Мектеп педагогикалық ұжымының оқушы отбасымен байланыс орнатудың психологиялық-педагогикалық негіздері

Кіріспе
І тарау. Мектеп педагогикалық ұжымының оқушы отбасымен байланыс орнатудың психологиялық.педагогикалық негіздері.
1.1. Орта мектептерде оқушыларға тәрбие және білім беру мәселелері.
1.2 Мектеп оқушыларының тұлғалық қасиеттерін дамытудың педагогикалық . психологиялық негіздері.
1.3 Оқушылардың тұлғалық қасиеттерін дамытуда отбасы тәрбиесінің педагогикалық мәні.
ІІ . тарау. Мектеп педагогикалық ұжымы мен оқушы отбасының
бірлескен жұмысының әдіс .тәсілдері.
2.1. Мектеп пен отбасының бірлескен жұмысының негізгі бағыттары.
2.2. Мектеп оқушыларының тұлғалық қасиеттерін дамытуда мектеп пен жанұяның бірлескен жұмысының мазмұны.
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Білім беру проблемаларына байланысты мектептердің оқу жұмыстарын дұрыс жолға қою әр уақытта шешімін табуды керек ететін мәселе. Бүгінгі күннің талабы – білімді ұрпақ тәрбиелеу. Мектеп - әлеуметтік мәселелердің ішіндегі ең өзектісі, ерекше мән беретін білім ордалары. Мектептерге көңіл бөлу, оларға жәрдем беру арқылы болашағымызды бәсекелестікке лайықты тәрбиелеп, білім беріп дамытамыз, «Елді түзетуді бала оқыту ісін түзетуден бастау керек» деп ұлтымыздың ұлы ұстазы Ахмет Байтұрсынұлы орынды айтқанын қазір қазақ зиялылары ғана емес, бізбен отандас өзге ұлт өкілдері, солардың озық ойлы, білімді азаматтары да толық мақұлдайды. Халқымыздың да ұлы мұраты жастарға халықаралық деңгейде білім беру, ол мұратқа жетудің алғашқы баспалдағы мектепте өркен жаяды.
Қазақстан Республикасының сапалы білім беру жүйесі еліміздің экономикасын тұрақты дамуын қамтамасыз ететін негізгі факторлардың бірі және мемлекеттің дамуының өзегі болып есептеледі. Сондықтан сапалы білім беру, оқушылардың тұлғалық қасиеттерін дамытуда мектеп педагогикалық ұжымы мен отбасының рөлі үлкен.
1. Қазақстан Республикасының Білім беру туралы заңы. 27-шілде, 2007
2.Қазақстан Республикасының этникалық – мәдени білім беру тұжырымдамасы. “Егемен Қазақстан”, 1996. 7-тамыз.
3.Қазақстан Республикасының жалпы білім беретін мектептерінің
тұжырымдамасы. Қазақстан мұғалімі. 1993. 9-сәуір.
4.Қазақстан Республикасының азаматтарының мінез-құлықын дамыту
тұжырымдамасы. “Егемен Қазақстан”, 1995.
5.Қазақстан Республикасының гуманитарлық білім беру тұжырымдамасы.
“Егемен Қазақстан”, 1994. 20-тамыз.
6.Назарбаев Н.Ә. Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан.-2007
7. Мұқанов М.М Жас және педагогикалық психология А.:Білім, 2002
8.Петровский А.В. Педагогикалық және жас ерекшелік психологиясы А.: Мектеп, 1998
9.Джакупов С.М., Бердібаева С.Қ. Психологиялық зерттеу нәтижелерін статистикалық өңдеу тәсілдері. Алматы, 1998.
10.Атемова Қ.Т. Оқушылар бойында гумандық қасиетттерді қалып-тастырудағы отбасының ролі. Алматы: Ғылым, 2002.
11.Майғаранова Ш. Мектеп оқушыларын рухани дамыту мәселелері. Ғылыми – әдістемелік құрал. Алматы «Ғылым» ғылыми баспа орталығы, 2002.
12. Ілиясова А. Класс жетекшісінің жүргізетін тәрбие жұмысының жүйесі. Алматы, 1991
13. Атемова Қ.Т. Отбасында баланың іс- әрекетін ұйымдастыру жолдары. Алматы: 2002.
14.Болдырев Н.И. Тәрбие методикасы. Алматы. Мектеп, 1980
15.Сманов І, Оңғарбай Ә, Оразымбетова Б. Отбасы мен мектептің ынтымақтастағы. Шымкент, 2005.
16. Сейталиев К. Тәрбие теориясы. Алматы, 1986.
17. Ұстаздың шеберлікке жету жолдары. ( Құрастырған Ж.Нұржанова. Алматы, 1991)
18. Харламов Н. Педагогика. М., 1990.
19. Әбенбаев С.Ш. Сынып жетекшісі. Алматы: Дарын., 2004.
20. Педагогика және психология. Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі. Алматы, 2002.
21. Назарбаев Н.Ә. «Отбасы- Отанның ошағы» Егемен Қазақстан, 2001.
22. Қ.Жарықбаев. Аталар сөзі- ақылдың көзі. Алматы., 1986.
23. Табылдиев Ә. Қазақ этнопедагогикасы. Алматы, 2001.
24. Ілиясова А. Класс жетекшісінің жүргізетін тәрбие жұмысының жүйесі. Алматы, 1991.
25. Бап-Баба С. Жантану негіздері. Алматы, 2001.
26. Аймағанбетова. Бастауыш сыныптарда дүниетануды оқытудың теориялық негізі. Алматы, Балауса, 2003.
27. Жалпы білім беретін мектептің бастауыш сатысындағы білім мазмұнының тұжырымдамасы. Алматы, 1997.
28. Айтмамбетова Б., Бозжанова К., т.б Балаларды семьяда адамгершілікке тәрбиелеудің кейбір мәселелері. Алматы, 1985.
29. Бержанов Қ., С.Мусин. Педагогика тарихы. Алматы. Мектеп, 1984.
30. Қоянбаев Ж.Б., Қоянбаев Р. Педагогика. Астана, 1998.
31. Подласый И. Педагогика. Книга 1. Москва., 2000.
32. Мұсаева С.А., Бегалиев Т. Жас ерекшелік педагогикасы. Астана, 2006.
33.Иванова Н., Қозғанбаева М. Оқыту процесінің мәні. Алматы, 1991.
34.Жұмаханов Ә. Семьяда балаларды адамгершілікке тәрбиелеудің кейбір мәселелері. Алматы, 1985.
35. Әбиев Ж. Еңбек тәрбиесінің педагогикалық негіздері. Алматы, 1997.
        
        Кіріспе.
Зерттеудің көкейтестілігі. Білім беру проблемаларына байланысты
мектептердің оқу жұмыстарын дұрыс ... қою әр ... ... табуды керек
ететін мәселе. Бүгінгі күннің талабы – ... ... ... ... ... ... ... ең өзектісі, ерекше мән беретін ... ... ... бөлу, оларға жәрдем беру арқылы болашағымызды
бәсекелестікке лайықты тәрбиелеп, ... ... ... ... ... оқыту ісін түзетуден бастау керек» деп ұлтымыздың ұлы ұстазы Ахмет
Байтұрсынұлы орынды ... ... ... ... ғана емес, бізбен
отандас өзге ұлт өкілдері, солардың озық ойлы, ... ... да ... ... да ұлы мұраты жастарға халықаралық деңгейде білім
беру, ол мұратқа жетудің алғашқы баспалдағы мектепте ... ... ... ... ... беру ... ... тұрақты дамуын қамтамасыз ететін негізгі ... ... ... ... өзегі болып есептеледі. Сондықтан сапалы білім
беру, ... ... ... дамытуда мектеп педагогикалық ұжымы
мен отбасының рөлі үлкен.
Нағыз ұстаздар өз ... ... ... ... ... сай меңгеруі тиіс. Педагогикалық ... мен озық ... ... ... ... сай ...
шәкірттерге білім мен тәрбие берудің негізгі көзі. ... ... ... ... сәйкес мектеп өмірінде жүзеге ... ... ... Ұлттық мектеп, ұлттық мамандарды дайындау;
- Өмір талабына байланысты оқыту;
- ... ... ... ... ... ... ... озық тәжірибені кеңінен қолданудың маңызы ... ... ... мен ... беру, педагогикалық озық тәжірибені зерттеу,
жинақтау және таратудың нәтижесі, ұстаздардың ... ... ... – ға әйгілі, тәжірибелі ресейлік жаңашыл ... ... ... ... ... ... А.Момынова,
Р.Сейдахметова, т.б. көптеп атауға болады.
Мектеп басшысы тәрбие процесін ... ... ... ... ...... ... жүргізуші, іске асырушы болып табылады.
Сынып жетекшісі тәрбие процесін ... өте ... да ... ... Олар ... ... ... шәкірттердің, ата-аналардың ақылшысы, қамқоршысы.
Сынып жетекшісінің шәкірттердің ата-аналарымен ... де ... ... ететін тақырып. Ата –аналарға шәкірттердің оқу жұмыстары, тәрбиесін
мәлімдей отырып, ата-аналармен бірлесіп сол кемшіліктерді жоюға ... ... 2015 ... дейінгі білім беруді дамыту
тұжырымдамасында” орта білім берудің мақсаты жылдам ... ... ... ... ... ... дағдылардың негізінде
еркін бағдарлай ... ... өзі іске ... өзін-өзі дамытуға және
өз бетінше дұрыс, адамгершілік тұрғысынан жауапты ... ... жеке ... ... деп көрсетеді. Мектеп оқушыларының осы
тұлғалық қасиеттерін дамытудағы отбасының ролі үлкен, сондықтан, ата-ана –
мектеп – ... ... ... ... ... ... мақсатқа
жұмылдыру тақырыбы зерттеу жұмысымыздың көкейтестілігін айқындап, ... ... ... ... ... ... ... психологиялық-педагогикалық негіздері» деп алуымызға себепші
болды.
Зерттеу ... ... ... тұлғалық қасиеттерін дамытудағы
педагогикалық ұжым мен отбасы ынтымақтастығы және бірлескен іс-әрекеттеріне
талдау жасау.
Зерттеу міндеттері:
- ... ... ... ... ... ... ролін анықтау;
- мектепте оқу-тәрбие жұмыстарын жетілдірудің мәнін айқындау
- ... ... ... мен ... ... жетекшісінің жұмыс
мазмұнына талдама жасау.
Зерттеу нысаны: Мектептегі оқу-тәрбие процесі.
Зерттеу пәні: Мектеп оқушыларының тұлғалық қасиеттерін дамытудағы отбасының
ролі.
Диплом жұмысы ... 2 ... ... ... ... ... тарау. Мектеп педагогикалық ұжымының оқушы отбасымен байланыс орнатудың
психологиялық-педагогикалық негіздері.
1.1. Орта ... ... ... және ... ... ... ... көпнұсқалы және өзін-өзі басқару тәсілімен
жұмыс жасауда. ... беру ... ... ... жүруде, мұнда оқушы
тұлғасын алдыңғы ... ... оның ... ... ... мен ... ... сапалық қасиеттерін дамыту үрдісі ... ... және ... ... ... бойынша шығармашылық тұрғыдан педагогикалық міндеттер үш топқа
бөлінеді:
1.Стратегиялық (грек- қандай да ... ... ... ... ... шешу ұзақ ... ... етеді.
2.Тактикалық (грек- мақсатқа жетудің жолдары мен әдістері) міндеттер
жүйесі арқылы стратегиялық міндеттер анықталады.
3.Оперативтік ( латын- тез іс-қимыл арқылы ... ... – бұл ... ... ... яғни ... ... оперативтік
міндеттерге көшіп, ... ... ... тез ... ... ... барысында негізгі мақсат-жас ұрпаққа
тәрбие және білім беруді естен шығармау, соны орындау.
Оңтайланған педагогикалық жүйе мәнін ... ... беру ... ... ... ... жүзеге асырады. Бұл
мектептегі басты қиындықтың бірі – ... мен ... ... ... ... ... үрдісі тек психологиялық жағынан ғана
емес, ... ... ... ... ... ұйымдастырылуы да
өзгеріске ұшырады. Оқыту үрдісін өзгертуде ... ... ... мән
беріледі. Мектеп мұғалімдері пайдаланатын технологиялар негізіне ақыл-ойдың
дамуын сатылы қалыптастыру, проблемалық оқыту, ... ... ... – дидактикалық теориялар т.б. жатады.
Мектеп жағдайын ескеріп, ғалымдар оқу үрдісіне айырмаланған ... ... ойын ... ... ізденіс оқыту технологияларын
шығарып, оқыту үрдісіне енгізуде ... ... ... ... ... ... ... мәдени т.б.
айғақтар ерекшелігіне бейімдеп ... ... құру ... ... ішкі – ... орта ... ... үрдісі болып табылады. Жеке
адамның жаңа әлеуметтік орта ... ... ... топ пен ... жеке адам ... мен ... ... жақындасуын білдіреді.
Мектепте қалыптасқан озық дәстүрлердің тәрбиелік және білім беру
мүмкіндігін пайдалану, оқушыны ауылдағы ... – оқу ... ... ... ... оның жеке тұлғасының парасаттылығының тұрақтылығын
қамтамасыз етеді.
Білім беру бағдарламасын жасаудағы ... ... ... ... ... ... Мұғалім жергілікті жер мен өндірістің
ерекшелігіне қарай, өз оқушыларының жеке ... мен ... ... ... ... ... ... мазмұнын өзгерте отырып, түрлі
пәндер бойынша практикалық жұмыстар енгізе отырып, нақты ... ... ... ... ... отырып, ол
оқушыларды өз танымдық тәжірибесін пысықтауға итермелейді.
Ал, жалпы алғанда мектептердегі балалардың ... ... ... ... ... ... әдістерін түрлендіруді талап
етеді.
Оқушы дамуына әсер ететін негізгі әдістер ... ... оқу ... ... әдістері т.б. болып табылады.
Ішінара іздеу сабағында мұғалім баланың әр қадамын назарға алып, оның
жас ... ... ... ... ... ... әңгімеде
жүзеге асады, мұғалім проблемалық сұрақ қояды, оқушы ... ой ... ... ... ... ... ... оқу
диалогын өз тәжірибелерінде сәтті қолданады.
Диалог – оқу материалының мазмұнына негізделеді. Бірақ ... ... ... сабақ басталмастан бұрын өтеді де, ол ... ... ... ... ... ... ... Себебі,
жоспарланған диалог мәтіні мұғалімге белгілі болғанымен, оқушыларға
белгісіз болады. ... ... ... ... тең ... ... ... оқу мазмұны ол үшін маңызды, ол өзіне керекті
сұрақты өзі қояды, іштей ... - өзі ... ... ... әдісі де маңызды. Сабақты түсіндіру проблема қоюға
алмастырылады. Мұғалім басты проблеманы қояды, оны шешуде ... ... ... қою арқылы қарама – қарсы шешу жолдарын ... ... ... көмегімен дәлелдемелер арқылы көрсетеді.
Мектепте сондай-ақ ойын әдістері амалдары мен ... ... ... ... ... емес ... (саяхат сабақ, аукцион
сабақ, театр сабақ) өткізіледі. Ойын кезінде бала қимыл субъектісі. ... ойын ... ... ... ... ... ... ойындар
ойнағанды ұнатады. Костюм мен модельдері бар ... ... оқу ... ... ... ... ... болып табылады.
Сонымен қатар, “Ертегі” әдістемелік амалын мұғалімдер бастауыш сыныпта
кеңінен қолданады. Яғни ертегіден ... ... ... қарым-
қатынастарды пайдалану балалардың тілдік қорын молайтуға, сөйлеу дағдыларын
қалыптастыруға ықпалын тигізеді. Ал, ойын үлгілерін жаңа ... ... ... ... мен ... ... үшін ... болады.
Бастауыш сынып балаларының қиялы мен ойлауы ұшқыр болады. Қиын ... ойын ... да ... Оқу мақсаты мұндай сабақтарда сәтті жүзеге
асады.
Сөйтіп, орта мектеп үшін өзекті ... ... бір ... ... ... жеке таным қабілетіне және мүмкіндігіне сәйкес оқыту, ал
бұл – айырмалап оқыту технологиясы жүйесіне жатады. Бұл ... ... ... ... ... үрдісін мектеп оқушысын бейімдеп оқыту жүйесі деп қараймыз,
ол оқушының жеке тәжірибе мен танымдық күшін қамтамасыз етуге ... орта ... бала ... ... ... ... ... – экономикалық және мәдени – тұрмыстық ахуалы. Осыған байланысты
орта мектеп мұғалімінің негізгі ... - өмір сүру ... бар ... жеке тұлғасын қалыптастыру. Оқушының туған ... ... ... ... ... ... жалпы мәдени дамытып,
білімге деген ынтасын арттыру, сөйлеу мәдениетін қалыптастыру, болашақта
үлкен ортаға бейімделуге қабілетті ... ... ... ... ... ... ... жүйесі бар. Ол жан-жақты оқу-
тәрбиесінің мақсаты мен міндеттерінен туындайтын, өзара байланысты оқу-
тәрбие шараларының ... ... ... оқушылармен жүргізетін
барлық жұмысының бағыттарын (саяси-идеялық, ... ... ... ... т.б.) ... ... тәрбиелеу үшін сынып жетекшісі оларды зерттеп
білу қажет. ... ... ... ... ... өз ... ... басты шарты. Сынып жетекшісі балалар туралы мынандай мәліметтерді
білуі қажет:
-оқушының денсаулығы;
-отбасындағы тұрмыс жағдайы;
-ішкі жан ... ... ... ... ... ... зейіні, т.б.
-ата-ана, үлкендермен, құрбыларымен қарым-қатынасы;
-әдептілігі, адамгершілігі;
-еңбекшілдігі;
-интеллектуалдығы;
-саяси сауаттыллығы;
Эстетикалық талғамы.
Осы айтылғанның бәрін сынып ... ... ... ... ... жинақтайды.(бақылау, әңгімелесу, эксперимент, т.б.)
Сынып жетекшісі тек шәкірттермен қызметтес болмай, сонымен бірге жалпы
ұстаздармен де ... ... ... ... жағдайда бала туралы пікір
алмасады, дұрыс мәлімет жинақтауға болады. Сынып жетекшісінің ... ... мен ... ... іске асыру, ұйымдық қызмет атқару.
Сынып жетекшісінің шәкірттердің ата-аналарымен қызметі де ... ... ... ... Сынып жеткшісі отбасымен жиі қарым-қатынас
жасаушы тұлға. Ата-аналарға шәкірттердің оқу жұмыстары, ... ... ... ... сол ... ... атсалысады. Ата-
аналармен жүргізілетін жұмыстың түрлері көп; отбасына барып тұру, ... ... ... ... ... ... ... сұрақ-жауап кештерін өткізу, т.б.
Сонымен сынып жеткшісі- мектеп басшыларының қызмет жобаларын ... ... ... Ол шәкірттермен, ұстаздармен, ата-аналармен,
жұртшылықпен қызметтес бола тұрып, сол ... ... Соны ... мына ... ... ... ... талдау-қорытындылау;
- үйлестірушілік, хабарлаушылық;
- психологиялық;
- дем беруші, тежеуші, реттеуші;
- шығармашылық импровизация, ... ... ... мазмұны сынып ұжымын ұйымдастыруымен
байланысты. Осыған орай сынып ұжымын топтастырудың жолдары, оның үш ... қос ... бар ... еске ... жөн. Сынып жетекшісі
шәкірттердің білім ... ... ... Оқу ... саналы
жауапкершілікпен қарауға тәрбиелейді, күнделікті тәртіпке үйретеді, оқуда
өзара жолдастық ... ... өз ... ұстаздарымен тұрақты
байланыс және ынтымақтастық жасауға шақырады.
Сынып жетекшісі өз жұмысын жоспар арқылы іске асырады. Оның ... ... ... ... ... сипаттамасы, шәкірттер жайында жалпы мәліметтер;
Б) Сынып ұжымының қызметінің негізгі бағыттары мен түрлері;
В) ... ... ... ... ... ұстаздармен қызмет;
Д) Ата-аналармен жұмыс, ... ... ... тыс ... байланыс;
Жоспар әр түрлі болуы мүмкін. Бірақ негізгі мәселелер жоғарыда
көрсетілген құрылымдардың ... ... ... ... жетекшісінің
жоспары әр түрлі болуы мүмкін. Бірақ жоспарда сынып, ұлт, жас, дербес, т.б.
ерекшеліктерді ескеріп, шәкірттердің өздерін ... ... ... ... күнделікке жазып, қорытынды шығарып отырғаны дұрыс.
Мектеп басшылары тәрбие ... ... іске ... ... ... ... ... жұртшылықпен қызметтес
бола тұрып, сол қызметті ұйымдастырады.
Мектеп тәрбиеге байланысты ... ... ... ... ... ... ... Ол ішкі тәрбие процесін басқарып қана қоймайды,
сонымен бірге шағын аудандарда, ата-аналардың жұмыс істейтін кейбір ... ... ... ... мақсатқа бағыттылығын қамтамасыз
етеді. Осы тұрғыдан мектеп – балалармен тәрбие жұмысын ұйымдастырудың,
баланың ... және ... әр ... ... ... ... орталығы.
Мектеп іс-әрекетінің ең бастысы – тәрбие ... ... ... ... еңбек, эстетикалық, т.б.) байланыстылығын
күшейту. Осының нәтижесінде ... ... ... ... ... жүзеге асады.
Мектеп басшылығымен жүргізілетін тәрбие жұмыстарының формалары ... ... ... және олардың белсенділермен жұмысы;
- бастауыш сыннып мұғалімдерімен қатар сынып жетекшілерінің отбасымен
жұмысы;
- мектептен, сыныптан тыс тәрбие жұмыстары,
- еңбек ... және ... ... ... ... ... ... ата-аналарды педагогикалық тұрғыда
сауаттандыру, т.б.
Осы жұмыстардың барлығына мектеп ұжымы басшылық жасайды, көмектеседі,
тиісті мамандармен, ... ... іске ... ... ... ... ... тәрбие институтарының алатын орны ерекше.
Олардың ынтымақтасып істейтін ... ... ... ... ұжым, ата-аналар комитеті, үлкен кеңес мүшелері,
кәсіпорын басшылары, шағын ... ... ... тәрбие
жұмысының жоспарын жасап, оны басшылыққа алады;
- мектеп, кәсіпорындағы және ... ... ... тәрбие
жұмысыны бірігіп зерттейді, нәтижесін арнайы мекткп, ... ... ... шешім қабылдайды, іске асырады;
- мектеп ата-аналарды және жұртшылық өкілдерін үнемі балалармен
жұмыс ... ... ... оларды психологиялық-педагогикалық
біліммен қаруландыруды, тәрбие жұмысына барлық ... ... ... ... ... озаттарын, спорт,
өнер салаларындағы адамжарды, ... ... ... ... ... ... ... пайдаланады, жалпы басшылық
жасап, тәрбие жұмысын басқарады.
Мектеп – отбасының, жұртшылықтың ... ... ... ... бір орган. Ынтымақтастықпен жұмысты жүргізудің формалары
көп. Біз тек солардың ... ғана атап ... ... ... ... мұғалімдердің оқушылардың үйіне барып, тұрмыс-тіршілігімен
танысу;
- педагогикалық ... ... ... ... ... жұмыстарды ойдағыдай жүргізу үшін мектеп жанындағы үлкен кеңестің
жұмысына дұрыс басшылық жасау, кеңес беру керек. Ол ... ауыл ... ... ... ... ететін көптеген орта бар. Олар: отбасы, мектеп,
аула, дос-жарандар, көрші, ағайын-туыстар, еңбек ұжымдары, жұртшылық, тағы
басқалар. Қысқасы бала ... ... ... жұртшылықтың,
еңбек ұжымдарының бірікке тәрбие жұмысы қажет. ... ... ... ... сол ... ... тұрғыдан сауаттандырып, жалпы
тәрбие жұмыстарына жұртшылықты жұмылдырып, педагогикалық тұрғыдан сауатты
басшылық жасауы тиіс.
1.2 ... ... ... қасиеттерін дамытудың
педагогикалық – психологиялық негіздері.
Психология ғылымының соңғы ... ... ... ... жеке ... қалыптастыру өзекті мәселенің
біріне ... жеке ... ... ісінде тәрбие институттары ... ең ... ... ... ... ол ... ... дамуын оқу қызметіндегі бірінші кезектегі міндет деп танығанда
ғана іске ... ... ... осы күрделі міндетті
шешу мектепте, ең алдымен, оның ... ... оқу ... ... ... өзгертумен байланысты екендігіне көз жеткізеді.
(Ш.Амонашвили, ... ... ... ... және ... ... ... жаңа экспериментгік жүйелері шеңберінде
мектеп оқушысы жеке ... ... ... ... ... ... ... жинақтала бастады. Сөйтіп оқу және тәрбие
арасындағы байланысты айқындайтын педагогикалық тәжірибе пайда болды. Бұл
оқушының жеке ... ... ... ... ... ... қоюға мүмкіндік туғызды, Осы ... ... 70-90 ... ... айналысты. Ол оқу материалы мазмұнын талдау және жинақтау
ұстанымы негізінде бастауыш ... оқу ... ... шеңберінде
жүзеге асты ... ... ... эксперимент, біріншіден, зерттеудің тұтастығын талап ... ... ... ... дамуын, сынып ұжымын және оларды біріктіретін ... ... ... бірге қамтылды. Екіншіден зерттеу эксперименттік-
генетикалық болды. Баланың жеке тұлғасы ... ... ... бойы ... ... сәттен аяқталған дейін ... Бұл ... ... бір ... ... ... ... айқындап баяндауға мүмкіндік берді.
Жеке тұлғаның оқудың екі амалындағы даму нұсқаларын салыстырып талдау
көзделді: біріншісі, білім берудің ... ... ... ... ... мен ... қалыптастыруға (бағытталады; екіншісі,
оқу пәндерінің мазмұны теориялық ұғымдар ... ... ... ... пайда болуын оқу үрдісінің орталық ... ... ... ... ... оқып ... ... ... ... ... бала тұлғасының
мотивациялық құрылымында түбегейлі өзгерістер болатыны анықталды. ... ... ... жедел қалыптасуы негізінде оқу қызметі
мотивтерінің қайта құрылуынан ... Олар ... ... жасының
аяғына таман жинақталып қалыптасады да, баланың әр түрлі оқу материалына
көзқарасы, ... ... ... ... көздерді өз бетімен
іздеуге жетелейді. Яғни, оқу-танымдық мотивтер ... ғана ... ... бүкіл жүйесінде жетекші орын алады. Өйткені, осы мүдделер
ортақ ұжымдық қызмет барысында пайда ... ... бала ... ... - топтық құндылық бағдары ретінде ұғынады.
Дамыта оқыту теориясы шеңберінде де әр түрлі мәселелер бойынша қатар
зерттеулер ... Олар - ... ... дамыта оқытуды теориялық
және әдістемелік қамтамасыз ету (В.Репкин), оқу барысында жеке тұлғаның
дамуы (А.Дусавицкий), оқу ... ... ... ... ... ... деңгейіне баға беру (Г.Репкина, Е.Заика) және т.б.
1995-1996 жылдары В.Репкиннің басшылығымен мектептерде арнайы ... ... ... оқу ... аяғында конин-Давыдовтың жүйесі
бойынша оқу ... ... ... ... ... олар ... және ... жағдайындағы жүйесін
өзірлеу кезіндегі көрсеткіштерімен, ... ... ... ... ... өзге оқыту жүйелерін сипаттайтын деректермен салыстыруды
көздеген. Нәтижесі ... ... ... ... 80 пайызында
мұғалімдер дамыта оқыту жүйесі жобасын жүзеге асыруды қамтамасыз еткен. ... ... ... ... дамуы, сондай-ақ оқу ұжым
мен жеке тұлғаның даму көрсеткіштері мектеп-зертхана жағдайында ... ... ... Бұл ... оқыту жүйесі жобасының
шынайылығын дәлелдейді. Сонымен қатар, ... осы ... ... ... ... ... берді. Мұғалімдердің, көбі 80 пайыаға
дейін) жүйе жобасының негізін құрайтын педагогикалық қызметті ... ... ... ... ... ... ... ұшырасқан.
Алынған нәтижелерге теориялық талдау А. Дусавицкийдің "Жеке тұлғаны оқу
барысында дамыту" еңбегінде жасалған. ... ... ... ... ... және бала ... ... арасындағы байланыстың
психологиялық механизмдерін ... ... ... ... жағдайда
бастауыш мектеп кезеңі - қоршаған ортаға деген субъективтік эгоцентристік
көзқарастың объективтік (танымдық, өнегелік) қөзқарасқа ... ең ... ... көрсетілді. Алайда, бұл оқу мазмұны мен ... ... ... ... ... болады.
Балалар қарым-қатынасында алуан түрлі тұлғааралық байланыстар құрудың
өзгермелі үрдісі бала тұлғасы сана-сезімінің дамуына ... ... ... ... дәл ... қатысты, екіншіден жеке тұлғаның
моралдік ... ... ... ... ... ... орай қасиеттер емес, баланың тұлғасы, оның адамгершілігі үлкен
маңызға ие болады.
Сөйтіп бастауыш мектеп жасында ... ... ... ... ... ... қалыптасады. Орта және жоғары сыныптарда жеке
тұлғаның тұрақты құрылымы қалыптасатынын ... ... Оның ... ... ... ... ... идеал құрайды. Оқушылардың
өмір туралы анық ... ... бұл ... ... ... ... етеді. Оқу мерзімі бойы ... ... ... үшін ... топ нағыз тәрбие ортасы болып қалады.
Ал жоғары сынып оқушылары - әлеуметтік-психологиялық тұрғыдан күрделі
қауымдастықтың жиынтығы. Бұлардың ... - ... ... ... сын көзбен қарамауы, ... ... ... әр ... ... ... жасөспірімдердің
сеніміне кіруі оңай емес. Мұғалімді ... ... ... ... ... ... өткізуі;
3) көңіл бөлгіштігі;
4) талап етушілігі;
5) бірсөзділігі;
6) тапқырлығы.
Осы келтірілген алты қасиеттің біреуі ... ... ... ол ... ... ... Бірақ егер де мұғалім балаға ... ... ... бір рет оның ... ... онда ол
алғашқы көзқарасын өзгертеді. Себебі жасөспірім айтқан сөзге беріктікті,
тұрақтылықты ... да, ... ... ... баға ... Осыған қарап айтарымыз-мұғалімнің жасөспірімнің сеніміне кіруі
қандай оңай болса, оның сенімінен ... ... одан да тез. ... қиын бір ... тап ... одан ... шығып кетудің жолын
қарастырғаны жөн.
Мұғалімнің көп ... ... ... талабы оқушының көңілінен
шықпауы мүмкін. Жоғары сынып оқушылары өзін-өзі тәрбиелеу ... ... жаңа ... ... Осы ... олар ... де ... Соған көмектесу керек. Олардың ғылыми ... ... ... ... ... ... ... мұқтаж
болады. Сондықтан оқытушы, ата-ана жоғары ... ... ... ... ... ... ... тең жағдайда
сырласып, мамандық таңдау, алғашқы махаббат, т.б. ... ашық ... Осы ... ... ... рөлді балалардың өздеріне беруді
ұмытпай, көрсетілген бағыттарда педагогикалық тұрғыда көмектесу қажет.
В.Давыдов оқу қызметінің ... оқу ... ... ... мен ... секілді бөліктерді атап көрсетеді.
"Мектептің бірінші сыныбына ... ... оқу ... ... ... ... ... ол мектеп қабырғасында бірнеше жыл
ішінде, әсіресе, бастауыш сыныптарда қалыптасады - ... ... ... оқу ... ... және жекеше түрі болып табылады. Оны атқару
барысында оқушылардың бойында жаңа психикалық ... ... ... және ең ... ... ... болу және даму заңдылықтарын
ашуға бағытталған ... ... ... дамиды "Педагогика ғылымы
теориялық жағынан іргелілік сипатта болса, тәрбие мен ... ... ... ... ... ... алады.
Тұлғаның құрылымдық компоненттері үш бөліктен тұрады. Біріншіден,
оның ақыл-ойын дамыту арқылы ... ... ... ... ... біртіндеп сіңіру, үшіншіден, жеке тұлғаны іс-әрскетке
ендіру ... ... ... ... қатыстыру. Тұлғаны тәрбиелеп
жетілдіруде осы үш компонент тығыз бірлікте қызмет етеді.
Әлеуметтік ... ... ... ... қоғамдық бақылау
және түзету енгізетін, ... ... және ... ... ... бағыттайтын, қоғамның қазіргі және болашақ
өміріне мақсаттылықпен даярлау ісі деп ... ... ісі ... ... ... және оның ... қалыптастыруды мақсат ететін
болғандықтан, ол психологиялық процесс.
Жеке басты қалыптастыруда ұзақ ... ... әсер ... ... деп ... Оған ұзақ мерзімді жаттықтыру ісі, оқыту
әдістерінің ... ... жеке ... ... ... Бұл ... ... жеке бастың үлгісі туралы болып отыр) қазіргі кезде жиі
айтылып жүрген педагогикалық авантюризмнің ғылыми ... оның ... ... ... ... ... мамандығы шамалы
адамдардың өзінше ойлап тапқан ... деп ... ... ... жеке ... қалыптасуы мүмкін емес.Оқушы үшін шынайы ұстаз-
педагог идеал болуы ... - жеке ... ... ... тәрбиенің ең маңызды
әдісі. Әсіресе бұл әдісті талдауда Н.К.Крупская ерекше ... ... ... әр ... ... және ... жұмыстарға
деген балалардың сана-сезімін олардың әлеуметтік ... ... ... ... Осы ... ... ... өмірі мен еңбегін
ұйымдастыру ісін олардың адамгершілік жолындағы даму ісімен, ... іске ... ... қатынасуымен тығыз байланыста қарастырды.
Н.К.Крупская «балалармен тек ... ... ... ... ... ... ... сенімін арттыру керек» дейді.
Мектептегі оқу – ... ... ... ... ... жағынан, адамгершілік-имандылық тұрғысынан ... ... аша ... ... ... осы ... ... жетілдіруге деген сенімін арттырады. Оны іске асырудың
маңызды ... ... оқу ... ... және ... түсіндірмелі
әңгіме түрінде, кештер мен ... ... ... мен ... ... ... Бұл істердің бәріндсе сендіру әдістерінің
нәтижелі болуы оның ... және ... ... ... болмақ.
Жағымды үлгі-өнеге арқылы тәрбиелеу әдісі жеке бастың қалыптасып дамуы
үшін тәрбие ... зор рөл ... ... жеке ... рухани дамуы үшін үш жағдай - үлкен мақсат,
үлкен кедергілер және үлкен өнеге керек ... ... ... ... ... іс-әрекетіне еліктей отырып, оны
саналылықпен және ... ... ... ... өзінше «қайталайды».
Оқушылар басқаның аса жоғары мұратты іс-әрекетін байқап, бақылай отырып
ерлік, еңбек сүйгіштік, ... ... ... мен ... ой ... ... ... барып қабылдайды. Басқаның іс-әрекетіне өзінше
баға беретін болады. ... ... ... оны көшіре салу емес, өміргс
өзінше баға беріп, сана-сезімінде сыннан ... ... ... ... мен ... сын ... қарап. Өзінше түсініп,
өзінше ... деп ... ... ... ... ... өзін-өзі тәрбиелеуге
жауапкершілік ... ... ... ... Осы ... ... ... оқушыларының өзіне жақын ... жеке ... ... ... оны ... рухани қажетіне үлгі етіп жаратуы тәрбиедегі
ең маңызды іс ... ... ... жеке бас ... ... ... келтіріліп отырған мысалға қоғамдық тұрғыдан талдау жасап, ол іс-
әрекет несімен құнды, неліктен оны үлгі ... ... ... түрде талдау
арқылы қабылдау керек.
Жаттықтыру әдісі жеке ... ... ... ... ... рол ... тәрбие әдісінің бір түрі. Әсіресе мәдениетті,
жақсы мінез-құлықты оқушының бойына дарытып, әдет, ... ... ... ... ... ... рол атқарады. А.С.Макаренко тәрбие ісінде
оқушыларды практикалық іс-тәжірибемен байыту, ... ... ... мен ... ... аса ... деп санады.Ол «Мінез-
құлқымыз саналы болуы керек бірақ одан ... ... ... ... ... керек деген ұғым тумайды. ... ... ... ... әдет ... іс ... ... мүлде дағдылы әрекетке
айналғанда ғана шынайы мәдениетті азамат тәрбиелейміз. Сондықтан ... ... ... әдет ... ... орын алуы үшін оны ... керек дейді.
Сонымен «жаттықтыру әдісі дегеніміз оқушьшың бойына қажетті жағымды ... ... ... рет ... арқылы жаттықтырып сіңіру,
оны қалыпты ... ... ... ... ... әдіс арқылы оқушының бойына мәдениетті мінез-құлық дағдыларын
сіңіруде тәрбие ... ... оқу ... да, әр ... сыныптан тыс
қоғамдық жұмыстарды атқаруда да еңбекке, мәдени-көпшілік, саяси ... ... ... ... ... сөз, ... әңгіме,
баяндама т.б. іс-тәжірибеде қолданып жаттықтыру, іске ... ... Бір ... айтқанда, баланың оқу-тәрбие процесіне байланысты
меқтепте ... ... бәрі ... ... іске ... ... жалпы әдісі ретінде баланы саяси қоғамдық,
адамгершілік, дене және ... ... ... ... шешуде
қолданылады. Әсіресе, бұл әдісті баланы адамгсршілікке ... ... ... Ол ... үстел басында отыруға, жүріп-тұруға, жолдастарымен
дұрыс қарым-қатынас жасауға ... ... ... адалдыққа,
Отан сүюшілікке, ерлікке саналы тәртіпке үйрету сияқты жоғары моральдық
қасиеттерді олардың бойына сіңіругс деиін қолданылатын ... дене ... ...... ... негізгі әдісі болып саналады.
Баланың бойында әдет-дағдыны немесе ... ... ... ... ... ... негізі жөнінде
К.Д.Ушинскии де көптеген пікірлер ... ... ... іс-әрекет, қимыл үстінде "адам психологиясынан алатын орнын
айқындай келе жаттықтыруды іске ... ... ... ... алдына белгілі бір іс-әрекет жасауға ... ... ... сол ... ... ... ... алдын ала меңгерту;
б) оқушыға іс-әрекет кезіндс іске асырылатын ... ... ... жасатып үйрету;
в) кейін ол іс- әрекетті әлденеше ... ... ... ... ... ... ... талап ету
е) іс-әрекет үстіндсгі адамның мінез-құлқының үнемі ... ... ... ... бақылау, оған талап қою әдісі. Бала ойынға
алданып, теледидардан қызық кино, концерт ... ... ... үй тапсырмасын орындамауы мүмкін. Сондықтан баланың мектептен тыс
уақыттағы мінез-құлқын бақылаудың ... оны ... бір ... ... ... ... маңызы зор. Талап қою дегеніміз баланың іс-
әрекетін белгілі бір бағытқа бейімдеу. Талап қою - ... ... ... Бұл ... іске ... құралы - мұғалімнің сұрауы, орынды
нұсқау беруі. Оның ... ... тез ... ... оның ... өзі ... ... келтіруге үйретеді. Ол көбінесе ... ... ара ... ... ... ... ... талап қоюды, мінез-
құлқын белгілі нормалар мен ережелерді орындауға ... ... ... ол ... ... мен талаптарды орындауға
бағытталады. Ал оны орындатудың құралы: күнделікті баланың мінсз-кұлқын, ... ... ... тапсырмалардың орындалу барысы туралы
әңгімелесу, баланың тәрбиеші алдында есеп ... ... ... жолдастары
алдында есеп беруі арқылы іске асырылады. Бақылау баланың ... ... ... ... ... ... бір ... екінші іс-әрекет ... ... ... ... Кей бала үнемі бір іспен
шұғылданғанды жақсы көреді. Мысалы, ... ... көп ... ... ... әуес ... немесе үзілісте балалық мінездерді
көбірек күйттеу т.б. Бала ... ... іске тиым салу ... тәрбиелік
нәтиже бере бермейді. Ондай жағдайда баланы еңбектің екінші ... тура ... Бала өзі ... ... екінші іс түріне
ауыспайды. Алғашқыда мұғалімге риза болмай, қарсылық білдіруі де ... ... ... ... ... ... ... түсіпдіріп, ол
істі істеуге оқушының ынтасын біртіндсп туғызу керек.
Тәрбиенің жеке тұлғаны қалыптастыратын маңызды ... ... ... “Жазалау- адам мінезінің (характерінің) берік болуына
мүмкіндік туғызады, баланы өзінің іс ... ... оның еркі мен ... ... ... тәрбиелеуге
ықпал етеді”-деді.
Мадақтау әдісі дегеніміз - тәрбиешінің ... ... ... ... мен ... ... жағдайларды көріп,
оның қоғамдық мінез-құлық нормалары мен ережелеріне сай келмейтіндігіне
тәрбиешінің көзқарас, пікірін ... мен ... ... ... негізі баланың ішкі жан
дүниесінің күйініш яки ... ... ... Бұл ... ... ... ... жасауға, өзіне-өзінің баға беруіне итермелеп
отырады. Сонымен бірге теріс іс-әрекеттен бойын ... ... ... ... я ... әдісі оқушыларда адамгершілік сана-сезімнің
оянуына, дамуына ықпал ... ... ... қоя ... үйретеді.
Мадақтаудың әдісі: мұғалімнің оңаша мақтауы, алғыс жариялауы, жолдастарының
алдында алғыс жариялауы, мектеп дирекциясының ... ... ... ... ... ... ... алтын, күміс медалімен
марапаттау. Онан басқа мектептің Құрмет кітабына ... ... ... қою ... ... ... жас ... қарай лайықты қолдану
керек. Төменгі сыныпта мадактау жиірек қолданылады. Мысалы, бала ... ... ... ... ... ... үстінде тыныш отырғанда, т.б.
Ал жоғары сыныптарда баланың іс-әрекетінің күрделі түрлері мадақталады.
Мысалы, бала ... үй ... ... келеді, көрнекі құрал жасайды,
еңбекке белсене қатысады, т.б. Әрине мадақтауды жиі қолдануға ... ... ... ... Мадақтау әдісін жеке оқушыға да, бүкіл сынып
ұжымына да ... ... ... ... ... көре ... ... істерді үлгі етудің
тәлімдік мәні зор. Осы ... - ... ... қабырға газетінде
«Біздің мектептегі іс-әрекеттер» деген ... ... ... ... «Олардың ісі - басқаларға үлгі» т.б.)
Тәрбиенің әдіс-тәсілімдерін қорыта келе айтарымыз ... ... ... ... қолдану, оларды бір-бірімен байланысты деп қарау ғана ... ... ... ... Оның бәрі ... ... тиісті
орнымен жұмсалғанда ғана нәтижелі болып шығатынын ... ... ... ... ... ... қолданғанда ғана тәрбие ісі жемісті болмақ.
Бала тәрбие үрдісінің объектісі ретінде ... ... ... және ... сананың, табиғат пен әлеуметтік ортаның сын сезініп,
белгілі әлеуметтік тәжірибені және ақпаратты игереді.
Бала объективті тәрбие ... ... ... ... ... ... ... түседі. Соның барысында балалардың ... ... ... ... ... ... ... тұлғаның
психикалық қасиеті мен ойлауы дамиды. Сөйтіп бала қоғам өмір мен өндіріске
қатынасатын ... ... ... ... ... ... ... күш пен қабілеттері
негізінде алғашқы қажеттіліктер мен түрткілерге және ... ... Оның ... мен ... ... мүмкіндігі мол,
өйткені ол әлеуметтік орта және ... ... ... ... ... ... тек ішкі ... шектелмейді, сол сияқты
әлеуметтік жағдайдың ... да оның ... ... ... ... ... немесе дамымауы мүмкін. Бала тәрбие субъектісі ретінде
біртіндеп қалыптасып, азаматтық ... ол өз ... мен ... ... қоғамдық сананы, түсінікті, идеяларды саналы түрде таңдап, оны
бойы сіңіреді. Біртіндеп даралық қасиетті, қажеттілікті, өмірлік ұстанымды
түрлі ықпалды, ... ... ... ... ... ... және ... ұйымдарда немесе бірлестіктері әр оқушы
қоғамдық өмірдің түрлі қырын, мәселен, экономикалық жағын игереді. Бала
еңбек ету ... ... ... ... ... ... ... арқылы адам қоғамдық қатынастардың белсенді мүшесіне ... ... ... ... мысалы, жалға беру және алуан
экономикалық мәселелердің түр- ... ... ... ... ... ... ... ұжымдық тәрбиесі мен ... ... ... ... ... оқушыларына (7-10 жасар)
"Балдырған сатысындағы ... ... ... ... ... ... өздерінің өндірген заттары арқылы тәжірибе жүзінде
іске асыруға болады. Кішігірім ... ... ... ... түсінуі
өздері өндірген заттар туралы, өзін-өзі қаржыландыру (қолөнер, мектеп
жанындағы тәжірибе учаскесі) жайлы түрлі ... ... ... ... ... жүзеге асыруға жаттықтыру белгіленеді.
Балалар ұжымын ерікті оқушылар ... ... ... өзін- өзі
басқару жұмысына қатыстырып, бейбітшілік үшін күресуге, ... ... ... мен фестиваль жұмыстарын үйымдастыруға қатыстыру
арқылы ел жандылыққа баулып, ... ... ... ... ... ... ерлік дәстүрлерді насихаттап, оқушыларды Отан
алдындағы борышын орындауға, Отанын ... ... ... денесін
шынықтыруға, табиғатпен үйлесімділікке келуге, әскери бөлімдермен ... ... ... ... ... ... ... бойынша жетілдіру көзделеді. "Балдырған" ... ... ... ұйымдастырып, олардың тәндік саулығын нығайтуға да ... ... ... ... ... ... бойында
әлеуметтік әділеттілікті сақтау, ... ... ... ... өз ықтиярымен іс атқаруға даярлығы тәрізді сипат ... ... әр ... өзін ... ... жетілдіруге тиістімін деп
сезінуі қажет. Ұжым мүшелері әрқайсысының отбасы туралы, оның мұқтаждары
мен ... ... ... ... біріне моралдік көмек ... ... ... дарындылығы мен қабілеттері дамиды.
Оқушылар ұжым арқылы әлеуметтік жақсылықтарға қол жеткізеді, ұжым мен ... ... ... мәнін түсінеді. "Балдырған" сатысындағы "Іздер
бағытында қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... элементтерін игеру (мультимедия компьютерлік ойындардың
бағдарламасын жасау, шығармашылық ... ... ... ... жеке ... ... ... көздейді.
Оқушылар ұйымында ... ... мен ... қоғамдық
құбылыс ретіндегі түсініктері жетіледі. ... ... ... ... ... достық қатынасты, қоғамдық моралге бой
ұсынуды, бір-бірінің, өзінің, ұжымның және ... ... ... ... ... ғалым педагог- психологтардың талдауларын
басшылыққа ала отырып, бастауыш сынып оқушыларының ... ... ... ... ... ... № 1 сызба арқылы
көрсетуімізге болады:
№ 1 сызба
Оқушылардың тұлғалық ... ... ... негізі
Педагогикалық жақтары ... ... Сана – ... ... 1. ... ... ... Адамзаттық өркениетті сіңіру. 2. ... ... Өзін -өзі ... ... ... ... ... ... 3. Оқу- ... ... ... ... 4. ... ... 5 ... әлеуеті.
жағымды үлгі өнеге көрсету 6. ... ... 7. ... пен ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... отбасы
тәрбиесінің ролі ерекше мәнге ие. Осыған орай, біз келесі тақырыпта
отбасы ... ... ... ... қарастырамыз.
1.3 Оқушылардың тұлғалық қасиеттерін дамытуда отбасы тәрбиесінің
педагогикалық мәні.
Бүгінгі салауатты отбасы – ... ... ... ... ... ... ... мен ізгі мұраттар тек отбасында ... ... ... ... ... ... алып келетін шынайы да
тұрақты сүйіспеншіліктің ... де тек ... ... ... ... әліппесін бала ... ... ... ... ... ... ... тұлғаның өсіп жетілуіне ықпалы ерекше ... ... ... және ... ... ерекше көңіл
бөліп, «отбасы» ұғымына ... ... ... Ж.Б.
Қоянбаевтың педагогикалық еңбегінде ... ол ... ... ... ... қандас туыстар (әке, ана, бала) тобы» деп анықтама
берілген. Ғылым – ... ... ... ...... өмір ... және ... шындық, орта туралы тиянақты да ... ... ... ... ... ... ... әдет мінез- құлық пен ... ... ... көрсетеді.
Педагогика және психологиялық сөздікте ... ... ... » деп ... келтірілген. Бұл сөздікте отбасы
тәрбиесі балаға ұлттық ... ... ... ... табылатындығын
айқындай түседі.
Сонымен, жоғарыда айтылған анықтамаларға сүйене отырып, отбасының
мынадай негізгі белгілерін ... ... ... ... өзара туысқандық қатынасы бар әртүрлі жастағы әр ... ... ... ... ... ерлі ... ата- аналық, балалардың ата- аналарына
еерсектердің кішілерге және бір ... ... ... - ... ... байланыстырып тұрады.
3) ата- аналар мен балалар ... ... ... ... сол ... тәрбиеленумен ерекшеленеді.
4) Отбасы өмірі әртүрлі ... және ... ... Ал отбасының әлеуметтік ролі ... өзін ... ... ұзартуға тікелей қатынасымен анықталады.
Біздің қоғам үшін әр кезеңде, әр отбасында өсіп келе ... ... дені сау, ... ... дәрежесі биік, еңбекқор, білімге
құштар болып өсуі туған халқы мен ... ... ... ... ... өсуі
- ең жоғары тілек, ең негізгі мақсат болып ... Оның қуат ... ...... Сондықтан, адамзат ұрпағына отбасының аса ... мен ... ... еш ... ... ... ... Сол
сияқты балаға ата – ана ... ... еш ... ... ... тәрбиесі» ұғымының өзі «отбасы» мен тәрбие категорияларының
жиынтығы ғана емес, олардың ... де ... ... Оның ... ... ... тәрбие толығымен қоғамдық өмір заңдылықтарына байланысты
дамиды.
Отбасы баланың жеке ... ... екі ... әсер ... ... ... жағдайын сипаттайтын өзіндік
өмір сүру арқылы, яғни ... ... ... және ... мен ... ... ... әлеуметтік және белгілі бір мақсатқа бағытталған әсер
арқылы;
Бұл көбінесе отбасындағы негізгі ... пен ... ... ... және ... ... қаншалықты сәйкес
келуіне байланысты жүзеге асырылады.
Қазақ педагогикалық энциклопедиялық ... ... ... ... ... ... тәрбиесі»- туысқандық қарым -қатынастар
мен тұрмыс жағдайлары болып үздіксіз ықпал ... ... күш ... ... тәрбиесінің педагогикалық мәнін ашу үшін ... ... ... ... ... қажет. Бүгінге
дейін педагогикалық әдебиетермен мемлекет тарапынан жарық көрген ... ... ... ... ... анықтамалар беріліп келеді.
1993 жылы қабылданған тәлім – тәрбие тұжырымдамасында: «Тәрбие – ... бойы ... ... ... озық ... мен ... жас ... бойына сіңіру, баланың қоршаған ортадағы қарым-
қатынасын ... ... ... ... және ... сай мінез-
құлқын қалыптастыру» -деп ... ... ... педагогикалық
энциклопедия сөздігінде «Тәрбие- қоғамдық өндірістік және ... ... ... даярлауды мақсат етіп қойған жеке адамды
қалыптастырудың ... ... ... Ұлы ... Әл ... ... жолында » деген еңбегінде «Тәрбие деп – халықтардың бойына білімге
негізделген этикалық ізгіліктер мен ... ... ... сөз»- деп
анықтама берді.
Демек, тәрбие- бұл қоғам талабына сай ... ... ... мақсатқа сәйкес жүйелі әрі саналы түрде әсер ету ... ... жан ... ... ... ... көздейді. Оқушылардың
тұлғалық қасиеттерін дамытуда ... ... ... ... ... ... ... тәрбиесіне және қоғамдық тәрбие деп екі ... ... Олай ... ... ... өмірдің жалпы және қажетті
категориясы болып табылады, ... ... ... ... ... қоғамдық қатынастардың таихи дамуына сәйкес өзгеріп отырады.
Кейде «тәрбиелеу» ұғымы «әлеуметтендіру» ұғымымен ... ... ... ... дген ... аударғанда
«қоғамдық» деген мағынаны білдіреді. Яғни қоғамдандыру немесе ... ... ... ... ... ... жүйесінде жеке тұлғаны белгілі бір ... ... ... ... асырылады. Оған бірнеше әсер етуші
факторлар ықпал жасайды. олар отбасы, отбасынан тыс ... ... оқу ... ... ... қоғамдық ұжымдар, құрбы құрдастары және
т.б. Соның ішіндегі кейбір фактор отбасы болып табылады. Бүгінгі нарықтық
қатынас отбасына және ... ... ... үлкен әсерін тигізіп отыр.
Өмір тәжірибелері мен көптеген ғалымдар ... (А.А. ... т.б) ... тәрбиесінің мынадай даму тенденцияларын бөліп
көрсетуге мүмкіндік береді. ... даму ... ... мағынаны
білдіреді) :
1- Тенденция. Отбасы ... ... ... ... ... жеке тұлғаның ... ... ... ролі ... ... Ол ... әлеуметтік ролі.
2- Тенденция. Тәрбиенің индуцстриялдығы тенденцисы, яғни бүгінгі
қоғам өміріндегі ... ... жан – ... ... мектеп
пен отбасы өміріне ықпал жасауы.
Қоғамның мәдени даму деңгейіне ... ... пен ... ... түсті. Әрбір отбасы қоғамда ... ... ... ... ... алды. Оған әрбір отбасында компьютердің
пайда болуы, жоғары сапалы фотоапараттар мен ... ... ... тұрмыста қолданылуы дәлел бола алады. Бұл үрдіс
қоғам ... ... ... ... асады.
3- Тенденция. Отбасы тәрбиесіндегі баланың субъектілік ролі. Ұлттық
болмысымызға тән ұяңдық, үлкен ... ... тіл ... ... қолдай отырып, бүгінгі нарықтық қатынас тұсындағы қарым-
қатынаста ... ... ... өз пікірі мен көзқарасын
дәлелдеуге талпынушылық, алға ұмтылушылық және т.б. ... ... ... қалыптастыру қоғам талаптарына айналып отыр. Әрбір отбасы
баланың жан- жақты ... ... үшін ... ... ... қолдануда.
4 -Тенденция. Мектеп пен отбасының ынтымақтығы ... ... ... ... ынтымақтаса әрекет етуге өте ... ... Ата- ... ... ... ... білім алып, жан жақты
дамуы үшін ең таңдаулы мектептер, тіпті жоғары ақылы ... ... ... даму тенденциялары бүгінгі нарықтық қатынас ықпалынан
туындап отырғаны белгілі. Осы ... ... ... ... міні зор деп ... ... тәрбиесінің мәселелері кеңес педагогтары А.С. Макаренко, А.В.
Сухомлинский, Н.К. Крупскаяның педагогикалық еңбектерінен де кең ... ... ... ... еңбекте екенін айта
келіп балаларды отбасы өміріне қатыстыру ерте ... ойын ... ... ... ретінде басталуы керек дейді.
Оның «Ата- аналар кітабы», «Тәрбиенің жаңа ... ... ... ... және т.б. ... ата -аналарға отбасы
тәрбиесіне арналған.
Соңғы жылдары ... ... ... ... ... ойландырып келді. Одақ көлемінде Ю.П.Азаров, Л.В. Белов,
И.В. Гребеников, Т. ... Б.А. ... А.О. ... ... ... Т.М. ... Ә. Әбуов., Г.К.
Байгельдинова М.Ғабдуллин, Қ.Жақыпов, Ә. ... ... ... Б.Ы. ... Г.А. ... т.б. ... ... мүмкіндіктері, қиын балалардың пайда болуындағы
отбасының ... ал ... Қ. ... , И. ... және ... еңбектерінде халықтық педагогика негізінде отбасы тәрбиесін
жақсарту, Қ. Атемова өзінің кандидатттық ... ... ... ... ... қалыптастыру және т.б. мәселелер
қарастырылады.
Бала тәрбиесі – ... ... ... ... ... Өйткені баланың уақытын дұрыс ұйымдастыра білу, оның мектепте
алынған тәлім -тәрбиенің қалыптасып, отбасыда ... ... бәрі ... ... ... ... жүзеге асады.
Ата- ананың әсерлі болуына ... ... бірі - ... ... ... ашық ... ... Осылай өзара қарым -қатынас ... ата- ... ... ... айтқандарын шын ықыласпен
қабылдауға ... ... ... ... ... және т.б. қасиеттерге тәрбиелеуде отбасының мүмкіндіктері
ерекше.
Отбасының ықпалы мен педагогикалық мүмкіндіктері ... ... ... ... ... Т.М. ... өзінің «Семъя»
деген еңбегінде: «Кез- келген жұмыс саласы және бос ... ... ... ... ... өзіндік сапалық
қасиетіміздің қандай да бір ... ... ... ... ... ... ... екіншісіне- шеберлігіміз, үшіншісіне- ептілігіміз,
төртіншісіне – ... және т.б. ... ... Ал ... ата-
ананың жеке басындағы қасиеттер толығымен керек болады: бет - ... ... да, ... ... әке - шешесінің иісі де қымбат, әрі маңызды
делінген.
Көптеген ... ... ... ... тұлғалық
қасиеттерін дамытуда негізгі фактор болатын дәлелдейді. Дегенмен, жеке
тұлғаның ... әсер ... ... ... мектеп, орта
(қоғамдық орта, ауылдағы жолдастары және т.б) көпшілік ... ... ... ... радио және т.б.) ішінен біз отбасыны ... ... деп ... ... ол ол ... ... ортадан
тыс өмір сүруі мүмкін емес. Сондықтан отбасының ... ... ... әсер етеді. Бұл ... мына ... ... ... ... ... ... ... ... ... Бұл ата- анадан берілген баланың жеке басының
ерекшелігін білдіретін қасиеттер: балажандық, ... ... және т.б. ... бола ... Қоғамдық фактор. Бұл қоғамда болып ... ... ... ... ... ... ... өмір сүру салты ... ... ... ... мен ... бір мөлшерде сәйкес
келуі болып табылады.
3. Әлеуметтік фактор. Бұл қоғам талабына сай өмір сүруде материалдық
жағдайдың ... адам ... ... жеке ... ... ... және т.б. ... болып табылады.
4. Психологиялық фактор. Отбасында бала тәрбиесі үшін қолайлы
психологиялық ... ... ... ... ... мүшлерінің өзіне және
өзгелерге деген екпінді ... мен ... ... ... ... Педагогикалық фактор. Балалардың жас және дара, психологиялық,
қалыптасу ерекшеліктері ... ата- ... ... ... ... Отбасыдағы жағдайлар мен ықпалдардың бала тәрбиесіне
оң әсер етерліктей мүмкіндігі.
Дегенмен аталған бұл факторлардың отбасы ... ... ... әсер ... ... де жоқ ... Бүгінгі нарықтық қатынас
тұсындағы әлеуметтік жағдайдың ... ... ... ата ... бала тәрбиесі бойынша педагогикалық
білімдерін жетілдіріп ... ... ... ... ... қиындықтар туғызады. Бұл тұста ата- аналарға ... ... ... ... ... әрекет ету сынып жетекшілерінің
үлесіне түсіп отыр.
Ата-аналарды педагогикалық тұрғыда тәрбие процесін ... ... ... ... ата-ана отбасындағы бала тәрбиесін жүргізуші, ықпал
етуші болып табылады. Тәрбие (оқыту, ... ... ... ... ... басшыларына, жалпы ұстаздарға, сынып жетекшілеріне,
көмек көрсететін – ... ... ... ... ... ... ... сынып жетекшісі, сынып ұстаздары, ата-
аналар. Ата-аналардың міндеті – ... ... ... ... ... ... балаға тиянақты білім, жақсы тәрбие беруге өз
үлестерін қосу, тікелей ат ... ... ...... ... Қоғам отбасынан басталады.
Әрбір отбасы болашақ қоғам мүшелерін дұрыс тәрбиелесе, ол ... ... Бұл ... ... бойы ... ... ... бала өмірі
отбасынан басталады., ол бала үшін ең ... ... Бала ... ата-тегін
біліп, әулеттің жағымды өнегелерінен, мұраларынан сусындап өседі.
Отбасындағы басты мәселелрдің бірі-баланың тіршілік ... ... ... күн ... , ... қойылатын талаптар,
оның үй еңбегіне қатысуы, оқу іс-әрекеті, бос әрекетін ұйымдастыру жатады.
Бала өмірін және іс-әрекетін ұйымдастыруда ... ... ... ... ... - өмір ... ... пен демалыстың парасаттылықпен кезектесіп
өтуі, талаптарды орындау, жақсы ... ... ... ... ... ... мұқияттылыққа үйретеді, денсаулығын
нығайтады, еңбек қабілетін жақсартады. Күн тәртібін жасауда ата-ана ... ... ... ... мен ... ... ... мен мектеп тәртібінің бірлігін еске алуы тиіс. Отбасы тәртібінің
негізгі ... ...... ... ... ... дайындалу,
тамақтану, ұйқы, т.б. дұрыс алмасып ... ... ... ... күн ... ... ... дағды әдетке айналады, ал әдет
келешекте бала қажетін қанағаттандырады.
Отбасы баланың бос уақытын дұрыс ұйымдастыра білуі ... Бала ... ... пайдалы істерге, спорт ойындарына, кинофильмдерге,
спектакльдерге, кітап оқуға, теледидар ... ... ... ... ... ... серуенднуі ізгі дәстүрге
айналды. Егер ата-аналар ... ... және өз ... көз ... ... ... әңгіме өткізсе, мұндай серуендердің танымдық
маңызы зор болады.
Отбасында тәрбиенің ... ... ... ... зайыптының
өзара махабббатыны, көзқарастарының, мүдделерінің, іс-әрекеттерінің
бірлігіне негізделген татулық. Мұндай отбасында ... жеңе ... ... ... ... ... бала ... ықпал ететін тағы да көптегне факторлар бар:
а) Отбасының этникалық құрамы: толық, толық емес отбасы, бір ... ... бір ... көп ... ... Тіршілік әрекетіне байланысты: білім дәрежесі, еңбектену, кәсібі,
бюжеті, ... ... ... ... ... кітапханасы, күн тәртібі, теледидар, музикамен
шұғылдану, спорт, т.б.
г) Ішкі отбасылық қатынастар: әке, шеше, ата, әже, аға, іні, ... ... ... көзқарасы
е) Отбасының тәрбиелік мүмкіндігі: отбасында ... ... ... және ... мүшелерден педагогикалық мәдени дәрежесі.
Осы айтылған алты ықпалды да ескерсек, отбасы ... ... ... ... ... тән ... ( қызметі) бар:
а) Ұрпақ әкелуі, адамзат ұрпағын, әрі қарай жалғастыру;
б) Қажетті ... ... Бала ... ... туыстар, қоршаған ортамен қарым-қатынас;
Осы қызметтерді атқару барысында отбасы, әсіресе ата-ананың
абырой, беделінің орны ... Бұл ... ... ғылыми еңбектер қалдырған
ғалымдар көп. Бізге көптен белгілері: Н.К.Крупская, А.С.Макаренко, ... ... ... ... іске ... ... жағдайда отбасылық тәрбиенің сәтсізддікке ұшырауының басты себебі –
ата-аналардың педагогикалық көзқарастарының қауқарсыздығынан болады. ... ... ... ата-ананың беделі туралы орыстың беелгілі педагогы
А.С.Макаренко «Ата-аналар үшін» деген еңбегңнде былай деген екен:
А) Отбасында болатын өктемдік баланы ... ... ... бала
ынжық болады.
Б) баланы еркелетушілік, бетімен жіберушілік, ... ... ... ... ... ... Ата-ананың жалпы отбасы мүшелерінің бала тәрбиесіндегі алауыздығы,
баланы екіжүзділікке тәрбиелейді.
Г) Ата-ананың баланы ... ... ... ... аулақ ұстауы,
баланы өмірге бейімсіз етіп тәрбиелейді.
Д) Ата-ананың бала тәрбиесімен айналыспай, ... ... ... ... ... ... жаман жолға баруы мүмкін».
Осымен бірге тәрбие ... ... ... ... ... өзінің жоғарыда көрсетілген еңбегңнде ... ... ... сатып алу беделі, менмендік беделі, тақуалық беделі,
т.б. деп ... ... ... бала ... кері әсерін тигізеді.
Бұдан шығатын қорытынды:
Тәрбие процесіне тікелей ... ... ... ... ... ... бастауыш сынып мұғалімдеріне көмек
көрсететін – ата-аналар.
Отбасында басты ... ... ... ... ... баланың баланың күн тәртібі, міндеттеріне қойылатын
талаптар, оның үй ... ... оқу, ... бос ... ... Бала ... және ... ұйымдастыруда негізгі
жағдайдың бірі-ұтымды күн тәртібін жасау. Қорытындылай ... ... ... ... тұлғалық қалыптасдың бастауы.
Отбасындағы адамгершілік, өзара түсіністік пен сүйіспеншілік
Шығыстың ұлы ғұламалары Әл – ... Қ.А. ... М. ... Ж. Баласағұни
еңбектерінен кең көрініс тапқан. Ол ... ... ... ... ... ... дейін жалғасын тауып келеді.
Әл – Фараби, Ж. ... және т.б. ... ... ... ... алып ... ұштастырған чехтың ұлы педагогы Я.А. Коменский
болды.
Отбасы тәрбиесінің мәселелері кеңес педагогтары А.С. Макаренко, ... Н.К. ... және т.б. ... ... ... ... Макаренко отбасындағы тәрбиенің негізі еңбекте екенін айта келіп,
балаларды отбасы өміріне қатыстыру ерте ... ойын ... ... ... ... ... ... дейді.
Оның «Ата – аналар кітабы», ... жаңа ... ... ... лекциялар» және т.б. еңбектері ата – аналарға, отбасы
тәрбиесіне арналған. Отбасындағы ата – аналардың ... ... ... ... кеңес педагогтарының бірі – В.А. ... ... ... сіз жер бетінде өзіңізден кейін із ...... ... ... ғалым т.с.с. болу міндетті емес.
Жақсы бала тәрбиелеп – оң, өзіңізге қоғамнан берік орын ... ... ... ата – ... ... ең ... ... – бала тәрбиелеу екенін
ескертеді. Олай болуын қоғамның өзі талап етіп отырғанын айта ... ... ... ... бағалының ішіндегі жоғары бағалысы. Біздің әрқайсысымыз,
құрметті әке мен ана мынаны түсінуіміз керек. Тәрбие көрмеген шала ... адам ... ... ... ... ... бірдей
өзі күйрейді, жұртқа да өлім әкеледі».
Қазақ ағартушылары да отбасы тәрбиесін назардан тыс ... ... ... А. Құнанбаев ерекше орынға ие.
Абай отбасында баланы тәрбиелегенде оның жас және ... ... ... ... ... талап етеді. ... ... ең ... әрі ең ... ... – бұл ата – ... ... «Әне, оны әперем, міне, мұны берем» деп, басында ... мәз ... ... ... ... ... ... көресің? – деп
дәріс тәрбие беретін ата – ... ... ... алады. (10 – шы қара сөзі).
Отбасы ... ... ... ... қазақ әдебиетінің
көрнекті өкілдерінің бірі – С. ... ... және ... ... ... ... Көбеев отбасы тәрбиесіндегі баланың бойында жағымды адамгершілік
қасиеттерін дамытуға көбірек көңіл бөлген. Оның «баланы ... ... ... айғағы. Онда ата – аналарға ... ... ... ... ... ... ... ата – анасы баласын әдепті де өнегелі етіп ... үшін ... ... ... ... ... ... отыруы керектігін ұсынады.
М. Жұмабаев «Педагогика» деп аталатын еңбегінде ... жан – ... ... ... ... ... отырып, ата – аналар
мен тәрбиешілерге балалардың ересектерден ерекшелігін ... ... ... ұсынады.
Отбасы тәрбиесінің мәселелері соңғы ... ... ...
педпгогтарды ойландырып келді. Одақ көлемінде Ю.П. Азаров, Л.В. Белова,
И.В. Гребенников, Т. ... Б.А. ... А.О. ... А. ... және
т.б., Республикамызда Б.Р. Айтмамбетова, Т.М. Афанасьева, Ә. Әбуов, Г.К.
Байгельдинова, М. Ғабдуллин, Қ. ... Ә. ... Л.К. ... Г.А.
Уманов және т.б. еңбектерінде отбасының педагогикалық ... ... ... болуындағы отбасының ықпалы, С. Қалиев, Қ. Абдіразақов, ... және т.б. ... ... ... ... ... ... бастауыш сынып оқушыларында адамгершілік ... және т.б. ... ... ... ата – ... жеке ... ... жүзеге асады.
Тіпті, баланың мінез – құлқы да отбасында ата – ана ықпалымен, ... ... ... ... ... Мұның себебін
психолог Н. Айғабылов былай түсіндіреді: «Бала мінезі көпшілік жағдайда әке
– шешесінің мінезіне өте ... ... Осы ... ... ... ата ... мінезі тума қасиетке ие емес пе ... ... ойға ... Бала
мінезінің әке – шешесінің мінез ерекшеліктеріне ұқсас келуі, ... ... ... жалпы жағдайдың әсер ететіндігі болса, екіншіден,
баланың ересек кісілерге еліктеуінен болады.
Осы бағыттағы мектеп пен отбасының бірлескен ... ... ... сөз ... Ата – ... ... болуына қажетті жағдайдың бірі –
олардың баламен әділ сөйлесіп, ашық пікірлес болуы. Осындай өзара ... ... ... ... ата – ... жақындатып, олардың айтқандарын шын
ықыласпен қабылдауға мәжбүр ... ... ... ізеттілікке,
адамгершілікке, еңбекқорлыққа және т.б. жағымды адамгершілік қасиеттерге
тәрбиелеуде Ата – ананың әсерлі болуына қажетті ... бірі – ... әділ ... ашық ... ... ... ... қарым – қатынас
баланы еріксіз ата – анаға ... ... ... шын ... ... ... Бастауыш сынып оқушыларын ізеттілікке,
адамгершілікке, еңбекқорлыққа және т.б. ... ... ... ... мүмкіндіктері ерекше.
Қазақстан Республикасының гуманитарлық білім беру тұжырымдамасында:
«Қоғамды гуманитарландыру – XXI ... ... ... ... - деп ... гуманитарландыру мақсатына жету зиялылықты
дамыту , өмірлік құндылықтар мен ... ... бір ... орнықтыру
арқылы жүзеге асырылатынын атап өтеді. Ал оның басты міндеті – ... ... ... оқу – ... және ... кешенін гуманистік
бағдардағы адам тәрбиелеуге жұмылдыру деп көрсетеді.
Ата – ... ... ... қажетті жағдайдың бірі – олардың баламен әділ
сөйлесіп, ашық пікірлес ... ... ... қарым – қатынас баланы еріксіз
ата – анаға жақындатып, олардың айтқандарын шын ықыласпен қабылдауға мәжбүр
етеді. Бастауыш ... ... ... ... ... т.б. жағымды адамгершілік қасиеттерге тәрбиелеуде ... ... ... ... ... беру ... ... – XXI ғасырдың табалдырығындағы ... ... - деп ... ... ... жету ... , өмірлік құндылықтар мен бағдарлардың белгілі бір жүйесін орнықтыру
арқылы жүзеге асырылатынын атап өтеді. Ал оның ... ...... ... ... оқу – ... және ... кешенін гуманистік
бағдардағы адам тәрбиелеуге жұмылдыру деп көрсетеді.
отбасының мүмкіндіктері ерекше.
Қазақстан ... ... ... беру ... ... – XXI ... ... өркениетті
дамудың талабы» - деп айтылған, гуманитарландыру мақсатына жету зиялылықты
дамыту , өмірлік құндылықтар мен ... ... бір ... ... ... асырылатынын атап өтеді. Ал оның ... ...... ... ... оқу – ағарту және ... ... ... адам ... ... деп көрсетеді.
Отбасының ықпалы мен педагогикалық мүмкіндіктері көптеген педагог
ғалымдардың еңбектерінде ... ... Т.М. ... ... ... ... ... жұмыс саласы және бос уақытты өткізуге біздің
өзіндік ерекшелігіміз, қабілетіміз, сапалық қасиеттеріміздің қандай да ... ... ... ... Бір ... - біздің ақылымыз, екіншісіне –
шеберлігіміз, үшіншісіне – ептілігіміз, ...... ... қажетке асады. Ал балаға ата-ананың жеке басындағы қасиеттер толығымен
керек болады: ақылы да, шеберлігі де, күші мен мейірімі де, көз ... ... ... да, ... балаға әке-шешесінің иісі де қымбат әрі маңызды; -
делінген. Бастауыш ... ... ... ...... эмоциялық негізін қолдау – жанұя тәрбиесінің мақсаты мен мәні бола
алады. Жанұяда баланың жан – ... өсіп ... үшін ... ... ... ... жақсы оқып, табиғат пен қоғам өміріндегі заңды құбылыстарды
жан-жақты түсінуді – оның ... да жол ...... ... ... ... мен ... отбасының
бірлескен жұмысының әдіс -тәсілдері.
2.1. Мектеп пен ... ... ... негізгі бағыттары.
Көптеген жылдар бойына жас ұрпақ тәрбиесінің мақсаты мен міндеттерін
айқындауда «қоғамға пайда келтіретін азамат ... ... ... Ал, ... ... ... және ... қоғам орнатуға
бет бұрған жағдайда мемлекетке ... ... ... ... ең ... ... ... деңгейде болуы қажет. Демек
бүгінде әрбір адамның жеке ... ... және ... ... молайту көзделіп отыр. Бұл мақсат міндеттер отбасы
тәрбиесін ... ... алып ... ... мен ата- аналардың
педагогикалық білімдерінің заман ... сай ... ... таңда ата- аналардың отбасы ... ... ... ... ең негізгі ұйтқы болатын мектеп, ... ... ... ... ... ... ... кездесетін қиыншылықтарды атауға болады:
. - Мектепке арналған ... ... ... ... - ... жастағы оқушылармен жұмыс істеудің қиыншылығы;
. - Оқушы мен ... ... ... - ... ... ... кәсіптік дайындығының жеткіліксіздігі;
. - ... ... ... ... орналасуына байланысты
мұғалімдердің тәжірибе алмасуының жеткіліксіздігі.
Жоғарыда аталған ерекшеліктерді ескере ... ... ... ... ... ... ісінде оң нәтижелерге қол жеткізу
үшін ата - ... яғни ... ... ... ... болу қажет
екендігін көрсетеді.
Бала тәрбиесінің алғашқы алтын қызығы- туған ұясы, өз отбасындағы ата-
ана ... ... ... ... бас ... ата- анасы» деген
сөз бар. Жас кезінде ... ... ... ... келе ... қиындап,
оқу үлгерімі нашарлап кетеді. Мұндай жағдайларда «не істеу қажет» деген
ой туады. ... ата- ... ... оқу ... ... ... оны қадағалап отырып отыруы қажет.
Ұлы ғалым, философ Әбу- ... әл- ... ... ең ... білім
емес, тәрбие керек. Тәрбиесіз берілген білім – адамның қас ... ... оның ... ... ... ... Жан - Жак ... «Бала
туылғанда ақ қағаздай болып туады, оның үстіне шимайды қалай салсақ» қағаз
бетіне солай түседі, бала тәрбиесі сол ... өзің ... ... ... ... ... ... Бұдан шығатын түйін, баланың тұлғалық
қасиеттерін дамытуда ең әуелі оның өз ата- ... ... ... ойы ұстамдылығы, ақыл -ойы, ... ... әсер ... ата- ... ғана емес, ұлыс пен ұлттың ... ... ... Жас ... жан- ... жетілген, ақыл- парасатты, ой- өрісі биік
азамат етіп тәрбиелеу қоғамымыздың ең ... ... ... ... ата- ана, ұстаздар болып, баланың ... ... ... назарда ұстағанымыз жөн.
Ата -аналармен жұмысты ұйымдастырудағы негізгі міндеттер мыналар болып
табылады.
- Оқу жылының басында және оқу ... ... ... ... ... ... өткізіп отыру. Жалпы ата- аналар
жиналысында мектептің оқу -тәрбие ... ... ... ... ... ... ата- ... алдында есеп
беруін ұйымдастыру.
- ... ... ... ата- анасымен, отбасының тұрмыстық
жағдайымен ... үшін ... ... ... ... балаға
отбасының ықпал деңгейін, баланың неге ... ... Ата- ... бала ... ... ... оқып, баланың
тұлғалық қасиеттерінің қалыптастыру жолдары мен даму заңдылықтары
туралы білім беру. Ата- ... ... ... ... ... ... өтетін іс -шараларға белсене қатыстыру,
үлгілі ата- ... ... ... ... ... отырып, мұғалімнің ата- анамен жұмысының
мазмұнын 3 блоктан ... ... ... ата- ... ... мазмұны
Психологиялық ... ... ... ... - ... ... семинар,
практикумдар
көтеру - ... ... ... іс- ... Ата ... үйірме
Ата- аналарды оқу-тәрбие - ... ... ... ... тарту - ... ... ... ... ... ... мектеп - ... ... ... қатыстыру - ... ... ата- ... ... ... ... ... тәрбиелілік;
- рухани -адамгершілік;
- таным – білімділік;
- тұрмыстық
- еңбекқорлық;
- мәдени- білімгерлік;
- шығармашылық- демалыс;
Мектептің отбасымен және жұртшылықпен байланысты, ... ... ... жүзеге асады. Бастауыш сыныптарда мұғалімдер ата-
аналармен, қоғамдық ұстанымдармен ... ... ... Ата - ... оларды мектептің талабымен таныстырып, оқушыларға әсер етудің
формалары мен әдістері ... ... ... Олар көпшіліккке
педагогикалық білім таратып, ата - ... ... жаңа адам ... ... ізгі міндеттерін жақсы ... ... ата - ... өз ... қамқоршы ұстазы болуы үшін тырысады.
Ата- аналардың көпшілігі мұғалімдердің талаптарын жақсы түсініп, қолдап
отырады, өз балалалырын дұрыс тәрбилеп, бұл ... де сан ... ... зор ... ... ... мен мектеп ұжымы арасында ... ... ... қалады. Бұл балалардың сана - сезімі мен мінез-
құлқын ... ... ... Мектеп пен отбасының тығыз
ынтымақтастық қарым- қатынасы талап пен ... ... ... ... Бірақ отбасы бұрынғысынша баланың бойында жағымды
қасиеттерді дамытатын маңызды ... ... қала ... ... жұртшылықтың балаларды тәрбиелуге қатысты кеңейе
түсіп, тәрбие жұмысы еңбек ұжымының күнділікті ісіне айналуда. Біз ... ... ... ... ... ... ... ата-
аналармен және бірігіп жұмыс істеудің ... ... ... ... ... жеке және ... ... жүргіздік.
Педагогикалық насихат жұмыстарын жүргізу барысында біз ... және ... ... ... ... пен
құрметтеушілікті ұштастыру, тәрбие берудегі жүйелілік пен дәйектілік,
балалардың жас ... және дара ... ... ... қағидаларын түсіндіріп отыруға тырыстық.
Отбасы тәрбиесіндегі ... ... ата - ... ... ... ... жұмыстарын жүргізуге қажетті
тәрбиенің жоқтығынан болады.
Балалардың бойында жағымды қасиетті дамытудың дұрыс жолын табу ... ... ... – сынып жетекшілерінің міндеті. Ұлы Абай ... ... ата- ... жеке ... ... ... идеалық
тұрғысы, моральдық бейнесі балаларға жақсы қасиеттер дарытуда ... роль ... ... атап көрсеткен болатын. Бір кезде Жан -Жак
Руссо адамды ... ... ... адаммен өзі адам болып алу
керек деген екен.
Мектеп жұмысын бағалаудың негізгі ... бірі – ... ... және ... алған ұйымдармен, істеуі, педагогикалық
білімдерді ... ... ... табылады. Қазақстан
Республикасының Білім және ғылым министрлігінің ... ... ... ... нұсқауларында» мектептің ата- аналармен, қамқорлыққа
алушы ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Білім және ғылым
министрлігінің ... ... ... ... ... ... ... ата- аналармен, қамқорлыққа алушы ұйымдармен және жұртшылықпен
жүргізілетін жұмысын талдағанда педагогикалық ... ... мен оның ... ... ұжым мен ата- ... мектептің ата- аналар комитеті немесе сынып ата- аналар
комитетімен ... ... ... ... ... ... ... көмектесу кеңестерімен байланысын мектептің өзінің іс- әрекеті
алдындағы балаларды тәрбиелеуді ұйымдастырудың ... ... ... алып ... ... деп атап ... Ата- ... жұмыс
жүргізгенде осы міндеттемелерді ескеріп, басшылыққа алып отыруы керек.
Тәрбие жұмысының мазмұнына және оны ... ... өзі ... етіп ... онымен қатар мемлекеттік оқу тәрбие мекемесі ретінде
мектеп те аз ... ... ... ... ... ... ... байланыстылығы осыдан байқалады.
Мектептің отбасымен ынтымақтастығы оқушыға беретін тәрбие жұмысы ... ... оның ... ... ... басталады. Ол сынып
жетекшісі тарапынан төмендегідей ... ... ... № 3
Сынып жетекшісінің зерттеу жұмыстары
Балалардың жеке Әр ... ... ... ... ... ... қиын ... ... ... ... ... Мінездегі 1. ... әл - ... 1. Қиын ... ... ... ... Көзқарастағы 2. ... ... 2. Қиын ... ... ... болу ... ... ... 3. ... ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарын жүргізе отырып, сынып жетекшісі балалар тәрбиесін
тиімді ... ата- ... ... Ол ... ... ... ата - аналармен ынтымақтасқан ... ... іс ... іске ... онда ... ... Сондай- ақ тәрбие сағаттары, ... ... ... ... т.б. ... ... негіздеме болады.
Ұлы халқымыз - «Тәрбиеде ұсақ- ... ... ... ... ... ата
- аналармен бөлісе жұмысты ұйымдастырады. Оларға баланы отбасында
тәрбиеелуде ... ... ой ... ... өз ... ... етіп
дамуына бағыт- бағдар беріп отырады.
Біз зерттеу жұмысымызды Оңтүстік Қазақстан облысы ... ... ... № 17 ... ... жүргіздік. Зерттеу жұмысына 30 оқушы, 30
ата- ана қатысты.
Бастауыш ... ... ... қасиеттерін дамыту үшін
отбасында ата- ... ... ... ... ... ... ... сұрақтар берілді:
1. Мектепке деген көзқарасыңыз қандай?
2. Мектеп ... ... деп ... ... Мектепке балаңызды қандай ниет, үмітпен жбересіз?
4. Балаңыздың ... ... ... және ... үлгілі деп
бағалайсыз ба
5 Балаңыздың бойындағы ... ... ... ... тәрбиесінің
жемісі деп ойлайсыз ба?
6 Балаңыздың бойында жағымды қасиеттердің қалыптасуы үшін отбасында қандай
тәрбиелік әдістер және ... ... ... ... сыныптастарымен қарым- қатынасы қандай?
8. Балаңыздың адамгершілік, ақыл - ... ... ... сұрақтарға ата- аналардың ата- аналардың көпшілігі дұрыс ... ... ... олардың уақтыларының жоқтығынан, жиналысқа
келмейтіндігінен, мектептің, мұғалімнің ... ... ... бала ... аса зор ... ... ... Бұл
анкеталық сұрақтарға Қоянбаев пен Ахметованың ... ... ...... білім- теңіз» демекші мектеп- білім нәрімен
сусындайтын орын деп ... ... бала ... ... ... басу ... ... Мектеп материалдық – техникалық базасы төмен, оқушылар,
мұғалімдер саны аз ... ... ... ... ... ... білім ордасы деп ойлаймын.
3. Болашақта жақсы азамат болсын деген ниетпен, мектепте тек білім
нәрімен ғана ... ... ... адам ... екен ... үмітпен
жіберіп отырмын.
4. Баламның ұстазы балаларға берер тәлім -тәрбиесі мол, білімді ұстаз
деп санаймын.
5. Баламның бойында ... ... ... ... және ... ... ... болып табылады.
6. Баланың тұлғалық қасиеттерін дамыту үшін әңгіме, ... ... ... ... Баланың ұстаздарымен қарым- қатынасы жақсы, жолдастарымен ... ... деп ... ... ... ... және ... өз іс- әрекетінде
жақсы деңгейде көрініс беретін болса, онда мадақтау ... ... ... ... жасау бірқатар мүмкіндіктерге жол берді .
Оқушылардың тұлғалық қасиеттерін дамытуда ... ... ... ... ... жүргізуде методологиялық, психологиялық, физиологиялық,
гуманитарлық, технологиялық жаңа көпшілік хабар, пәнаралық ... ... ... ... қабілет қарым-
қатынастық, ұйымдастырушылық, практикалық ... такт ... ... ... ... өз білімін жетілдіріп,
отыру қабілеттеріне ие ... ... ... бірге жеке басының дамуында
білімділік, қарапайымдылық, ... ... ... ... ... ... әділдік, еңбекқорлық, кішіпейілділік, ... ... ... ... ... талабына сай отбасы өмірін ... ... ... ... ... ата- ... ... жетілдіру
қажеттілік болып отыр.
Бұл білімдер отбасының ата- аналарға арналған іс- ... ... ... ... пен ... ... негізінде ата - аналардың
педагогикалық білмін ... ... Г.К. ... ... Б. ... М С. Сангинова., Р.М.Капралова., Ж.Б.Қоянбаев,
Атемова Қ т.б. тарапынан зерттеліп, қарастырылып жүр. ... ... ... ата- ... ... ... ... болып
кездеседі. Жоғарыдағы ғылым педагогтар олардың сауатын ... ... ... алса ал А.Е. ... ... ата- аналар өте
сауатты. Сондықтан олардың отбасы тәрбиесіндегі білім мен ... ... тыс ... іс- шараларды басқаруға тарту ... ... ... ... ... пен ... ... тұрақтылығын ұйымдастырып, бағыт
беруші сынып жетекшісі болғандықтан, ең алдымен оның өзі ... ... ... жан ... ... ... тиіс.
2.2. Мектеп оқушыларының тұлғалық қасиеттерін дамытуда мектеп пен жанұяның
бірлескен ... ... ... ... ... ... жағдайында оқушылардың
тұлғалық қасиеттерін дамытуда дайындығын арттырудың бір жолы оларға жүйелі
түрде ... беру ... ... Ол ... жиналысы, ата-аналар
университеті, сұхбаттар мен әңгімелер және басқа да ... ... ... ... асырылмақ.
В.А.Сухомлинский оқушылардың ата-аналарымен жұмыс істеудің маңызына
ерекше назар аударып: “Тек ата-аналармен бірге, жалпы күш-жігерді ... ... ... ... адамдық бақытты беруі мүмкін”, -
дейді. Олай болса, отбасы мектеппен ... ... ... тұтастай
негізгі ықпал ету факторларын жасайды. Сондықтан да педагогикалық әрекетте
мектептің жалпы міндеттерінің көлемінің тым ... ... ... ... маңызы ерекше.
Сынып жетекшісінің ата-аналармен өте тығыз жұмыс істеуі мақсатты ... ұзақ ... ... ... ... Ол үшін ... және отбасы
тәрбиесінің ерекшеліктері мен жағдайын ... әрі ... ... ... болса, сынып жетекшісінің ата-аналармен жұмыс ... ... ... ... ұйымдастыруда, оның тәрбиесіне қатысты ... ... ... ... баланың отбасы мен мектеп жағдайындағы дамуын және әлеуметтенуін
тиімді ұйымдастыру мақсатында ... ... ... қоюда;
- баланың әлеуметтік – педагогикалық және психологиялық даму ... ... ... мақсаты мен міндеттерін дұрыс анықтау, оларды
жүзеге асырудың болуында;
- баланың ... ... ... үшін ... ... ... және
нәтижелі ұйымдастыруда;
- балаға ықпал етудің жалпы тәсілі мен техникасын ойластыруда, әртүрлі
өмір жағдайында оның тұлғасына әсер ... ... ... үшін ... ... ... әдебиеттерде “ата-аналарды тәрбиелеу”
деген ұғым пайда болуда. Ондағы көзделген ... ... ... ... ... ... оқуды ұйымдастыру, соған сәйкес
олардың педагогикалық білімдерін жетілдіріп отыруды көздейді.
Ғалым – педагогтардың ... әр ... ... ... отандық
педагогикада жүргізілген зерттеу жұмыстарының нәтижесіне сай, ата-аналар
балаларын тәрбиелеу барысында айтулы қиыншылықтарға кездеседі. Сондықтан ... ... ... ... ... аса ... етеді.
Олардың ұйымдастырылуындағы ақыл-кеңес тек отбасы жағдайы ... ... ғана ... ... ... ... ... тәрбиелі ата-аналарға да
керек. Себебі, қоғамның қарқынды дамуы осы ... жаңа ... ... ... бала ... ... педагогикалық
білімдерді жинақтауға; екіншіден, олардың өздерінің тәрбиелі дамуын
міндеттейді. ... ... пен ... тәрбиелік өзара әрекетін
бірлікте ұйымдастырса, бұл шешімін табатын ... Ол ... ... ... ... ... ... ата-аналар комитетін құру, ата-аналармен кездесуін, ата-аналар
белсенділерімен жұмыс істеу, ... үшін ... мен ... ... өткізу секілді жұмыстар барысында атқарылады.
Ата-аналармен жеке кездесу – ... ... ... ... ... ... ... баланың мінез –
құлқы, ынтасы мен қабілеті, қызығушылығы мен ... ... ... ...... ... түсінік алады.
Мектеп өмірінде тақырыптық ата – аналар жиналыстарын өткізіп ... ... мәні бар. Ата – ... ... ... – ата-аналарды
психологиялық педагогикалық білім мен тәжірибе жаңалықтарымен таныстыру, ой
қорыту.
Ауылдық жерлерде ... ... ... жер ... жиналысты сол жерге барып өткізуге де болады. Жоспар бойынша сынып
жетекшілері, мұғалімдер оқу – ... ... ... ... ... ... ... дәрістер оқиды, әңгімелер
өткізіледі.
Ата –аналар ... – ата ... ... ... органы болып
саналады. Ол мектеп ұжымымен бірге жұртшылықтың көмегін пайдалана отырып,
оқу – ... және ... ... ... ... ... іске асырудың барлық мүмкіншіліктерін қарастырады.
Ата – аналар үшін әңгімелер мен дәрістер.
Педагогикалық және психологиялық тақырыптарға сай, ата-аналарға ... және ... ... ... ... ... ... тілектері мен мүдделеріне сай болуы тиіс. Әсіресе, мектеп жайлы
газет және ... ... ... озат ... әңгімелер мен
дәрістерде үлкен мән беріліп, оның күн тәртібіндегі өзекті мәселе екендігі
ата – аналар арасында дұрыс ... ... ... ... ... еске ... ... мұғалімдері, ауыл шаруашылық мамандары,
дәрігерлер, заң қызметкерлері балалардың ата –аналарымен бірге ... ... ... өткізу.
Отбасы тәрбиесінің басты мәселелері ... ... ... ... ... қатыстыру барысында ата-аналармен конференциялар
өткізіледі. Конференцияда талқыланатын тақырыптар күні бұрын ұсынылады.
Мысалы, ... ... ... пен отбасының ынтымақтастығы”,
“Отбасындағы тәрбиеде жұртшылықтың ролі”. Сонымен ... ... ... ... ... тәжірибелер еске алынып, конференцияларда ата-
аналардың “Үйге берілген оқу ... ... мен ... ... ... ... еңбек тәрбиесі”, “Отбасында бала бос
уақытын қалай пайдалану ... ... ... ... ... ... ... отбасылық тәрбие
тақырыптарына түрлі экспонаттарды көрсетуге болады. Олар ата – аналардың
үлгі ... ... ... ... педагогикалық әдебиеттер, олардың
тізімі, оқушылардың отбасындағы күн ... ... ... ... ... мәтіні және т.б.
Ата – аналар лекторийлері.
Бұлар мектептердің, мәдени ... мен ... ... ... ... бір ... екі жылға жоспарланып, онда
арнаулы бағдарлама бойынша ата-аналар үшін дәрістер оқылады.
Облыстық мұғалімдер білімін ... ... мен ... білім қоғамы лекторийлердің бағдарламасын жасап, өздерінің
біріккен кеңесінің мәжілісінде бекітеді. ... ... ... ... ... және ... ... олардың бірлігі;
2. Бастауыш сынып оқушыларының тұлғалық қасиеттерін дамытуда ... ... оқу ... ... ... ... баланың іс-әрекетін ұйымдастыру жолдары.
Дегенмен, де отбасы мен мектептің өзара қарым-қатынасының ... ... ... ... ... таңдалған қарым-қатынас пен
өзара әрекет формасына байланысты. Олардың ... ... ... ... ... қажет.
1. Оқушыға қатысты жағымды қарым-қатынастың болуы. Мұндай ... қиын ... да ... ... ... ... ... тарапынан болатын кеңестерге өте мұқият
назар аударуы;
3. Оқушы тұлғасында пайда болған жағымсыз құбылыстың ... ... және ... ... ... ... сынып ұжымына нәтижелі әсер етудің формалары
мен тәрбиелік ортасын табуда бірлесе іс-қимыл көрсету;
5. Мұғалімдердің ... ... ... ... ... ... болса, мұғалімдермен, сынып жетекшісі және ата-аналардың өзара
жағымды қарым-қатынасын ұйымдастыруға сай ... ... бес ... ... бала ... ... өзара тәрбиелік -
ұйымдастырушылық әрекетін біртіндеп жоғары ... ... ... ... ... ... ... мен идеясын
да бүгінгі мектеп жұмысында қолдану тиімді. Ол 1-сыныпқа дейінгі балаларды
жинап, ... ... ... мақсатында сыныпта отырып, сабақ өтпейтін,
табиғат аясында білім алатын “ Қуаныш мектебін” ашады. 1-жылды оқушылардың
зерттеу жылы деп ... әр ... ... ... бөліп, мінез-құлқы
мен қызығушылығын анықтайды. Сонымен ... ол ... ... олар қандай жандар, баланың үйде жағдайы бар ма, соны да ... өте ... – деп ... ... ... тәрбиені отбасы
жағдайын зерттеуден бастады. Ол баланың сабақ үлгерімінің ... ... ... көңіл бөлді. Жыл соңында қандай оң өзгерістер болды деп
ой түйіндейді. Балалардың ... ... ... ... ... назар
аударды. Оқушылардың сөйлеу шешендігін дамытуға, табиғат ... ... ... құбылыстар сырын түсініп, өзгелермен сыпайы қарым-
қатынас жасай білуге т.б. қабілетін ... ... ... ... 3-4 ... ... ... тәртіпті болып
келіп, 4-сыныптан кейін біртіндеп өзгере ... ... Кіші ... кезеңі баланың тұлғалық қасиеттерін ... ... ... айта ... ... ... ... өзара түсіністік
қарым-қатынасты нығайта ... ... ... ... қатысты
психологиялық, педагогикалық өзгерістер сырын түсіндіріп, хабарлап отыруды
түсінді.
Жоғарыда қарастырылған мәселелерді талдай келе, ... ... ... дамыту мектеп пен отбасы ынтымақтастығында ғана толық
мүмкіндіктер алады. Өйткені мектеп пен отбасы ынтымақтастығы баланы ... ... ... ... қасиеттерді дамытудағы мүмкіндік
туғызатын әлеуметтік бірлескен орта болып табылады. Біз бастауыш сыныптағы
ата-аналар ... ... ... ... лекциялар
бағдарламасын жасадық. Бастауыш сыныптағы ата-аналары үшін ... ролі ... ... ... ... ... тақырыбы: Отбасы тәрбиенің мәні.
Отбасы ұғымы туралы түсінік. ... ... ... Отбасы
тәрбиесі жайында айтқан ғалым – педагогтардың көзқарастарының ғылыми ... ... ... ... ... ... ... ата-
ана тәрбиесінің мәні.
№2 дәріс тақырыбы: Бүгінгі отбасы тәрбиесінің ... ... ... ... ... жеке ... қалыптасуындағы
қоғамның талабын қанағаттандыруда отбасының мүмкіндіктері ... ... және ... ... ... ... қолдану жоспарын қарастыру. Осы ... ... ... ... ... Ата-аналар тәжірибесінен пікірлерін
тыңдап, ой ... ... ... ... баланың іс-әрекетін ұйымдастыру.
1 Ғалым-педагогтардың тәжірибелерін және көзқарастарын басшылыққа ... ... ... ... ... ... айналысуға тәрбиелеу.
Данышпандардың тәрбие жайлы айтқан ойларын жанұяда пайдалану.
Ата-аналар тәрбиесінің педагогикалық талаптарға сай болу ... ... мен ... ... және ... сақтауы
қажеттілігін қарастыру.
№4 дәріс тақырыбы: Отбасында баланың іс-әрекетін ұйымдастыруда қазақтың
ырымдары мен тыйым ... ... ... бала ... ... ... озық
дәстүрлерін пайдалану қажеттілігі. Қазіргі халықтық ... ... ... ... ... жұмыстарына тыйым сөздер мен
ырымдардың мәнін балаларға түсіндіру ... ... ... ... тәрбиелеу.
Баланың тұлғалық қасиетін дамытуда тыйым салынған әрекеттер мен
ырымдардың педагогикалық мәнін ашып ... ... ... және ... ... кеңінен пайдалану үшін
көптеген насихаттау жұмыстарын жүргізу.
Қазақтың ұлы ... ... ... А.Құнанбаев, А.Байтұрсынов, М.Жұмабаевтың педагогикалық
көзқарастарына талдаулар жасау.
№5 дәріс тақырыбы: Отбасы тәрбиесінде ұлы ... мен ... ... ұлы ... өсиетін пайдалана отырып, балаларға тәрбиелік
ықпал жасаудың тиімділігін қарастыру.
Ұлы ... ... мен ... ... ... өкілдерінің пікірлеріне
үлгі өсиет өнегелеріне педагогикалық талдаулар жасау.
Лекция бағдарламаның ерекшелігі – бағдарламаның ...... мен ... оқу ... ... біртұтас төрт қағиданы
басшылыққа алады.
1. Оқушылардың бойында тұлғалық қасиеттерді дамытуда қоғам, мектеп,
отбасы және ... да ... ... ... ... ... ізгілендіру. Оқушылар бойында жоғары интеллектуалдық, рухани
азаматтық қасиеттерді дамытуда әрбір баланы қоғамның ең жоғарғы құндылығы
деп санап, онымен ... ... ... ... педагогикалық ұжымының отбасымен тығыз байланыс ... ... ... ... ... ашу мен ... ... жасауды
даралау және жалпылау.
- Мұғалімдер мен оқушылардың және ... ... ... ... ... ... ... дамыту. “мұғалім→ата-ана→оқушы”
шарты бойынша жүзеге асырылады.
Бағдарламаны дайындауда біз соңғы жылдарда шыққан ... ... ... мен ... зерттеу проблемасы бағытында
зерттеу жүргізілген педагог-ғалымдардың (Т.Ахметов, А.О.Пинт, О.Р.Кунц,
К.М.Мухамеджанова, Қ.Т.Атемова және т.б.) ұсыныстарына ... ... ... ... ... біртіндеп мектептегі
тәрбие жұмысына қатыстырып отыру өте тиімді.
Қорытынды
Бүгінгі таңда отбасы тәрбиесінің қоғамдағы ролін анықтау, яғни ... ... ... ... мәселесі мемлекеттік тұрғыда маңызды
орынға көтеріліп отыр. Бұл мәселе ҚР ... ... ... және ... ... ... құқығы, әрі парызы» - деп
көрсетілген. Ал, әлемдік деңгейде «Баланың құқығы ... ... бала ... ... ... ... жасаудың жолдары
қарастырылуда. ... өзі, ... ... мектеп оқушыларының тұлғалық
қасиеттерін дамытуда отбасы ... мәні өте ... ... ... ... ... ... дамыту мен
тәрбиелеуде қоғамдағы әлеуметтік институттардың бірі – ... ролі ... ... ... ... ... ... қасиеттерін жан-жақты
дамыту үшін мектеп пен ... ... ... ... ... ... педагогикалық ұжымы мен оқушы отбасымен байланыс орнатудың
психологиялық - педагогикалық негіздері» атты ... орта ... ... беру және ... беру ... ... ... дамытудың психологиялық-педагогикалық негіздері, отбасы
тәрбиесі - бастауыш сынып оқушыларының тұлғалық ... ... ... ... ... ... Онда орта мектептерде бастауыш сынып
оқушыларына ... және ... беру ... даму ... ... ... ... оқушыларының тұлғалық
қасиеттерін дамытудың педагогикалық-психологиялық мәнін ашуда ... В. ... Л. ... В. ... Д. ... Қ. ... ... және т.б. тұжырымдамаларын басшылыққа ала отырып, жас кезеңде
көрініс беретін тұлғалық ... ... және ... ... деп ... ... ... тұлғалық қасиеттерін дамыту үшін отбасы
тәрбиесінің орны ерекше. Отбасы тәрбиесінің мәнін ... ашу ... ... ... сүйене отырып, «отбасы » және
тәрбие ұғымдарына келтірілген анықтамаларға талдаулар жасалынды. ...... ... ... ретінде, оқушылардың жеке басының
дамуына екі ... әсер ... және ... факторы екендігін анықтаған.
Орта мектеп өзінің ... ... ... ... ... қажет етеді. Олай болса, бастауыш сынып оқушыларының
тұлғалық қасиеттерін дамыту үшін орта мектептің отбасымен бірлескен ... ғана ... ... ... ... Осы ... ... асыруда
мектеп пен отбасының бірлескен жұмысының бүгінгі ерекшеліктері, тәжірибелік
жұмыстар, мектептің ата-аналармен жүргізетін жұмыстарының мазмұны, ... ... ... мен ... ... зерттеу жұмысының нәтижелері бізге мынадай тұжырымдар жасауға
мүмкіндіктер берді:
. Бүгінгі күнгі отбасы тәрбиесінің ролін арттырудың ... көзі – ... ... ... ... болуға тиіс;
. Ата-аналардың педагогикалық білімін ... үшін ... ... дәрістер, конференция өткізу, ... ... ... үшін ... ... ... жас және дара
ерекшеліктеріне» сәйкес алынуы өте орынды;
. Мектептегі ... ... ... моральдық көмегі мен
қолдауы аса қажет.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Қазақстан Республикасының Білім беру ... ... ... ... ... ...... білім беру тұжырымдамасы.
“Егемен Қазақстан”, 1996. 7-тамыз.
3.Қазақстан Республикасының жалпы білім беретін мектептерінің
тұжырымдамасы. ... ... 1993. ... ... азаматтарының мінез-құлықын дамыту
тұжырымдамасы. “Егемен Қазақстан”, 1995.
5.Қазақстан Республикасының гуманитарлық білім беру тұжырымдамасы.
“Егемен Қазақстан”, 1994. 20-тамыз.
6.Назарбаев Н.Ә. Жаңа әлемдегі жаңа ... ... М.М Жас және ... ... ... ... А.В. ... және жас ерекшелік психологиясы А.: Мектеп,
1998
9.Джакупов С.М., ... С.Қ. ... ... ... ... тәсілдері. Алматы, 1998.
10.Атемова Қ.Т. Оқушылар бойында гумандық қасиетттерді ... ... ... ... ... Ш. ... ... рухани дамыту мәселелері. Ғылыми –
әдістемелік ... ... ... ... баспа орталығы, 2002.
12. Ілиясова А. Класс жетекшісінің жүргізетін тәрбие жұмысының ... ... ... Қ.Т. ... баланың іс- әрекетін ұйымдастыру жолдары.
Алматы: 2002.
14.Болдырев Н.И. ... ... ... ... ... І, ... Ә, Оразымбетова Б. Отбасы мен ... ... ... ... К. ... ... Алматы, 1986.
17. Ұстаздың шеберлікке жету жолдары. ( ... ... ... Харламов Н. Педагогика. М., 1990.
19. Әбенбаев С.Ш. Сынып ... ... ... ... Педагогика және психология. Қазақ тілі терминдерінің ... ... ... Алматы, 2002.
21. Назарбаев Н.Ә. «Отбасы- Отанның ошағы» Егемен Қазақстан, 2001.
22. Қ.Жарықбаев. Аталар сөзі- ақылдың көзі. Алматы., 1986.
23. ... Ә. ... ... ... ... Ілиясова А. Класс жетекшісінің жүргізетін тәрбие жұмысының ... ... ... С. ... ... ... ... Аймағанбетова. Бастауыш сыныптарда дүниетануды оқытудың теориялық
негізі. Алматы, Балауса, 2003.
27. ... ... ... ... ... сатысындағы білім мазмұнының
тұжырымдамасы. Алматы, 1997.
28. Айтмамбетова Б., Бозжанова К., т.б Балаларды ... ... ... ... ... ... ... Қ., С.Мусин. Педагогика тарихы. Алматы. Мектеп, 1984.
30. Қоянбаев Ж.Б., Қоянбаев Р. Педагогика. Астана, ... ... И. ... ... 1. ... 2000.
32. Мұсаева С.А., Бегалиев Т. Жас ерекшелік педагогикасы. Астана, 2006.
33.Иванова Н., Қозғанбаева М. Оқыту процесінің мәні. Алматы, 1991.
34.Жұмаханов Ә. ... ... ... тәрбиелеудің кейбір
мәселелері. Алматы, 1985.
35. Әбиев Ж. Еңбек тәрбиесінің педагогикалық негіздері. Алматы, 1997.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 50 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Педагогика мамандығының пайда болуы мен қалыптасуы6 бет
Тәрбие әдістері. Тәрбие әдістерінің түрлері . Әдістердің анықтамасы10 бет
Жас отбасымен әлеуметтік жұмыстың негіздері25 бет
Жас отбасының қалыптасуы мен нығаюында мемлекеттік әлеуметтік саясаттың рөлі54 бет
Отбасы жағдайын әлеуметтік - психологиялық анықтау9 бет
Отбасы туралы жалпы ұғым. Отбасы социологиясы12 бет
Еңбек ұжымының түрлері4 бет
Халықаралық еңбек ұжымының, еңбек қатынастарын реттеудегі маңызы78 бет
Экономика сабақтарында белсенді оқыту формалары арқылы оқушылар ұжымының тұлғааралық қатынастарын дамыту59 бет
"психологиялық кеңес беру"19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь