Экспериментальдық есептердің қойылуы мен шығару әдістемелерін талдау

Кіріспе
І . Тарау.
Экспериментальдық есептердің қойылуы мен шығару әдістемелерін талдау

1.1. Эксперименттік есептердің мәні
1.2. Эксперименттік есептердің қойылуы
1.3. Эксперименттік есептердің классификациясы

1.4. Эксперименттік есептерді шығару жолдары
1.5. Экспериментальдық тапсырмаларды орындауға дайындық
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
Эксперимент физиканы оқыту процесінде әртүрлі функцияларды атқарады. Демонстрациялық тәжірибе ретінде ол физикаға деген қызығушылықты арттырудың құралы, фактілердің негізгі көзі, әлем туралы білім береді. Фронталь зертханалық жұмыс және физикалық практикумда ол оқушылардың өз беттерімен жұмыс істеуін ұйымдастырып, теориялық алған білімдерін практикада қолдануға зор үлесін тигізеді.
Түлектік жұмыста 9 сынып үшін экспериментальдық тапсырмалар келтіріліген. Біріншіден, оқушының шығармашылық қабілетін дамытуға бағытталған, екіншіден, бұл түлектік жұмысты физиканы тереңдетіп оқытатын сыныптардағы физика пәнінің мұғалімдері, физикаға қызығушылығы жоғары оқушылар өзіндік экспериментальдық жұмыстарды ұйымдастыру үшін пайдалануға болады.
Өте қарапайым құралдар мен аспаптарды пайдалана отырып, физикалық эксперимент сабақтарын физика кабинетінде жеке өткізуге немесе үйде орындауға болады.
Сонымен қатар бұл түлектік жұмыста халықаралық олимпиадаларда берілген экспериментальдық есептерді іріктеп, шығару әдістемесі көрсетілген.
Зерттеу нысанасы: Қиындығы әртүрлі экспериментальдық есептерді іріктеу және шығару әдістемесін көрсету, оны оқу үрдісінде, олимпиадаға дайындық кезінде пайдалану.
1. И.Г. Антипин, Экспериментальные задачи по физике в 6-7 классах. М.Просвещение 1974.
2. С.У.Каменчкий, В.П.Орехов. Методика решение задач по физике в средней школе, М.Провещения. 1987ж.
3. В.И. Луканшик. Физическая олимпиада. М. Просвецение 1987.
4. О.Ф.Кабардин, В.А. Орлов. Международные физические олимпиады школьников. М.Наука выпуск 43 1985.
5. А.И.Буздин, В.А.Ильин, И.В.Кривченков и др. Задачи московских физических олимпиад. М.Наука выпуск 60.
6. С.С. Машков. Экспериментальные задачи по физике. Л.Учпедгиз 1955.
7. В.Г. Размовский. Творческие задачи по физике в средней школе. М.Просвещение 1966.
8. Луканина В.И. Физическая олимпиада М.Просвещение 1976.
9. Областная олимпиада 1999 год. Репититор. Мектеп оқушыларына арналған математика және жаратылыстану журналы. А.1999.2.
10. В.П. Орехов, А.В.Усов. Методика преподавание физики в 6-7 классах средней школы. М.Просвещение. 1972.
11. П.Л. Капиза. Эксперимент – основ преподавания физики в школе. Физика в школе. 1967.2.
12. В.А. Буров. Физический эксперимент в VII классе. Физика в школе. 1969.3.
13. Имамбеков О. Физикадан республикалық олимпиада. И.Ф.М. 2000. 4.
14. А.В. Засов. Опыты по оптике с использованием маленьких отверстий. Физика в школе. 1982.1.
15. Машевский Н.В. Экспериментальные задачи по физике. М.Просвещение. 1972.
16. О.Ф. Кабардин, В.А.Орлов. Международные физические олипиады школьников. М. Наука. 1995. выпуск 50.
17. С.С. Кротов, Н.А. Свешников и. др. Задачи Московских физических олимпиад. М.Наука 1992. выпуск 64.
18. Имамбекова О. Физикадан XXXI халықаралық олимпиада. ИФМ. 2000.6.
19. О.Ф.Кабардин, В.А.Орлов “Сборник экспериментальных заданий и практических работ по физике” 9-11 кл. Астрель. 2005.
        
        Кіріспе
Зерттеу тақырыбының өзектілігі: Эксперимент ... ... ... ... ... ... ... ретінде ол физикаға
деген қызығушылықты арттырудың құралы, фактілердің негізгі көзі, әлем
туралы білім береді. ... ... ... және ... ... ... өз беттерімен жұмыс істеуін ұйымдастырып, теориялық алған
білімдерін практикада қолдануға зор үлесін тигізеді.
Түлектік ... 9 ... үшін ... ... ... оқушының шығармашылық қабілетін дамытуға
бағытталған, екіншіден, бұл түлектік жұмысты физиканы ... ... ... ... ... физикаға қызығушылығы жоғары
оқушылар өзіндік экспериментальдық жұмыстарды ұйымдастыру үшін пайдалануға
болады.
Өте қарапайым құралдар мен ... ... ... ... ... физика кабинетінде жеке өткізуге ... ... ... ... бұл ... ... ... олимпиадаларда
берілген экспериментальдық есептерді іріктеп, шығару ... ... ... ... экспериментальдық есептерді іріктеу және
шығару әдістемесін көрсету, оны оқу үрдісінде, ... ... ... ... ... ... ... қабілетін дамыту.
- Оқушылардың өз беттерімен кішігірім эксперментальдық зерттеу жүргізуіне
мүмкіндік туғызу.
- ... ... ... ... ... ... ... көрсету.
- Қазақ мектептері үшін қазақ ... ... ... мен ... әдістемесінің жоқтығын ескеріп осындай жұмыс
дайындау.
Зерттеу пәні: ... ... ... ... ... оларды дайындау әдістемесі.
Зерттеудің ғылыми болжамы: Экспериментальдық тапсырмаларды орындап ... ... ... ... олимпиадаларға қатысуына
мүмкіншілік тудырады.
Зерттеу барысында қолданылатын әдістер:
- Оқушылардың педагогикалық – ... ... ... ... ... Бағдарламаға сәйкес экспериментальды тапсырмаларды іріктеп, жауаптарын
дайындау.
- Экспериментальдық тапсырманың орындалуының бағалау критериясын көрсету.
Зерттеу жаңалығы мен ... ... 9 ... үшін ... ... ... рет қазақша дайындалып
құрылды.
- Экспериментальдық ... ... ... ... ... ... 9 ... үшін бүкіл экспериментальды есептерді дайындалып жүйеге
келтіріліп, экспериментальды тапсырмалар мен ... ... ... ... ... келтіріліп шығарылуы берілді.
- Осы жұмысты өзіндік экспериментальдық жұмыстарға пайдалануға, ұсынуға
болады.
І - ... ... ... мен шығару әдістемелерін талдау
1. Эксперименттік есептердің мәні
Эксперименттік есептер мәтінді есептерге қарағанда, дайындыққа ... көп ... ... етеді, сондай-ақ мұғалімдер мен оқушылар
экспериментті тұрғызуға дағдылану ... ... ... ... ... жағына оң әсерін тигізеді. Эксперименттік ... ... ... ... ... ... сабаққа
қатысу деңгейін едәуір көтереді, логикалық ойлау қабілетін ... ... ... ... сабақта алған практикалық дағдысын
ескере отырып оқушы терең ойланады. ... ... ... бірлікке ұмтылуға, өз күштерімен білімді игеруге, дүниені ... ... ... ... ... ... шынайы білім ... ... ... шеше ... ... ... мысалдарға көз
жеткізеді, атап айтқанда, практикалық сұрақтарды шеуге өз мектептерінің
білімі сай ... бұл ... ... ... ... оның ... физикалық құбылыстарды басқаруға
болатындығын және т.б. ... ... және ... болжамдар нақты
шын мәнге ие болады. Эксперименттік есептерді шығару оқушыларға берік
негізі бар ... ... бұл ... практикада да өмірде де ... ... ... ... және шешімін тәжірибе жүзінде тексеру,
оқушылар физикалық заңдардың объективтілігіне, ... ... ... ... практика мен тәжірибе теориялық ... ... ... ... ... ... ... ең қымбат білім
екендігіне көздерін жеткізеді. Қиын ... ... ... ... тануғаэксперименттің үлесі жоғары.
- Эксперименттік есептерді шешуде оқушылардың өз беттерімен ... ... ... мен ... ... ... ... оқушылар есеп жоспарын құрып қана қоймай, сонымен ... ... ... ... ... өз ... ... зерттелетін құбылысқа сай құралдарды ... алу, ... ... ... талдау оқушыларды өлшеу нәтижелерін дәлдікпен
алуға ... ... ... ... мән ... Практикада олар өлшеу нәтижелерінің әрқашанда жуық екендігіне
және оларға әртүрлі себептер әсер ... көз ... ... ... барлық зиянды нәрселерді болдырмау керек.
- Эксперименттік есептердің ерекшелігі олар шын ... ... ... ... ... ... Мұндай есептер, оқушылар ... ... ... ... ... жақын болып келеді.
1.2. Эксперименттік есептердің қойылуы
Физиканы оқытуда ... ... ... зор. Өйткені онда
оқушылар мен ... ... ... ... ... Физика
сабақтарында көптеген тәжірибелер көрсетсек те, таным ... ... ... ... ... ... мәселелеріне жауап
алатындай білімдері жеткіліксіз болып табылады.
Мұғалім ... ... ... ... ... қана ... қажеттіліктен туындайды:
1) жаңа құбылыстарды көрсетеді.
2) берілген құбылыстардың заңдылықтарын құру.
3) теориялық ... ... ... ... есептердің қойылымы оқушыларға қозғалыстағы физикалық
заңдардыкөрсетеді, табиғаттағы заңдардың объективтілігін, нақты орындауға
түсіндіреді.
Оқушылар алған білімдерін практикалық ... ... ... ... мен ... ... ... пәнге деген қызығушылығын
арттырады. Мектеп практикасында эксперименттік есептердің қойылымын көбірек
жүзеге асыруға ... ... ... ... ... тәжірибеден
алатын, ал дұрыстығын құралдармен тексеретін эксперименталды есептердің
маңызы зор. Мұндай ... ... ... ... ... ... мен ... ролі артады. Эксперименталды
есептерді шешу оқушылардың физикалық заңдылықтарының ... ... ... ... есептерді қою оқушының дұрыс және
толық алмаған білімдерін ... ... ... ... ... ... зерттелетін
құбылыстың дәл өзі уақытында орындалуы және сол уақытта шешу ... ... рол ... ... ... ... ... оны шешуге деген
жауапкершілікті оятады.
Кейде ... ... ... ... үйренуге болады, бірақ
оқушылардың зейінлдері шашыраңқы, шығарылатын есепке ... ... оята ... онда толы ... ... болады.
Егер есептің мазмұны оқулық бойынша оқылса, тіпті оның суреті тақтаға
сызылса, онда да бұл сыныпты бүкіл оқушыларының, ... жас ... ... ... ... ... кіші сынып оқушыларының
көкейіне қонбайды.
3. ... ... ... есептер сандық және сапалық болып бөлінеді.
Сапалық есептер – ... ... ... ... ... ... ... заңдылықтарды пайдаланып, оны есепте сөз болып
отырған құбылысты талдауға қолданады.
Сандық есептер. Есептердің бұл түрі ... ... ... ... іріктеп алынған жағдайда мұндай есептер оқушылардың бойында
ұтымды білімнің қалыптасуына ықпалын тигізеді. Мұндай есептер ... ... ... ... ... анағұрлым толық түрде берілген.
Эксперименттік есептерді эксперимент жүргізілетін ... ... ... ... ... ... ... физикалық өлшемдерді өлшеу арқылы есептің жауабын аламыз, немесе
құрал- жабдықтардың ... ... ... ... (реостаттар,
шамдар, электроплиталар және т.б.) немесе эксперимент арқылы бұл ... ... ... ... ... және ... ... өз беттерімен шығарған есептері.
- Берілуінде тәжирбені жасау жолдары ... ал ... ... ... ... ... ... өз пікірін айтып үйренуге тәрбиелейді.
- Шығармашылық есептерді шығару кезінде қандайда бір физикалық құбылысты
түсіндіру арқылы орындала ... ... бір ... ... ... ... жасауды қажет ететін есептер. Мұндай есептердің мазмұнында
сан мәлметтер болмайды, ол негізінен физикалық құбылыстың мағынасын ашуды
мақсат ... ... ... ... шешетін өндірістік мазмұндағы ... ... ... мектеп шеберханаларында, сондай- ақ
сабақтарда әр ... ... ... және ... ... қолдану
арқылы есептейді.
4. Эксперименттік есептерді шығару жолдары
Білімді игерудің нәтижелілігі таным процесіне адамның әр түрлі сезім
мүшелерінің іске ... және ... ... мен құбылыстарға бетпе- бет
келгенде оны сезіну, көре білу және қабылдауы ... ... Бұл ... эксперименттің маңызы зор.
Эксперименттік есептердің шешу ... ... ... ... қойылуына тәуелді. Мысалы, есепті шешу үшін ... ... және ... тәжірибеде тексеру қажет болса, онда есептің
шешуін нұсқауларға сәйкес жазады.
Эксперименттік есептердің басқа түрлерінде есепті шешу және ... ... Егер ... шешу үшін ... шамалар тәжірибе нәтижесінде
алынса, онда экспериментті қою және өлшеулер жүргізу маңызды.
Есеп түріндегі эксперименттік тапсырмаларды шешу және жазу ... ... ... ... ... талдау, өлшеулер жүргізу,
есептеулер, тәжірибеде тексеру.
Есепті қойылуынан ... ... ... ... ... Өтіп
жатқан құбылысты бақылайды. Содан кейін оны теория жүзінде түсіндіреді.
5. Экспериментальдық тапсырмаларды орындауға ... ... ... ... ... ... дайындық
тапсырмаларының көпшілігін шығаруға оқушылардың ... ... ... ... ... бұл ... ... емес жағдайларға қолданып,
шығармашылық қабілеттерін көрсетеді. Бұл тапсырмаларды орындау ... ... ... Тапсырманы орындап болған оқушы нәтижесін ... ... ... ... ... ... ... болады.
Мұғалімдерге көмек ретінде әрбір тапсырманы орындаудың бір немесе бірнеше
нұсқалары көрсетілген. ... ... ... ... да
берілген. Бұл оқушының жеке жұмыс істеуіне ... ... ... ... мұғалім экспериментальдық есеп ретінде физикадан мектеп
іші олимпиадаларына қолдануға болады.
Бұл түлектік жұмыста күрделілігі жоғарғы деңгейдегі экспериментальдық
тапсырмалар ... Бұл ... ... үшін ... ... өлшеу, өлшеген кездегі өлшеу қатесін бағалау әдісін меңгеріп және
физикалық ... ... мен ... ... білу ... ... ... қысқаша мазмұны, керекті құрал-жабдықтар тізімі және
мұғалімдер үшін экспериментальды тапсырмалардың орындалуының әдістемелік
нұсқауы ... ... ... ... ... ... ... жұмыста оқушыларға өз ... ... ... жүргізуге мүмкіндік туғызады. Оқушыдардың топ
құрамына, зертхананың мүмкіншілігіне байланысты экспериментті жеке оқушы
немесе екі – үш адам тобы ... әр ... ... үшін неше ... ... ... ... ең дұрысы таңдалынады. Содан кейін
экспериментті орындап есептеу нәтижесінің таблицасы құрылып, графиктерін,
суреттерін ... ... ... ... ... ... ... өңдейді. Мұғалім оқушыларға экспериментальды
тапсырмалардың ... ... ... ... орындаудың шартты бағалануы (балдары).
1. Теориялық шешімі.
2. Өлшеу әдісін суретпен түсіндіру.
3. Физикалық ... ... ... ... ... шаманы есептеу.
5. Өлшеу қателігінің шекарасын бағалау.
6. Кейбір жағдайларда өлшеулерді өлшеуді қайталау.
Бұл экспериментальдық ... ... ... ... талабына сәйкес. Осындай тапсырмаларды орындау ... үшін ... ... ... білімін бағалауға мүмкіндік береді.
1.5а. Эксперименттік тапсырмалар
1. Қағаз беттерінің қалыңдығын өлшеу
Сіздерге өлшегіш ... пен ... ... Осы ... ... ... физика кітабының бетінің
қалыңдығын есептеңіздер.
Тапсырманы орындауға мүмкіндік ... ... Бір ... ... ... арқылы өлшейміз,
қағаз қалыңдығы 0,01 мм-ден кем болады, ал штангенциркуль ... 0,1 мм, ... ... қателігі 100%-тінде артуы мүмкін.
2-нұсқа. Кітаптың қалыңдығын ... ... ... ... ... ... бөлеміз:
Бұл жағдайда өлшенген қағаздың қалыңдығының абсолют қателігі,
сызғыштың көмегімен өлшеніп алынған -ның ... ... ... ... ... бөлгенге тең болады.
3 нұсқа. Кітаптың қапсыз қалыңдығын штангенциркуль арқылы өлшеп,
дәлдеу нәтиже алуға болады.
1. Мыс сымның диаметрін анықтаңыздару
Сіздерге ... және ... ... ... бар таразы берілген.
Тапсырма: Жұқа мыс сымның диаметрін анықтаңыздардар. ... ... ... ... ... ... Жұқа ... диаметрін сызғыш арқылы өлшенбейді. Алайда
сымның ұзындығын сызғышпен ... және ... ... ... отырып, көлемді анықтаңыздаруға болады.
болғандықтан, мұндағы - көлденең ... ... ... диаметрін есептеп табамыз.
2-нұсқа. Сымды қарындашқа 30-40 рет ораймыз. Орамның ... оны орам ... ... Айға ... ... ... Ұзындығы 1 м өлшегіш сызғыш және ені 0,5см қағаз қиығын
қолданып, айға дейінгі ... ... ... ... тең.
Тапсырманы орындауға мүмкіндік беретін нұсқа:
Сызғыштың жақ басын көзге дәлдеп айға бағыттаңыздар. ... ... ... ... ... оның айдың бетін толық жабатын орнын табамыз
(1-сурет).
1-сурет
1-суреттегі - айға ... ... - оның ... -
көзден қағаз қиығына дейінгі қашықтық және - қағаз қиығының ... ... ... ... аламыз:
,
бұдан
.
3. Ауа көлемін өлшеу
Сіздерге суы бар кювета, көлемі 500 өлшегіш цилиндр, көлемі
шыны бөтелке, резеңке түтікше, резеңке шар берілген.
Тапсырма: Осы ... ... өз ... ... ... ... ... көлемі деп, өкпеден бір рет шығарылған ауаның
максимал көлемін айтамыз.
Ескерту: Егер ... ... ... ... ... онда оны ... ... батырылған мақтамен сүрту керек.
Тапсырманы орындауға мүмкіндік беретін нұсқалар:
1-нұсқа. Бес литрлік шыны бөтелкені суға ... оны суы ... ... ... ... түтіктің бір ұшын енгіземіз. Егер
резеңке түтіктің екінші ұшынан ауаны үрлейтін болсақ, онда судың бір ... ... ... ... көлемі бір рет тыныс алғандағы шығарылған
ауа көлеміне тең (атмосфералық қысымда). Бөтелкенің көлемін біле
отырып және ... ... ... ... өлшеп, шығарылған судың
көлемін есептейміз.
.
2-нұсқа. Резеңке шарға бір рет толық үрлейміз. Содан ... суға ... ... ... цилиндрге шардағы ауаны жібереміз.
5. Доптың бастапқы жылдамдығын анықтаңыздару
Тапсырма: Тек секундомер көмегімен теннис добын қандай жылдамдықпен
лақтыра алатындығыңызды анықтаңыздардар.
Тапсырманы орындауға мүмкіндік беретін ... ... үшін екі ... ... ... ... ... Бір оқушы
допты вертикаль лақтырады, ал екіншісі оны лақтырған мезеттен бастап қолына
түскен соқтығысқанға дейінгі аралықты секундомермен өлшейді.
Ол ... доп ... ... ... көтерілсе, сонша уақытта жерге
түседі, яғни өлшенген уақыттың ... тең ... ... ... ... оның бастапқы жылдамдығына тең. Бұл ... түсу ... -ге және ... түсу ... ... ... Түскен дененің бастапқы жылдамдығын анықтаңыздару
Тапсырма: Сіздерге тек өлшегіш лента берілген. Өшіргіш резеңке кесегін
саусақпен түртіп құлату арқылы қандай бастапқы ... бере ... ... ... ... ... стол ... қоямыз. Шерту арқылы оны горизонталь бағытта
қозғалысқа келтіреміз және ... ... ... орнын белгілейміз.
Столдың биіктігін және резеңкенің ... ... ... ... қашықтықты өлшейміз.
Қозғалыс кезінде горизонтальдық жылдамдық өзгермейді, сондықтан
оны мына формуладан табамыз:
,
мұндағы - резеңкенің қозғалыс ... ... біле ... ... ... ... бастапқы жылдамдығы
.
7. Сызғыштың массасын анықтаңыздару
Тапсырма: Сіздерге сызғыш, қарындаш және тыйын берілген. Сызғыштың
массасын ... ... ... .
Тапсырманы орындауға мүмкіндік беретін нұсқа:
Сызғыш пен қарындаш арқылы тепе-теңдікте емес таразы ... ... ... ... қарындаш үстіне қойып ... ... ... ... пен ... түйіскен жеріндегі сызғыштың бөлігін
белгілеп аламыз. Бұл арқылы біз сызғыштың массалық центрін ... ... ... ... ... бір ... ... ... Сызғышты қарындашқа қатысты
жылжыта отырып жаңа тепе-теңдік ... ... ... жаңа ... ... ... (3–сурет).
Сызғыш бөліктері арқылы -жаңа сызықтан сызғыштың ... ... ... және - жаңа ... тыйының массалық
центріне дейінгі қашықтықты өлшейміз. Тепе-теңдік шарты бойынша:
мұндағы, Сызғыштың массасы,
- тыйын массасы,
- еркін түсу үдеуі.
Бұдан сызғыштың массасы:
.
8. Заттың ... ... ... ... ... ... жіп, суы бар және ... бар ыдыс, динамометр берілген.
Тапсырма: Белгісіз сұйықтың тығыздығын анықтаңыздар, ... ... ... мүмкіндік беретін нұсқа
Динамометр көмегімен дененің ауадағы, судағы , ... ... ... ... әсер ... ... ... сұйықта:
Архимед заңы бойынша
1) және (2) теңдеуді шеше ... ... ... ... , .
9. ... ... денелер жүйесінің қозғалыс уақытын өлшеу және есептеу
Тапсырма: Еденнен 2м биіктікте білеуді қозғалмайтындай етіп бекітіңіз.
Әрқайсысының массасы 1кг екі жүкті ұзындығы 2м ... ... ... ... біреуін еденге тұрса,
екіншісі білеуде қасында тұрады.
Ілінген кірден еденге дейінгі негізгі
қашықтықты өлшеңіз.
Егер үстіңгі кірге 100г ... ... ... ... ... жететінін есептеңіздер.
Тапсырманы орындауға мүмкіндік
беретін нұсқа
Байланған ... ... ... ... ... ... қозғалыс
уақытын табамыз.
4– сурет.
Астыңғы және үстіңгі жүктерге келесі өрнектер сәйкес:
Мұндағы, - жүк массасы, - ... ... ... - ... ... - ... түсу ... үйкеліс күшінің әсерін қосымша ... ... ... ... және ... біле отырып, кірдің қозғалыс уақытын
табамыз:
, .
10. Үйкеліс коэффициентін өлшеу
1– Тапсырма Сіздерге қарындаш және сызғыш берілген. Қарындаштың ... ... ... ... анықтаңыздардар.
Тапсырманы орындауға мүмкіндік беретін нұсқа
Қарындашты ұшталмаған жағымен үстелге
қисайтып қойып тұрып ... ... ... ... бұрышы аз болғанда кез-келген
күшпен қысым түсірсек ол
сырғанамайды. Бұл күш тіреудің
реакция күші менүйкеліс күшіне
теңәсерлі күші (5– сурет)болады.
5– сурет.
Қарындаштың ... ... ... ... ... үстел
бетімен сырғанауы басталатын бұрышты өлшейміз. Сырғанау ... ... ... ... ... ағаш ... және ... берілген.
Өлшегіш ретінде тек сызғышты пайдаланып,
үстел бетімен ағаш білеудің сырғанау
үйкеліс коэффицентін анықтаңыздардар.
Тапсырманы ... ... ... ... ... ... ... Жіпті білеуге байлап, оны
тартамыз. Егер жіпті үстел бетіне жақындау
байласақ, білеу ... ... ... бір ... күші ... төңкеріп
тастайды.
6-сурет.
6–суретте білеуге әсер ететін күштер көрсетілген: жіп ... әсер ... ... күші, тіреудің реакция күші, ... ... ... ... ... ... ... (күш
моментінің ережесі) жазамыз:
.
Берілген жағдайда
Бұл теңдеулерден және
екендігі ескере отырып, табамыз: .
3–Тапсырма ... ағаш ... және екі ... ... ... ... сызғышты пайдаланып, ағаш пен ағаштың арасындағы
сырғанау үйкеліс коэффициентін анықтаңыздардар.
Тапсырманы орындауға мүмкіндік беретін нұсқа
Үстелдің горизонталь ... ... екі ... ... ... ... ... Қарындаштарды жақындата отырып мынаны бақылаймыз: алдымен сызғыш
бірінші қарындашқа ... ... ал ... ... ... кейін сызғыш екінші қарындашқа қатысты сырғанай бастайды және бірінші
қарындашқа қатысты тыныштықта болады.
Қозғалыс ауысқан сәттегі ... әсер ... ... ... ... ... күші ... сырғанау үйкеліс күшінің модуліне тең.
.
Бұл ... ... ... ... ... ... сурет
Алдын-ала сызбасын жасап, (7, б сурет) сызғыштың массалық ... ... ... ... ... екі қатынастан шығатыны:
11. Жіпті үзетін күшті өлшеу
Тапсырма ... 2-3м жіп, ... 0,1 кг жүк, және ... ... ... ... ... күшті анықтаңыздардар.
Тапсырманы орындауға мүмкін нұсқалар
1–Нұсқа. Жүкті жіптің ортасына іліп, және оның ... жіп ... баяу ... жүк ... ... ... салмағы, серпімділік
және күштерінің векторлық қосындысы нөлге тең:
.
8–сурет.
болғандықтан, жүктің тепе-теңдік ... ... ... ... , ... ... арттыру үшін миллиметрлік қағазды қабырғаға бекітіп,
оған горизонтал кесіндіні түзу және ортасынан перпеникуляр кесінді жүргізу
керек.
Жіпті горизонталь кесіндіге дейін тарту керек. ... ... ... және ... ... ... алу ... сызықтық өлшемдерді миллиметрлік қағаз көмегімен жүргізу
керек.
Қосымша тапсырма Дәл осындай ... ... ... ... ... жіптің номеріне тәуелділігін анықтаңыздардар.
9–сурет.
2–Нұсқа Массасы ... ... ... ... ... ... ауытқытамыз. Жіптің максимал керілу күші траекторияның төменгі
нүктесінде болады (9–сурет).
Траекторияның төменгі нүктесіндегі центрге ... ... ... күші мен ... ... ... туады:
центрге тартқыш үдеу модулін шеңбердің радиусы мен ... ... ... ... ... ... ... заңымен анықтаңыздаруға болады:
,
биіктік тең болғандықтан,
.
Жіптің керілу ... ... ... үдеу және ... ... ... ... болатын бұрышты өлшеп, жіптің керілу күшін есептейміз.
Осы жолмен жіптің керілу күшінің өлшеу дәлдігін бағалап және ... ... ... салыстырыңыздар.
12. Көлбеу жазықтықтың ПӘК анықтаңыздару
1.Тапсырма. Ағаш білеу, динамометр және ... ... ... ... ... ... беретін нұсқа
Қарапайым механизмнің пайдалы әсер коэффициенті пайдалы жұмыстың
толық жұмысқа қатынасына ... ... ... ... ... күші мен
биіктіктің көбейтіндісіне ... ... ... ... ... ... ... күш пен
жолдың ұзындығының көбейтіндісіне тең. (10–сурет)
.
және ... ... ... ... ... ... дене ... жазықтықпен бірқалыпты орын ауыстырған кезде
өлшейміз. (Бұл ... күш ... ... ... ... болуы тиіс).
Керекті өлшеулерді жүргізіп, (1) формуладан ПӘК-ін анықтаңыздарймыз.
2.Тапсырма Ағаш білеу көлбеу ... ... орын ... ... ... ... ... мен еңкею бұрышына тәуелділігін
зерттеу.
Тапсырманы ... ... ... нұсқаулар
А. Жазықтықтың горизонтқа еңкею бұрышын өзгертпей, формула бойынша әртүрлі
массалы ... үшін ... ... ПӘК ... ... мақсатпен білеуге 0,1кг жүк қосып отырып білеу көлбеу ... ... үшін ... F күшті динамометр көмегімен өлшейміз.
Ә. Білеудің массасын өзгертпей 30о, 40о, 60о ... ... үшін ... ... ПӘК-ін анықтаңыздардар.
Б. Көлбеу жазықтықтың ПӘК-тің динамометрді қолданбай берілген бұрышы
үшін есептеңіздер.
11–сурет.
Бұл үшін ... ... ... ... түрлендіреміз (11–сурет)
, ,
мұндағы - сырғанау үйкеліс коэффициенті. Көлбеу жазықтық ... ... ... ... ... осы ... формула А және Ә нұсқаулардағы көлбеу ... ... ... ... ... ... ... және көлбеу
жазықтықтың кез-келген еңкею бұрышындағы ПӘК-ін есептеуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... секундомер және рулетканы қолданып,
ауыр жұмыс істегендегі меншіктік пайдалы қуаттарыңды анықтаңыздардар.
Тапсырманы орындауға мүмкіндік беретін ... ... үшін А ... пен уақытты өлшеу керек.
Аяқ бұлшық ... ... ... ... ... ... қуатын
анықтаңыздаруға болады. Экспериментті мектеп баспалдақтарында өткіземіз.
Бір баспалдақтың биіктігін өлшеп, 2 немесе 3 ... ... -ге ... көтерілу биіктігін табыңыздардар.
12–сурет
Массасы адам биіктікке көтерілгенде істейтін жұмысы.
Баспалдақпен көтерілуге кеткен уақытты өлшеп, ... ... ... бір орында тұрып биікке секірген кездегі меншікті
максимал қуаттарыңызды рулетка көмегімен анықтаңыздардар.
Тапсырманы орындауға мүмкіндік беретін нұсқа
Максимал қуат:
мұндағы -итерілу уақыты, -өз ... ... ... ... ... биіктік.
Тізені бүккен кездегі аяқ бұлшық ет күшінің әсерінен жүрген
жолды және адам жерден ... - ... біле ... ... ... ... тапсырмаларды орындау, тексеру, баға беру
1. Заттың тығыздығын өлшеу
Тапсырма. Қатты күйдегі белгісіз ... ... ... суда ... ... ... ... Судың тығыздығы 1000
кг/.
Құрал-жабдықтар: суы бар шыны ... ... ... ... ... ... ... нұсқаулар. Тығыздығы белгісіз зат ... ... ... цинк ... ... болады затының ... ... ... ... ... ... ... қосылмағандықтан, белгісіз заттың көлемі
мен массасын тура жолмен өлшеп, есептеуге болмайды.
Тапсырманы орындауға ... ... ... ... ... ... анықтаңыздару үшін оның біраз
мөлшерінің ... және ... білу ... ... 14– ... ... ... жүзетіндей етіп, оған су құямыз, бату
тереңдігін және ... ... ... ... ... заттың бірнеше кесегін түсіріп бату
тереңдігін, өзгеруін пробиркадағы судың ... ... ... (14– сурет).
Пробирканың ішкі диаметірін және оның сыртқы ... ... ... ... ... ... ... заңын пайдаланып оның массасын табыңыздардар.
(2)
Мұндағы - ... ... ... ... ... ... ... есепке ала отырып,
,
,
Сонымен, X– заттың тығыздығы (1) формула бойынша мынаған тең:
Судың тығыздығының мәнін дәл деп ... ... Бұл ... ... ... ... ... қатенің шекарасы
былай анықтаңыздарлынады.
(3)
Салыстырмалы қатенің шекарасын бағалау үшін барлық сызғыштың ... ... ... ... шекарасы 1 мм-ге тең деп аламыз.
Сонда
; ;
; ;
;
Эксперимент орындалған кезде және шамалардың мәнін жуықтап ... ... ... деп (3) ... табыңыздардар.
;
немесе .
Жүргізілген талдау бойынша бірінші нұсқаны пайдалануға болмайды.
Өйткені қателік шекарасы 60 %, ол өте ... ... ... ... қажет.
2 – нұсқа. Алдымен пробиркаға тек белгісіз Х затты салып пробирканың
бату тереңдігін өлшейміз. Содан кейін ... Х ... ... екінші
тәжірибедегі бату тереңдігі біріншісінікімен бірдей болатындай етіп,
пробиркаға су құямыз. Бұл ... ... ... ... массасына тең:
.
X заттың тығыздығын теңдіктен шешуге болады.
өлшеу қателігін ... үшін ... ... ... ... алыңыздар.
Стаканның жиегіне 1 см жетпейтіндей етіп су
құямыз. ... ... ... жиегімен
бірдей болатындай етіп, пробиркаға аз мөлшерде Х
затын саламыз. ... ... ... ... өте үлкен дәлдікпен бұл ... ... ... ... ... ... су құя отырып, дәл осындай бату
тереңдігін алыңыздар (16– сурет).
16–сурет. ... ... ... ... ... ... Пробиркадағы судың
көлемі мынаған тең:
,
мұндағы - пробирканың ішкі көлденең ... ... ... ... ... ... суы бар пробиркаға салып, судың
деңгейін өлшеңіздер (18–сурет).
Заттың көлемін пробирканың ішкі ... ... ... ... пробиркадағы суға затты салғандағы деңгейінің ... ... ... ... ... қате ... бұл нұсқада
мынандай формуламен бағалануы мүмкін:
.
Сызғышпен өлшеу кезіндегі абсолютті шекарасын қатенің 1 мм-ге тең деп
есептейміз.
сонда
Бұл жағдайда, мысалы , және болса, ... ... ... ... ... ... шешімі:
1–нұсқа бойынша ... ... 3
2. ... ... ... ... 1
3. ... қателігінің шекарасын бағалау.
3
2
1
0
4. Өлшеулерді қайталап ортақ нәтижені табу 1
5. Өлшеу нәтижелерін кестеге енгізу 1
6. ... ... ... ... 1
2. ... ... ... Болаттың алюминий бетімен ... ... ... ... ... ... ... өлшегіш сызғыш, білеу.
Әдістемелік нұсқау. Экспериментті орындау үшін ұзындығы 1м және ені 10-20
см алюминий пластинаны қолдануға болады. ... ... ... диск ... үшін ... бір жақ басынан шамамен ұзындықта ... ию ... (1.20. ... ... ... беретін нұсқаулар
1–нұсқа. Көлбеу жазықтықтың жоғарғы жағына дискіні қойып, оны жібереміз.
Диск көлбеу жазықтықпен сырғанап одан ... ... ... қозғалып
тоқтайды. Дискінің потенциалдық энергиясының өзгерісі көлбеу
жазықтықпен ... ... ... ... және горизонталь
беттегі жұмысқа ... ... ... ... үйкеліс коэффициенті анықтаңыздару үшін дискінің бастапқы
күйіндегі биіктікті және арақашықтықты өлшеу керек.
Өлшеу дәлдігін жоғарылату үшін эксперимент шартын ... ... ... рет ... ... ... ... анықтаңыздарп, үйкеліс
коэффициентін есептеу қажет.
2–нұсқа. Дискіні пластинаның горизонталь бетіне қоямыз.
Бір ... ... ... ... ... диск ... соққыдан
бірқалыпты сырғанай бастайтын орнын табамыз. Бұл жағдайда мына ... ... ... ... тангенсін табу үшін биіктікті және арақашықтықты
өлшейміз. (21–сурет)
(6)
үйкеліс коэффициентінің -дің өлшеу қатесінің шекарасы бірінші тәсілде:
1.21. сурет.
және ... ... ... ... ... ... Теориялық шешімі
а) нұсқа бойынша
2
б) нұсқа бойынша
1
2. Үйкеліс коэффициентін бір тәжірибеде бір тәсілмен өлшеу
1
3. ... ... рет ... және орташа мәнінің табылуы 1
4. Үйкеліс коэффициентін екінші ... бір ... ... 1
5. ... сериясының жүргізілуі және орташа мәнінің табылуы 1
6. ... ... ... ... ... қатесінің шекарасын бағалау
1
8. Әртүрлі экспериментерде алынған нәтижелерді салыстыру
1.
Халықаралық физикалық олимпиадалардағы тапсырмаларды іріктеу және шығару
әдістемесі
Экспериментальдық турдағы тапсырмалар шарттары
(9 сынып)
1. ... ... ... ... ... ... ... геометриялық бұрыс пішінді дене, ұзындығы 20см жіп.
2. Пластилиннің тығыздығын ... ... ... ... ... ... құйылған су
(), сызғыш.
3. Жүктің максимал массасын ... етіп ... ... ... ... ... көпір моделінің центріне орналастыру ... ... ... ... ... сызғыш, екі бірдей білеу, түрлі кірлер,
Ескерту. Арақашықтығы 25 см екі білеуге модельді орнатамыз; әр түрлі кірлер
орналастыратын көпірдің енін 2 ... тең етіп алу ... жылу ... ... құны ... ... (3-5 ... екі термометр, ыстық және
суық суы бар пенопласт стакандары, таразы, жіптер ... ... ... 4200Дж/кгК).
5.Жұмыс үстелінің бетімен сырғанаған ағаштың үйкеліс коэффициентін
анықтаңыздар
Құрал-жабдықтар: әр түрлі ұзындықтағы екі ... ... ... еңкейтуге болмайды.
6. Екі серіппенің қатаңдықтарының қатынасын табыңыздар.
Құрал-жабдықтар: екі серіппе, қағаз парақ.
7. Егер кейбір материалдың үлгісінің ... ... ... бір ... ... пайда болса, бұл жарық үлгінің бұзылуына дейін үлкейе
береді. Күштің әсерінен ... ... ... -ны ... ... деп ... ... жарығының кризистік ұзындығының қосымша жүкке
тәуелділігін анықтаңыздар. Лентаның ортасына ... қиық ... ені 10 см ... ... ... ұзындығы 12см металл
түтік, өлшемі білеуше, алмаз, сызғыш, ... ... шнур ... ... ... ... ... Бөліксіз екі сызғыш, екі түйреуіш (немесе ине), фольга.
9. Ас тұзы мен қарды (немесе ұсақталған мұзды) ... ... ... екі ... түрлі кірлер мен таразы, жылу сыйымдылығы
Сд белгілі (жіпке ілінген) ... ... ... ... суы бар ыдыс, бөліктері бар мензурка.
10. Картоптың тығыздығын анықтаңыздар.
Құрал-жабдықтар: Орташа өлшемді картоп, суы бар ыдыс, өлшегіш цилиндр, ... 5 г ... ... ас ... Түйреуіштердің ұзындығымен олардың диаметрлерінің қатынасын табыңыздар.
Құрал-жабдықтар: түйреуіш, фольга кесегі, А4 форматы ақ қағаз.
12. Бір метр сымның ... ... ... ... сымды түзетуге болмайды.
Құрал-жабдықтар: сым бөлігі, сызғыш, гайка, суы бар ... ... ... ... ... ... тербеліс периодының оның массалық
центрінен ілінген нүктеге ... ... -қа ... ... ... минимал болғандағы арақашықтығын
анықтаңыздар.
Ескерту. Ілінген нүктеге қатысты стержен ... ... ... мен ... ... ... тербеліс жазықтығында жатады.
Құрал-жабдықтар: біртекті стержень, штатив, жіп, ... ... ... ... ... тығыздығын анықтаңыздар.
Құрал-жабдықтар: дистирляциаланған су және тұз ерітіндісі құйылған ыдыстар,
пластилин кесегі, қарандаш сызғыш, жіп.
15. Белгісіз жүктің массасын ... екі жүк ... ... ... жіп, ... ... ... үстелдің үстіне тауықтың жұмыртқасынан орнықты пирамида тұрғызуға
болады, яғни жұмыртқалардың қабықтарының арасында ... ... ... ... Екі жұмыртқа қабығының арасындағы тыныштық үйкеліс
коэффциентінің мәінін анықтаңыздар. Эксперименттің аяғына ... ... ... ... вертикал тірек, үстел үстіне жайылатын салфетка,
тік бұрыш.
Қосымша-жабдықтар: піскен екі тауықтың жұмыртқасы, олардың ... ... ... деп ... ... тұз, ... Максимал үйкеліс күшін қабыққа түсіретін нормал қысым күшіне
пропорционал деп ... ... ... үйкеліс коэфициенті жоғары
материалмен қаптау ... ... ... бар тиындардың массаларының қатынасын анықтаңыздар.
Құрал-жабдықтар: Екі құндылығы бар ... ... ... шар,
жіп, су.
18. Резистордың кедергісін анықтаңыздар.
Құрал-жабдықтар: ток көзі, кедергісі белгілі ... ... 100 ... шыны стакан, термометр, сағат (өз қол
сағаттарыңызды пайдалануға ... ... ... ... суы бар ... ... мен ... арасындағы үйкеліс коэффициентін анықтаңыздар.
Құрал-жабдықтар: білеуше, сызғыш, штатив, жіп, массасы белгілі ірлер.
20. Жазық фигураның салмағын анықтаңыздар.
Құрал-жабдықтар: жазық фигура, сызғыш, кір, ... ... ... аққан судың жылдамдығының, су деңгейінің биіктігіне
тәуелділігін зерттеңіздер.
Құрал-жабдықтар: Бекіткіші мен табаны бар штатив, резеңке түтігі бар ... бар шыны ... ... ... ... ... секундомер,
воронка, кювета, суы бар стакан, миллиметрлік қағаз парағы.
22. Судың тығыздығы максимал болатын температураны анықтаңыздар.
Құрал-жабдықтар: ... суы бар ... ... ... ... сағат, кішкентай стакан.
23. Жіптің үзілу Т күшін анықтаңыздар.
Құрал-жабдықтар: ұзындығы планка, жіп ... ... сым, ... жүк, ... ... жүк, .
24. Металл цилиндрдің үстел бетіндегі үйкеліс коэффициентін анықтаңыздар.
Құрал-жабдықтар: массалары бір-біріне жуық бірдей екі ... ... сәл ... цилиндрдің массасы белгілі) ұзындығы
40-50 см сызғыш , динамометр.
25. ... ... ... ... ... “Жәшіктің”
ішіндегі қатты дененің сипаттамасын анықтаңыздар.
Құрал-жабдықтар: ... ... ... ... ... ... “қара жәшікті” немесе банке біртіндеп суға толтырылған.
Қарастырылатын қатты дене сымға бекітілген, ал сым ... ... ... ... шығарылады.
26. Белгісіз металдың жылу сыйымдылығын және тығыздығын анықтаңыздар.
Құрал-жабдықтар: калориметр, пластмасса стакан, фотография ... ... ... ... цилиндр (мензурка), термометр, жіптер,
белгісіз металдан жасалынған екі цилиндр, ыстық суы бар және суық ... ... ... ... жылу ... ... ... сымның Юнг модулін анықтаңыздар.
Құрал-жабдықтар: жабдықтарды бекітетін екі ұстағышы бар штатив, екі ... ... сым ... ... ... ... ... Сымның қатаңдық коэффициенті Юнг модуліне ... және ... ... ... ... ... - ... ұзындығы, ал -көлденең қимасының ауданы.
28. Берілген су ерітіндісіндегі ас ... ... ... ... 0,5л шыны ... концентрациясы белгісіз ас тұзының
судағы ерітіндісі құйылған ыдыс, кернеумен ... ... ток ... ... екі электрод, жалғағыш сымдар, кілт, ас ... ... ... ... ... ... су ... Өлшеудің екі диапазонында милливольтметрдің, ... ... ... (50/250 мВ), мили ... ... ... сым, мыс және ... пластиналар, тұздалған қияр.
32. Дененің тығыздығын анықтаңыз.
Құрал-жабдықтар: бұрыс пішінді дене, метал стержень, сызғыш, ... ... ... ... резисторлардың, амперметрдің, вольтметрдің кедергілерін
анықтаңыз.
Құрал-жабдықтар: ... ... ... ... сымдар, ауыстырып
қосқыш, резисторлар, .
34. Серіппенің қатаңдық коэффициентін анықтаңыз.
Құрал-жабдықтар: серіппе; сызғыш; ... ... ... ... ... ... ... серіппеге іліп қоймаңыздар, бұл жағдайда серіппе
деформациясының серпімділік шегі артады.
35. ... ... ... ... ... ... ... үйкеліс
коэффициентін анықтаңыз.
Құрал-жабдықтар: шырпысы бар қорап, динамометр, жүк, ... ... ... ... ... тапсырмалардың шығару әдістемесі
1. Тапсырманы орындауға нұсқаулар.
Дененің салмағына жіп шыдауы керек.
Бұрыс пішінді дене ретінде үш аяқты ... ... ... Оның ... струбцинаны бекіту керек (1. сурет)
1–сурет. Жоғарыдан қарағандағы көрінісі.
Штативтің ... ... ... ... орайсыздар, дене сырғанау
үшін жіптердің ұштарын қосып ... ... ... ... ... ауырлық центрі арқылы өтеді.
Күштің түсіретін нүктесін ауыстырып тәжірибені қайталаймыз.
Штативті бір жақ ... ... тағы бір рет ... ... ... центрі үш жазықтықтың қиылысқан нүктесінде жатыр.
2. Пластилин кесегін суға батырып, осы ыдыстағы ... ... ... ... Пластилиннен “кеме” жасайсыздар да, оны
ыдыстағы суға ... Тағы да ... ... деңгейін
өлшеңіздер. Пластилиннің тығыздығын мына формуламен анықтаңыздар.
3. Тапсырманы орындауға нұсқаулар.
1) Қағаз ... бір ... алу ... ... ... максимал ені (диаметрі) 2см-ден аспау керек.
2–сурет.
Қағаздан 2-суретте көрсетілген конструкцияны жасаңыздар. Көпірдің “жұмыс
істейтін” ені түрлі кірлердің ... сәл ... болу ... Бұл
жағдайда бүктелген ... ... ... ... және
конструкция орнықты болады. Әртүрлі кірлерді көпір ... ... ... ... ... ... ... көпір конструкциялары аз
жүк қойғанда бұзылады.
4.Тапсырманы орындауға нұсқа ... ... ... ... ... суу ... анықтау пайдалы.негізгі эксперименттің уақыты
бірнеше есе аз болады.
Негізгі экспериментті орындау үшін әрбір тиынды жіппен орап байлаймыз
да, ұзындығы 10-15 см. ... ... ... ... ... ... ... температура орныққанға дейін ұстаңыздар да, содан кейін оларды
бау ... ... суы бар ... ... ... судың бастапқы
температурасы () тиын салғаннан кейінгі температурасы ().
Сонымен, ыстық суға салғанда жылу балансы мынаған тең болады:
Мұнда, N- тиын ... с - ... жылу ... - ыстық судың
массасы.
Тиындарды қайта ыстық суға батырып, біраз уақыт кейін, орныққан
температураны деп белгілейміз.
Тиындарды суық суға ... жылу ... ... - суық ... ... екі ... шешіп, тиынның жылу сыйымдылығын табамыз.
Ескерту. Өлшеудің дәлдігін арттыру үшін, стаканға түсірілген тиын
бататындай етіп, бірдей деңгейде су құю ... ... жылу ... ... үшін ... ... рет жасауға болады.
4. Тапсырманы орындауға нұсқа
Жұмысты, беті линолеуммен жабылған жұмыс үстелінде орындау қажет.
Екі тәжірибе жүргізіңіздер.
І. Көрсетілгендей бір ... ... ... ... ... ... анықтай отырып, ағаш пен ағаштың үйкеліс ... ... (3– ... Бұл ... ... ... сызғышты вертикаль орнатып, ал екіншісін үстел жазықтығына
бұрыш ... ... ... ... ... сырғанау
басталатын критикалық бұрышын өлшеңіздер.
3–сурет.
4–сурет.
Вертикаль және горизонтал координата ... ... ІІ ... ... ,
О ... ... түрде күш ... ... ... ... ... ... (1) – (3) ... жүйесін шеше
отырып, мына теңдікті шығарыңыздар.
.
6. Тапсырманы орындауға мүмкіндік беретін нұсқа
Серіппелер тегіс болуы керек, ал қатаңдық айырмашылықтары 2 ... жуық ... ... ... ... түрде қармақ тәрізді етіп
майыстырыңыздар.
Серіппелерді тізбектеп қосыңыздар. Егер ... ... ... және - ... ... сәйкес ұзаруы.
Серіппелердің қатаңдықтарының қатынасы:
Серіппелердің ұзаруын өлшеу үшін бос ... ... ... ... қосылған жерлерін қағазға белгілеп алыңыздар. Қосылған нүктесі
қозғалмайтындай етіп екі серіппені ұзартыңыздар. Қайтадан серіппелердің
ұштарын ... ... ... салыстырмалы бірліктермен
(мысалы, тығыз сығылған бір серіппенің орам ... ... ... ... етіп ... ... жинаңыздар.
5–сурет.
Қағаз лентаның екі ұшын ағаш білеуге кнопкалар мен ... ... ... ... шетіне бекітіңіздер. Лентаның толық ені біркелкі
тартылып тұруын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... жүктеме күшті бақылаңыздар.
Алмазпен қима жасаңыздар. Оның ... ... ... ... ... ... ... арттыра
бересіздер. Координаттары және ... ... ... ... ... тәуелділік сызықтық емес екендігін, ... ... ... ... тез өсетінін көресіздер.
8. Тапсырманы орындауға нұсқау
Түйреуіштердің ... ... ... ... ... ... керек, ал инелердің бөлімдері цилиндрлер тәрізді.
Бір түйреуішті сызғыштың ұзын жағына перпендикуляр салып, оны
басқа сызғышпен жауып 10 реттей айналдырыңыздар. Айналымды оңай ... ... ... ... ... ... ... Төменгі сызғыштың астына
қойылған қағазға түйреуіштің бастапқы және соңғы ... ... ... ... түйреуішке алмастырып, оны сол арақашықтықта
айналдырыңыздар, ... ... ... ... ... ... тең.
9. Тапсырманы орындауға нұсқау
Колориметрлік денені суға салғаннан кейін, тепе–теңдік қалпына
жеткенде, ... ... ... ... ... жуық болуы тиіс.
Егер қар жоқ болса, онда мұзды тоңазытқышта ... алу ... ... болу ... ... ... – қар мен мұз қоспасының
температураларын ... ... ... ... Температураны өлшейтін
термометрдің төменгі шегі (-10 оС)-тан төмен болмауы ... ... ... ... ... ... ... массасын анықтаңыздар. Екінші калориметр қар мен ... Бұл ... ... ... Қоспаның
температурасы –20 оС –қа жуықтап төмендейді.
Калориметрлік денені бұл калориметрге ... ... ... Суы бар ... ... ... және ... дене салынғаннан кейінгі
температураларын өлшеңіздер.
Жылу балансының теңдеуін жазыңыздар.
Бұл теңдіктен мұз бен қар ... ... ... ... Тапсырманы орындауға нұсқау
Картоп қаныққан тұз ерітіндісінде жүзіп, (тұзсыз суда) ... ... ... ... ... ... ... Тұзды араластыратын таяқша
керек.
Суға 5г өлшенген бөлік тұзды біртіндеп қоса отырып картоп ... ... Бұл ... ... мен ... ... ... Судың бастапқы массасын және ерітілетін тұздың массасын біле отырып
өлшегіш цилиндр арқылы алынған ... ... ... картоптың
тығыздығын анықтауға болады.
11. Тапсырманы орындауға нұсқау
Қалпағы бар түйреуіш немесе ... ... ... ... ... бөлігі айқын болуы керек.
Керекті жағдайда фольганың орнына жұқа және ... ... ... ... болады.
7–сурет.
Эксперимент 7-суретте көрсетілген. Алдын ала қағазға біркелкі бөлінген
сызық сызылады. Фольгаға ... ... ... ... ... ... ... басын және алыс орналасқан ... ... ... ... ... ... үшбұрыштардан табасыздар: түйреуіш
басын жауып тұрған бөліктерді оның ұзындығы жауып тұрған бөліктер санына
бөліңіздер.
12. ... ... ... Ол үшін ... ... ... (сызғыштың массасын есептеуге енгізбес үшін).
сымның массасы гайканың массасы арқылы өрнектейміз.
Сызғыштың бір ... ... ал ... ...... ... Гайка сымнан
жеңіл болуы керек. Сым ілінген иіннің ұзындығын өзгерте ... ... ... ... деп ... полюсіне
салыстырмалы күш моментінің теңдік шартын жазыңыздар.
Сымның көлемін табу үшін таразыға жіппен ілінген сымды суы бар ... Сым ... ... өзгерте отырып иіндік тепе-теңдікке
келтіріңіздер. полюсіне ... күш ... ... ... - сым ілінген иіннің жаңа ... - ... ... ... масса.
Мұндағы, - су тығыздығы, -сымның көлемі. Бұл көлемді сымның
ұзындығы және ... ... ...
(1)–(4) теңдіктерінен 1 метр сымның массасын анықтайсыздар.
Сымның ... ... ... үшін ... түзу ... жіптің 10-нан 20-ға дейінгі орамын ораңыздар. -ны орам саны
және оралған бөлігінің ... ... ... ... ... ... жіппен штативке іліңіздер. арақашықтықты
сызғышпен өлшеңіздер. Маятникті тербеліске келтіріп, ... ... ... ұзындықтарында ... ... ... ... содан кейін
тәуелділігіне график тұрғызыңыздар (8-сурет).
8- ... ... ... ... ... ... сәйкес келетіні көрінді. Ұзындығы өскен сайын периоды ... ... ... ... белгілі бір ұзындықта кеми бастайды.
Аналитикалық тәуелділігін мына формуламен сипаттауға ... және ... ... коэффициенттер.
14. Тапсырманы орындауға нұсқаулар
Ыдыс ретінде көлемі 0,33 немесе 0,5 ... ... ... ... ... жоғарғы бөлігін қиып тастау керек.
Сұйықтың тығыздығын өлшейтін ареометр құралын дайындаймыз. Бұл үшін
пластилинмен колба ... ... одан ... ... өзгерте отырып, ареометрдің орташа ... ... мен ... ... ... ... ... тұз ерітіндісіне түсіріңіздер. Архимед
заңы бойынша:
(2)
мұндағы - ареометр көлемі, ал - су ... ... ... тың ... (1) және (2) ... пайдаланып мына формуланы
анықтаңыздар.
(3)
көлемді дистрилиерленген суға ... ... ... ... өлшейміз. формуладан табамыз.
(4)
мұндағы су бетіне көтерілген қарындаш ... ... ... ... нақты есептеу үшін қарындашқа жіппен тығыз 10 орам жасаймыз.
Тарқатылған ... - ны ... Ол (3) – тен ... ... қатынасы тұрақты болғандықтан қатынасы да
тұрақты болады.
көлем қанша үлкен болса, - да сонша үлкен болады, бұл арқылы
-ны үлкен дәлдікпен ... ... ... үшін бүтін пластилинді түгел пайдалану
керек.
16. Тапсырманы орындауға нұсқау
Жүк ретінде екі түрлі гайканы немесе 50-дік және 100-теңгелік тиын ... ... ... ... ... жинаймыз. Ұзындығы 60-70 см жіптің
бөлігін және миллиметрлік қағаз ... ... стол ... бекітеміз.
және күктелеріндегі жіптерге жүкті байлаймыз. Жүк бекітілген
( жәненүктелері) жіптердің ... ... ... ... ... орналасуын қамтамасыз етеміз.
, ... - ... және ... координата осьтеріндегі
және жіп ... ... ... -осы осьтегі
және күштердің сәйкес проекциялары болғандықтан
(2)
(3)
(4)
(5)
2) – (5)-ті (1)ге қоя отырып, табатынымыз
(6) формуладан массасын тауып, миллиметрлік ... және ... ... ... ... нұсқау
Жұмыртқаларды қатты бүтін қалпында пісіру керек, сонымен жұмыртқа
қабығында жарық болмауы тиіс. Тіреуді өлшемі ағаш тақтайдан жасауға
болады, бір ... ... ) ... ... немесе лейкопластры жабыстыру
керек. Бұрыш өлшегіш ретінде ұзындығы 6см металл бұрыш ... ... ... ... ... сурет.
Эксперимент қондырғыларының орналасуы 2.13. суретте көрсетілген. Екі
жұмыртқа ... ... ... ... ... астыңғы жұмыртқаны вертикал
тіреуден алшақтатып жылжыту ... Бұл ... ... ... қойылған
жұмыртқалар қозғалыссыз болады. (2.14. сурет) ететін күштерді қарастырайық
жұмыртқа қозғалмайды, яғни ... ... әсер ... ... 0-ге тең . ... ... ... әрбір жұмыртқаға әсер
ететін күш моменті нолге тең: , ноютонның ... ... ... ... үстіңгі жұмыртқаға әсер ететін күш ... ... ... ... өсіне проекциялар, ... ... күші тең ... (1) және ... - ... ... ... сырғанау пайда болатын
бұрыш. -ны өлшеу жолы 2.16. ... ... ... ... рет ... оның орта ... және қатесін
есептеу керек.
Нәтиженің сипаттамалары:
18. Тапсырманы ... ... ... қалқандарының білеуін 0,3 мм –ге арттыру керек.
Эксперимент жүргізетін стол ... ... ... керек.
Егер мұны жасауға стол беті мүмкіндік бермесе оның үстіне А3 формат кортон
қағазын төсеу керек. Сызғыш ұзындығы 40см-ден кем ... ... ... жіп ... ... орнату керек. Қалқандардың
радиустары әртүрлі болғандықтан жіп орағыш радиусы шеңбермен
сырғанайды. Үшінші түйреуішті жіп орағыштың траекториясына орнатамыз.
көрсету қиын ... ... ... - ... ... ... ... нәтижесі: , , бұдан
19. Тапсырманы орындауға нұсқау
Шар дөңгелек болуы тиіс. Ұзындығы 10см жіп ... ... Ол ... үшін ... Шардың буылған ұшының диаметрі оған тиындар сиятындай
болуы тиіс. Барлық қатысушылардың су құятын астаушалары болғаны жақсы.
2.17. ... суға ... ... ауа қалдырып, жіппен байлаймыз. Шарды
столға қойғанда тепе-теңдік күйге келеді. ... ... ... бірдей тиындарды саламыз, ауа қалдығының орнын белгілеп
аламыз. (9.17. ... ... алып және ауа ... сол орынға келу үшін басқа
құндылығы бар қанша тиын керек ... ... ... ... ... ... ... тең.
20. Тізбекті жинап оны ток көзіне қосамыз, резисторды суға батырып
термометр арқылы ... ... ... ... ... аз ... жылу бөлінуін есептейміз. Осы жағдайға мына теңдеуді
жазамыз:
- ... ... жылу ... резистордың орнына
резисторды суға батырып, сол ток ... ... ... ... жылу ... ... мына ... келеді
2.18. сурет.
мұндағы уақыт аралығындағы судың температурасының өзгеруі.
Ізелінді шаманы жылу ... ... ... Аз ғана ... ... ... ортамен жылуалмаспауынан
сақтауға болады, бұл тәжірибенің қиын ... ... бұл ... ... үлкен қателіктермен өлшеуге болады.
21. Білеушенің массасын анықтаймыз. Ізделінген М массаны иін ... ... гір мен ... қою ... ... Бұдан кейін гірге
жіпті ... ... ... ... ... гірді бұрышқа
жылжытамыз, гірдің білеуге әсер ... күші ... ... ... ... ... ... есептеуге қажетті параметрлерді сызғышпен
өлшейміз.
22. Жазық фигураның салмағын есептеу үшін ... оның ... ... Фигураны үстел шетіне тепе-теңдік қалыпта тұрғандай қойып,
үстінен үстелдің шетімен қарындашпен сызық сызыңыздар. ... ... ... ... тағы бір рет жасаңыздар.
17 – сурет.
Фигураның массалық ортасы осы екі түзудің ... ... ... ... ... жүргізіп (17– сурет), осы
түзудің бойында жататындай етіп фигураның үстіне кір ... ... ... ... ... ... ... етіп қойыңыздар.
Фигураның өзі тек үстел ... ... ... ... ... ... ... әсер ететін барлық күш моменттерінің ... ... ... 0-ге тең ... үш күш әсер ... ... күші, үстел
жағынан тірек реакция күші және
кірдің әсер ететін күші
салмаққа тең (18–сурет).
күшінің ... ... ... ... ... ереже бойынша күш
моменттері
Фигураның салмағы оған әсер ... ... ... тең . ... ... ... фигураның салмағын өлшеу үшін, және
күштерге сәйкес және ... ... Су ... ... ... ... ... бюреткаға су
құйыңыздар. Бюреткадан ағатын су ағыны үзіліссіз және су ағу уақыты тым ... үшін ... ... винтті қысқышы арқылы тесіктің ... ... ... ... судың бастапқы биіктігін
серіппелі қысқыш арқылы өлшеп, секундомермен ... ағу ... ... Нәтижесін тәуелділік кестесін құрып, бұл арқылы -тың
әртүрлі мәндеріне ... ... су ... ... жылдамдығын
табыңыздар.
24. Қасықпен стакандағы суды араластыра отырып бүкіл көлемдегі ... ... ... ... стаканды үстелше үстіне қойып
жәнестақанның түп жағындағы судың температурасының уақытқа тәуелділігін
зерттеңіздер. ... ... ... ал ... 4 оС
температураның маңайында 10 минут ... ... де , одан ... ... ... ... қондырғыны жинаңыздар. Оны жіптің
тереңдігін ақырындап азайта отырып ... ... ... үзілу шарты 20– суреттен белгілі.
19– сурет. ... ... ... ... ... нұсқау
Жеңіл дененің салмағы динамометр өлшеу шегінен арқытқ болуы тиіс.
21– ... ... ... ... қондырғыларының
жинастырыған түрі көрсетілген.
Динамометрге әсер ететін күшті ұлғайта отырып, массасы белгілі жүкті
бір ... ... ... ... ... ... сурет.
(1)
Мұндағы - динамометр көрсетуі, - массасы жүк тарпынан
сызғышқа әсер етін күш.
(2)
(1) және (2) формуладан шығады
27. “Қара ... ... ... ... сымға ілгек арқылы динамометрді
іліп оны ... ... ... көрсетіуін ілгектін
көтерілу биіктігіне тәуелділігін бақылаңыздар. Миллиметрлік қағазға
тәуелділік ... ... ... қарасақ бөлігі дененің судың түбінен бетіне
дейін көтерілуіне, бөлігі ... ... - ... ... келеді, және бөліктерінде күштер тұрақты болғанды ... пен ... ... серіппе немесе резіңке жоқ деген ... ... - ... түзу ... Бұл тек ... ... қимасы тұрақты
болған жағдайда орындалуы мүмкін (мысалы, цилиндр ... ... ... ... ... , ... - судың тығыздығы,
- дененің көлемі, ол мынаған тең
(2)
Дененің тығыздығы
(3)
“Қара жәшіктің” қақпағының ... (d) ... оның ... ... ... биіктігін келесі өрнектен аламыз
,
(4)
Дененің ауданы
(5)
28. Стаканды ... ... оны суға ... Екі цилиндрді
жіппен байлап, оны стакандағы суға түсіріңіздер. ... ... ... ... тең. ... ... салып, стаканды иіріміне
дейін суға толтырыңыздар. Калориметрге цилиндрлерді түсіріңіздер. Стаканнан
ығысқан судың массасы ... ... тең ... Цилиндр жасалынған
металлдың тығыздығын анықтаыңыздар.
Калориметр түбінде ... ... ... ... жабу ... ... және суық суды араластырып, бөлме температурасындағы -ге
тең су алңыздар.
Цилиндрлерді ыстық суға салып және оның ... ... ... ... көмегімен цилиндрді қайтадан калориметрге салып және мензурка
арқылы қосымша суық су құяып, калориметрдесудың ... ... ... керек.
Жылу балансының өрнегін жазамыз.
(1)
Мұндағы
-цилиндр массасы,
-оның меншіктіі жылу сыйымдылығы,
- суық судың массасы.
(1) теңдеуден цилиндрдің жылу сыйымдылықты ... 2.26. ... ... ... ... ... ... оң жақ
ұшына динамометрді бекітіп, ал екінші ... ... ... ... (ол бағытта көрсетіп тұрады). Вертикаль қойылған сызғыш арқылы
стерженнің оң жақ ұшына ... ... ... әсер ... ... ... ... пропорциядан табамыз.
2.26. сурет.
(1)
Бұл ұзару сымның керілу күшіне ... ... ... ... ... ... ... сәйкес аламыз:
(3)
Есептің берілуіндегі қатаңдық коэффицентін қолданамыз сонда (1)-(3)
теңдеулерді алгебралық түрлендіру арқылы табамыз:
.
30. Ас тұзының ... ... алу үшін (2.27. ... тізбегін жинайыз. Сығылған судың фиксиленген мөлшерін банкаға
құямыз. Оған бір ... ас ... ... ... ... ... ... аламыз.
2.27. сурет.
Ерітіндіге басқа түйірді қосып және де вольт-амперлік сипаттамасын
аламыз. Бұл ... тұз ... ... ... ... концентрациясы ас тұзының ... ... 28. ... ... ... бір және сол ... және
электрометтердің геометриялық контактыны алу керек.
(2.28 сурет) графиктен түзуіне ... ... ... ... мәнін аламыз. Біздің жағдайымызда мәні ретінде ... ... алу ... ... ... ... ... 2.29.
суреттегі графиктен аламыз ( ток күшінде). Алынған нәтиже 2. ... ... ... белгілі ерітінді сияқты, тура сол
көлемдегі концентрациясы ... ... ... сурет.
Ток күші -ге тең электродтағы ... ... ... мен тұз ... ... ... графигінен (28 сурет)
белгісіз ерітіндінің концентрациясын анықтаймыз.
31. Латун және цинк ... ... ... ... ток күшін
дайындаймыз.
Пластиналар аралығын және пластинаның бату тереңдігін өлшеп, шығудағы ток
көзінің кернеуінің оптимальды мәнін анықтаймыз.
Милливольтметрдің кедергісін ... ... 2.30. ... көрсетілген
схеманы жинаймыз. Милливолтметр оның ұштарындағы кернеуді көрсететіндіктен,
.
Миллиамперметрдің кедергісін ... үшін 2.31. ... ... ... ... 2.31. ... жағдай миллиамперметр оның ұштарындағы кернеуді көрсетеді. Кедергі
32. Стерженнің массалық центрін (С нүктесінде) тіреудегі ... ... және ... бір ұшынан С нүктеге дейінгі
қашықтықты өлшейміз.
Стержен соңына денені жіппен ілу арқылы рычагтың тіреудегі ... ... ... (2.32а. ... полюсіне салыстырмалы түрде күш моменттерінің теңдігін аламыз
(1)
мұндағы -стержен ... ... ... - дене ... ... ... қашықтық, - стерженнің массалық центрінен
тіреуге дейінгі қашықтық, дененің массасын табамыз
(2)
Денені суы бар ыдысқа батырып, тағы да ... ... ... ... б. сурет).
2.32. сурет.
О полюсіне салыстырмалы түрде күш моментінің теңдігін жазмыз.
(3)
мұндағы итеруші Архимед ... ... ... және (1) ... дененің тығыздығын табамыз
(4)
33. Резисторларды кедергілерінің артуы бойынша ... ... ... ... ... ... отырып
вольтметр кедергісіне ... ... ... ... ... ... ... анықтаймыз:
Қалған әрбір резисторларды тізбектей
амперметр және батерейге қосып,
тәзбек жинаймыз. ... ... ... ... белгілейміз.
2.34. сурет.
(2.34. суреттегі схемаға сәйкес) және резисторлардың кедергісін
анықтаймыз:
, .
(2.35 суреттегі) тізбекті жинастырып №2 резистордың кедергісін ... ... ... (2.36. сурет)
кедергісін анықтаймыз. Бұл ... ... ... өлшейміз және -
ті тұйық жағдайда. Есептейміз:
2.35. сурет.
резисторды ... ток ... ... ... ... ... ... ток көзіне тізбектеп жалғап, вольтметрмен
резистордағы ... және ток ... ... ... ... және резисторларын тізбектей жалғап, вольтметрдің
кернеуін анықтап, оның кедергісін табамыз:
Резисторлардың кедергілерін есептейміз,
34. ... ... ... жолмен” (жүкті серіппеге іліп, әне
оның ұзаруын ... ... қате ... “басқа жолмен” ... ... ... ... Ол үшін ... бір ... ... екінші ұшының астына білеу қоюға болады.
Стол жазықтығына салыстырмалы түрде сызғышты еңкею ... ... ... ... ... ... (1)
Мұндағы -жүк сырғанай бастайтын бұрыш.
2.37. сурет.
2.38. сурет.
Серіппенің бір ұшын жүкке бекітеміз, ал екінші ұшын сызғыштың жоғарғы
жағына (2.37 ... ... ... ... ... ... ... Өлшеу нәтижелерімен график тұрғызамыз (2.38 сурет)
статикалық тұрғысынан жүкке әсер ететін күштердің ... нлге ... - ... ... -жүктің массасы.
(1) және (2) табамыз
35. Есепті шешудің бірнеше нұсқалары бар.
І нұсқа. ... ... ... шығарып, орнына қорапқа берілген жүкті
саламыз. Динамометр көмегімен жүгі бар ... ... ... ... жол ... етіп ... ... одан кейін
осы жолға жүгі бар қорапты қоямы. Динамометр көмегімен қораптың ... ... ... ... ... ... ... қатынасынан
үйкеліс коэффициентін анықтаймыз.
ІІ нұсқа. Қорапты шырпыдан жасалған ... ... және ... ... ... оның кең вертикаль қоабырғасынан итеріп оның аударуға
тырысамыз. Қораптың ... ... ... ... ... көшетін
арақашқытықты табамыз және үйкеліс коэффициентін мына қатынастан табамыз,
Мұндағы -сіріңке қорабының ені.
ІІІ нұсқа. Екі ... ... ... етіп ... ... ... қорабының күкіртті бетіне қоямыз және, қорапты ... сол ... ... сырғанай бастауы тиіс. Бұл жағдайда
Қорытынды
Бұл түлектік жұмыс мектеп оқушыларының шығармашылық ... ... және ... ... ... ... дайындауға
мүмкіндік беретін мынандай жұмыстар жасалынды:
1. Экспериментальды есептердің маңызыдылығы мен оның ... ... шолу ... ... ... қойылуы мен классификациясы жасалынады.
3. Экспериментальды есептердің шешу тәсілдері көрсетілді.
4. Экспериментальдың тапсырмаларды дайындау технологиясы ... ... ... ... кезінде қолдануға болатын 2 нұсқаудан
тұратын 15 экспериментальдың тапсырмалар құрастырылды.
6. Күрделі жоғары ... ... ... ... ... білімін тексеріп, өлшеу қателерін бағалап, экспериментальды
зерттеуді қорытындылайтын ... ... ... ... ... 35 есеп ... және осы
экспериментальдық тапсырмалардың шығаруының нұсқалары көрсетілді.
Әдебиеттер:
1. И.Г. ... ... ... по физике в 6-7 классах.
М.Просвещение 1974.
2. ... ... ... ... ... по ... в ... М.Провещения. 1987ж.
3. В.И. Луканшик. Физическая олимпиада. М. Просвецение 1987.
4. О.Ф.Кабардин, В.А. Орлов. Международные физические олимпиады школьников.
М.Наука ... 43 ... ... ... И.В.Кривченков и др. Задачи московских физических
олимпиад. ... ... ... С.С. Машков. Экспериментальные задачи по физике. Л.Учпедгиз 1955.
7. В.Г. Размовский. Творческие задачи по физике в ... ... ... ... В.И. ... олимпиада М.Просвещение 1976.
9. Областная олимпиада 1999 год. Репититор. Мектеп оқушыларына арналған
математика және жаратылыстану ... ... В.П. ... ... ... преподавание физики в 6-7 классах
средней школы. М.Просвещение. 1972.
11. П.Л. Капиза. ...... ... ... в ... ... ... 1967.2.
12. В.А. Буров. Физический эксперимент в VII ... ... в ... ... О. ... ... ... И.Ф.М. 2000. 4.
14. А.В. Засов. Опыты по оптике с использованием маленьких отверстий.
Физика в ... ... ... Н.В. Экспериментальные задачи по физике. М.Просвещение. 1972.
16. О.Ф. Кабардин, В.А.Орлов. Международные физические олипиады ... ... 1995. ... ... С.С. ... Н.А. ... и. др. Задачи Московских физических
олимпиад. ... 1992. ... ... ... О. Физикадан XXXI халықаралық олимпиада. ИФМ. 2000.6.
19. О.Ф.Кабардин, В.А.Орлов “Сборник ... ... ... ... по ... 9-11 кл. ... ... сурет.
18– сурет.
Вертикаль тірек
Бұрыш өлшегіш
Қағаз

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Си және Паскаль тілдері23 бет
Бензол молекуласының электрондық құрылысын МПДП әдісімен есептеу22 бет
Жүйелі талдаудың негізгі кезеңдері3 бет
Лабораториялық экспериментті ұйымдастыру шарттары8 бет
Сот тауартану сараптамасы17 бет
"Физика пәнін оқыту әдістемелерінің негізі"63 бет
Delphi бағдарламалық ортасында «Pascal бағдарламалау тілінде файлдармен жұмыс істеу» электрондық оқу құралынжасап шығару19 бет
Mathcad-та қолданбалы математикалық есептерді шығару жолдары8 бет
Turbo Pascal - дағы енгізу және шығару операторлары26 бет
Word редакторында құжатты басып шығару13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь