Бастауыш сыныптарда жеке пәндерді оқыту барысында дарынды балалардың психологиялық ерекшеліктерін есепке алу және мұғалімнің рөлі

Қазіргі өскелең өмір талаптарына сай жастарға білім және тәрбие беру, оларды жан – жақты дамыту қоғам алдында тұрған басты міндеттердің бірі.
“Білім беру – бұл қоғам мүшелерінің адамгершілік, интелектуалдық мәдени дамуының жоғары деңгейін және кәсіби біліктілігін қамтамасыз етуге бағытталған тәрбие беру мен оқытудың үздіксіз процесі”. Осы процесте дарынды балалар мен жастардың жетілуіне өркениетте жағдай туғызу қажет. Мемлекеттік деңгейде маңызды құрал болып саналатын дарынды балалар мен жастарды оқытып, қолдаудың жүйесін жасау қажеттілігі негізделді. Балалар дайындаған ертерек айқындауға байланысты жүргізілген зерттеу тәжірибесі дарынды балаларды қолдау үшін мемлекеттік арнайы бағдарлама жасау қажеттігін дәлелдейді.
Қазақстан Республикасы Президентінің “дарынды балаларға арналған мектептерді мемлекеттік қолдау” нұсқауына сәйкес Қазақстан Республикасы Үкіметінің Қаулысымен 1998жылы 24 наурызда Республикалық ғылыми – практикалық “Дарын” орталығы құрылды. Осыған орай “Қазақстан Республикасында дарынды балаларды анықтау, қолдау мен дамыту тұжырымдамасы” нормативті – құқықтық құжаттар жинағы, ғылыми - әдістемелік материалдар мектеп мұғалімдеріне, ата – аналарға, “Дарын” орталығының аймақтық жетекшілеріне көмекші құрал қызметін атқарады.
Дарынды балаларды таңдау және олардың бойындағы ерекше қасиетті бағалап, өмірден өз орындарын табуға көмектесі – басты парызымыз.
        
        Мазмұны:
§1. Бастауыш сыныптарда жеке пәндерді оқыту барысында дарынды балалардың
психологиялық ерекшеліктерін есепке алу және мұғалімнің рөлі.
1. Дарынды балалардың жеке тұлғалық ерекшеліктерін ... ... ... ... ... балалармен жұмыс жүргізуді бастауыш мектеп мұғалімінің оқу-
тәрбие процесін ұйымдастырудың өзіндік ерекшелігі.
§2. Математика сабақтарында дарынды балалармен ... ... ... ... ... ... оқытуда қойылатын талаптар.
2.2. Математика сабақтарында дарынды балалармен жұмыс жүргізудегі ... ... ... ... ... ... ... өмір талаптарына сай жастарға білім және тәрбие беру,
оларды жан – жақты дамыту қоғам ... ... ... ... ... беру – бұл қоғам мүшелерінің адамгершілік, интелектуалдық
мәдени дамуының жоғары деңгейін және кәсіби ... ... ... ... беру мен ... үздіксіз процесі”. Осы процесте
дарынды балалар мен жастардың жетілуіне өркениетте ... ... ... ... ... құрал болып саналатын дарынды балалар мен
жастарды ... ... ... ... ... ... Балалар
дайындаған ертерек айқындауға байланысты жүргізілген зерттеу тәжірибесі
дарынды балаларды қолдау үшін ... ... ... жасау
қажеттігін дәлелдейді.
Қазақстан Республикасы Президентінің “дарынды балаларға ... ... ... ... ... ... ... Қаулысымен 1998жылы 24 ... ... ... ... ... ... құрылды. Осыған орай “Қазақстан
Республикасында дарынды ... ... ... мен ... ...... құжаттар жинағы, ғылыми - әдістемелік материалдар
мектеп мұғалімдеріне, ата – ... ... ... ... көмекші құрал қызметін атқарады.
Дарынды балаларды таңдау және ... ... ... ... өмірден өз орындарын табуға көмектесі – басты ... ... сөз ... әр ... ... туындайды. Кейбір
ғалымдар (Д.Хебб; Г.Айзенк) дарындылықты генетикалық ... деп ... ... бір даму ... соңғы нәтижесі деп түсіндіредіФ.Галтон ... ... ... ... ... ... ... мәселесіне функциональдық көзқарас туындаған шақты психологтер
(А.Бэн, В,Вундет, Д,Милль, Т.Спенсер, ... ... ... үшін негізгі функцияларды (ой, зейін, ерік, қабылдау, есте
ұстау) зерттеу керектігін айтады.
А. А. Леонтьев, О. Н. ... Ю. Б. ... К. А. ... ... ... дарындылыққа жеткізуге болатындығы туралы ... ... ... оқу мен ... ... қалаған қабілетті дамытуға
болатыны жөніндегі негізді қолдай отырып, американ ғалымы У. Ушби қабілет
ең алдымен балалық шақтан қалыптасқан ... ... ... ... ... дәлелдеді.
Диплом жұмысының көкейкестілігі:
Бүгінгі егеменді мемлекетімізде өскелең ұрпаққа тәрбие мен ... ... ... тән жеке ... ... яғни ... және оны ... дамытуда келелі жұмыстар жасалуда. Осы тұрғыдан
қарастыра келе білім беруді ұлттық ... ... ... ... ... ... ... оқу – тәрбие процесін ұйымдастырудың
өзіндік ерекшелігі мен дарынды оқушылармен жүргізілетін ... ... ... таңның өзекті мәселесі болып отыр. Сондықтан математика
сабақтарында дарынды балаларды оқыту мен ... ... ... диплом жұмысымыздың тақырыбын “Математика сабақтарында ... ... ... ... мен мұғалім ролі” деп
таңдауымызға себепші болды.
Диплом ... ... ... дарынды балалармен жүргізілетін жұмыстьарды басқару
және ұйымдастыру жүйесін анықтау.
Диплом жұмысының міндеті:
1. Дарынды балалардың жеке ... ... ... ... ... балаларға тәрбие мен білім берудегі мектептер тәжірибелерін
жиыстыру.
3. Дарынды ... мен ... ... ... ... және ... ... мазмұндау;
Зерттеу пәні: Математика ( 4 - сынып)
Зерттеу объектісі: ... ... ... қабілеттері.
Әдістері: Психологиялық – педагогикалық, ғылыми теориялық, әдістемелік
әдебиеттерді ... ... ... ... ... талдау
жасау, анализдеу.
Дипломдық жұмыстың қысқаша ... ... ... кіріспеден, 2
тараудан, әр тарау 2 бөлімнен, қорытынды және әдебиеттер ... ... ... ... жеке ... ... барысында дарынды балалардың
психологиялық ерекшеліктерін есепке алу және мұғалім рөлі.
1.1. Дарынды балалардың жеке ... ... ... қойылатын
педагогикалық талаптар.
Адамзам еншісіне ғана тиісті тәрбие мен білім беруде еліміздің
интеллектуалды, ... ... ... ... ... ... ... қазіргі заманымыздың экономикалық және әлеуметтік
факторы болып отыр.
Дарынның дамуына қолайлы жағдай туса, ол ерте көзге ... ... ... ... ... ... ... көп. Тарихта халыққа
басшылық етіп, әр салада жаңалықтар ... ... ... мен ... дарынды адамдардың өміріне бір сәт көңіл бөлсек., дарындылығымен
жас ... ... ... ... төрт жасар дарынды баласы Кристиан Гейнрих
Хейнекеннің дарындылығы жұртты таң ... ... ... Фон ... ... Гейнрих Хейнекеннің өмірі, іс-әрекеті, саясаты мен өлімі”
деген кітабы дарындлы бала туралы жазылған алғашқы кітап болды.
Туғанына он ай ... ... ... ... ... ... ... айырып атайтын болды. Ол үш жасқа келгенде ертегілерді
өзі оқып, математиканың 4 амалын мен есеп шығара алады, көп ... ... ... ... ... ... ... алады және мыңнан астам
латын мәтелін білетін болған. Гейнрихтың даңқы әлемге жайылады. Дарынды
баланы Дания ... ... ... Сол ... бала төрт жастан төрт ай
асқанда қайтыс болған. Сол сияқты Дюрер үш ... өз ... ... ... Моцарт төрт соната жазған. Лист, Шопен мен Иегуди Менухин он бір
жасында үлкен ... ... ... ... ... Гете ... ... грек
тілдерінде өлең хазатын болған. Қазіргі математиканың негізін салушы Гаусс
үш жарым жасында ... ... ... ... ... ... соның қатесін
шығарыпты. Сөйтіп әкесінің 25 талер ақшасын сақтап қалыпты ... ... ... мен ... ... жөніндегі өзінің дарынын ерте
танытқанға ... ... ... ең басты жаңалықтарын негізінен 14 пен 17
жастың арасында ашыпты. ... ... ... ... бес ... ... ... бірге оқиды. 12 жасында колледжге түсіп ... 14 ... ... атақ ... ... ... мектептегі оқуға көңіл бөлмейтін кездері бар.
Мәселен, Д. Байрон, Н. Дарвин, В. ... бала ... түк ... ... Олардың көпшілігі өз уақытын бос өткізген. Олар өлең жазып,
сурет салып, көбелек ұстап, ... ... ... ... ... ... да жиі ... отырған. “Ертедегі
Қытайда дарынды балаларды, “Шэнь тон”, яғни киелі бала деп ... ... ... ең ... ... ... ... дәуірінде (б.д.б.
770 – б.д.б. 221) кездеседі. Үш патшалық дәуіріндей атақты қолбасшы ЦаоЦао-
өз перзенті Цао ... ... таң ... 5 жасар бала сыйға тартқан
пілдің салмағын ... ... таба ... ... ... ... пілді
қайыққа салыңдар, онан соң орнына тас салып, оны бөліп өлшесеңдер тілдің
салмағы шығады” ... ... Цао ... тіл ... ... ... ... жұрт 5 жасар баланың талантына таң қалады.
Қазақ ... да ... ... аса ... ... иесі деп ... Не бары отыз-ақ жыл өмір сүрген Ш. Уәлиханов та аз ғұмырының ... ... баға ... үлес қосты. Ол музыка, сурет, тіл, география
публицистика мен жазушының өнерде өзін жоғары биіктен көрсете ... ... С. ... ... деп ... “Аз ... ... тығыз, зұлымдықпен
арпалыса жүріп, атқарып үлгерген еңбегінде қисап жоқ… Шоқанды … 27 жасында
өлген Лермонтовтың, 24 жасында ... ... ... ... болады.
Шоқан да солар сияқты: шын мағынасында данышпан, шын мағынасында дарын
иесі. Атақты күйші Дина ... ... ... 8 ... ... ұлы ... өзге ... ерекшелендіріп тұрған дарындылық
емес пе?!
Адамның дарындылығы оның жоғары жүйке қызметінің тума типіне ... ... тез ... оңай ... ... ... ... болса, нышанның ықпалымен қалыптасқан қабілеттің түрін дарындылық ... Ал Н. ... ... ... ... берілетін ерекше
қабілет” деп түсіндіріледі. Адами ойлау, ізденімпаздық – ... ... ... ... Бұл қабілет барлық адам бойынан табылары да
сөзсіз. Дегенмен ... оны ... ... етіп ... ... көптеу,
біреуге аздау, ал біреулерге мүлдем жарытпай тарататыны да анық.
Сонымен біз ... деп ... бір ... көпшіліктің орташа
қабілетінен ерекшеленетіндерді айтып жүрміз. Өмір сүретін орта, ... осы ... одан әрі ... ... ... оны ... ... Мәселен, саусағынан бал тамған зергердің табиғи алмазды ... ... ... ... ... ... ұстаздық кез-келген ерекше
қабілетті оқушыны идарынға айналдыра алады. Міне, осы бір айдай анық ... мен ... ... ... ... жол, ... ... өз жолын енді тауып келеді.
Көптеген ғалымдар дарындылықты генетикалық нәрсе деп қарастырып, оны
белгілі бір даму ... ... ... деп ... Кезінде
Платонның өзі ақындықты “өнер мен кернеген сезімінен ... ... Ал ... ... ерекше қасиетін түсіндіргенде “маған көмекке
әрдайым мейірімді перім-гений келеді” деген екен.
Әлбетте, ... ... ... ... ұрпаққа
берілетіні сөзсіз.
Ф. Гальтон әлемге әйгілі, дарынды ... ... ... ... тұқым қуалаушылыққа байланысты екенін тұжырымдады.
Осы идеяны жалғастыра отырып, ХХ ғ. Котс ... ... ... ... ... ... ... Себастьян Бахтың арғы атасы В. Бахтың
ерекше қабілеті болғанын ... Ал ... ұлы ... ... ... дарын емес деп кім айтады? Осыны негізге ала отырып Канада
ғалымы Д. Хебб ... ... ... ұғым ... Бұл таза тұқым
қуалайтын интеллект сыртқы ... ... ... отырып, “фенотиптік
интеллектіні” құрайды. Соңғысының деңгейі бәрімізге ... тест ... Д. ... ... ген арқылы берілу мен сыртқы ортаның әсерінің
арасындағы қатынас 8:2. Мұнда 8 – тұқым қуалаушылық, ... ... ... ... ... келеді: ой-өріс (интеллект) – бұл ... ... орта мен ... ... пайда болатын өнім, ал ... ... ... ... ... білуінің 80%-і
генотиптік құрылымға байланысты.
Д. Хеббтің және ... да ... ... ... ... мен ... ... тарапынан қатты сынға
алынды. Олардың бірінші қарсылығы, “қатып қалған интеллектіні” жоққа
шығарудан ... ... бен он алты жас ... ... ... 50%-і ... әр ... саласынан әр дәрежеде ой-өріс деңгейін
көрсете білген. ... ... 8 жыл ... ... ... ... шүбә ... немесе көпшілік мойындаған дарындылық туралы
тұжырымдама болған емес және бұл бағыттағы жақсы жетістіктерге қарамастан
оны жоқ ... ... ... де бұл ... дарындылықты ғылыми тұрғыдан
зерттеушілерді көп қиналта қоймайды. Тіпті ... мұны ... ... ... ... ... алға ... Белгілі ағылшын психологы
Г. айзенк осы мәселе жайындағы көзқарасын былай тұжырымдайды: ... ... ... ... жылу ... оның ... бірліктері туралы
мәлімет өте мардымсыз болды… Түбінде жылулық теориясы термометр және ... ... ... ... ... ... емес пе. ... Г. Айзенк
дарындылық туралы түбегейлі тұрақты қорытынды шығаруға асықпаған жөн ... ... ... ... ... ... дарындылық
мәселесіне функционалдық көзқарас туындады. А. Бэн, В. Вундт, Д. ... ... Т. ... ... ... ... ... диагностикалау
үшін бес негізгі функцияны өлшеп, зерттеу керектігін айтады. Олар: ой,
зейін, ерік, ... және есте ... ... ... алуда осы
қасиеттерге баса назар аудару керек.
Ой – сыртқы ... ... ... ең ... формасы. Ой толық
сөз күйінде білдірілгенде ғана айқындалып, дәйектелініп, дәлелдене түседі.
Дарынды ... өзге ... ... ... ... ... логикалық жүйелілігі, сыншылдығы сапалары айқындалады. Тіл мен
ойдың ... ... ... ... ... ... ... бәрі түсімде” деген мақалы дәлелдей түседі”.
Ойы кең дарынды бала ... ... ... түрліше әдістермен
шешеді, бұрын сыналып қате деп ... ... ... Дарынды
балалардың ойын дамытуда мектептегі ... ... ... зор.
Бастауыш мектеп жағдайында бала ойлауы күрделі дамудан өтеді. Осы ... ... ... дамыту үшін мұғалім мынадай шаралар жүргізуге
болады:
1) ... ... ... ... өз ... ... жасай алуға
үйрету үшін сабақта эвристикалық әдісті жиі пайдаланып отыру қажет.
2) Баланың сөйлеу қабілетін дамыту, оның ойлауын дамытуға үлкен әсерін
тигізеді.
3) ... ... мен ... ... ... Сондықтан оқушыны
сабақты мүмкіндігінше жақсы қабылдай алуына жағдай жасау керек.
4) Дарынды бала кеңінен ... ... бір ... ... шешуге бағыттап отыру керек.
5) Баланың логикалық ойын, шығармашылық ойын дамыта алатындай
мүмкіндіктерді ... ... ... ... мен ... қабілетін дамыту үшін олардан
ойланып-толғануды қажет ететін проблемалық ... ... ... Сол
ситуацияға оқушы өзін қатыстыра отырып немесе ... ... ... ... ... қою оны дәл тұжырымдау, мәселені “ойда ұстай білу”
сұрақты ... білу және ... ... ... мен ... ... ... Жорамал жасау т.б. ойлау процесінде мәселелерді шешу үшін аса
қажетті жағдайлар болып табылады.
Дарынды балалар жеке тұлғаның ерекшелігінде зейіннің алатын орны ... ... орыс ... атасы К. Д. Ушинский былай дейді: “Зейін
адам санасынан қорытылып өтетін барлық ойды аңғартатын адам жанының ... ... ... егер ол есікке ілімнің бірде-бір сөзі с оқпай өтсе,
онда баланың санасында еш нәрсе қалмайды. Демек, ... – адам ... бір ... ... ... ... құбылыс.
Бала әрекетінің кез –келген түрінде зейін орын алмаса, оның нәтижелі
болуы қиын. Дарынды балаларда ырықты ... ... ... Оқу жұмысында
үйреншікті зейіннің маңызы зор. Бұл ... түрі ... мен ... ... ... тез бейнеленуін, сөйтіп қабылдау процесінің
тез, оңай ... ... ... ... ... көпшілік жағдайда
оқушының өз зейінін өзі басқарумен көрінеді.
Оқу материалын меңгеру тиісті объектіге зейін ... ... және ол ... еске сақтау процесстері ... ... ... ... ... ... ... оның сөзі оқушы
көкейіне қонбайды, қиялын толғандырмайды. Бір сөзбен айтқанда зейінсіз
өткенсабақ, өзінің ... жете де ... ... ... оқушыларының
үйке жүйесі әлі де болса қатая қоймағандығын ескеру қажет. Олардың ... ... ... ... ауыр ... ... ... сабақ кестесіне талапқа сай орналастыру сияқты мәселелер ... ... ... ... ... балалардың байқағыштығын
арттыру – оның ой-өрісінің жоғары болуына септігін тигізеді. Зейінді күшті
және тұрақты ететін ... бірі – ... ... ... тәрбиесін ерік
тәрбиесімен ұштастыру керек.
Ойланып істелетін, алға мақсат қоюды қажет ететін, түрлі кедергілерді
жеңе ... ... ...... ... ... ... атайды. Яғни, ерік адамның өз мінез-құлқын меңгере алу қабілеті. Адам
өз қажеттіліктерін өтеу барысына қимыл-қозғалысқа түседі. Ол ... ... ... ... ... екіншісі – еріксіз
қозғалыстар. Ерікті қозғалыс мақсатқа бағытталған ... яғни ... ... Ал ... ... мақсат қойылмайтын қозғалыстар,
яғни көздің жұмылуы, жөтелу, шашалу, түшкіру т.с.с. Еріксіз қозғалыстар
тумалық қасиет ... ... ... ... ... қалыптасады.
Ерікті қозғалыстарды орындау дегеніміз - еріктің ең қарапайым түрде сыртқа
шығуы. Оқушылардың дарындылық ... ... ... мен ептілік
дағдыларын игеруге тікелей тәуелді болады. Дарынды ... тән ... ... ... әрқашан қызметке дайын болу, мақсатқа
жетуде ақылға сай табандылыққа ие, ... ... ... ... ... балалармен салыстырғанда интеллектілік деңгейі анағұрлым
жоғары. Сол себептен де дарынды оқушыларды дамытуда олардың ... ... ... керек. Нағыз ерік - саналы тәртіп бар жерде ғана ... ... ... ... ... танып-юілуге күш-жігерін
жұмсайды. Қоршаған дүние тиісті бір объектіге зейінін аудару, түйсіну,
қабылдау ... ... ... ... бір ... зейінін
аударады. Оны түйсіну нәтижесінде ол туралы мәлімет ... ... да. ... ... ... ... көңіл бөлу
керек.
Қабылдау – зат пен құбылыстың барлық қасиеттерінің біздің миымызды
толық ... ... ... жеке ... ... ... ... құрылымдық сипат беріледі. Қабылдау – түйсіктердегідей
бір ғана анамезатордың қызметі емес, бірнеше анализатордың өзара байланысып
жұмыс істеуінен ... ... ... ... ... заттың өзіне,
жеке тұрқына, сырт көрінісіне ... ... Ал ... ... сол
заттың мән-мағынасына көз жібереді, қабылдағанын жан-жақты етіп түсіндіре
алады. Кейбір оқушылар затты тұтастай қабылодай ... ... ... ... ... алады да, оның тұтас зат екенін ұмытады. ... ... ... ... ... шамадан тыс үлкейтіп жібереді,
ал үйдің суретін салғанда есік, терезесі еденінен ... ... ... ... ... балалардың қабыладу санасында мұндай қателіктер
кездесе бермейді. Баланың ... ... ... керек. Байқаудың
белсенді жүріп отыруына “Сезім мен қызығу” ... әсер ... Бала ... ... мен құбылыстарының бейнесін ... ... Олар ... бұл ес процесінде бейнеленеді.
Есте ұстау (сақтау) дегеніміз – естіген, көрген, ... өз ... ... ... ... ... ... соң адамның
санасында қалуы, қайта жайңғыртылып бейнеленуі. Оқу жұмысы – ... ... ... ... оқу ... ... оқушы мақсатты
түрде зейін қойып, саналы ұғынып қабылдағанда ғана еске сақтау саналы да
ұзақ ... ... ... - дағдыларының саналы да тиянақты болуын
қамтамасыз ету үшін ... ... ... бірі – есте ... физиологиясын білу. Есте ... ми ... ... ... ... ... Есте сақтау арнайы есте сақтау
және еріксіз есте сақтау болып екіге бөлінеді. ... есте ... ... ... ... оны ... ... мотивтер болады. Қандай
да объектіні әдейілеп есте сақтау үшін тиісті шарттар орындау керек.
Айналадағы ... ... ... ешқандай амал-тәсілсіз, сол
әрекеттің ағымына қарай есте қалып отырады. Бұл еріксіз сақтау деп ... ... ... дәлдігі жөнінен ажыратылады. Естің дәлдігі – ешбір
жаңылмай, ойдың тәртібін бұзбай, мағыналы түрде айта білу ... ... ... балалар есте қалдырудың ұзақ, қысқалығымен де
ажыратылады. Оқушылардың есте ... ... ... ... ... ... ықпал етеді. Есте сақтаудың түрлілілігіне қарай
оларды былай жіктеуге болады:
1. Есте қалдыруы ... ... ... жақсы, есте сақтағанын көпке
дейін ұмытпайтын оқушылар;
2. Есте баяу ... ... ... Есте тез ... тез ұмытатын оқушылар;
4. Есіне қиналып түсіретін және тез ұмытып қалатын оқушылар;
Біріншісі орынды балаларға тән қасиет. Оқушылар оқу материалын ... ... оның ... ... Сондықтан есте сақтау үшін түсініп
оқу ... ... ... ... жаңа ... өткен шығармамен
байланыстыра білуге машықтандыру оқу ... ... ұзақ ... ... ... ... мағыналы есті дамытудың басты әдістерінің бірі.
Бұл аталған таным процестері оқушы дарындылығын диагностикалау үшін
есепке алынатын талаптар.
ХХ ғ. ... ... ... ... ... ... ... ойлаудан
іздеу керектігін айта бастады. Содан әртүрлі өзара қарама-қайшы шиеленіскен
көзқарастарды жүйелей отырып, ... ... және ... деп ... ... ... ... ғалымы В. Штерн жалпы дарындылық ... ... оны ... өз ойын жаңа талаптар, мақсаттар мен
міндеттерді орындауға саналы түрде бағыттай алатын қабілет деп түсіндіреді.
Арнаулы дарындылық ... – ол ... бір ... ... ... ... ... қолөнер, сурет, ақындық және т.б. ... ... ... ... ... ... ... қабілетін яғни
интеллектіні құрайды. Дегенмен ... әр – ... ... ... жету үшін ... мен ... одан да ... жаңа ... ... идеяларды туындату және қисыны көп
стандлартты емес ... ... таба білу ... болу керек. Мұны
психологияда креативтілік деп атайды.
ХХғ. 50-60 жылдары “креативтілік ... ... ... ... ... ... толығымен айыра бастады.
Сонымен жоғарыда қарастырып отырған ... ... ... ... ... ... интегралды қасиеті екендігі анық көрініп тұр.
Тек қана бір салада ерекше қабілетті болып, ол ... ... ... болу ... ... ... ... Атақты суретшілердің
көпшілігі өлең жазған және керісінше ақындардың ... ... ... шұғылданып жақсы туындыларымен халқын тамсандырған.
Дарындылықты немесе ... ... ... ... ... ... ... жөн. Ал уақыт өтісімен тұлғаның есеюімен
бұл қабілет өзінің арнаулы қырларын көрсетеді, пәндік дәрежеге, мазмұнға ... ... ... ... ... бастауыш мектеп мұғалімінің оқу-
тәрбие процесін ұйымдастыруының
өзіндік ерекшелігі.
Талабы таудай, қабілет қарымы мол ізденімпаз ... ... ... үлес қоыс ... олар ... үшін ... ... үшін абырой.
Бүгінгі таңда дарындылықты дамытудың нақты бағыты жүйеленген
әдістемелері ... ... жоқ. ... ... ... ... ... байланысты. Осы орайда құрылған дарын мектеп-
интернаттарының негізгі міндеті: қала ... ... ... қабілетті
балаларды іздеу, қабілеттілігінің бағытын анықтау және оны әрі қарай дамыта
түсу жұмыстарын жүйелі ... ... ... ... жүйелеу
кезеңдеріне бөлінеді:
1-кезең. Ерекше қабілетті оқушыларды анықтау жүйесін құру.
2-кезең. Оқушы қабілеттілігінің ... ... ... ... ... ... жеке жұмыстар жүргізу арқылы оның білім
дәрежесін, ой-өрісін әрі қарай дамыта түсу жүйесін құру.
Дарындылықтың дамуы, ... ... ... ... ... ал ... оқу жоспарының дұрыс құрылып, ... ... ... ... оқу ... жұмысын ұйымдастыруда педагогикалық
шеберлігінің маңызы зор. Педагогикалық шеберлікті қалыптастырудың бірнеше
түрі бар. ... ең ... ... ... ... табандылықпен оқып-
үйренуі тиіс. Өйткені мектептегі оқу және ... ... ... , ... ... мұғалімнің жалпы сауаттылығы мен ... ... ... ... ... өз ... ... ғылым мен техниканың
өскелең талаптарына сәйкес дәрежеде білуге тиіс. Бастауыш ... ... ... ынтасын тәрбиелеу арқылы олардың қабілеттерінің
дамуына кең жол ... ... ... ... ... ... ыждағаты мен
бейімділігін, оның қолынан не істеу келетіндігін, оқу мен ... ... ... ... ... оқу процесін осы негізге
ойластыра жүргізгені дұрыс. Кейбір мұғалімдер баланың қабілеттілігін, ... ... тез ұға ... ғана байланыстырады. Бұл жерде
мұғалімнің аса сезімталдығы қажет. Өйткені нерв жүйесінің тума қасиеттернне
байланысты ... баяу ... мен ... ... келетіен
балаларда аз емес. Осындай баяу ... ... ... ... ... ... болса, бұл идеоглогиялық тұрғыдан өрескел
қате болып есептеледі.
Бала дарындылығын тәрбиелеу үшін жүргізілетін жұмыстардың мазмұны мен
түрлері сан ... ... ... ... оқушылардың жас және дара
ерекшеліктері, туған жері мен ... ... ... ... білу
әрбәр мүғалімнің жеке шығармашылық ісі.
Әдетте, дарынды балалардың қабілеті басқа оқушылардан ерекше ... ... ... ... ... үшін ... қандай
дәрежеде қалыптасқанына зер салғаны абзал.
Мұғалімнің оқу –тәрбие ... әдіс – ... қай – ... ... сана – ... Ақыл – ойын ... мақсат ететін
болғандықтан дарынды оқушылардың ерекшеліктерін біліп, санасып отыру керек.
Қазіргі таңда ... ... ... ... ... ... ... зерттеу жұмыстары жүргізілуде. Дарынды оқушылар мен ... ... жеке ... психологиялық тұрғыдан бірнеше
бөлікке бөліа қарастырады. Оның ... ең ... ... – оның ... ... сенім, талғамы, қызығуы);
Екінші бөлік – жеке адамның танымдық – психикалық қасеттері ... ... ес, ... ... ...... сезімі мен ергі.
Төртінші бөлік – оқушының темпераменті.
Бесінші бөлік – оқушының қабілеті (іс - әрекет мүмкіншілігі).
Дарынды ... ... ... мына ... баса назар
аударылады:
Бірінші – дарынды бала өзгеше ... және ... ... ... көп
көлемде білім меңгереді және оларды ұмытпайды. Түсінік танымы өте жоғары.
Екінші – ... ... ішкі ... ... ... Өте ... ықылас қойған нәрсенің тақырыбын әр жерде негізгі ... ...... оқушының физикалық тұрғыдан ерекшелігі: ... ... ... жиі – жиі ойға ... қиял ...... тұрғыдан ерекшелігі: адамгершілік сезімдерінің ерте
дамып, жоғары моральдық қасиеттерге ие ... ... ... ... басым
түсуі.
Дарынды оқушы бұл 4 топтың бірінде өте жоғары нәтиже көрсетуі мүмкін.
Егер осы қасиетті, ізгілікті жерде жақсы бір ... ... ... ... келе бұл ... ... ... шығуы ғажап емес. Дарынды балалардың
қабілетінің арта түсуі мақсатында ... ... ... ... ... дарынды балалар туралы мәлімет жинау және қай пәннен дарынды
екенін анықтау;
II. Дарынды балаларға түрлі ... ... оның ... ... үшін ... ... ... Бала бойындағы қабілеттерді бақылау.
Оқушыны алдымен қабілетіне қарап сыныптан шартты ... ... ... даралауда құпиялық сақталады. Ол оқушының зерттеу объектісінде өзі де,
сыныптастары да білмеуі керек, яғни, бақылау табиғи түрде жүргізілуі ... ... ... ... белсенділігі, ұтқыр жауаптары, жаңа
сабақты жылдам меңгеруі, үй тапсырмасын орындағандағы тиянақтылық ... ... ... ... ... Зерттеу жүйелі жүргізуді талап
етеді.
Байқау әдісі. Бала ерекшеліктеріне, жалпы әрекетіне бақылау жүргізеді.
Әдіс шарттары:
1. Байқау ұзақ мерзім жүргізіледі:
2. Мақсатқа ... ... ... ... ... есеп ... неге
мән береді;
3. Бақылау құралдарының жеткілікті болуы және оның дер ... ... ... ... ... сұрақтар мен қатар жанама
сұрақтардың ролі ерекше. Әңгіме желісі үнемі проблеманы ... ... ... ... Потенциалды мүмкіндіктерін анықтау.
Ерекше бағыттағы мүмкіндігін анықтағанда тесттер қолданылады. Тестті
топқа және жеке ... ... ... Есте ... ... ... сөзді есте сақтауы. ... ... ... ... ... ... ... жарты секунд әр сөз тек бір рет ... ... ... 16 ... сурет көрсетіледі, 30 секундтан
кейін оларды алып тастайды. Бала суреттерді еске түсіріп айтып ... ... ... қорытындылайды.
2.2. Көзьбен шалып анализ синтез жасау.
- 4 суреттен береледі. Олардың ішінен артық сурет сызылып тасталады.
Баланың бейнемен таныстығы да ... ... ... ... салыстыру. Бірінші екіге бөледі. Оның біреуіне ... бар екі ... ... ... ит ... Екіншіне
жалқы сурет салынып, сұрақ белгісі қойылады. Мысалы үйрек, ... ... Бала ... ... ... суретті іздейді.
Мұндай салыстыруларды әр түрлі тақырыптан алған дұрыс.
2.3. Сөзден ... ... ... ... 4 – 5 сөз ... ... ... басқалармен сәйкестігі жағын
алап тастау керек.
- ... ... екі сөз ... ... ... уақыт.
Екінші, бір сөз айтылады. Мысалы: градусник - ? ... ... ... ... ... ... : әйнек, сырқат, төсек,
температура, дәрігер.
2.4. Ойлауы.
- 5 тен кейін қай сан ... ... 1,3,5, ….? 4, 6, 7.
- ... айтылған сөздер ішінен ұзынын немесе қысқасын табу керек.
Бірақ, айтылатын сөздерде 2 – 3 әріпке айырмашылық болсын.
2.5. ... ... ... ... ... беруінде немесе әңгімелесу кезінде әрбір сөйлемге мән
беруі, орынды пайдалануы, сөйлемді толық құруы ескеріледі. ... жеке ... ... ... соң ... дамыту
жұмыстары басталады. Яғни, баланың мүмкіндігін толықтыру, жүйелеу,
ғылыми негіздеуге жоспар құрылады. Осы жоспарды басшылыққа ала отырып,
әр ... ... ... ... ... ... ... бөлмесін шеберханаға айналдыра отырып,
дәстүрлі және дәстүрден тыс ... ... ... әр ... ... отырыу.
2. Сыныптан тыс жүргізілетін жұмыстарды ұйымдастыру.
Пәндік олимпиадалар, ... ... ... дарындылықты
дамытудың бір тәсілі.
Жұмысты жүйелі түрде ұйымдастыру; оқу бағдарламасын ... ... ... ... психологиялық, педагогикалық,
әлеуметтік бақылаулар жүргізудің арнайы әдістері ... ... ... өз ... ... өз ... білім алуға жетелеудің негізі.
Мұғалім тапсырманы оқушының алған білімін жаңғыртаты, эвристикалық ізденіс
тәсілдерін қажет ететін, ... ... ... етіп ... ... бала ... деңгейіне сай болуы қажет. Артық
талаптардан кері нәтиже шығуы мүмкін.
Дарынды ... ... ... асыл ... ... биік ізгіліктің бәрінің кілті – мыңды жығатын білімде.
Оқушының жеке қабілеті ... үшін ... ... жаңа ... ... ... әрі ... қабылдауына жеңіл ақыл-ойына
қонымды болу жағын қарастыру шарт.
Екіншіден меңгерілуге тиісті материалдың сыртқы жағдайларын, түйінді
жерлерін мұғалімнің басшылығымен ... ... ашып ... ... жағынан дамып, жетілу дағдыларын қалыптастыру жұмыстарын
жүргізу керек. Мұндай міндеттерді ... ... П. Я. ... ... ... ... Бұл сабақты мынадай үш түрмен өтуге болатынын
анықтаған. 1. ... ... ... ... Мұндай сабақтарда
оқушылардың қателесуі әбден мүмкін. Бірақ сол ... ... ... ... ... мақсатын дұрыс меңгеретін болады.
3. Оқытуды ойдағыдай жүргізіп, межеленген тиісті материалдардың
мазмұны мұғалімнің басшылығымен ... ... ... ... ең өнімді әрі негізгісі болып табылады. Оқытудың осы
үшінші түрінде оқушының өзіндік іс-әрекеттері және ... ... ... алынады.
Дарынды оқушылармен жұмыс жүргізетін мұғалімдерге талап та ... ... ... ... жүргізілетін жұмысты ұйымдастыруда кәсіптік
қабілетіне зор талап қойылады.
1. Бақылау жүргізу қабілеті. Анықтауда тест, бағдарлама құра білу.
2. Диагностикалық ... ... ... ... баламен
жұмыс істеу бағдарламасын құра білуі.
3. Оқу бағдарламаларын қажетіне ... ... ... ... икем ... ... ажырату, оған ықпал ету жолдарын сәтті
таңдаудағы ептілік.
5. Арнайы оқу жоспарымен жұмыс істеуі.
6. ... ... ой ... ... ... байланыс жасауы және кеңес бере білуі.
Міне, осы аталғандар ұштасқан кезде ғана қабілетті, таланттты, дарынды
оқушылар жетіле түседі. Осы орайда
ата-ана ... ... ... ... ... ... ... жұмыс жүргізетін мұғалім өз пәнін терең біліп қана
қоймай, оны ... ... мен ... де үнемі жетілдіріп отыру
керек. Олар озат мұғалімдердің іс-тәжірибесімен танысады. ... ... ... ... ... Өз ... және жаңадан шыққан түрлі әдістемелік еңбектерді үнемі оқып
зерттейді, тиімді етіп пайдаланудың ... сара ... ... ... тәжірибені зерттеу, жинақтау күрделі ... ... ... ... ...... мен тәрбиенің практикасын жан-жақты
зерттеу объектісі, фактылар мен ғылыми мәліметтерді жинақтаудың ... ... ... ... ... жүргізуде озат педагогикалық
тәжірибенің маңызы зор.
Озат педагогикалық тәжірибе – білім беру мен ... ... ... бар, оқу ... ... ... әдіс-тәсілдері
бар, үздік педагогикалық ... ... ... ... жаңашыл
ұстаздардың бай тәжірибесін, белгілі педагогтар мен психологтардың ғылыми
еңбектерін терең зерттеп, өз ... ... ... ... Озат ... ... және оны тұтас педагогикалық процеске
енгізе ... ... ... ... өз ... ... ... етуді,
теория мен практиканың дамуында үнемі жаңалықты біліп отыруды талап ... озат ... ... және ... мұғалімдердің тәжірибесін
игеру үшін оларды өзінің педагогикалық жүйесінің құрамдас ... ... ... Озат ... (Ш. А. Аманашвили, П. И. Иванов) мен
мұғалімдер (В. Ф. ... И. П. ... Е. Н. ... М. П. ... ... ... тиімділігі мен сапасын арттыруда өздерінің ерекше
әдістерін жасады. Қазіргі кезде ... беру ... ... ... етіп,
үлес қосқан республикамыздың жаңашыл мұғалімдерінің (Қ. Н. ... Н. ... А. М. ... Г. М. ... Қ. Бітібаева) идеяларымен озат
тәжірибелерін қолдану балалардың сана-сезімін ... ... ... көзі ... ... ... ... білім беру саласына
өзгерістер енгізілуде. Бұл өзгерістер педагогикалық еңбекті ... ... де ... тигізуде. Осы орайдағы басты мәселе –
мұғалім шығармашылығын дамыту дәрежесі. ... ...... ... ... озат ... ... тұтас педагогикалық
процесс проблемаларын шеберлікпен шешу, оларды педагогикалық жұртшылықтың
игілігіне айналдыру. ... ... ... ...... ... қайта құрудағы жаңа іс-әрекеті.
Педагогикалық жасампаздық – мұғалімнің қасиеті емес, ол үлкен ... ... ... ... ... ... дарынды балалармен жұмыс жасауда мұғалімнің жаңа оқыту
технологияларын пайдаланудың маңызы зор. Бүгінгі оқыту жүйесінде ... ... ... ... ... ... ... технологияға – В. Л. Беспалько – практикада іске асатын
нақты педагогикалық жүйе, ...... ... берді. Ал педагогикалық
жүйені тұлғаны қалыптастыруға ықпал ... ... ... ... ... байланыстағы әдіс-тәсілдер деп қарастырады.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сыныпта дүниетанымды оқытудың әдістемесі41 бет
Салық әкімшілендіру жүйесін жетілдіру7 бет
Бастауыш сыныптарда математиканы оқытудың міндеттері.24 бет
Бухгалтерлік есепке алу туралы қазақстан республикасының заңы. 1995 жылғы 26 - желтоқсаннан, қосымшалары мен өзгертулері27 бет
Бухгалтерлік есептегі кәсіпорынның даму тарихы56 бет
Драмалық шығармалар7 бет
Оқушылардың мемлекеттік рәміздерге деген құрмет сезімін тәрбиелеу- патриоттық тәрбие берудің бастапқы қадамы6 бет
Салық (дәрістер жинағы)148 бет
Экологиялық білім беру9 бет
"Бейсик тілінде берілген есепке программа құру."20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь