие алу құқығы ... ... ... ... ... ... іске ... Үшіншісі —
белгілі бір соманы алуға клиенттің құқығы бола отырып, ол оны алудан бас
тартады ... ... ... ... келмейді).
Несиенің мөлшері оны беру барысында несиелеу ережелеріне сәйкес
анықталады.
IV ... ... ... және оған ... төлеуіне бақылау
жасау несиелік операцияның маңызды кезеңі. Несиелер бойынша қарызды қайтару
тәсілі банк ... ... ... және ... төлем
айналымын құраудағы рөліне байланысты.
Несиенің берілуі сияқты несиені қайтарудың бірегей жасалған ... ... ... ... ... көптеген варианттары
болады:
1. мерзімді міндеттемелер ... ... ... ... ... ... және несиеге деген есеп
айырысу шотына қажеттіліктің азаю шамасына ... ... ... ала ... сома негізінде жүйелі түрде қайтарылуы;
4. түскен түсімді бірден несиелік қарызды жабуға есептеу;
5. несиенің қайтарылу мерзімін созу;
6. мерзімі өткен ... ... ... несиелер» шотына аудару;
7. банк резерві есебінен мерзімі өткен несиелерді шегеру.
Несиелік қарызды қайтару ... ... ... ... мынадай белгілеріне байланысты жіктейді:
Қайтаруына қарай:
1. несиені толық қайтару;
2. несиені жартылай қайтару.
Қайтару жиілігіне қарай:
1. ... ... ... несиені бөліп-бөліп қайтару.
Қайтарды жүзеге асырылу уақытына қарай:
1. ... ... ... ... ... ... қайтару.
Қайтару мерзімдеріне қарай:
1. несиені мерзімді қайтару;
2. несиенің уақытын созып қайтару;
3. несиенің мерзімін өткізіп барып қайтару;
4. ... ... ... ... ... ... клиенттің меншікті қаражаттары;
2. жаңа несиені пайдалану;
3. кепіл берушінің шотынан шегеру;
4. басқа кәсіпорын шотынан түскен қаражаттар;
5. бюджеттік түсім және т.б.
Несиенің ... ... ... арқылы жасауға да, жасамауға да
болады. Несиенің қайтарылуын негіздейтін құжаттарға: клиенттің ... ... ... ... соттың бұйрықтары жатады. Клиенттің өзінің
шотынан ақшалай қаражаттарды шегеру туралы берген ... ... да ... да ... ... ... ... яғни байланыс ка-налдары
арқылы да жүзеге асырылады.
Несиенің қайтарылуына бақылау жасау үшін ... ... ... ... ... ... Банк қызметкерлері
күнделікті ... ... ... ... ... ... қарыз
алушының есеп айырысу шотынан қаражаттарды шегеруге үкім-ордерін береді.
Жартылай қайтаруға байланысты ... ... ... ... мерзімді
міндеттеменің келесі бетіне тиісті белгілерін жасайды. Егер деқ ... ... шоты ... ... ашылған болса, несие бойынша қарызды
және сыйақыны қайтару ... ... ... тапсырмасы негізінде
жүргізіледі. Жекелеген ... ... ... ... қаржылық
қиындықтарға кезігуіне байланысты банк қайтару мерзімін кейінге қалдыруға
рүқсат етуі мүмкін, бірақ бұл ... ... ... ... ... оны ... мерзімі және тәртібі, сондай-ақ оларды
іздестіру механизмі несиелік кеіІсімшартта анықталады. ... ай ... ... және т.б. ... және ... кестесіне сәйкес іздестірілуі
мүмкін.
Пайызды есептеу барысында шартты түрде айдағы күндер саны — 30, ... 360 ... ... ... ... ... ... алушының алған несиені
пайдалануына және оны толық қайтаруына бақылау жасайды. Осы мақсатта сай
қарыз ... ... ... оның ... жағдайына талдау жасап
қажет болған жағдайларда, орнында ақшалай және есеп айырысу ... ... ... ... ... Осы жерде қарыз
алушыдан алған барлық қаржы ... ... мен ... да ... ... да ... пайдаланылады. Әрбір банктің өзінің клиенттің
несиелік ісін жүргізу жүйесі болады.
Несиелік келісімшартқа байланысты өз ... ... банк ... ... әрі ... несиелеуді тоқтату туралы ескерту
жасауға; несиелік шартында қарастырылғандай несиені беруді тоқтатуға құқы
бар. Қарыз алушы ... ... ... ... ... ... банк ... мерзімінен бұрын қайтаруды талап етуге құқылы.
Несиелеу процесіне жасалатын бақылау, ... ... ... ... тексеріп отырумен толықтырылады. Өйткені банктің несиелік
портфелі оның табыс көзі және несиелік операцияларды ... ... ... ... ... ... қызметінің табыстылығы банктің берген несиелерінің
сапасына, яғни оның қайтарымдылық дәрежесіне ... ... ... ... ... зиян шегуіне итермелейді. Сондықтан да банктер
несиелік тәуекелді басқару шараларымен уақтылы айналысып отыруға тиіс.
Несиелік тәуекел — ... ... ... ... несиесі бойынша
қарызын немесе оған есептелінген ... өз ... ... алмауына
байланысты банктің зиян шегуін сипаттайды.
Несиелік тәуекелді басқару жүйесінің негізгі элементтеріне жататындар:
- ... ... ... ... ... ... ... баіалау және ... ... ... ... ... тәуекел деңгешне байланысты несислерге рей-тинг к,ою және
белгіленген лимиттермен салыстыру;
- несцелер бойынша мүмкін болар ... ... ... ... ... ... ... шешімдерді қабылдау барысында кұзіретті бөлу несиелерді
авторизациялау;
- несиелік мониторинг;
- несиелік портфельді ... ... ... ... ... ... банктік несие белгіленген мөлшері шегінде (лимит) беріледі.
Несиенің мөлшерін банк мекемесі қарыз алушы мен бірлесе отырып, материалдық
қорлардың сұралу ... ... ... ... өндіріс көлемі
мен өнімнің өтімділігін ауыл шаруашылық өнімдерін, оның ... ... ... да ... ... отырып анықтайды.
Қарыз алушыға берілетін несиенің мөлшері әр түрлі ... ... ... ... ... ... берілетін несие сомасы
қарыз алушының жасаған өтінішіне байланысты. Бірақ та бұл өтініштегі несие
мөлшері ... ... ... ... мен, сондай-ақ банктің нақты
есебімен сәйкес келмеуі мүмкін.
Екіншіден, несиенің мөлшері экономикалық жағдайларға байланысты сонын
ішінде:
- қарыз алушының төлем айналымындағы ... ... ... ... ... ... ... бағалылар
қорына және олардың өтімділік дәрежесіне;
- маржа деңгейіне;
- несиелік тәуекел ... және ... ... ... ... банкте бар ресурс көлеміне және т.б.
Несиелерді авторизациялау — несиелік ... ... ... анықтамалар және тексерулер процесі.
Несиелік мониторинг — несие бойынша туындайтын мәселе жағдайында,
қарыз алушының несиелік ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Несиелік портфельді басқару — бұл банк қабылдауға дайын болып отырған
тәуекел түрлерінің ... ... және ... ең жоғары жететін
денгейін анықтауды талап ететін жоғарғы жетекшілер қызметі болып табылады.
Несиелік портфельді ... іске ... ... ... ... қарыз алушылар мен олардың топтары үшін
несиелеудің ішкі банктік лимитін белгілеу;
- несиелік ... ... ... жекелеген қарыз
алушылардың тәуекел деңгейін көрсететін несиелік тәуекелді
талдау формасын ... әр ... ... ... ... ... ... тәуекел деңгейі бар ең маңызды салаларды анықтау;
- несиеге баға белгілеу саясатын дайындау.
Несиелеу ... ... - ... портфельді құруга бақылау
жасауда тәуекелдерді ... үшін ... ... ... ... ... келісімшартта көрсетілген уақытта қайтарылмаган, уақыты
кешіктірілген және қосымша келісім берілген несиелер;
- сақтандыру, кепілхат ... ... ... несиелер бойынша сақтандыру компанияларының кепіл хатты және
кепілдеме берушілердің банк алдындағы міндеттемелері ... ... ... ... ... келісімшартта
көрсетілген күннен 30 күн ... ... ... ... ... несиелерге қарсы шараларға мыналар жатады:
- қарыз алушының қызметін қайта қарау;
- несиені ... ... ... ... (сыйақы) төлеу тәртібін өзгерту.
Несие үшін төлейтін сыйақы (мүдделендіру) мөлшерлемесі - ... ... Оның ... ... ... ... ... төлем
мен сыйақы маржасның қосындысынан құралады.
Қазіргі несиелеу жүйесі қарыз алушының несиелік ... ... де ... ... алушының несиелік қабілеті - ... банк ... ... ... әдісі болып табылады.
Несиелеу процесі белгіленген мерзімде сауданың қайтарылмай қалуға
себепкер болатын көптеген тәуекел ... іс ... ... ... ... да, банк ... берілуі алдын ала ықпал ететін
факторларды оқып үйрену арқылы несиелік қабілетті оқып ... ... ... несиелік қабілеті — бұл қарыз алушының өзіндік қарыздық
міндеттемелері бойынша толық және уақтылы есеп ... ... ... ... ... оның ... қабілетінен бір
айырмашылығы - онда өткен кезеңдегі ... ... да бір ... есепке алмайды, ол жалпы перспективадағы қарызды өтеу
қабілетін болжайды. ... ... ... ... ... ... клиенттің несиелік қабілетін бағалау барысында
артатын ең бір ... ... ... табылады. Егер де қарыз алушының
мерзімі өткен қарызы болып, ал балансы ... және ... ... жеткілікті болса, онда банкке өткен уақыттағы төлемдердің бір рет
кешіктірілуі, клиенттің несиелік қабілетсіздігі ... ... үшін ... ... Несиелік қабілеті бар клиенттер банкке, жабдықтаушыларға,
бюджетке ұзақ төлемсіздіктің болуын жібермейді.
Клиенттің несиелік қабілетінің деңгейі, банктің нақты қарыз ... ... ... ... ... (жеке) тәуекелдерінің
дәрежесін көрсетеді.
Қарыз алушының қаржылық тұрақтылығын объективті бағалау және ... ... ... ... ... ... алу, банкке
несиелік ресурстарды тиімді басқаруға және пайда табуға мумкіндік береді.
Әлемдік және отандық банктік ... ... ... ... ... ... ... қарайды: қарыз алушының
мінездемесі, қаражатты қарызға алу қабілеті; ағымдағы ... ... өтеу үшін ... ... табу қабілеті (қаржылық мүмкіндігі),
капиталы, несиенің қамтамасыз етілуі, ... ... ... ... ... алушының қызметінің заңдылық негізі, банк ... ... ... ... ... дәл ... алушының мінездемесі деп оның заңды тұлға ретіндегі беделі және
менеджерлерінің беделі, қарызды ... ... және ... ... несиелік саясатына сай келуі түсіндіріледі.
Қарыз алушының заңды тұлға ретіндегі ... оның сол аяда ұзақ ... ... ... орташа салалық көрсеткіштерге сай келуінен,
оның несиелік тарихынан, серіктестерінің ... ... ... берушілері) іскерлік әлеміндегі беделінен ... ... ... кәсіби жарамдылығына (білімі, жұмыс тәжірибесі), ... жеке ... және ... ... оның ... құрылымы
мен банк арасындағы қарым-қатынастар нәтижесіне байланысты негізделеді.
Қаражатты қарызға алу қабілеті ... ... ... ... ... ... қол қоюға немесе келіс сөздер жүргізуге құқығының
болуы, яғни кәсіпорынның немесе ... ... ... ... ... ... ... несиелік қабілетінің ең негізгі критерийлерінің бірі -
оның қарыз өтеу үшін ағымдағы қызметінің жүргізілу барысында ... ... ... ... ... капиталы оның несиелік қабілетінің біршама маңызды
критерийі болып саналады.
Несиенің қамтамасыз етілуі — қарыз ... ... құны ... ... ... ... өтеуде екінші қосымша көздердің
(кепіл, кепілхат, кепілдеме, сақтандыру қағаздарының) ... ... ... ... ... ... қиындықтар туу барысында, олардың
банк алдындағы міңдеттемелерін уақтылы орындауына ... ... ... ... ... ... мен ... тұрақты болуы,
қарыз алушының ақшалай қаражатының жеткіліксіздігі жағдайында аса маңызды.
Несиелік операциялар жасалатын жағдайларға ... ... ... ... ... жағдай, саяси факторлар жатады. Бұл
жагдай ... ... ... ... ... ... - бақылау, бұл мынадай сұрақтарды ескереді: ... ... етуі және ... ... ... асырылуы үшін заңды
және нормативтік негіз бар ма? ... ... ... ... ... қарыз алушының қызметінің нәтижесіне қалай әсер етеді? Несиелік
өтініште көрсетілген қарыз алушы және ... ... ... ... ... туралы құжатта белгіленген банктің стандартына, сол сияқты
несиелердің сапалылығын ... ... ... ... ... қаншалықты сәйкес келеді?
Аталып өткен банк клиентінің несиелік ... ... ... ... ... тәсілдерінің мазмұнын анықтайды. Ондай тәсілдер
қатарына жататындар:
- іскерлік тәуекелді багалау;
- ... ... ... ... ... ... ... қаржылық коэффициенттерді бағалау;
- қарыз алушы туралы ақпарат жинақтау
- орналасқан жеріне бару арқылы қарыз ... ... ... ... ... қарыз алушының несиелік қабілетін
бағалаудағы басты ... оның ... ... ... Ол ... алушының
қызметін көрсететін көрсеткіш ретінде қызмет ете ... ... ... ... ... және пайдалану құрылымдарымен, сондай-ақ
пайданы алу, бөлу және тиімді пайдаланумен сипатталады.
Қарыз алушының кәсіпорынның несиелік қабілетін бағалау оның ... баға ... ... ... ... баға ... клиенттің
қаржылық құжаттары қолданылады.
Қарыз алушының кәсіпорын қаржылық жағдайы оның ... ... ... ... шарттарына сәйкес төлем талаптарын уақты-
лы қанағаттандыру;
2. несиені қайтару;
3. жұмыскерлер мен қызметкерлерге жал ақы төлеу;
4. ... ... және ... ... алушының қаржылық жағдайы жақсы болса, ол барлық міндет-темелері
бойынша есеп айырыса алады.
Қарыз алушының несиелік қабілетін банктік ... ... және ... ... Қарыз алушының несиелік қабілетін талдау үшін оның
тиімділігін, төлем қабілеттілігін, ... ... ... ... ... көрсеткіштер жүйесін ұсынатын көптеген
әдістемелер қолданылады. ҚРҰБ-індегі перспективалық ... ... ҚРҰБ ... 27 ... 1994 ж. ... № 26 ... ... «Қарыз алушының несиелік қабілетін талдауына байланысты
банктердің әдістемелік нұсқауы», сондай-ақ АҚШ-та және басқа да ... ... де ... ... ... ... талдау үшін негізгі көздер
ретінде Қаржы министрлігі бекіткен мынадай ... ... ... ... стеді: «Кәсіпорын балансы» (№1 форма); «Қаржы нәтижелері
және ... ... ... ... (№2 ... Кәсіпорын балансына қосымша
бет (№3 форма); сондай-ақ ҚР статистикалық есеп форма-сы ... ... ... ... көрсеткіштері туралы есебі» ... ... ... және ... ... мекеменің)
өнімінің (жұмыстар, қызмет) кеткен шығындары ... ... ... жылдық формалары).
Өтімділік деп кәсіпорынның барлық төлем түрлері ... ... ... алу ... ... ... жалпы қарыз және
өтімді қаражаттар (ақшалай қаражаттар, қорлар) көлеміне ... ... ... ... актив баптарындагы ақшалай қаражаттарға айналу
мүмкіндігіне байланысты топтастырылган қаражаттарды, ... ... ... ... ... ... салыстыру арқылы
анықталады.
Баланс активінің баптары олардың өтімділік дәрежелеріне қарай үш ... ... ... ... ... ... және ... басқа
да шоттардағы қаражаттар қалдыгы, касса, басқа да ақшалай
қаражаттар; арнайы қорлардың ... ... ... пайдаланылмаған қаражаттар қалдықтары);
2) жеңіл іске асатын талаптар (төлейтін мерзімі жетпе-
ген, жөнелтілген ... және ... ... ... ... ... кәсіпорындардан оларға қаржылай
көмек ретінде берілген қаражаттар бойынша есеп айырысу, ... және ... ... ... берілген
несиелер бойынша жұмысшыларымен және ... ... ... іске ... талаптар қатарына мерзімінде
төленбеген жөнелтілген тауарлар мен ... ... есеп ... ... үш айға ... ... есепке
алынбайды. Мұнда «өзінік жүйесіндегі кәсіпорындармен оларға қаржылай көмек
ретінде берілген қаражаттар бойынша есеп айырысу» бабында жақын ... ... ... қайтарылатын қарыздар есепке алынады.
3) женіл іске асырылатын тауарлы-материалдық құндыльқтар (арзан
бағалы тез тозатын заттарды шегеріп тастағандағы ... ... ... алдағы уақыт шығыстары; дайын
өнім; басқа да айналым қаражаттары).
Қарыз алушылардың салалық ерекшеліктеріне ... ... ... ... мәні 1,2 мен 1,5 аралығын ... ... 1-ден ... ... ... ... коэффициенті
қарыз алушының қарызды өтеу үшін жедел түрде шаруашылық айналымынан ақшалай
қаражаттарды босатуын сипаттайды. Қаншалықты бұл коэффициенттің мәні жоғары
болса, ... ... ... ... ... та ... қарыздың сипатын ескеру қажет. Алашақтар туралы есеп
аталған шоттардың қарыз алушының жағдайына әсер ... баға ... ... ... ... ... нәтижелігін бағалауга мүмкіндік
береді.
Өтімділік коэффициентін талдау барысында ... ... ... ... ... ... (қаншалыңты өндіріс және өнімді сату көлемі ... ... ... ... қоры көп ... өнеркәсіп және өндіріс саласы (өнімге сұраныс және оны
сатудан түсетін телемдердің жылдамдығы);
- өндіріс циклінің ұзақтығы (аяқталмаған ... ... ... ... ... үшін ... уақыт (өтімді
қаражаттардың айналысы);
- жүмыстың маусымдылыры.
Өтімді қаражаттардың мөлшерінің төмендеуіне ықпал етушілерге
мыналар ... ... ... зияндары;
- өткен жылдары және төтенше оқиғалардың нәтижесінде
болған зияндар;
- өтімді қаражаттар барасының төмендетілуі;
- күрделі қаржы жүмсалымдарға иммобилизациялануы.
Өтімді ... ... ... ... ... Егер де ол ... ... активтерінің жүмыс тиімділігі азаяды. Өтімді қаражаттардың артық
болу себептері: ... ... ... ... ... ... ... ауыстырыл-мауының нәтижесінде
амортизацияның жинақталып қалуы.
Төлем кабілеттілігі деп өзінін ... ... ... ... ... жасау мүмкіншілігін ұғындырады. Басқаша айтканда, субъек-
тінің төлем қабілеті дегеніміз белгіленген мерзімде төлемді және ... ез ... өтеу ... сөз. Талдау процесінде олардың ағым-дағы
және болашактағы төлем қабілеттілігі ... ... ... ... ... әр ... пікірлер бар. Бірақ олардың
ішінен басым ... ... ... ақша ... ... ... ... дебиторлық қарыздары (бірақ оның түсетіндігіне толық сенім бар
болса ғана) жатқызады. Ал ... ... ... ... банк несиедерін (овердрафт), тауарға (өнімге), жұмыска, кызметке
төленетін кредиторлық қарыздарын ... ... ... және ... да ... және жеке ... ... телемдері жатады. Сонымен,
төлем қаражаттарының шұғыл міндетгемелерден асып түсуі, кәсіпорынның төлем
кабілеттілігінің бар екендігін ... ішкі ... ... үшін ... ... ... ... коэффициентін анықтайды. Төлем қабілеттілігінің
жағдайы есеп ... ... ... ... ... ... тұрақты болса, онда ол төлемді сирек жасайды, ал ... ... ... онда ол ... өте жиі ... ... ... жылына бір рет шақырылып отырады. Бұл
жиналыста мынадай міндеттер ... ... ... ... ... банктің жарғылың капиталын өзгерту;
- банктің кеңесін сайлау;
- банктің жылдың есебін бекіту;
- банктің табысын бөлу;
- банктің құрылымдық емесе еншілес ... ... ... басқару органы банктің қадағалау кенесі болып табылады. Банктің
бақылау кеңесі банк қызметіне бақылау ... ... ... ... ... ... актілерді бекітеді;
- Басқарма немесе Басқарма төрағассының шешімі бойын-
ша жасалган мәмілелерді бекітеді.
Келесі басқару органы — бұл басқарма ... ... ... ...... ... ... орган, яғни ол банктің иелерінен, оның
акционерлерінен құралады және олардың мүдделерін қорғайды.
Басқарманың міндеттеріне мыналар жатады:
- банктің стартегиялық ... ... ... ... жасау;
- жетекшілік қызметке кадрлар таңдау;
- комитеттерді құру;
- ссудалық және ... ... ... төрағасы банктің бірінші жетекшісі болып табылады және ол
банк ... ... ... ... Банк төрағасына мынадай
міндеттер жүктеледі:
- банктің қызметіне қатысты барлық мәселелер бойынша
бұйрықтар шығару және нұсқаулар ... ... ... және ... да ... ... ... оның
ішінде, шетелдік банктерде банк қызметіне қатысты барлық мәселелер
бойынша өкілеттілікті ... ... ... ... және ... ие ... банктің штаттық жұмысшыларының саны мен кұрылымын бекіту;
- ... ... ... ... лауазымды тұлғаларымен кслісімдер
(контрактілер) жасасу.
Ревизиялық комиссия банк қызметіне қаржылың есептің дұрыстығы жағынан
бақылау жасаушы орган болып табылады.
Несиелік комитет - бүл ... ... ... ... ... ... мынадай міндеттерді орындайды:
- несие алуға берген клиенттің ... және ... ... беру ... ... ... ... беру немесе одан бас тарту туралы шешім шығарады;
- несиелік ... ... ... формалары анықтайды;
- несие сомасы мен мерзімін анықтап, пайыз мөлшерлемесін бекітеді;
- несиені қайтаруды ңамтамасыз ету ... ... ... несиелеу шартын бекітеді (несиелік лимит, песиелік желі);
- берілген несиелерге мониторинг жүргізу тәртібІн бекітеді;
- банктің несиелік стратегиясын жасайды;
- ... ... ... ... ... ... комитеттің мәжісінің хаттамаларына қол ... ... ... ... жүргізеді.
Микрокредиттік ұйымдар – бұл микрокредит берумен айналысатын ... ... ... ... ... еқі ... ... және
жеке меншік болып бөлінеді. Қазір 16 зейнетақы қоры ... оның ... ... – жеке ... ... ... Лизинг» сөзі «tо Іеаsе» агылшын етістігінен аударғанда, «жалға беру»
дегенді білдіреді. Лизинг — бұл лизинг берушініц (жаліа ... ... ... ... ... ... өндіріске,
сауда-саттыққа және қоймаға арналган құрылтайшыларды лизинг алушыға
(жалгерге) лизингтік төлем төлеу ... ... ... ... ... ... беру шартын білдіреді.
Барлық лизингтік операциялар екі түрге ... ... және ... Шұғыл лизинг — бұл мүліктің қызмет ету мерзіміне қарағанда, оның
пайдалану мерзімінің қысқалығын және ... ... ... ... ... ... - бұл ... пайдалануға берген лизинг затының
мерзімі ішінде өзінің толық амортизациялық құнын төлеп шығуымен
немесе ... ... ... ... ... ... ... операциялармен үқсас болып
келеді. Алайда лизингтің несиеден бір ... ... ... ... мерзімі аяқталғаннан кейін де ... ... ... ... ңала ... ... болады. Ал
несиеде банктің меншік объектісі ретінде қарыз алушынын берген ... ... ... ... несиесін алуға қажетті қажетті құжаттар
тізімі мынадай:
1. Қарыз алушының анкетасы
2. Жеке куәлігі (көшірмесі).
3. СТН ... ... 12 айга ... ... ... және басқа
табыстары туралы жұмыстан берілетін аныктама.
5. Жүмыс ... ... ... ... анықтама.
6. Отбасы қүрамы туралы анықтама.
7. Некеге тұргандығын растайтын қужаттар (неке туралы
куәлік, жүбайыңыздың жеке куәлігі).
Қорытынды
Қазіргі коммерциялық банктер бұл тікелей ... ... ... халыққа қызмет ететін банктерді білдіреді. Коммерциялық банктер деп бұл
жерде ҚР-дагы екінші деңгейдегі банктер туралы айтылып ... ... ... ... ... ... ... қазіргі жұмыс жасайтын екінші деңгейдегі банктердің барлығы дерлік
акционерлік қогам формасындагы ... ... ... екі банк ... ... банктер, оларға: Қазақстан даму банкі мен Эксимбанк, ал
шетел капиталының ... (100 % - 10 ... 50% — аса -4 ... ... саны - 14, оның ішінде, еншілес банктер - 10.
Акционерлік банктердің жарғылық капиталы шығаратын акцияларын сатудан
түсетін түсімдерден ... ... екі ... ... жай ... бар ... ... - оның иелеріне сол қоғамды басқару ... ... ... ... ... алып ... құқық береді. Ал артықшылығы бар
акция - оның ... ... ... қатысуға құқық бермегенмен уақытылы,
яғни қоғамның пайдасына байланыссыз тұрақты ... ... ... ... жағдайларда жай акция иесінен бұрын қоғамға қосқан өз
үлесін алуға құқық береді.
Егер де банк жауапкершілігі шектеулі қоғам ... ... ... оның ... ... әр ... тиетін үлесі құрылтайшылық
қүжатта аныкталады және бүл ... ... ... ... ... үлес ... ғана оның міндеттемелеріне жауап береді.
Банктің ұйымдастырылуы және құқықтық формасына байланыссыз, оның
жарғылық ... оның ... жеке және ... түлғалар есебінен
құрылады, сондай-ақ олардың міндеттемелерінің қамтамасыз ету құралы болып
табылады. Жарғылық капитал оның ... ... ... ғана ... ... ... ... есебінен жарғылың капиталды
құруға тыйым салынады. Банктің жарғылық капиталы тек ... ... ... мүмкін.
Тіркеуге алынатын уақытта жаңадан құрылған банктің жарғылық капиталы
құрылтайшылық құжатта хабарланған, оның акционерлерінің ... 50 ... ... ал ... алған кезінен бастап бір жыл ішінде оның
жарияланған сомасы толық ... ... ... ... сомасы
заңдылықтармен шектелмейді.
Қазіргі несиелік механизм экономикалық механизмнің бір бөлігі ретінде
бола отырып, іс ... ... ... ... ... және ... түрде
бейнелейді, нарықтық экономика жағдайында несиенің дамуы және ... ... ... ... ... өзінің негізі және құрылымы бойынша
объективті сипатқа ие. Олай болмаса несиелік механизм несиенің ... ... ... ... ... және тура ... ... сондай-
ақ оның қозғалысының объективті негізінен айырылып ... ... ... ... объективтігін айта отырып, екі элементті
несиені және несиелік механизмді бір бірінең беліп ... ... ... несиенің бейнелейтін қатынастарынан алыс жатпайды, яғни олардың
нақты бір қабатын құрайды.
Несиелік механизм несиелеуді экономикалық ұйымдастыру ... бір ... яғни ... ... жоғаргы буынын білдіреді.
Мұндағы буын ретінде несиенің объективті сипатын және несиелік ... ... ... ... қызметінің өзара іс
әрекеті түсіндіріледі.
Несиелік механизмге несиенің мазмұны және ... ... ... және ... пайда болу әдістері, ... ... ... ... ... ... мәніне жатпағанымен де,
олар несиелік іотәжірибені сипаттайтын ... ... ... оның ... несиелік тұжырым бұл механизмнің тек субъективтік ... ... ... ... тұрады. Осы тұрғыдан, кейбір
мамандар несие категориясын жалпы әдістемелік жоспардан оқып біле ... ... ... ... несиенің мазмұнын, оның қызметтерін талдаудан
несиелеу механизіміне өтеді.
Кез ... ... ... ... байланысқан, яғни оның бір
элементінің қозғалысы немесе өзгеруі басқаларының ... мен ... ... элементтер жиынтығынан тұрады.
Несиелеу принциптері несиенің мәнін және қызметтерін, ... ... ... ... ... экономикалық
заңдардың талаптарын бейнелейді.
Несиелеу принциптері ... ... ... ягни ... берілуі, пайдаланылуы және қайтарылуы жүзеге асырылады.
Несиелеу принциптеріне байлаиысты ... ... ... ... ... ... және мерзімі, олардың қаражаттар айналымы
шеңбсрінде қатысу нәтижелілігі анықталады.
Қорыта келе, ... ... ... ... ... ... ... банктің болашағы үшін маңызы зор.
Банктер неғұрлым ... ... ... ұйымдастырса, соғұрлым
банктің қаржылық жағдайы тұрақты болады.
Қолданылған әдебиеттер
1. Конституция Республики Казахстан от 30 августа 1995 г.
2. ... ... ... ... от 24 ... ... Закон Республики Казахстан «О рынке ценных бумаг» от 5 ... ... ... ... ... «О ... ... Республики Казахстан»
от 30.05. 1995 г. и от 2 ... ... ... ... Республики Казахстан «О ... и ... в ... ... от 31 ... 1995г.
6. Положение «О классификации активов банка и установленных обязательств и
расчете провизий по ним банками второго уровня РК» №218 от 23 мая ... ... о ... нормативах, утвержденное постановлением
Правления Национального банка Республики Казахстан от ... г. ... ... и изменениями к нему
8. Айманова Л.Б. «Банковское дело» Алматы 1998.
9. Акулич И.Л. Внутренняя и внешняя среда маркетинга. Минск, 1996.
10. ... Н. Г., ... Н. А. ... и ... ... ... ... – Петербург. 2002 г.
11. Давыдова Л., Райманов Д. ... ... ... ... ... ... «Жетi Жаргы»2000 г.
12. Деньги, кредит, банки. Алматы. Экономика. 1999 год.
13. Жуков Е. Ф. Общая теория денег и кредита. - М., ... ... А. В. ... современной банковской системы// Банковское дело,
№1,1997.
15. Кабушкин Н.И. Основы менеджмента. Минск: БГЭУ, 1996.
16. Колесников В. И., ... Л. П. ... ... - М., ... ... Ф. ... маркетинга. Новосибирск: Наука, 1992.
18. Маркова В.Д. Маркетинг ... М.: ... и ... ... ... С.С. ... маркетинга. М., 1992.
20. Райзберг Б. А. Курс экономики: Учебник. - М., 1997.
21. Рид Э., ... Р., Гилл Э., Смит Р. ... ... - М., ... ... Г.С ... ... Алматы. « Коржи – Коражат», 1998г.
23. Усоскин В.М. Современный коммерческий банк. Управление и ... ... ... Харрис Л. Денежная теория. – М., 1990.
25. К. Халуев «Маркетинг отношений – современный подход в ... ... ... Маркетиг №5 2002 г.
26. Н. Куршакова. ... ... ... в ... их ... //Маркетинг №4. 2002 год
27. Вестник Национального Банка. 1996, №5 (21), 1997 №6, 2002 ... ... Assandi – Times №10. 20 ... 2002 года
29. Газета Деловая неделя. 10 ноября 2002 ... ... ... ... 21 ... 2003 ... ... Казахстанская правда. 13 ноября 1993 г.
32. Газета Казахстанская правда, 14 декабря 1999 г.
33. Журнал ... ... ... 2002 ... ... ... ... экономикалық түсіндірме сөздігі – Алматы:
LEM, 2001
[2] Қазақ тілі ... ... ... ... ...... 2003
[3] Қазақша қазіргі уақыттағы экономикалық түсіндірме сөздігі – Алматы:
LEM, 2001

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 38 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктік маркетинг жайлы75 бет
"Жас мәселесі және психикалық дамудың заңдылықтары."3 бет
"Мектепке дейінгі кезеңде тілді қатынас құралы ретінде пайдалана білуі. мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың сенсорлық дамуы."6 бет
"Тест" бағдарламасын құру20 бет
"Экологиялық нормалау түрлері."6 бет
"Қазақстандағы жекешелендіру процесі және оның ерекшеліктері"4 бет
"Қазақстанның энергетика жүйесі."8 бет
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
1950-1960 жылдардағы қазақ прозасындағы кейіпкер сомдау дәстүрі13 бет
XVII ғасырдың I- жартысындағы еуропадағы халықаралық жағдай және отызжылдық соғыс46 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь