Көрнекі құралдардың білім сапасында алатын орны

КІРІСПЕ.

І.ТАРАУ. КӨРНЕКІЛІК ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК.

ІІ.ТАРАУ. КӨРНЕКІЛІКТЕРДІҢ ТҮРЛЕРІ. ОЛАРДЫ САБАҚТА ПАЙДАЛАНУДЫҢ МАҢЫЗЫ.

ІІ.І. ЖАЗБА КӨРНЕКІЛІКТЕРДІ ПАЙДАЛАНУ.

1.2. Сызба көрнекіліктерді сабақта қолдану.
ІІІ.ТАРАУ. САБАҚТА ТЕХНИКАЛЫҚ ҚҰРАЛДАРДЫ ПАЙДАЛАНУ АРҚЫЛЫ САБАҚ САПАСЫН АРТТЫРУ.

ҚОРЫТЫНДЫ.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР.
Қазақстан бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына ену үшін білім мен ғылымды дамыту жолына түсті. Өйткені білімді, ғылым негіздерін игерген мамандарсыз әлемдік қатаң бәсекеге алға шығу мүмкін емес.
Мари Фон Эбнер - Эшенбахтың (Австрия жазушысы, 1930-1976) «Ешнәрсе білмейтін адамға бәріне сену ғана қалады» деген қанатты сөзі бүгін де маңызды болып табылады. Қазіргі таңда білім беру жүйесінің басты міндеттері - жастар мен балалардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыру, қоғамның ақпараттануы және жаңа ғылымды қажет ететін технологиялардың дамыған кезеңінде кәсіби шеберлігін дамыта алатын жоғары білімді адамдар мен білікті мамамдарды дайындау. Болашақ білікті де, білгір мамандар даярлау үшін сабақта көрнекті құралдарды орынды пайдаланудың маңызы зор. Көрнекті құрал білім сапасының кепілі. Осыны ерте түсінген шығармашыл ұстаздар өзінің әрбір сабағында көрнекілікті орынды пайдаланып, сапалы білім беруге атсалысады.
Білім - өркениеттіліктің әрі өлшемі, әрі тетігі. Өлшем болатындығы кез келген мемлекеттің рухани да, әулеметтік-экономикалық та дәрежесі онда өмір сүретін халықтың білім деңгейіне байланысты бағаланады.
Ғылым — ғалымды танудың кілті болса, сол ғылымның негізгі білімде жатыр. Ал білімнің іргетасы орта мектепте қаланады.
1. И.Ұйықбаев. Мектепте қазақ тілін оқыту мәселелері. А, 1957 жыл.
2. Әлжанов Д, Маманов Ы. Қазақ тілін оқытудың методикасы. А, 1965 жыл.
3. А.Жаппаров. Қазақ тілі сабақтарында тіл ұстарту. Шымкент, 2000жыл.
4. А.Ысқақов. Қазақ тілі мен әдебиетін оқытуды жақсартайық. А. 1957 жыл.
5. Ұйықбаев.И. Фонетиканы оқыту және озық тәжірибе. А, 1965 жыл.
6. Рахметова С. Қазақ тілін оқыту методикасы. А, 1975жыл.
7. Құлмағамбетова Б. Кабинеттік жүйе және қазіргі сабақ. А, 1982 жыл.
8. Кәтембаева Б. сөз құрамын оқыту. А, 1968жыл.
9. Құлмағамбетова Б. V-VІ сыныптарда тіл дамыту жұмыстарын ұйымдастыру. 1968 жыл.
10. Жаппаров А. Оқушылардың сөйлеу дағдыларын қалыптастыру және мазмұндама жүргізудің әдістемесі. Шымкент, 2002 жыл.
11. Кәтенбаева Б. ІV -ІХ сыныптарда тіл ұстарту. А, 1978 жыл.
12. Айғабылов А. Лексиканы оқытудың кейбір мәселелері. А, 1980 жыл.
13. Арғынов Х. Қазақ тілі методикасы негіздері. А, 1969 жыл. 14. Исабаев А. Фонетиканы оқыту. 1965жыл
15. Оралбаева Н. Жақсылықова К. Орыс тіліндегі мектептерде қазақ тілін окыту әдістемесі. А, Ана тілі, 1996 жыл.
16. Байтұрсынов. Тіл тағлымы. А, Ана тілі, 1992 жыл.
17. Итемирова А.С. Қазақша тіл дамыту сөздігі. А, 2000 жыл.
18. Исабаев Ә. Қазақ тілін оқытудың дидактикалық негіздері. А, 1993 жыл.
19. Құлмағамбетова, Исанова А, Исингарина М, Көккөзова М, Құрманғалиева М, Айтжанова П. Қазақ тілін оқыту әдістемесі. А, Білім. 2000 жыл.
20. Кәтенбаева Б. Етістікті оқытуға байланысты грамматикалық таблица. А, 1980 жыл.
21. Жаниязов Ә. Лексиканы оқытуға арналған таблица. А, 1970 жыл.
22. Қазақ тілі мен әдебиеті. 2. 2004 жыл. 78-бет.
23. Айдосова. Грамматикалық ойындар арқылы оқушылардың
белсенділігін арттыру.
23. Қанжанова Г. Ізденімпаздықтың жемісі. Қазақ тілі мен әдебиеті. 2003. 3. 19-бет.
24. Оралова А. Қазақ тілі сабақтарында тіл ұстарту. Қазақ тілі мен әдебиеті. 2004.5.
25. Әбдразаков Е. Адамгершілік имандылық тәрбиесі.-Шымкент, 1994 жыл.
26. Әбиев Ж. Жаңа адамды қалыптастыру.-Алматы, 1988жыл.
27. Әтемова Қ. Ата-аналар жиналысының мәні. Қаз. Мем. 1-1996 жыл.
28. Безкаравайный С. Жұмабаев А. Мектепте өткізетін тарихи-
әдеби кештер .- Алматы, Мектеп, 1968 жыл.
29. Бержанов Қ. Оқу- ағартудағы халықтар достығы.- Алматы,
1976 жыл.
30. Бабанский Ю. Педагогика.- Москва .1988 жыл.
31. Батышев С. Научная организация учебно - воспитательного
процеса.- Москва,1975 жыл.
32.Айғабылова Н. Бала мінезінің қалыптасуы және оны тәрбиелеу жолдары. Алматы, Өнер. 1972 жыл.
33. Баранов С. Принципы обучения.- Москва,1975 жыл.
34.Сүлейменова Р. Оқушылардың әдебиеттен өздігінен орындайтын жұмыстарын ұйымдастыру. - Алматы, 1979 ж.
35. Дайырова Ә. Бастауыш кластарда кластан тыс оқу.- Алматы, 1953 жыл.
36. Жарықбаев Ж. Аталар сөзі - асылдың көзі.- Алматы, 1980 жыл.
37. Сағындықұлы Е. Педагогика. Алматы 1999 ж.
38. Сабыров Т. Болашақ мұғалімдердің дидактикалық дайындығын жетілдіру. Алматы 1999 ж.
39. Әтемова Қ.Т. Оқушылар бойында гумандық қасиеттерді қалыптастырудағы отбасының ролі.
        
        «Қайнар» университеті
«Педагогика-психология» кафедрасы
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: ______________________________________________
Орындаған: _____________________________________________
(5 курс студенті)
Ғылыми жетекші: _______________________________________
Рецензент: ______________________________________________
Норма бақылаушы: _____________________________________
Педагогикалық пәндер каф.меңгерушісі: ___________________
Қорғауға ... ... ... _________________________________________
Алматы 2007 ж.
«Қайнар» университетінің «Педагогика және психология» факультетінің
5-курс студенті Е.Құдайбергеновтің «Көрнекті құралдардың ... ... ... ... ... ... ... жұмысына
П I К I Р.
Мектеп міндеті - әр ... ... ... ... ... ... ойлау қабілетін арттыру. Сол мақсатта ... ... ... ... ... көрнекті құралдарды орынды пайдаланудың маңызы
зор екені бәрімізге ... осы ... ... ... ... ... ... мәселе көтерген.
Зерттеу жұмысында көрнекіліктердің түрлеріне тоқталып, көрнекіліктерді
оқу ... ... ... ... ... Сонымен қатар
көрнекіліктердің оқушы біліміне, ой-өрісіне, ойлау ... ... ... ... ... ашып беруге тырысқан.
Диплом жұмысы кіріспе екі тараудан және ... ... ... ... ... зерттеу жұмысына байланысты ғылыми әдебиеттерді
орынды пайдаланып, ол жайындағы ғылыми ... ... ... ... отырып жазған.
Жұмыс жоспары бар көлемі, мазмұны, өзіндік ой-қорытындылары дұрыс,
тақырыпты ашуға барынша әрекет жасалынған.
Жұмыс қорғауға ұсынылады.
Ғылыми жетекші аға ... ... ... ... және ... факультетінің 5-
курс студенті Е.Құдайбергеновтің «Көрнекі құралдардың білім сапасында
алатын орны» деген ... ... ... ... Ы Н П I К I ... орта ... ... таңда міндеті-әр оқушыға терең білім
беру. Сонымен бірге оқушының ойлау қабілетін арттыру, сапалы білім беру
мақсатында ... ... ... ... ... Е.Құдайберенов қазіргі өзекті мәселе оқу процесінде
көрнекті құралдарды орынды пайдаланудың маңызының зор екенін ... ... ... көрнекті құралдардың түрлеріне тоқталып, олардың
әрқайсының оқу процесіндегі рөлін баяндап өткен. ... ... ... ... байқағыштық, логикалық түйінділікке және
өздерінің көргендерін сөзбен ... ... одан ... шығаруда
маңыздылығын дәлелдеп айтып өткен.
Диплом жұмысы тақырыпқа сай, ... ... ... пайдалана
отырып жазылған.
Зерттеу жұмысында пайдаланған материалдар рет ретімен жүйелі түрде
берілген. ... ... ... ... сай ... Жұмыста
тақырыпқа байланысты барлық мәселелер толық қамтылып, тақырып ... ... ... ғылыми тұрғыдан дұрыс ... ... аға ... ... ... ... ... сапасында алатын орны
Жоспар:
Кіріспе.
І-тарау. Көрнекілік туралы жалпы түсінік.
ІІ-Тарау. Көрнекіліктердің түрлері. Оларды ... ... ... ... ... пайдалану.
1.2. Сызба көрнекіліктерді сабақта қолдану.
ІІІ-тарау. Сабақта техникалық құралдарды ... ... ... сапасын
арттыру.
Қорытынды.
Пайдаланылған әдебиеттер.
Жұмыстың өзектілігі:
Мектеп міндеті - әр оқушыға терең білім беру. Сонымен бірге, ... ... ... ... ұрпаққа саналы біліммен сапалы тәрбие
беруде, оқушылардың материалдарды саналы түрде ... ... ... қамтамасыз етуде көрнекіліктің мәні зор екенін дәлелдеп көрсетеді.
Кернекілік окушылардың ... тез ... ... түсінуін қамтамасыз
етумен бірге, ойлау қабілетін дамытуға әсерін тигізетін практика жүзінде
көрсету.
Жұмыстың мақсаты:
Дидактиканың негізгі ... бірі – ... ... білім сапасына тигізер әсерінің мол екені дәлелдеу.
Көрнекіліктің оқу процесіндегі мақсаты байқағыштыққа ... және ... ... сезбей дұрыс жеткізуге, бұлардан
логикалық қорытынды шығаруға жаттықтыру екенін анықтау.
Жұмыстың міндеті:
1. ... оқу ... ... қызметін көрсету.
2. Дидактиканың негізгі ұстанымдарының бірі - көрнекілік екенін практикада
дәлелдеп көрсету.
Кіріспе.
І-Тарау. ... ... ... ... ... ... қабілетті 50 елдің қатарына ену үшін білім
мен ғылымды ... ... ... ... ... ... ... игерген
мамандарсыз әлемдік қатаң бәсекеге алға шығу ... ... Фон ... - ... ... жазушысы, 1930-1976) «Ешнәрсе
білмейтін адамға бәріне сену ғана қалады» деген қанатты сөзі ... ... ... ... Қазіргі таңда білім беру жүйесінің басты міндеттері
- жастар мен ... ... ... ... ... және жаңа ... қажет ететін технологиялардың дамыған
кезеңінде кәсіби шеберлігін дамыта алатын жоғары ... ... ... ... дайындау. Болашақ білікті де, білгір мамандар даярлау
үшін ... ... ... орынды пайдаланудың маңызы зор. Көрнекті
құрал білім сапасының кепілі. Осыны ерте түсінген ... ... ... ... ... орынды пайдаланып, сапалы білім
беруге атсалысады.
Білім - өркениеттіліктің әрі өлшемі, әрі ... ... ... ... ... ... да, ... та дәрежесі онда өмір
сүретін халықтың білім деңгейіне ... ...... танудың кілті болса, сол ғылымның негізгі білімде
жатыр. Ал білімнің іргетасы орта ... ... ... ... мен ... мектеп табалдырығынан басталып, арнайы
орта және жоғарғы оқу орындарында ... ... ... бүгінгі студент, бүгінгі студент ертеңгі — маман,
елді өркениетке жеткізуші. Мектеп қабырғасында да, арнаулы кәсіби ... де, ... оқу ... да ... де мәдениетті жаңа
ұрпақты оқыту мен тәрбиелеу мынадай маңызды мәселеге келіп. тіреледі. Ол –
оқу жүйесінің ... ... ... ... ... бүгінгі студент, болашақтағы маманның, Абай айтқандай, «бір кірпіш
тәрізді дүниеге ... ... ... ұрпақ - тарихи кезеңде өмір сүріп, ұлттық, елдің, жердің
болашағы үшін үлкен жауапкершілік міндетін ... ... ... ... ... арманына айналған Тәуелсіздігімізге қол жеткізіп,
егемендік еншілеген ұрпақ. Олардың болашақта ұлттық дәстүр мен ... ... ... бен ... жалғастыратын, саналы да, парасатты
болып өсуінің бір кілті ұстазда деп білеміз.
Қазіргі таңда ... ... 2030 ... ... ... ... ... заң. Тіл туралы бағдарлама қабылданды. Бізде ... ... ... ... етеміз. Жас ұрпаққа ұлттық тәрбие
беру-қазақ мектебінің негізгі мақсаты. ... ... ... оның ... ... ... сондықтан бұлар кешенді түрде
шешіледі.
Шәкірттің жақсы болуы-ұстаздың айтқан сөзіне ғана ... ... ... ... ... ... бұрын тәрбиеші. Ол
оқыту мен тәрбиені қатар алып жүруші. Ұстазға ... ... ... пен
тілек ортақ. Ол білімділік, имандылық, парасаттылық.
Ұстаз шәкірттерге ... ... , тіл ... ... олардың
логикалық ойын дамыту тәрбиесін ... ... Бұл ... ... ... мен ... беру міндеттерін сабақ үстінде бірлікте іске
асырудың тиімді жолдары, қолайлы әдістері ... ... ... ... білім беруде, өмір заңдылықтарын
меңгертуде, олардың сөйлеу мәдениетін ... ... ... ... ... ... ... еңбекке, өз бетімен жұмыс жасай білу
дағдысын тәрбиелеуге белсенді ... ... Бұл ... ... ойлау, бақылау және тұжырым жасай алу қабілеттерін дамытудың
тиімді тәсілдері ... ... ... ... ... беру үшін, әсіресе көрнекілік
принципі басты роль ... К.Д. ... ... ... ... ... заңын өзі үшін екінші дәрежелі; көрнекілік ... ... ... ... ... және ... сөзбен дұрыс жеткізуге, бұлардан логикалық қорытынды шығаруға
жаттықтыру1»,- деп ... ... ... ... И.П.Павловтың жоғары
дәрежелі нерв қызметі туралы ілімі негізінде психология ғылымында түбегейлі
зерттелді.
Оқыту жүйесінде Я.А.Коменский көрнекілік ... оқу ... ... ... қарастырып, дидактиканың алтын ережесі деп атаған.
Оқушылардың дүниетанымы негізінде көрнекілік арқылы жүзеге ... ... өзін ... ... ... ... көріп, байқап таниды.
Бұл принципті соңғы жылдары ғылым дәлелдеді. Мысалы, көру органдары ... ... ... 5 есе, ... ... ... есе көп ақпарат өткізеді екен. Көз арқылы алған мәліметтерді оқушылар
тез, әрі есте көп сақтайды.
Көрнекілік принципін ... ... ... ... көлемін
тереңдету, қызығушылығын арттырып және есте сақтау қабілетін шыңдау үшін
мұғалім өз ойын оқушыларға ... ... үшін ... ... ... «Алтын ереже»: көруге болатынды көрсету, ... ... ... алатынның бәрін - оқушылардың сезім ... ... ... ... заттың немесе құбылыстар мен оқиғалардың бейнелерін,
көлемін, түр-түстерін ... емес көру ... әрі ... ... есте ... ... ету.
- Көрнекілік - көрсету мақсатында емес, ... ... ... ... ... ... ... көзімен көрумен қатар,
қолымен ұстап, түр-түсін байқап, өзінің қажетіне жаратады.
Көрнекілік ... мен ... өзін ... көрсетуге
болмайтын жағдайда да көрнекіліктер ... ... ... ... ... ... ынтасын оятып, ізденіс
дағдыларын қалыптастырады. Көрнекілік бақылауға, білуге, ... ... ... ... ... дамытып, жетілдіруге жол ашады.
Көрнекілікті оқытудың белгілі мақсатына сай ... ... ... ... ... бас және ... ... соңында тағы да бүтіндей
көрсетуге болады. Көрнекілікті ... ... ... оқушылардың өздері
жасасада болады.
Көрнекіліктерді көрсету барысында демонстрация, ... ... ... жатады.
Демонстрация оқушыларды құбылыстар, процестер және ... ... ... ... ... қолданылады. Әдістің бұл түрі
қолданылып отырған құбылыстың қозалысын анықтау, заттың ішкі ... ... ... ... ... ... ... жағдайымен
таныстыруды көздейді. Табиғи нысананы ... ... ... ... ... түсі, формасы, өзара байланысы т. б.).
Келесі кезектік оның ішкі ... мен ... ... ... оқушылардың практикалық әрекетімен ұштаса
жүргізіледі. Приборлар мен нысаналарды демонстрациялау нәтижесінің табысты
болуы бірнеше жағдайға байланысты болады. ... ... ... барлық
оқушыларға анық нақты көрінуі тиіс. Оқу материалын түсіндіру кезінде
көрсету ... ... ... ... ... тастауы керек.
Оқытуды былай ұйымдастыру оқушылардың оқу материалдарын жеңіл, терең
меңгеруіне ... ... ... ойлау қабілетін арттырып, қосымша
ақпараттар береді. Оқушылардың өздері құбылыстарды, ... ... ... ... оқып, үйренсе, шын ... ... ... ... ... ... әдістерін қолданғанда оқу
киносы, диапозитив, диафильм, магнитофон, радио, үнтаспа, ... ... ... ... техника құралдары пайдаланылады.
Заттар мен құбылыстарды, кейбір жағдайда қажеттілігіне сай табиғи ортада да
көрсетуге болады. ... ... оның ... ... ... техникасы, өндіріс құралдары.
Иллюстрация - демонстрация әдісімен ... ... ... ... иллюстративті құралдарды (плакаттар картиналар, портреттер,
суреттер, чертеждер, ... ... ... ... әдісінің нәтижелі болуы, негізінен оның қолдану тәсілдерін
мұғалімнің қаншалықты ... ... ... ... Соның
нәтижесінде оқушы мен мұғалім оқу материалдарын табысты. ... ... бере ... ... ... ... меңгеруге септігін
тигізеді. Мектеп тәжірибесінде көрсеткендей ... ... ... ... оқушылардың наразын тек өткен материалға
бағыттап, ауытқымауға әкеп соғады. ... ... ... ... ... және ... ... олардың рөлін
алдын-ала жақсылап ойластырып алу қажет.
Бұл әдістердің ішінде ең басты рөл ... - ... ... ... оқу ... оқытуда кеңінен пайдаланылады. Бақылау әдісі сабақта
нақты заттар мен ... ... ... ... ... ... ... , еңбек операцияларын орындауда ерекше орын
алады. Бақылау мұғалімнің қатысуымен ... ... да, ... ... да ... ... қолданған бақылау әдісі оқушылардың ... ... ... қасиеттерін арттырады. Бақылау
әдістерінің қолдану тиімділігі мынандай ... ... ... анықтау,
қабылдайтын нәрселердің мөлшерін белгілеу, демонстрациялық бақылау,
экскурсиялық бақылау, ... ... ... ... бар ... мен ... көрнекті құрал арқылы көрсету
мектепті өмірмен ... ... ... практикамен ұштастыру
жөніндегі диалектикалық принципті жүзеге асыруға көмектеседі.
Нақты көрнекті материалды сапалы түрде меңгерту үшін қабылданатын ... ... ... ... ... жасау керек.
Көрнекілікті оқу процессінің барлық кезеңінде пайдалануға болады,
бірақ оны жай қолдануға ... ... ... ... ... ғана ... құрал болып саналады.
Кез келген сабақта көрнектілікті маңызды қолдану оқушылардың пәнге
деген ынтасын ... ... ... роль атқарады. Пән
кабинеттерін қажетті көрнекіліктермен жабдықтау сапалы білім беруге ... ... ... ... заман талабына ... ... ... ... ... ... ... Кабинет қабырғаларына қажет деген көрнекіліктер ілінуі шарт.
Әр пәннің белгілі тақырыптарына сәйкес әр ... ... ... түрі іске ... ... ... ... схема,
карточкалы дәптер, плакат, суреттер, оқулықтар, перфокарталар, макеттер,
кесте, натуральды заттар және ... ... Қай ... ... педагогтар өз сабақтарында көрнекті құралдарды пайдаланып, сабақ
сапасын арттыруға тырысып отырған.
____________________________________________
1Ушннский К.Д Балаларды тәрбиелеу және ... ... ... ... ... ... ... түрлері. Оларды сабақта
пайдаланудың маңызы.
І.І. Жазба көрнекіліктерді ... ... ... ... жүйесінде көрнекі құралдарды
пайдалану. Мектепте білім беруде, окытуда жазба көрнекіліктер пайдалану,
сабақтың сапалы, ... ... ... әсер ... Мұғалімнің
түсіндіруімен қоса, есту мен көру үшін ... ... ... ... да ... ... оқушының ана тілін құрметтеуге,
сонымен бірге ... ... ... ... ... ... танымдық қабілетін жетілдіріп, ... ... ... ... ... ... тілі сабағында көрнекіліктерді пайдалану
грамматикалық ұғымдарды немесе ережелерді ... ... ... ... ... пікір алысуына да мүмкіндік туғызады.
Көрнекі құрал мұғалімнің сабақта өткен ... ... ... ... ... ... қолданылуы мүмкін.
Сондықтан да көрнекілікті белгілі бір ... қоя ... ... ... деп бір қағазға жазылған түрлі көрнекіліктерді
айтамыз. Олар: сызба ... ... ... ... ... үшін ... ... Сызба көрнекіліктер қабырғаға
ілінеді. Көлемі жағынан түрліше болып келеді. ... ... ... ... оның ... ... мүмкін. Сызба көрнекіліктер
қолдану мерзіміне қарай екі түрлі болып ... ... ... ... Бір сабақта қолданылатын көрнекіліктер.
Ұзақ уақыт пайдаланылатын сызба көрнекіліктерге бірнеше ... ... ... көрнекіліктерді сабақта
қолдану.
Бұл көрнекіліктерді жаңа сабақ өткенде әр ... ... өте ... Оқушылар жаңа сабақты теория жүзінде емес, практика
жүзінде көзбен көріп, өтілген сабақты ... он ... ... көріп, ұққандары тез есте қалады. Жаңа сабақты өткенде
көрнекілік ... жаңа ... тез ... тез ... Физика
заңдылықтары, Менделеев таблицасы, қазақ тілінің заңдылықтары т. б. ... ... ... бұл ... ... ... кезінде
көрсетуге болады. Сызба көрнекіліктер әр сабақ сайын ... Бір ... ... сызба көрнекіліктер де ете жиі пайдаланылады. Ол таныс
емес материалдарды нақты түсіндіруге, меңгертуге өте ыңғайлы.
Мұндай сызба ... ... тілі ... ... ... ... ... орфографиялық, орфоэпиялық,
синтаксистік, пунктуациялық болып бөлінеді. Ал ... ... ... көрсету, анықтау болып бөлінсе, түрі жағынан ... ... ... сызба сөздің мағынасын түсіндіруге, оқушының сөздік қорын
дамытуға, лексикадан ауызша және жазбаша жаттығу ... ... ... ... мазмұны жағынан әр түрлі болады. Мысалы, сөз және оның
мағынасы, сөздің тура және ... ... ... ... ... ... сөз ... туралы, басқа тілден енген сөздер,
көнерген сөздер мен жаңа сөзде (неологизмдер) жалпылама қолданылатын ... ... ... ... мен кәсіби сөздерге, тұрақты сөз
тіркестеріне, мақал мәтелдерге, сөздіктер мен олардың ... ... ... ... мақсатта жасалған сызбалар ... ... әр ... ... қолданылып отырады.
Қазақ тілі пәні бойынша ... ... ... ... Л. Тіл ... Ана ... ... |Мысалдар |Қай сөз ... ... | ... |
|Оқушы, |Сағила – Жақыпбектің оқушыларға үлгі |Зат ... Кім? ... ... ... бірі ... Мен| |
| |оны не ... не ... класта | |
| ... ... бола ма деп ... | ... әуе ... ... қарай аспанды бүркеп | |
| ... ... сұр ... ол түні | |
| | | |
| |жоқ ... Көктегі күн жер үстін |Зат есім. Не? |
| ... ... ... Әуе ... | |
| ...... ... аэроплан. | |
| ... | ... тура және ... ... тура мағынасы |Сөздің ауыспалы ... ... |
| ... ... ... |
| | ... |
|1 |2 |3 ... ... ... |Ел іші – ... ... ... жер, Отан асыл.|
|ұйықтап жатыр. Машина |(мақал). ... ... ... ... ... ... әр ... ... ішінен | ... ... ... ... құрыш болат еді. | ... ... ... ... Гроза жүргізген | ... ... ... одан ... | ... ... арықтың терең |ұққан кісі жоқ тәрізді. | ... ... ... |(С.М.) | ... | | ... ... ... қағу да | | ... келеді ғой. (С.С.) | | ... ... |Қай сөз ... ... |
| ... | ... қуаныш-қайғы, |Не? Кім? Зат есім. |Ботагөздің басында қайғы |
|дос-қас | |мен ... ... ... |
| | ... |
| | | ... ауыр-жеңл, |Қандай? Сын есім ... ... ... жаңа |
|үлкен-кіші, ақ-қара. | ... ... |
| | | ... жану-сөну |Не істеу? ... ... сен ... |
| | ... мен ... |
| | |(Ғ.М) |
| | | ... ... ... ... ... |Игіліктің ерте кеші жоқ. |
| | ... ... сөз ... ... сөз ... |
|1. Әкесі ат үстінен кішкентай |1. ... ат үсті ... ... ... алды. |2. ... қой ... шөп ... ... Асан ... ... ... жұлып |бала. ... | ... ... сызба көрнекіліктерді пандалану.
Оқушылардың математикаға деген ... ... ... мен техника даму деңгейінде әрбір оқушыға ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуін, ойлауға
қабілетті болуын талап етеді.
Математика пәні оқушылардың өз ойын ... дәл және ... ... алуына мүмкіндіктер ... ... ... ... бір жолы ... көрнекті құралдарды көптеп пайдалану ... ... ... ... ... ... ... болады. Бұл сызба көрнекіліктер арқылы ... ... ... ... ... есте сақтауға
мүмкіндік ... ... ... сабағына мысал келтіріп
өтейік.
Сабақтың тақырыбы: Туынды. Сабақтың ... ... ... ... ... туынды есептеу туралы
ережелерін, күрделі функцияның ... ... ... ... ... іскерліктерін, өз бетімен еңбектену ... ... ... ... ... ... ... оқулық, карточкалар, схема, сызба ... ... ... ... болатынынан бір мысал келтіріп
өтейік.
|28 (2х-7)13 |х2 + 2х ... |6y ... |-2х2 + 4х ... |20y ... ... ... ... ... |nxn-1 |0 |-1 |cosx |6x |2 ... |И |Ф |А |Г |О |Р ... ... ... сөздік қорын молайтумен бірге, грамматикадан,
орфографиядан саналы білім алуға мүмкіндік береді.
Сызба ... ... тілі ... жаңа ... ... көбірек қолданылады.Оқулықты өздігінен байқауға ... ... ... ... ... ... ... дамытуға үлкен әсер етеді.
Кеспе және перфокарта көрнекіліктерін сабақта
пайдалану.
Жазба көрнекіліктердің түрі - кеспе көрнекіліктері. Бұл көрнекіліктер
сабақта жиі ... оны ... өте ... ... ... тұңғыш әліппеде А.Байтұрсынов кеспе
көрнекіліктің талай үлгісін берген. Заманның ағымына ... ... ... ... ... күнделікті қолданылып отырады.Үлестірмелі кеспе
әр оқушының ерекшелігіне қарай жеке жұмыс жүргізуіне өте ... ... ... ... әр оқушыға әр ... ... ... ... кеспе өтіліп жатқан материалдың мазмұнына қарай, әр сабақта
пайдаланылады.
Мысалы, тақырыпты ... ... ... ... ... жаңа ... ... меңгергенін байқауға болады Бұл үлестірмелі
кеспе оқушылардың сабаққа деген ынтасын арттырып, ... ... ... Қазақ тілінен жасалған бірнеше ... ... ... ... алып ұшты ... Төбесі көкке жетті -...
3. Бармағын тістеді.-...
4. Жермен жексен ... Қол ұшын ... ... кеспе арқылы оқушы тұрақты тіркестің ... ... ... тауып
дәптерлеріне жауабын жазады.
2- кеспе
Мына тұрақты тіркестердің антонимін тап.
1. Жүрек жұтқан .- су жүрек.
2. Иттерісін басына қаптады.-...
3. ... қарс ... ... Ұшан ... Қой ... шөп ... -...
3 -кеспе.
Өзара синонимдес тұрақты тіркестерді ойлап жаз.
1. Көз ілмеді, Түн ұйқысын төрт ... ... ... ... ... атырды-ұйықтамады.
2. Жұмған аузын ашпады.-...
3. Төбе шашы тік тұрды. -...
4.Тонның ішкі бауындай . -...
4 - кеспе.
Мына сөздерді тұрақты тіркес түрінде ... Тез, ... - Сүт ... ... Қас пен ... ... ... жұмғанша. т.б
2. Қуанды -...
3. Жуас момын -...
4. ... жуық жер - ... Алыс ... Тура айтады -...
7. Сұлу, көркем -...
Бұл кеспелерді оқушыларға таратып, ... ... ... ... ... берген жауаптарына қарай байқап отырады.
Кеспе оқушылардың өз бетінше жұмыс істеп, жеке ... ... ... Сонымен қатар сапалы білім алуға көмектеседі.
Перфокарталармен жұмыс жасау.
Сабақты тартымды ... ... ... ... білім берудің және
оқушылардың білімін тексерудің тиімді ... ... ... ... ... Әр ... ... сабақтың тақырыбына
байланысты перфокарталар ... ... ... ... ... және ... айтылуы, жазылу ережелерін толық меңгерту ... ... ... ... ... ... ... сәйкес жасалынып отырады.
Перфокарталарды өтілген ... ... ... ауыстырып отыру қажет.
Перфокартаның бірнеше ... ... ... ... ... жалғауларын өткенде, оларды меңгерту, ... ... ... ... - перфокарта.
|Дыбыстар ... |Ұяң ... ... | |+ | ... |+ | | ... | |+ | ... | | |+ ... |+ | |+ ... | |+ | ... ... ішіне оқушылардың өздеріндегі ақ
қағаздарды салып, ... ... ... ... ... ішіндегі дыбыстарды қатыстырып сөйлем құрайды.
2. -перфокарта .
|Сөздер |қыз |гүл ... |үй ... ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... -тер, | | | | | | ... суреттер қолдану арқылы сабақ сапасын
арттыру.
Қазақ тілі сабағында сурет ... де ... ... ... ... ... Сурет көрнекілігі көбінесе оқушылардың тілін дамыту мақсатында
қолданылады. Суретке тақырып қою, сурет ... ... ... ... сай мәтіндер құрастыру сияқты жұмыстардың түрін жүргізуге
болады. Сонымен қатар ... ... ... ... , ... ... ... тәсіл болып келеді.
«Тұрақты тіркестер» тақырыбын өткенде сурет бойынша мынадай жұмыстар
жүргізуге болады.
Тақтаға адамның суреті ілінеді. ... ... ... ... тілі, тісі, жағы т.б. қатысына қарай тілімізде қалыптасқан тұрақты
тіркестер ойлау (Ойын түрінде «Кім көп айта алады»
1 - ... жақ ... ... ... айту ... бар жүзің бар демейді, бетке айту, бетінен от шашты, ... ... Беті бүлк ... .
2 - ... ... қасты қатыстырып айту керек.
Көздің жауын алады. - әдемі, керемет, ... ... көл қылу ... ... сорасын ағызу - жылау, көздің құртын жеу - ... ... ... қас пен ... ... тез, қас ... уақытта - лезде
т. б. Осылай білдіретін мағыналарын айта ... әр ... ... келтіріп, мәтіндер жазады.
Әр оқушының берген жауабына оқытушы мән ... ... ... берген
оқушыны марапаттап, тиісті бағаларын беріп отырады...
3- қатар.
Мұрын, езу.
1. Мұрын көтеру - көкірек,
2. Танауы тасқа тиеді.- жолы болмады.
3. Мұрнына су ... ... ... ешек құрт ... ... кету. т.б.
4 - қатар.
Тіл , тіс .
1 . Тілі мірдің оғындай . - ... ... ... - ... .
3. Тілі ... - көп ... .
4. Тісі - ... тимеу .- жаурау.
5. Тісін тісіне тақау . - ашулану.
6. Тілімен жайпау.-уәде бергіш.
Бұл ... ... ...... ... ... таласып,
қызығып оқуына жол сілтейді.
2. Тақтаға төрт ... ... ... ... - қатар.
Түйе суреті бойынша, түйе сөзі қатысқан ... сөз ... ... керек. Мысалы:
1. Түйені түгімен жұту.
2. Түйе үстіне бозторғай жұмыртқалаған заман.
3. Түйе үстінен сирақ ... .
4. ... ... ... - ... ... бойынша.
1. Қой аузынан шөп алмас.
2. Қой мінезді . т.б.
3 – қатар.
Сиыр суреті бойынша.
1. Сиырдың бүйрегіндей.
2. Өгіздей ... т. ... ... ... ... ... Тайға таңба басқандай.
3. Тайлы тұяғымен.
4. Ат шаптырым жерде.
Оқушылар түлік малдың суретіне байланысты басқа да тұрақты тіркестерді
тауып, олардың ... ... ... ... Кім көп тұрақты
тіркес тапса, оқытушы оны марапаттап, қалған оқушыларға үлгі ... ... ... ... төрт ... суретін іледі, оқушылар
суретке қарай отырып, жаз, қыс, көктем, қыс деген мағыналарға сай келетін
тұрақты тіркестерді ... ... Жаз.- жаны жаз, ... жаз. т. ... күз- ... күздей, балапанды күзде сана т. б.
Сурет бойынша оқушылардың қазақ тілінен білімін жан-жақты пысықтап,
толықтырып ... ... ... ... ... жазба жұмысын
жаздырып, тіл ұстарту жұмыстарын, тіл дамыту жұмыстарын жүргізуге ... ... ... ... ... мазмұндама жаздыруға да болады.
Сурет бойынша ... ... жазу да, ... ... ... ... соқпай өтпейді. Өйткені мұғалім мәтінді алдын
ала дайындайды. Олардың бір айырмашылығы - ... ... сол ... ... ... ... Сурет бойынша мазмұндама жаздыру
оқушылардың ойын, тілін дамытумен ... ... ... ... суретте бейнеленген зат пен құбылыстарды бейнелі сөз ... ... ... эстетикалық талғамын күшейтіп, шығармашылық
қиялын дамытады.
Сурет бойынша жаздыратын мазмұндаманың мынандай түрлері ... ... бір ... ... ... ... сюжет арқылы
жаздыратын мазмұндама.
2. Белгілі бір ... ... бір ... ... мазмұндама жаздыру.
3. Сурет ілініп тақырыбына сәйкес мазмұндама жаздыру.
Суреттер бойынша жаздыратын мазмұндамаларды бір ... ... ... мүмкіншілік бар. Атап айтқанда, сюжетті суреттер
бойынша өткізілетін мазмұндама ... ... ... ... ... тәртібіне орай түзеттіріп немесе орны ауыстырылған суреттерді
мәтін бойынша бір ... ... те ... ... ... ... оқушының ойлау қабілетін дамытып, ... ... ... ... ... жүргізуге болады:
1. Тақтаға жайлау, қой бағып жүрген шопанның суреті ... ... ... ... ... мектеп оқушылары және кішкене қошақандардың
жүгіріп жүрген суреті ілінеді.
2. Мұғалім кіріспе ... ... ... ауыр ... ... қойлардың төлдеуі туралы кыскаша әңгімелеп өтеді.
Балаларға мұндағы оқиға желісіне зерделі, мұқият қараулары тапсырылады.
Балалар біраз уақыт ойланғаннан ... ... ... сыныпқа мынандай
сұрақтар қойып, оған берілген жауаптарды іріктейді.
- Суретте жылдың қай ... ... ... мезгілі екенін қалай дәлелдейсіңдер ?
- Ауа райы қалай болып тұр?
- Сонау қыратта жайылып жүрген не ?
- ... ... ... ... не ... Шопан еңбегі туралы ие білесіңдер?
- Үлкен құрмет ... ізет ... ... ... қалай түсінесіңдер?
- Шопандарға көмектесіп жүрген оқушыларды кім деп айтуға болады?
Осы сұрақтарға толық, дұрыс жауап алғаннан соң, мұғалім :
- Енді осы ... ... ... ... екен?, - деп сұрайды.
Балалар түрлі ... ... ... «Қой ... ... келгенде», «Жайлауда», «Оқушылар көмекке келгенде»,
«Шопанның жас көмекшілері» т. б. Мұғалім осы ... ... ... ... ... оқиды.
«Шопанның жас көмекшілері» деген тақырып қояды. Мұғалім ... ... соң ... деп сұрақ қояды.
1. Балалар көктем көріністері қалай суреттелген кім тауып оқиды. Екі
оқушы мәтіннен ... ... ... ... ... ... оқиды.
Бұл сөйлемдер суретеп салыстырылады.
Мұғалімнің: «Көктемде шопанның еңбегі неге ауырлай түседі»,- деген
сұрағына бір оқушы ... ... ... дауыстап оқиды.
Мәтіннің қалған бөліктері де осылай сұрақ жауап тауып, ... ... ... ... ... ... үлгісі:
1. Көктем көріністері.
2. Шопан еңбегі.
3. Қой фермасында.
3. Оқушылар еңбегі.
4. Еңбектің жемісі.
Сюжетті суреттерді пайдаланып, әр ... ... ... мәтін
жаздыруға, сол мәтіндегі сөйлемдер арқылы фонетика, ... ... ... ... ... ... ... суреттерді
география, биалогия, жаратылыстану, химия т.б пәндерді өту ... ... ... ... техникалық құралдарды пайдалану арқылы сабақ сапасын
арттыру.
Балаға сапалы әрі тиянақты білім берудің ец ... ... ... ... ... ... психалогия ғылымдарының соңғы
табыстарынан, оның бер ... ... ... ... ... кибернетикалық, социологиялық зерттеулердің нәтижелерінен
көптен іздестіруде.
Техникалық құралдардың еш уақытта да мұғалімнің ... ... ... Ол ... ... ... ғана болады. Өйткені «мұғалім
оқушылар үшін ... ... оқу ... ... ғана ... ... де. Олай ... мұғалімді техникалық құралмен ауыстыру
педагогикалық істегі маңызды нәрсе мұғалімнің жеке басы өнегесінің оқушыға
тигізетін тәрбиелік ... ... ... еді. ... ... ... жаңа
материалдарды түсіндіру барысында оқушылардың көз ... ... ... ... олардың дағдыларға үйретумен қатар, логикалық ойлауға, ғылым
мен техника мәселелерін шығармашылықпен зерттеу әдісімен шешіп ... Егер ... ... ... алып ... ... оқу процесі
бұзылады да, оқытады ешқандай тәрбиелік мәні ... ... ... ... орын ... мұғалім әлі де негізгі тұлға болып
саналады. ... ... ... оның ... ... ... ... ролін атқара алмайды, олар мұғалімнің қолындағы балаға әсер ... ... ... ғана ... ... ... ... жұмысында техникалық құралдарды пайдалану бағдарламалық
материалды оқыту әдісіне ... ... ... оқу ... басқа да
жақтарының жақсаруына жәрдемін тигізеді.
Оқушылардың ой-өрісін, ... ... ... ... ... ерекше. Мысалы, деректі фильмдерді көру ... ... ... ауыл ... ғылымдағы
техникадағы, спорттағы жаңалықтарды күнбе-күн көріп естумен, ... ... ... ... мұғалімді бірқатар жұмыстардан босатып, өзінің
шығармашылық ісіне көңіл бөлуге ... ... ... оқушыларға қазақ тілін оқыту ісін жандандырады,
сабақтың ... ... ... ... ... сапасын
арттыратыны-ғылымда дәлелденген мәселе.
Педагогика теориясында оған М.А. Даниелов, Б.П. Есипов, Е.Л.Белкин,
И.Я. Лернер сияқты ірі ғалымдардың ... ... ... И.А.Зимняя техникалық құралдарды пайдалану үшін, оның ... ... ... ... айта ... оны үш топқа бөледі.
1. Оқыту үшін арнайы жасалған техникалық оқу құралы.
2. Оқыту ... ... ... ... ... ... оқу құралы.
3. Оқытуда бейімделмеген түрде енгізілген жаппай ... ... ... оқу ... ... ... ... да өзіндік үлес қосты деуге болады.
М.Құдайқұлов оқу ісіне киноны қолдану мәселесін ... ... ... ... ... кабинетін пайдалану мәселесін зерттеген. К.Өстеміров
техникалық құралдарды мектепте, кәсіптік техникалық училищелерде қолданудың
тиімді ... ... ... ... ... ... (1989ж)
атты оқу құралында көрсеткен.
Зерттеуші әдіскер - ғалымдар да өз еңбектерінде техникалық құралдарды
қолдану мәселесіне арнайы ... ... ... ... ... С.Нұркееваны, А.Күзембаеваны, Г.Мыңбаеваны, Б.Кәтембаева
атауға болады. Қазіргі уақытта ... ... мен ... ... ... ... атап ... проекциялық дыбысты жазып
алатын апараттарды, диафильм, видеофильм, теледидарды пайдалану сабақты
жандандыратыннан, ... сол ... ... ... ... мен шығармашылық бағытта ... ... ... ... ... Техникалық құралдарды пайдаланып өткізілген
сабақта ... ... жаңа оқу ... ... ... әртүрлі
сезім мүшелері қатысады, оқуға қызуғышылығы артып, түсіндірілген
материалдарды ... ... ... Әрине, ... ... еш ... да атқара алмайды. Ол мұғалімге тек көмекшілік
қызметін ғана атқара алады, оны бірсыпыра ... ... ... ... ... ... оқушылар жалықпайды, жаңа оқу
материалын меңгеруде тез қабылдайды.
Әр сабақта ... ... ... әр ... тақырыбына қарай
магнитофон баспасына алдын ала тексті жазып ... ... ол ... ... Одан ... оқушылар осы текстің мазмұнын өз сөзімен
айтып беруге тиіс, немесе осы текстің мазмұны бойынша сұраққа жауап ... ... ... ... Магнитофон арқылы ағылшын, орыс, қазақ тілі сабақтарында текст
тыңдауға, диктант ... өте ... оның ... ... сөздің
мағынасын ұғындыру, оны меңгерту, тыныс белгілердің қалай қойылатынын
аңғарту, көркем сөз ... ... ... оны дұрыс түсіне білуге
дағдыландырады.
Мәнерлеп оқуға үйрететін текстерді, өлең - ... ... ... дайындап, қай сабақта қалай пайдалану керектігін белгілеп қояды.
Магнитофон аркылы өлең тақпақтарды тез жаттауға болады. Өлең жаттамас
бұрын ... қиын ... ... ... ... мазмұнын оқушылар
меңгергеннен кейін, магнитофоннан тыңдатылады.
Магнитофонды ... мен ... ... ... - тіл ... бір саласы. Мектепте фонетиканы дұрыс, сапалы
оқыту мұғалімнен үлкен жауапкершілікті қажет етеді. Оқушы фонетиканы дұрыс
меңгеріп, ... ... ... ... ... дыбыстардың
айтылуын, жазылуын, естілуін дәл айта білуі, сондай - ақ сауатты жаза білуі
тиіс. Оқушы сөзді немесе ... ... айта ... ... ауыстырып
айтатын немесе жазатын болса, әдеби тілдегі сөйлеу дағдысын ... ... ... жаза ... II.А. ТСО и ... в ... ... Языком/В с.б науч.
трудов МГПННЯ им М.Тореза-М.1979.-144стр.
Біраз мектептердің ІУ- УШ сыныптарының жазба ... ... сөз ... ... ... ... байқалады.
Атап айтқанда, дауысты мен дауыссыздардың емлесін білмеу, шылау мен
жалғауларды ажырата алмау, ... ... ... ... ... қос ... ... мен қысқарған сөздердің емлесін білмеу,
күрделі етістіктерді жаза алмау, тасымал, ... ... ... ... ... дыбыстардың бір сыңарын тастап кету диалог сөздерді жаза
білмеу, сұрау белгісі мен леп ... ... ... ... ... отырады. Сондықтан қате көп жіберетін ережелерді
нақтылап, үнемі ... ... ... ... мәтінді талдау
немесе жатқа жаздырып, сөйлем, сөздерді ойдан ... ... да ... үшін жұмыс істеуге болады. Мысалы магнитофонға күні бұрын мынындай
ережелерді ... ... ... ... ... ... ү- ... ы- жазылады. -ү-
естілгенімен - і- жазылады. Мысалы: құ- лын , жұ- лын, кү- міс , ... , күн- дік т. ... ... ... ... ... буын саны ... дыбыстарға
байланысты. Сөзде қанша дауысты дыбыс болса, сонша буын ... ... ... ... ... ... керек.
3. Дауыссыз дыбыстың ешқайсысы дауысты дыбыссыз буын жасай алмайды.
Дауысты дыбыс жеке ... та, ... ... тіркесіп тұрып та буын құрай
алады. Мысалы: ас, ... ... ба- ла, ба- ла лар ... ... ... ... ... ережені тез ұғып
алады.
Сабақта проекциялық аппараттарды ... ... ... ... ... пайдалану арқылы өтетін
материалдар ерекше қызықты, оқушылардың ой ... ... ... байланысты құрылған сюжетті әңгімелерді нақты көрсетіп
түсіндіруге көптеп ... ... ... диаскоп, эпидиаскоп, фильмоскоп, диапроектор,
диапозитивтерді, ... ... ... сурет, тілдік модельдерді,
кестелерді көрсетуге болады.
Мектепте ... ... екі ... ... іске ... ... проекция, екіншісі статистикалық проекция. ... екі ... ... диаскопиялық және эпископиялық. Диаскопиялық
жолмен диафильм және ... ... ал ... ... суреттер, сызбалар, түрлі суреттер көрсетіледі.
Диапроекция арқылы көрсетілген зат мөлдір де анық ... ... зат ... ... – кәдімгі проекциялық фонарь сияқты аппарат. Сабақтарда диаскоп
арқылы кез -келген тақырыпқа байланысты схема ... ... ... ... ... мен ... ... қатар үйрету үшін
диаскоп пен магнитофонды қатар пайдалануға болады. Мысалы, магнитофоннан Ә
деген дыбыс туралы мәлімет ...... ... ... ... ашық
дауысты дыбыс. Әпидоскоптан мына схема көрсетіледі : Ән , Әл, Сән, Сәт, ... Әр, Әсем т. ... ... оқытудың тиімді әдістері.
Әлемдік өркениеттен өз орнын тауып, жаһандану ашсына енген ... ... ... ... беру жүйесін жетілдіру, елдің
инттелектуалдық потенцияалын көтеру. Білім беру-аса күрделі әлеуметтік –
экономикалық ... Оны ... ... де сан ... ... ... қолға алынған білім беру жүйесін реформалау ісі осы
саланың экономикалық-ұйымдық, қүқықтық, құрылымдық жақтарын ... ... ... ... ... ... байланысты.
Қоғам дамуындағы жас ұрпақты тәрбиелеудің құрамды бөлігі білім беру
болып саналады. Білім беру ... және ... ... ... білім жүйесін жеке адамның меңгеруін және өмірде тиімді етіп
қолдана білуін ... Осы істі ... ... ... ... ... ... оқыту мәселесі әрбір қоғамның ... даму ... ... ... жағдай және тенденция қоғам дамуының ерекшелігіне
байланысты білім беру ... ... ... ... өзгертуді талап
етеді. Ол біздің еліміздегі прогрессивті технологияның ... ... ... және ... ... автоматтандыру, компьютерлермен қамтамассыз
ету, аса жоғары озық технологиялармен жұмыс жасау ... ... ... ... ... ... болып отыр. Білім беру күрделі
ұғым, оны педагогикалық ғылым тұрғысынан түсіндірудің әр түрлі мәні ... ... ... ... ... ... онда ... тоғыз жылдық,
сондай-ақ қазіргі кезде он бір жылдық, жобадағы өзекті ... ... екі ... орта және ... беру ... ... қазіргі уақытта білім деңгейін дамыту, оқыту сапасы мен
көрсеткішін көтеру мақсатында көптеген өзгертулер, ... ... ... ... Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі
білім беруді дамыту ... ... ... ... ... -мемлекеттік тәуелсіздікті қалыптастыру мен нығайтудың, елдің
прогресшіл дамуының негізін құрайтын Қазақстан Республикасының білім беру
жүйесін дамытудың ... мен ... ... мен ... және
негізгі стратегиялық бағыттарын аиқындайтын ғылыми-теориялық ... ... ... ... төмендегідей мақсаттар мен міндеттер
қойылған:
Мақсаты: әлемдік білім беру ... ... және ... мен ... ... ... көп ... үздіксіз
білім берудің ұлттық моделін ... үшін ... ... ... басымдықтарды белгілеу.
Сондай -ақ мынадай міндеттері атап көрсетілген:
- білім беруді басқаруды одан әрі ... ... ... беру ... ... істеуінің заңнамалық, нормативтік,
құқықтық базасын жетілдіру;
- білім берудің мазмұны мен материалдық-техникалық базасын жаңарту;
- білім сапасын бағалаудың ұлттық жүйесін ... ... ... ... мен өндірісті ықпалдастыру;
- кәсіптік білім берудің сапасын ... үшін ... ... ... ... іске асырудың нәтижесінде тиімді жұмыс істейтін ... ... ... ... ... бүгінгі дүниеден
лайықты орын алуына мүмкіндік беретін оқыту мен кадр даярлаудың ... ... қол ... ... де, ... ... ... Қазақстан Республикасы
Президентінің 2004 жылғы 11 қазандағы №1459 Жарлығымен бекітілген Қазақстан
Республикасында ... ... ... 2005-2010 жылдарға арналған
Мемлекеттік бағдарламасын қабылдады.
Оның мақсаты төмендегідей:
Адам ресустарын даярлау сапасын арттыру, жеке ... мен ... ... үшін ... ... 2010 ... ... жоспарының басымдықтары негізінде көп деңгейлі білім
берудің ұлттық жүйесін ... ... ... ... ... ... ... сапалы білімге қол жеткізуін қамтамасыз
ету;
- білім беруді одан әрі демократияландыру негізінде ... ... ... ... ... ... ... жетілдіру;
- 12 жылдық білім беруге көшу;
- білім беруді халықаралық стандартты жіктеу (БХСЖ) ұсынымдарына сәйкес
кәсіптік білім беру және кадрларды даярлау жүйесін ... ... ... беру ... ...... базасын нығыйту;
- педагог қызметкерлердің әлеуметтік мәртебесін арттыру, білім беру
жүйесін қаржымен, кадрмен ... ... ... ... ... ... ... және Бағдарлама еліміздің барлық орта және жоғары оку
базасын, ... ... ... беру ... ... айтарлықтай
ықпал жасады.
Соның ішінде, біздің бөліп айтқымыз келіп отырғанымыз оқушыларға
кәсіптік ... беру ... ... ... ... ... осы мәселені де
айқындап отыр. Демек, жоғарыда ... ... ... ... кәсіптік білім беру, белгілі маман иесі етіп ... шара ... ... отыр.
Осыған байланысты оқушыларға "Автоісі" пәнін, оның ішінде "Автокөлікті
жөндеу жұмыстарын" оқыту процесін ... ... ... ... ... ... аса үлкен жауапкершілікті талап етеді. Сол себепті "Автокөлікті"
жөндеу ... ... ... ... ... қабілетті көрсету тек
міндетіміз ғана болмай, сондай-ақ азаматтық борышымыз деп те санаған жөн.
Қазіргі ... жас ... ... ... сай ... ... болып отыр.
Сондықтан оқыту процесінде техникалық құралдарды пайдалану әдісін ұсынамын.
Өйткені техникалық құралдарды пайдалану оқушылар саласына ... ... ... ... ... ... арттыруына ықпал жасайды.
Адам баласы ежелгі тас дәуірінен бастап тіршілік ету мақсатында әртүрлі
кәсіппен айналысты. Аң аулады, терімшілікпен айналысты, тас, ... ... ... ... Аңдардың, жануарлардың жүні терісімен киім
тоқуды білді. Сонымен қатар, өз ... ... ... ... ... уақыт өте келе технологияның алғы жетістіктеріне жете берді.
Яғни, қолдан жасаған бұйымдарын, қолөнер туындыларын бір ... ... ... әрі ... ... ... ... алыс жерге уақытында
жету үшін адам ат үстінен түсіп автокөлікке ауысты. ... ... ел ... ... ... ие ... кез-келген автокөлік өзіне техникалық күтім жасауды, ... ... ... ... Осы мәселені зерттеу келе біз оқушыларға
"автокөлікті жөндеу жұмыстары тарауын оқытуды ... ... ... ... ... ... ... қандай техникалық
құралдарды пайдаланамыз және пайдалану мүмкіндіктерін анықтау.
Оқу барысында техникалық құралдарды оқыту әдістерімен ... ... ... ... түрі көп және ... пайдалану
мүмкіндіктері алуан түрлі. ... ... ... ... ерекше
маңызды екні белгілі. Қазіргі технологияның прогрессивтік дамуына орай,
оқушыларға ... ... ... ... ... ... Бүгінгі күні
компьютер адам өмірінің барлық сферасында айқын орын тапқан.
Біз жаңа оқу ... ... ... ... көмегімен оқыту-соңғы
оқу ішіндегі ең тиімдісі екені анық. Алдымызға қойылған міндеттер мен
талаптарды орындау негізінде, оқу ... ... ... ... ... ... ... тиімді әдістерін пайдалана білу керек.
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... компьютерде электронды оқулықтарды пайдаланып оқытудың маңызы зор.
Балаларға техникалық білім ... ... ... ... талабы.
Сондықтан да компьютер көмегімен оқытудың тиімді әдістерін қолдана білу ... ... ... ... заман талабына, өмір мұқтажына тың зерттеулермен толықтыра
отырып, жаңаша әдіс-тәсілдермен оқыту әр ұстаздың парызы. Қазіргі таңда
оқыту процесінде ... мен ... ... пайдалану
оқытудағы білім мен тәрбиенің сапасын арттыру мақсатында тиімді де пайдалы
жолын ... ... ... Бұл ... ұстаз жол сілтеуші қызмет
атқарып, оқушылар өз бетімен жұмыс ... ... мен тест ... ... мен ... ... Жаңа ... тиімді ... білу үшін әр ... өз ... қарап, ерінбей еңбек етіп, қазіргі заман талабына ... ... ... қажет.
Осы орайда ... ... ... ... ... ... мәні» деген компьютер арқылы өтетін электронды
оқулықпен жұмыс ... өту ... ... ... Сабақтың
мақсаты.
1. Ой тұнығынан шыққан мазмұны терең, өрелі жасқа өріс ... ... ... шешендік сөздерді ұқтыру.
2. Астарлы ой мен сөз ... ... ... мақсаты, оқушылардың бойына елді, туған жерді сүюге,
батырлық пен елдікті, ізгілік пен ... ... ... ... ел қамын жейтін қамқор азамат болып өсуге тәрбиелеу. Бұл міндетті
нақтылау үшін оқушыларға тағы да ... ... ... ... ... ... деген файлды ашқызып, өз беттерімен оқып алған
соң, дәптерлеріндегі алдын ала жазылған сұрақтарға ... ... ... ... ... пікір айтқан зерттеушілер мен ... ... ... міндетті толықтырып, оқушы ой толғау үшін осы оқулықтағы
арнайы «Қазыбек бидің шешендік сөздері» деген ... ... ... Не ... Не ... ... сұрақтарға жауап іздейді. Қазыбек
бидің орамды сөзбен ... ... ... мысалдар келтіреді.
1. Алтын ұяң Отан қымбат,
Құт – берекең атаң қымбат.
Аймалайтын анаң қымбат,
Мейірімді апаң қымбат,
Асқар тауың әкең қымбат,
Туып өскен елің ... ... ар ... ... жар ... Тату ... ағайын жақын,
Ақылшы болса, ағайың жақын.
Бауырмал болса, інің жақын,
Инабатты ... ... ... ... ... жау ... дау ... жау қиын,
Дәл осындай ... ... өз ... дерт ... аспаған серт қиын, - деген би ... ... ... ... асыл ой ... тағлым алары сөзсіз. Бұл сабақ ... ... ... мен ... ой-өрісі мен эстетикалық
сезімін, патриоттық рухын, ділмәр ... ... де ... ойлай
білуін дамытады. Электронды ... ... ... сабақта
алған білімдерін болашақта дамыта отырып, өзін ... ... ... ... ... ... ... орасан зор тәрбиелік, танымдық
мәні бар. ... ... ... ... ... оқушылардың ой-
өрісін дамытып, әр түрлі сюжетті әңгімелерді нақты көрсетіп, ... ... ... ... пайдалану тиімді. Оқушылар диафильмдерді
көру арқылы жаңа заттардың ... ... ... ... ... ойын дамытып, тілін ұстартады, ойлана сөйлей білуге жаттықтырады.
Диафильмдерді сабақта қалай болса солай қолдана беруге болмайды. ... ... ... ... ... диафильм әр сыныптың ... ... ... ... ... ... өзі жақсы білуі шарт. Диафильмнің
мазмұны, оның ішінде қиын сөздер болса, оны ... алуы ... ... ... ... ... алу керек. Сондай-ақ,
мұғалім диафильм ... ... ... ... ... ... қиын ... қалай түсіндіру керектігін алдын
ала ... ... ... ... ... ... түсінікті, тілі
жатық болуы қажет. Бір сабақтың үстінде бірден екі фильмді ... ... ... ... ... 5 ... түсінік береді.
Бір нәрсеге көңіл аудару керектігін айтады. ... қай ... ... отыруды ескертеді. Сондай ақ диафильмдегі оқиғаны
дұрыс байқап, одан өз қорытындыларын ... ... ... мақсаты қойылуы
шарт. Диафильмнің тексі мәнерлеп, нақышына келтіре оқылады. Егер ... оқып ... ... ... магнитофонға жазып, тыңдауына да
болады.
Оқу тәрбие ісінде диафильм ... ... ... ... ... ... ... бас жағында пайдалану
тиімді. Мұндағы мақсат-сабақтың кейінгі кезеңдерінде оқушылардың ... Ал ... ... ... үшін ... ... ... пайдаланған жөн. Белгілі тақырыпты түсіндіруге байланысты диафильм
көрсетілген соң мұғалім оқушылармен әңгіме өткізеді. ... ... ... ... ... ... ... жауап алынады.
Бірнеше оқушыға диафильмдер мазмұнын айтқызуға болады.
Биология пәні ... ... ... ... ... ... өткізілген сабақ үлгілері, сонымен бірге орыс
тілінде шыққан диафильмдерді қазақшаға аударып, пайдаланудың да ... ... ... ... кейбір заттардың атауын біле тұра, естіп
білсе де, оның нақты көрінісін, көлемін, ... ... ... біле ... ... ... ... диафильмдерді оқушылардың жас
ерекшелігіне қарай пайдалану тиімді. Мысалы ІУ- УІ ... ... ... жыл мезгілдеріне, өсімдіктер жануарлар, үй хайуандарының
тіршілігіне байланысты ... ... ... ... ... ... ... қызықты көріністерді, оқиғаларды
жақсы ... ... УІІ ... ... оқыған кітаптары,
диафильм, кинофильмдегі ... және ... ... ... ... құмартады. Сондықтан сабақта ... ... сай ... байқату керек.
Қазіргі таңда шәкірттің жақсы болуы, білімді болуы-ұстаздың айтқан
сөзіне ғана ... ... ... де байланысты болып, сабақтасып
жатады. Ұстаз - ... ... ... де. Ол оқыту мен тәрбиелеудің
бүгінгі ұстамдылығын айнымастай берік сақтау қажет. Болашақ жастарға ... беру мен ... ... ... ... ... сабақ өтудің
маңызы зор. Лингофон кабинеттерінде оқушылар жеке жұмыс жасап, өз білімін
жан- жақты жетілдіруге ... ... ... ... ... молынан қамтылған. Онда 10-
11 оқушыға арнап үстел, үстел үстінде оқушылардың жұмыс ... ... ... «Ана туралы жыр» өлеңін оқушыларға өткенде, өлеңді ең алдымен
магнитофоннан тыңдатып, айтылуы қиын ... ... ... оқушыларға
бірнеше рет қайталатады.
______________________________________________________
Тақырыбы:
Ана туралы жыр.
Сөзін жазған: Ғ. Қайырбеков. Әнін ... Ш. ... ... ... сен ... әр ... сен маған.
Сен бердің құстардың,
Қанатын самғаған.
Балалық құштарым,
Өзіңе арнаған.
Қайырмасы:
Әлдилеп аялап,
Өсірген жемісің.
Самал жел, сая ... мен ... ... ... ... ... көктемдей,
Көзіңнен танимын.
2. Өтеуге борышым,
Анашым жан ... сен ... ... ... ем, кеш ... ем ай, күнін,
Қолыма түспеді.
Қайырмасы:
Әлдилеп аялап,
Өсірген жемісің.
Самал жел, сая бақ,
Құшағың мен ... ... ... ... ... ... танимын.
Бұл өлеңдегі айтылуы қиын сөздер қайта - қайталанып тыңдалады. ... ... есту және көру ... ... Қиын ... ... айту
арқылы оның қалай жазылуын да есте сақтайтын болады.
Лингофон кабинетінде тиімді жұмыс ... бір түрі ... ... ... ... ... ... магнитофонның маңызы
зор. Барлық ... де ... ... пайдалансақ, ... ... ... ... ... тілі ... ... қолдану үшін, алдын ала тексті магнитофон жазбасына жазып
қояды. Сосын ол ... ... ... Одан ... ... осы
текстің мазмұнын өз сөзімен айтып беруге тиіс, немесе осы текстің ... ... ... беруге, жоспар құруға дағдыландыруға болады.
Магнитофон арқылы өлеңді оқуға және жаттауға үйрету.
Қазақ тілі сабағында жүргізілетін тіл ... ... ... дұрыс, мәнерлеп оқуға үйрету, оның ... ... ... ... оны ... ... белгілердің қалай қойылатынын
аңғарту, қазақ тілінің көркем сөз формаларын дұрыс ... оны ... ... ... ... оқуға үйрететін текстерді, өлең -
тақпақтарды мұғалім ... ала ... қай ... ... ... ... қояды.
Магнитофон арқылы өлең тақпақтарды тез жаттауға болады. Өлең жаттамас
бұрын мұғалім қиын сөздерге түсінік ... ... ... ... ... ... ... мектептердің ІV- VIII сыныптарының жазба жұмыстарын тексергенде,
оқушылардың сөз ішіндегі әріптерді естілуінше жазатыны байқалады.
Атап ... ... мен ... ... ... мен ... ... алмау, ... ... ... ... ... қос
сөздердің, біріккен мен қысқарған сөздердің ... ... ... жаза ... ... ... ... үндестік заңын
білмеу, қосарлы дыбыстардың бір ... ... ... диалог
сөздерді жаза білмеу, сұрау белгісі мен леп белгісінің орнын ... ... ... отырады. Сондықтан қате көп жіберетін
ережелерді ... ... ... ... ... ... ... немесе жатқа жаздырып, ... ... ... ... да қате ... үшін жұмыс істеуге болады. ... күні ... ... ... ... ... ... Сөздің кейінгі буындарында ұ- естілгенімен, ы- жазылады. ... - і- ... ... кұ-лын , жұ-лын, кү- міс , жү -зім ,
күн- дік т. б.
2. ... ... ... Сөздердің буын ... ... ... ... ... ... дыбыс болса, сонша
буын ... ... ... ... ... ... ... Дауыссыз дыбыстың ешқайсысы дауысты дыбыссыз буын жасай алмайды.
Дауысты дыбыс жеке тұрып та, дауыссыз дыбыспен тіркесіп ... та буын ... ... ас, ас-тық, ас-тық-тың, ба- ла, ба- ла- лар т.б.
Оқушылар магнитофоннан қайта - қайта тыңдау ... ... тез ... ... ... жастарға ұлағатты сөздер, мақал - мәтелдер, нақыл
сөздер жаздырып, тындай отырып, жаздыруға болады.
Бұндай сабақ окушылардың танымдық ... ... ... өз ... халық ауыз әдебиетінің үлгілерін сүюге, құрметтеуге
тәрбиелейді.
Қорытынды.
Ұстаз шәкірттерге білім ... тіл ... ... ... ойын ... ... ... жүргізеді. Бұл мақсатта ғылымда
балаларға білім мен тәрбие беру міндеттерін сабақ үстінде ... ... ... ... ... әдістерін іздестіреді.
Бұл әдістер оқушыларға жан-жақты білім беруде, өмір заңдылықтарын
меңгертуде, ... ... ... қалыптастыру, сөздік қорын
байыту, логикалык ой- өрісін дамыту, саналы еңбекке, өз бетімен жұмыс жасай
білу дағдысын ... ... ... ... ... ... ... ойлау, бақылау және тұжырым жасай
алу қабілеттерін дамытудың тиімді тәсілдері қарастырылады.
Әр пәннің белгілі ... ... әр ... ... ... түрі іске ... атап көрсеттік. Әр сабақта көрнекіліктің
түрлері пайдаланып отырса, сабақ сапалы да, нақты болмақ. Диплом жұмысында
көрнекіліктердің оқу ... ... ... мол ... ... сызба көрнекіліктермен жазба көрнекіліктер оларға жататындар: кесте,
үлестірмелі кеспелер, ... ... ... ... ... ... ... кесте, натуральды заттар және
техникалық құралдар екенін олардың сабақтағы маңызын түсіндіруге ... ... ... ... ... рөл ... ескерілді.
Қай кезде болмасын тәжірибелі педагогтар өз ... ... ... ... ... ... аянбай еңбек етіп сабақ
технологиясын жаңартып отырған.
Пайдаланған әдебиеттер.
1. И.Ұйықбаев. Мектепте қазақ тілін ... ... А, ... Әлжанов Д, Маманов Ы. Қазақ тілін оқытудың методикасы. А, 1965 жыл.
3. А.Жаппаров. ... тілі ... тіл ... ... ... ... Қазақ тілі мен әдебиетін оқытуды жақсартайық. А. 1957
жыл.
5. Ұйықбаев.И. Фонетиканы оқыту және озық ... А, 1965 ... ... С. ... тілін оқыту методикасы. А, 1975жыл.
7. Құлмағамбетова Б. Кабинеттік жүйе және қазіргі сабақ. А, 1982 жыл.
8. Кәтембаева Б. сөз құрамын оқыту. А, ... ... Б. V-VІ ... тіл дамыту жұмыстарын ұйымдастыру.
1968 жыл.
10. Жаппаров А. Оқушылардың сөйлеу дағдыларын қалыптастыру ... ... ... ... 2002 ... ... Б. ІV -ІХ сыныптарда тіл ұстарту. А, 1978 жыл.
12. Айғабылов А. ... ... ... ... А, 1980 ... Арғынов Х. Қазақ тілі методикасы негіздері. А, 1969 жыл. 14.
Исабаев А. Фонетиканы оқыту. ... ... Н. ... К. Орыс ... мектептерде қазақ тілін
окыту әдістемесі. А, Ана тілі, 1996 жыл.
16. Байтұрсынов. Тіл ... А, Ана ... 1992 ... Итемирова А.С. Қазақша тіл дамыту сөздігі. А, 2000 жыл.
18. Исабаев Ә. Қазақ тілін оқытудың дидактикалық негіздері. А, ... ... ... А, Исингарина М, Көккөзова М, Құрманғалиева
М, Айтжанова П. Қазақ тілін оқыту әдістемесі. А, ... 2000 ... ... Б. ... ... ... грамматикалық таблица.
А, 1980 жыл.
21. Жаниязов Ә. ... ... ... ... А, 1970 ... ... тілі мен ... 2. 2004 жыл. 78-бет.
23. Айдосова. Грамматикалық ойындар арқылы оқушылардың
белсенділігін арттыру.
23. Қанжанова Г. Ізденімпаздықтың жемісі. ... тілі мен ... 3. ... ... А. ... тілі ... тіл ұстарту. Қазақ тілі мен
әдебиеті. 2004.5.
25. Әбдразаков Е. ... ... ... 1994 ... ... Ж. Жаңа ... қалыптастыру.-Алматы, 1988жыл.
27. Әтемова Қ. Ата-аналар жиналысының мәні. Қаз. Мем. 1-1996 жыл.
28. Безкаравайный С. Жұмабаев А. Мектепте өткізетін тарихи-
әдеби кештер .- ... ... 1968 ... ... Қ. Оқу- ... ... ... Алматы,
1976 жыл.
30. Бабанский Ю. Педагогика.- Москва .1988 жыл.
31. Батышев С. Научная организация учебно - воспитательного
процеса.- Москва,1975 ... Н. Бала ... ... және оны ... ... ... 1972 жыл.
33. Баранов С. Принципы обучения.- Москва,1975 жыл.
34.Сүлейменова Р. Оқушылардың ... ... ... ... - ... 1979 ... ... Ә. Бастауыш кластарда кластан тыс оқу.- Алматы, 1953 ... ... Ж. ... сөзі - асылдың көзі.- Алматы, ... ... Е. ... Алматы 1999 ж.
38. Сабыров Т. Болашақ мұғалімдердің дидактикалық дайындығын
жетілдіру. Алматы 1999 ж.
39. Әтемова Қ.Т. Оқушылар бойында гумандық қасиеттерді қалыптастырудағы
отбасының ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дидактикалық ойындар-оқыту құралы7 бет
Іс қағаздарының қоғамда алатын орны9 бет
А.С.Пушкин көшесі5 бет
Алматы қаласы музейлеріндегі ат әбзелдері мен қару-жарақ қоры коллекциялары112 бет
Ауғанстан Ислам Республикасы5 бет
Банктің мемлекеттік бағалы қағаздармен операциялары: рәсімделуі, есебі және даму келешегі63 бет
Жалпы мектептегі музыка сабағында жыршы-жыраулардың алатын орны75 бет
Жүйелеу және оның түрлері61 бет
Кәсіпорынның қаржылық айналымдары мен қаржылық ағымдары48 бет
Мемлекет және құқық теориясының түсінігі әдістері28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь