Қазақ-орыс байланыстарының алғашқы кезеңі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І. ҚАЗАҚ.ОРЫС БАЙЛАНЫСТАРЫНЫҢ АЛҒАШҚЫ КЕЗЕҢІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12

1.1 XVI.XVIII ғ. І.жартысындағы қазақ.орыс қарым.қатынастарының тарихнамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
1.2
1.3 Қазақ.орыс қарым.қатынастарының бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21


ІІ. ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫ ЖӘНЕ МӘСКЕУ МЕМЛЕКЕТІ ... ... ... ... ... ... ... 33

2.1 Елшіліктер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33

2.2 Қарым.қатынастардың нығаюы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .47

ІІІ. XVIII Ғ. I.ЖАРТЫСЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫ МЕН РЕСЕЙ АРАСЫНДАҒЫ ҚАРЫМ.ҚАТЫНАСТАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...51

3.1 Саяси қатынастар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .51

3.2 Экономикалық қатынастар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 57

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 61

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР МЕН СІЛТЕМЕЛЕР ТІЗІМІ ... ... .65
Әр түрлі саяси оқиғаларды басынан кешірген қазақ халқының тарихында ХҮІ – ХҮІІІ ғасырлар аралығы ерекше кезеңдердің бірі болып табылады. Өйткені, осы кезеңде қазіргі Тәуелсіз Қазақстан Республикасының ірге тасы - Қазақ хандығы тарих сахнасына шығып, қазақ халқы халық болып қалыптасып, ішкі және сыртқы саясатын белсенділікпен жүргізе бастады.
Кез – келген мемлекет пайда болып, қалыптасқаннан кейін – ақ өзінің ары қарай дамуы, күшеюі үшін ішкі және сыртқы саясатын көрегендікпен, дұрыс жүргізе білуі тиіс. Осындай тарихи үрдісті берік ұстанған Қазақ хандығы ХҮІ – ХҮІІІ ғасырларда өзінің сыртқы саясатында Орта Азия хандықтарымен, Көшімнің Сібір хандығымен, Ноғайлар мен Орыс елімен түрлі бағыттардағы қарым – қатынастар орнатты. Көрші елдермен байланысқа түскен Қазақ хандары өздерін шебер дипломат ретінде көрсете білді.
Осындай көрші елдермен байланыстарының ішінде батыстағы Ресеймен қарым – қатынасқа түсудің Қазақ хандығы үшін де, әсіресе, Орыс елі үшін маңызы зор еді. Қазақ – орыс қарым – қатынастарының түп тамыры тереңде жатыр. Сонау қыпшақтар кезеңінде, монғолдар жаулап алғаннан кейін де бұл үрдіс үзілмей жалғасып келеді.
ХҮ ғасырдың екінші жартысында Қазақ хандығы тарих сахнасына көтеріліп, өзінің территориясын қалыптастырып, күшейгеннен кейін, оның атақ – даңқы бүкіл көрші елдерді сескендіріп, күллі Еуропаға тарады. Бұл, әрине Жәнібек ханның ұлы Қасым ханнның тұсында болатын. Міне, осы Қасым хан тұсында (1511 жылы билікке келді) қазақ – орыс қарым – қатынастары нақты орныққан. Кейін де Хақ – Назар хан, Тәуекел, Тәуке хандар тұсында жандана түскен.
1. А.И.Левшин. Описание киргиз-казачьих или киргиз-кайсацких орд и степей. Алматы, 1996. С. 156.
2. Ч.Ч.Валиханов. Собрание сочинений в пяти томах. Алма-Ата, 1961.т.1.
3. В.В.Вельяминов-Зернов. Исследование о Касимовских царях и царевичах. Санк-Петербург, 1864. Часть 2.
4. А.П.Чулошников. Очерки по истории казак-киргизского народа в связи общими историческими судьбами других тюркских племен. Часть первая. Оренбург, 1924.с.134.
5. В.В.Бартольд. Собрание сочинении в 9 томах. Москва, 1968. Т.5.
6. Р.Б.Сулейменов. Внешнеполитические связи Казахстана XVI-XVIII в.в. в советской историографии. // Казахстан, Средняя и Центральная Азия в XVI-XVIII в.в. Алма-Ата, 1983. С.8-34.
7. В.А.Моисеев. Джунгарское ханство и казахи XVII-XVIII в.в. Алматы, 1991.
8. В.Я.Басин. Россия и Казахские ханство в XVI-XVIII в.в. (Казахстан в системе внешней политики Российской импери) Алматы, 1971.
9. А.Исин. Казахское ханство и Ногайская Орда во второй половине XV-XVI в.в. Семипалатинск, 2002.
10. А.Исин. Документы Росийского Государственного архива древних актов о казахах и Казахском ханстве.//Абай. 1998. №3. С. 44-46.
11. А.Исин. Алғашқы елшілік.// Білім және еңбек. 1986. №8. 35 б.
12. М.Ж.Абдиров. Военно-казачье колонизация Казахстана (конец XVI-начало XX в.в.). Опыт историко-эволюционного анализа. Афтореферат. Дис. Д.и.н., - Алматы, 1997. С.14-47.
13. М.Абдиров. Хан Кучум : известный и неизвестный. Алматы, 1996. С.146-149.
14. Т.И.Султанов. Поднятые на белой кошме. Потомки Чингиз-хана. Алматы, 2001.
15. М.Х.Абусеитова. Казахстан и Центральная Азия в XV-XVII в.в. (история, политика, дипломатия ). Алматы, 1998. С.188-194.
16. М.Х.Абусеитова. Казахское ханство во второй половине XVI века. Алма-Ата, 1985. С.81.
17. Ж.К.Касымбаев. Государственные деятели Казахских ханств.
(XVIII в) Алматы, 1999; С.М.Мәшімбаев. Қазақ хандары мен Ресей арасындағы елшілік-саяси байланыстар.//Гуманитарлық Ғылымдар Академиясының хабаршысы. Ғылыми журнал. 1999. №1 (3). 59-70 б.б; Э.Т.Телеуова. Қазақ хандығының Тәуке хан тұсындағы ішкі және сыртқы жағдайы.// Ақиқат, 1999. №.7. 85-90 б.б; А.М.Абдильдабекова. Россия и Казахстан (XVIII- начало ХХ века.) Вопросы историографии. Алматы, 2004; Ж.Е.Жаппасов. XVI-XVIII ғ.ғ. Қазақ хандығы мен орыс елі арасындағы қарым-қатынастарға тарихнамалық шолу. // Қаз ҰУ хабаршысы. Тарих сериясы. 2005. №1 (36) 13-15 б.б.
18. Казахско-русские отношения в XVI-XVIII веках. (Сборник документов и материалов) Составители: Ф.Н.Киреев, А.К.Алейникова, Г.И.Семенюк, Т.Ж.Шойынбаев. Алма-Ата, 1961. С. 3-15.
19. Сыздықова Р., Қойгелдиев М. Қадырғали би Қосымұлы және оның «Жылнамалар жинағы». Алматы, 1991.
20. А.Исин. Документы Росийского Государственного архива древних актов о казахах и Казахском ханстве.//Абай. 1998. №3. С. 44-46.
21. Ф.М.Шамшиденова. Сібір жылнамалары бойынша XVI-XVII ғ. қазақ тарихының проблемалары. Алматы, 1997. 122 б.
22. Прошлое Казахстана в источниках и материалах. Сборник 1. (Vв. До н.э.- XVIII в.н.э.) Под ред. С.Д.Асфендияров и проф. П.А.Кунте. Алматы,1997. С.153.
23. Сонда, 164 б.
24. Казахско-русские отношения … 3-33 б.б.
25. Қадырғали Жалайыр. Шежірелер жинағы. (Шағатай-қазақ тіліне аударып, алғы сөзін жазғандар Н.Мингулов, Б.Көмеков, С.Өтениязов) Алматы, 1997.
26. А.И.Левшин. Көрсетілген еңбек, 156 б.
27. Ч.Ч.Валиханов. Көрсетілген еңбек. С. 122.
28. Г.Е.Сабденова. В.В.Вельяминов-Зернов Қазақ хандығының құрылу тарихын алғашқы зерттеушілердің бірі.// Қаз ҰУ хабарбаршысы. Тарих сериясы. 1998. №9. 101 б.
29. Н.А.Аристов. Усуне и кыргызы или кара-кыргызы. Бишкек, 2001. С. 396.
30. Г.Ф.Миллер. История Сибири. Т.1. Ленинград, 1937; И.Э.Фишер. Сибирская история. Санк-Петербург, 1974.
31. Н.М.Карамзин. История государства Российского. Соч. т.9. Санк-Петербург, 1892.
32. В.В.Бартольд. Собрание сочинении в 9 томах. Москва, 1968. Т.5.
33. А.П.Чулошников. Көрсетілген еңбек.с. 102-161.
34. М.Тынышпаев. История Казахского народа. Алма-Ата, 1993.
35. А.Миллер. Междунородное положение Казахстана во второй половине XVI века.// исторический журнал.1942. №8. С. 54.
36. Г.Ф.Бутлер. Русско-казахские отношения в восточном Казахстане в
XVIII в и первой половине XIX веке. Москва, 1945. С. 62-107.
37. В.Б.Кобрин. К вопросу о казахско-русских отношениях в XVI веке.// Вестник АН КазССР. 1946. №11. С. 55.
38. Г.К.Сатыбекова. Журнал «Айкап» как источник по истории Казахстана. Алма-Ата, 1965.
39. Р.Б.Сулейменов. Көрсетілген еңбек. С.8.
40. Р.Б.Сулейменов, В.Я.Басин. Казахстан в составе Россий. Алма-Ата, 1981.
41. В.Я.Басин. Россия и… Алматы, 1971.
42. А.Сабырханов. Қазақстан мен Россияның XVIII ғ. қарым-қатынастары. Алматы, 1970.
43. Ж.К.Касымбаев. Под надежную защиту России. Алма-Ата, 1986.
44. А.Исин. Көрсетілген еңбек. 34 б.
45. Мұхтар Мағауин. Тәуке хан заманында. // Қазақ әдебиеті. 1995. №14. 25 шілде. 10 б.
46. Т.И.Султанов. Поднятые на… Алматы, 2001.
47. Д.Б.Ескекбаев. Оңтүстік Орал қазақтары. Алматы, 1995. 216 б.
48. М.Абдиров. Военно-казачье колонизация… с.37.
49. Ж.О.Артықбаев. Қоғам және этнос. Алматы, 2004.
50. Ф.М.Шамшиденова. Көрсетілген еңбек. Семей, 2002. 35 б.
51. Э.Т.Телеуова. Тәуке(Тәуекел-Мұхаммед Батыр хан) тұсындағы Қазақ хандығының саяси, әлеуметтік және экономикалық ахуалы. Афтореферат. Алматы,1999.
52. Ж.Е.Жаппасов. XVI-XVIII ғ.ғ. Қазақ хандығы мен орыс елі арасындағы қарым-қатынастарға тарихнамалық шолу. // Қаз ҰУ хабаршысы. Тарих сериясы. 2005. №1 (36) 13-15 б.б.
53. М.Х.Абусеитова. Казахстан и Центральная Азия в XV-XVII в.в. (история, политика, дипломатия ). Алматы, 1998. С.188-194.
54. Д.Б.Ескекбаев. Оңтүстік Орал қазақтары. Алматы, 1995. 216 б.
55. А.Исин. Алғашқы елшілік… 34-35б.б.
56. Т.Ж.Шойынбаев. Қазақстанның рРоссияға қосылуының прогрестік маңызы. Алматы, 1971. 4б.
57. А.Исин. Алғашқы елшілік… 35б.б.
58. Д.Б.Ескекбаев. Оңтүстік Орал қазақтары. Алматы, 1995. 216 б.
59. Ж.К.Касымбаев. Под надежную защиту России. Алма-Ата, 1986. С.12.
60. Ф.М.Шамшиденова. Көрсетілген еңбек. Семей, 2002. 74 б.
61. Сонда, 76 б.
62. Қазақстан тарихы. Т.2. Алматы, 1998. 398-399 б.б.
63. Ф.М.Шамшиденова. Көрсетілген еңбек. Семей, 2002. 76-77 б. б.
64. Сонда, 78 б.
65. Сонда, 79 б.
66. Сонда, 80-81 б.б.
67. Сонда, 82-83 б.б.
68. А.Сабырханов. Қазақстан мен Россияның XVIII ғ. қарым-қатынастары. Алматы, 1970. 4 б.
69. Сонда, 5 б.
70. М.Х.Әбусеитова. Қазақ хандарының дипломатиясы.// Егеменді Қазақстан. 1999. 27 наурыз. 3 б.
71. А.И.Левшин… с.47.
72. А.Миллер. Междунородные… стр. 51-52.
73. А.И.Левшин… с. 29.
74. А.Сабырханов. Қазақстан мен Россияның XVIII ғ. қарым-қатынастары. Алматы, 1970. 4 б.
75. В.В.Вельяминов-Зернов. Исследование о Касимовских царях и царевичах. Санк-Петербург, 1864. Часть 2. С. 125.
76. Казахско-русские отношения в XVI-XVIII веках. (Сборник документов и материалов) Составители: Ф.Н.Киреев, А.К.Алейникова, Г.И.Семенюк, Т.Ж.Шойынбаев. Алма-Ата, 1961.
77. А.Сабырханов. Қазақстан мен Россияның XVIII ғ. қарым-қатынастары. Алматы, 1970. 18 б.
78. Сонда, 20 б.
79. Х.Зияев. Орта Азия және Сибирь. XVI-XIX ғасырлар.(өзбек тілінде.) Ташкент, 1962. 61 б.
80. Е.Б.Бекмаханов. Присоединение Казахстана к России. Москва, 1957. С.21.
81. Казахско-русские отношения в XVI-XVIII веках. (Сборник документов и материалов) Составители: Ф.Н.Киреев, А.К.Алейникова, Г.И.Семенюк, Т.Ж.Шойынбаев. Алма-Ата, 1961. 15-16 б.б.
82. Н.Г.Аполлова. Присоединение Казахстана к России. Алма-Ата, 1948.с. 116.
83. А.Сабырханов. Қазақстан мен Россияның XVIII ғ. қарым-қатынастары. Алматы, 1970. 27 б.
84. Материалы по истории народов СССР. Вып. 3. Ч.1. 1932. С. 263.
85. Т.И.Султанов. Россия и Казахстан: история и проблемы взаимодействия (XVI-начало XX века) // Россия, Запад и мусульманский Восток в колониальную эпоху. Санк-Петербург, 1996. С.12.
86. В.Я.Басин. Россия и… Алматы, 1971. 105 б.
87. Қазақстан тарихы. Т.2. Алматы, 1998. 447 б.
88. Т.И.Султанов. Россия и Казахстан: история и… с.12.
89. Э.Т.Телеуова. Тәуке(Тәуекел-Мұхаммед Батыр хан) тұсындағы… 16 б.
90. А.Сабырханов. Қазақстан мен Россияның XVIII ғ. қарым-қатынастары. Алматы, 1970. 23 б.
91. Х.Зияев. Орта Азия және Сибирь. XVI-XIX ғасырлар.(өзбек тілінде.) Ташкент, 1962. 61 б.
92. Э.Т.Телеуова. Тәуке… Афтореферат. 16 б.
93. Казахско-русские отношения в XVI-XVIII веках. 15-16 б.б.
94. Е.А. Княжецкая. Путешествие Тобольского казака Федора Скибина в казачью орду в 1694-1696 г.г.// Страны и народы Востока. Выпуск 22. 1980. С.66.
95. В.Я.Басин. Россия и… Алматы, 1971. 33 б.
96. История Казахской ССР. С древнейших времен до наших дней. В пяти томах. Том 3. Алма-Ата: Наука, 1979. 30-31 с.
97. Құл-Мұхаммед Мұхтар. Орыс энциклопедияларындағы қазақ шежіресі. Алматы: Атамұра, 1994. 115-116 б.
98. Қазақстан Республикасы. Энциклопедиялық анықтамалық. Бас.редакт. Ә.Н.Нысанбаев. Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2001. 78 б.
99. Сабарханов А. Россиямен мәңгі бірге. – Алматы: Қаз ССР «Білім» қоғамы, 1981. 8 б.
100. Касымбаев Ж.К. Под надежную защиту России. Алма-Ата: Казахстан, 1986. 12-13 б.
        
        Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
Тарих факультеті
Қазақстанның ежелгі және ортағасырлардағы тарихы кафедрасы
БІТІРУ ЖҰМЫСЫ
XVI-XVIII Ғ. БІРІНШІ ЖАРТЫСЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ-ОРЫС ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСЫ
Орындаған 4-курс
студенті
Ахметжанов Д.Г.
Ғылыми жетекшісі:
аға ... ... ... “ ” 2006 ... ... ... ... меңгерушісі,
т.ғ.д., ... ... ... ... ... ... ... ғ. І-жартысындағы ... ... ... ... ... ... және ... мемлекеті............................33
2.1
ЕЛШІЛІКТЕР..................................................................
......................................33
2.2 ... XVIII Ғ. ... ... ХАНДЫҒЫ МЕН РЕСЕЙ АРАСЫНДАҒЫ ҚАРЫМ-
ҚАТЫНАСТАР...................................................51
3.1 ... ... ... МЕН ... ... түрлі саяси оқиғаларды басынан кешірген қазақ халқының тарихында
ХҮІ – ХҮІІІ ғасырлар аралығы ... ... бірі ... ... осы ... қазіргі Тәуелсіз Қазақстан Республикасының ірге ... ... ... ... сахнасына шығып, қазақ халқы халық болып қалыптасып,
ішкі және сыртқы саясатын белсенділікпен жүргізе ...... ... пайда болып, қалыптасқаннан кейін – ақ өзінің ары
қарай дамуы, күшеюі үшін ішкі және ... ... ... ... ... ... Осындай тарихи үрдісті берік ұстанған Қазақ хандығы ХҮІ
... ... ... ... ... Орта Азия хандықтарымен,
Көшімнің Сібір хандығымен, ... мен Орыс ... ... ... – қатынастар орнатты. Көрші елдермен байланысқа түскен Қазақ ... ... ... ... ... білді.
Осындай көрші елдермен байланыстарының ішінде батыстағы Ресеймен қарым –
қатынасқа түсудің Қазақ хандығы үшін де, әсіресе, Орыс елі үшін ... ... ... – орыс қарым – қатынастарының түп тамыры тереңде жатыр. ... ... ... ... ... ... де бұл үрдіс үзілмей
жалғасып ... ... ... жартысында Қазақ хандығы тарих сахнасына көтеріліп,
өзінің территориясын қалыптастырып, күшейгеннен кейін, оның атақ – ... ... ... ... ... ... тарады. Бұл, әрине Жәнібек
ханның ұлы Қасым ханнның тұсында болатын. ... осы ... хан ... ... ... ... қазақ – орыс қарым – қатынастары нақты орныққан. Кейін
де Хақ – ... хан, ... ... ... ... ... түскен.
Қазақ – орыс қарым – қатынастары екі елдің билеушілеріне ... ... мен ... ... әр ... бағыттарды қамтыды.
Соның ішінде, саяси, сауда – экономикалық, әскери және т.б. Менің ... осы екі ел ... ... жан – ... ашып ... ... – ХҮІІІ ғ.ғ. аралығындағы Қазақ хандығының көрші мемлекеттерімен,
соның ішінде іргелес орыс елімен ... ...... зерттеудің
бүгінгі таңда маңызы зор. Әрине, осы уақытқа дейін Қазақ ... ... ... қарым – қатынас тарихы ... ... ... ... бірі ... төл ... ... бір арнаға түсе алмай немесе ... ... ... ... маркстік – лениндік идеологияның үстемдік
етуімен бір ... ... ... ... ... ... да Қазақ хандығының орыс елімен қарым – қатынастарын зерттеген
Кеңес ... ... ... дәуіріндегі тарихшылардың еңбектеріндегі
пікірлер қайта ... және ... мен ... ... ... ... ... отырып, объективті тұжырымдар жасауды қажет
етіп отыр. Сонымен қатар, қазақ – орыс ...... ... жан –
жақты саралау бүгінгі таңда өзекті мәселелердің бірі екені ... – ақ, бұл ... ... ... бір ... ... ... толығымен өзінің обьективті бағасын алып болмады. Өйткені, жазба
деректер мен құжаттардың қоры шектеулі, ... ... өрт ... ... және ... сай ... бұрмаланған.
Тақырыптың зерттелу деңгейі.
Қазақ – орыс қарым – қатынастарының тарихи ... ... де, ... ... да, ... ... алған тұста да тарихшы,
саясаттанушы, дипломаттардың ... ... келе ... ... бірі. Әсіресе, тарихшылар тарапынан бұл мәселе ... әлі де ... өз ... алып ... ... Осы тұста
біз ең алдымен төңкеріске дейінгі зерттеушілердің еңбектеріне тоқталып
өтейік. Ең алдымен ... ... ... ... Уәлиқанов „қазақ халқының
Геродоты” деп бағалаған А.И. Левшиннің 1832 жылы ... ... ...... или ...... орд и степей” атты еңбегін атап
өту қажет. Бұл еңбектің құндылығы сонда, патша архивінің материалы мен ... ... ... ... Еңбекте қазақтардың ішкі жағдай,
географиясы, орыс елімен қарым – қатынасы ашып көрсетірген /1/.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... Сібір
жылнамаларын, ондағы мәліметтерді терең біліп, орынды пайдаланған. Әсіресе,
Сібір ... ... ... Ораз ... жөнінде, орыс – қазақ
қарым – қатынастары туралы жазғанын профессор Березинге хатында ... ... ... ... ... ... ... сүйене отырып зерттеу
ең алдымен В.В. Вельяминов – Зерновтың есімімен тікелей байланысты. ... ... о ... ... и ... деген еңбегінде
қазақтар туралы мәліметтер кездесетін көптеген шығыс деректерін орыс тіліне
аударып, ғылыми айналымға енгізді. Әсіресе, бұл ... Хан – ... ... Ораз ... ... ... жан – жақты болып табылады /3/.
ХҮІ – ХҮІІІ ғасырлардағы ... ... ... ...... Чулошниковтың еңбегінде қарастырылады /4/.
Академик В.Бартольд өзінің еңбектерінде Қазақ хандығы мен Орта ... ... ...... ... көптеген тың
фактілер береді /5/.
Сонымен қатар, бұл мәселе тарихшы М.П. ... И.Я. ... ... және т.б. зерттеушілердің еңбектерінде қарастырылады /6/.
Әсіресе, Р.Б. Сүлейменов ХҮІ – ХҮІІІ ғ.ғ. ... ... ... ... ... ... ... ғылыми айналымға үлкен тарихи
жетістіктерді берді. Ол Б.С. Сүлейменов, В.Я. Басиннің, Т.Ж. Шойынбаевтың,
Н.Г. ... Ж.Қ. ... ... ... алып, оған
тарихнамалық талдау жасаған.
Зерттеуші В.А. Моисеев ... ... и ... ХҮІІ – ... ... ... ... мен ойраттардың қарым – қатынастарын тарихи
деректердің ... ... бұл ... – қатынастарды сол кезеңдегі ... ... ... ... ... Мұнда Мәскеу мемлекетінің
Қазақ хандығымен ... ... ХҮ ... ... ... дейді.
Мұны 1575 – 1584 жылдары Патша мұрағатында нөмірі 38 – ші ... ... ... ... мен Иван хан ... ... арналған кітаптар
мен тізімдердің сақталғандығымен дәлелдейді. Сонымен қатар автор қазақ –
орыс ...... ХҮІ ... ... жартысында, яғни, Қазан және
Астрахан хандықтарын орыс елі ... ... ... деп, ... кейін
орыстар қазақ көшпелілерінің шекараларына екі жол арқылы тез ... ... бірі – ... ... ...... Ертіс өзені арқылы
жүрді дейді. Сонымен қатар екі ел бірігіп одақтасуы ... ... және ... ... болғандығын атап өтеді /7/.
Тарихшы В.Я. Басиннің 1971 жылы жарық көрген „Россия и Казахские ханства
в ХҮІ – ХҮІІІ ... атты ... ... тікелей біз қарастырып отырған
мәселеге арналған. Мұнда қазақ – орыс қарым – ... ... ... ... ... Қазақстанның алатын орны, ... ... ... ... мақсатында ұстанған дипломатиялық
әдістері, қазақ – жоңғар қарым – ... ... ... ... қазақ
– орыс байланыстарының нығаюының себептері мен мақсаттары қарастырылған.
Сонымен қатар, В. Басиннің еңбегінде: ... ... мен ... ... ... ... ... мақұлданған (Қазақстан - Ресей) әдістеме
тұрғысынан емес, керісінше (Ресей - Қазақстан) ... - ... – орыс ...... ... жинағына енбеген, жаңадан
ғылыми айналымға ене бастаған ... А. ... ... ... ... біз қарастырып отырған мәселеге жаңаша тұжырымдар жасауға маңызы
зор. Мәскеу (Центральный Государственный архив древних ... СССР ... ... „елшілік кітаптарынан” алынған тың ... А. Исин ... ... ...... қарым – қатынастарына арналған
зерттеу еңбегіне пайдаланған. Мұнда ... ... ... ... ... мемлекет билеушілерінің бір – біріне
жолдаған хат ... шет елге ... ... ... елшілік
есептер мен елшілерге берілген арнаулы нұсқаулары ... ... ... Исин орыс ... ... ... Қырым, Түркиямен байланыс
құжаттарын қарастырып, қазақтар мен Қазақ хандығы туралы, оның ... ... ... тұстарын ашып көрсетті /9/. А.Исиннің пікірінше
қазақ – орыс қарым - ... ... ХҮІ ... ... – ақ ... ... Қасым хан тұсында Қазақ хандығы күшті мемлекетке айналып,
күллі Еуропа мен Ресейге танымал ... ... да ... хандығы мен
Ресей арасындағы елшілік ... ... ... ... Бұл екі ... елшіліктер сол кезеңдегі елшілік кітаптарында тіркелген ... ... ... ... Мәскеуде сақталған еді. Бірақта, 1626 жылғы
Мәскеудегі өрттен кейін ол кітап ... ... А. Исин /10/. ...... ... мұрағатында сақталған деректерде Қазақтың ханы Қасым
ханның 1521 жылы ... ... ... хабарлайды. Бұл мәлімет
тарихшылардың Қасым ... ... ... ... байланысты (1518, 1523 –
1524 жыл) түрлі пікірлеріне нақты ... бола ... ... ... А. ... мұрағатындағы аса маңызды деректердің бірі деп Ақ ... ... ) 1571 – 1572 ... Мәскеуге елші жібергені туралы мәлім дейді.
Бұл елшіліктің мақсаты - өзара тиімді саяси және ... ... еді дей келе А. Исин осы ... Мәскеудің жағдайы (Қырым ... ... 2 рет ... ... ... ... аса қиын ... ескертеді
/11/. А. Исиннің мұрағат материалдарының негізінде енгізген жаңа ... ... ... қайта қарауды қажет етеді.
Қазақ жерлерін отарлау сонау ХҮІ ғасырдың соңында әскери казактардан
бастау алатынын дәлелдеген ... М. ... ... ... ... ... орыс байланыстарынан құнды мәліметтер береді. ... ... ... Ресейге қосылу процесінің алғышарты ХҮІ ғасырдың 80-
ші жылдарынан – ХҮІІІ ғ. алғашқы онжылдықтары аралығында”, - деп ... ... ... ... казактық отарлау” атты
диссертациялық зерттеуі қазақ – орыс ...... жаңа ... жол ... ... өз ... ... патшалығының Қазақстан
мен Сібірді жаулап алу саясатының қол шоқпары болған казактардың ... 80-ші ... ... орыс ... ... экспедицияларына
қатысқанын айта келіп, ХҮІ ғасырдың 80-ші ... ... ... бір бөлігін Батыс Сібірге келуі орыс патшасының Қазақстандағы
отарлау саясатының ... ... ... ... ... - ... түсінігін М. Әбдіров, біріншіден, „әскери отарлау” – патшалық
Ресейдің тек әскери күшті қалайтындығы және бұл ... ... ... ... ... ... „әскери отарлау” – абсолюттік
монархияның әскери – ... ... ... ... алғы шебінде
әрдайым казактардың жүргендігі туралы мағына ... деп ... және дәл ... ... ... ... Батыс Сібірдің (Көшім хандығы) оңтүстігі
мен солтүстік Қазақстандағы ... ... ... ... ... М. Әбдіров қазақ халқына да бағытталған агрессия деп ... ... ... мұның өзі қазақ – орыс қарым – қатынастарының бұрын
айтылмаған қырларын ... мол ... ... /12/. ... ... ... ... хандығының билеушісі Көшім хан туралы, оның өмірі мен орыс
мемлекеті ... ... ... ... ... ... еңбегі жарық көрген. Бұл еңбек орыс елі мен Сібір хандығы арасындағы
қарым – ... ... ... көп ... және ... ... ханы Тәуеекелдің немере інісі Ораз Мұхаммедтің ...... ...... – Ораз ... –) ... ... тоқталады /13/.
Сондай – ақ Т.И. Сұлтановтың /14/, М.Х. ... ... ... – орыс ...... ... қырлары егжей –
тегжейлі қарастырылған ... ... ... – орыс ...... ... ... қақтығыстар, дипломатиялық байланыстарды тарихшы ғалымдар – Ж.Қ.
Қасымбаев, С.М. Мәшімбаев, Э.Т. Телеуова, А.М. Әбділдабекова, Ж.Ж. ... т.б. ... ... ... ... ... ... біз әр кезеңдегі тарихшылардың ірі еңбектеріндегі
ХҮІ – ХҮІІІ ғасырлардағы қазақ – орыс ... ... ...... ... ... ... жасап, екі ел арасындағы байланыстар
тарихы Қазан төңкерісіне дейін де, Кеңес дәуірінде де Тәуелсіздік ... де ... ... ... мәселелердің бірі болғандығына
көзіміз жетіп отыр. Жалпы мәселенің негізінен біршама зерттелгенін айтуға
болады. Дегенмен тарихнамалық талдау оның әлі де ... ... ... ... таным тұрғысында, тың деректер негізінде дәйекті ... ... ... ... бұл ... берілген тарихи баға мен
көзқарастар қайта зерделеніп қаралуы тиіс.
Зерттеу жұмысының ... ... ХҮІ – ... ғасырлардағы қазақ – орыс
елдерінің арасындағы ... ... ... мен ... мәселелері
алынған.
Зерттеу пәні Қазақ хандығының орыс елімен қарым-қатынастарын қарастырған
отандық және шет ... ... ... болып табылады.
Бітіру жұмысымның мақсаты.
Бұл жұмысты зерттеу барысында, ХҮІ – ХҮІІІ ... ... ... Орыс елі ... ... ...... әскери қарым –
қатынастар мен елшілік алмасулардың себебіне, сипатына, түрлеріне тарихи
талдау жасап, жан – ... ашып ... ... анықтауды мақсат
етіп қойдым. Жазба деректер, ... мен ауыз ... ... ... ... отырып, алдымызға қойған мақсатты орындау
үшін бірнеше міндеттерді айқындадым.
Бітіру жұмысымның міндеттері:
- ... – орыс ...... ... ... ... ... жан – ... ... ...... ... ... айқындау;
- ХҮІ – ХҮІІІ ғғ. ... ... ... ... ... мен Мәскеу мемлекеті арасындағы ХҮІ – ХҮІІІ
ғасырлардағы елшіліктердің мақсатына, ... ... ... Бұл ...... нығаюын талдап, қорытындыларын
айқындау;
- ХҮІІІ ғ. І-жартысындағы Қазақ хандығы мен Ресей арасындағы саяси
байланыстардың ... мен ... ... ... ... ... ... дейінгі екі ел арасындағы
экономикалық ... ... мен ... ... ... жұмысты жазу барысында обьективтілік, жан-жақтылық, ... ... ... басшылыққа алынды. Сондай-ақ, жұмыста ... ... ... ... мен ... ... тарихилық,
құрылымдық-функциялық талдау, салыстыра талдау, жүйелілік т.б. басшылыққа
алынды.
Зерттеу жұмысының деректік негізі
ХҮІ – ... ... ... ұзақ та ... ... де ... толы ... байланыстар қазақ – орыс елдері арасында
үздіксіз ... ... Оның ... ... хандығы мен орыс елі арасындағы
байланыстардың негізгі дерегі – Қазақ ССР Ғылым Академииясының басшылығымен
1961 жылы жарық ... ...... ... в ХҮІ – ... веках”
деген құжаттар жинағы болып табылады. Бұл ... ... 266 ... мен іс – ... ... ... біз қарастырып отырған кезең
дерегіне жатады. Жинақты ... ... Ф.Н. ... А.К. ... ... және Т.Ж. Шойынбаевтар өз үлестерін қосты. Бұл құжаттар жинағында
қазақ – орыс ... ... ... ... сауда – экономикалық, елшілік
байланыстары туралы құнды мәліметтер сақталған /18/.
ХҮІ – ХҮІІ ғасырлардағы Қазақ ... ... ... мәліметтерді
Қадырғали Жалайырдың „Жылнамалар жинағы” атты еңбегі береді. Бұл еңбек 1602
жылы Ресейде Хан - Кермен (Қасым ... ... ... 1600 ... ... ... Ораз Мұхаммедтің отыру құрметіне Қадырғали өзінің
кітабын жазады. Бұл ... орыс ... ... ... ... ... ... Ораз Мұхаммед туралы, оның ата – тегі ... ... ... ... Ораз ... ... білген адам болғандықтан, оның
дерегін жоғары бағалау қажет /19/.
Соңғы орта ғасырлардағы Қазақстан тарихын зерттеуде орыс құжаттары ... ... ... зор. ... А. Исин ... ... ... тың деректерді жаңадан ғылыми айналымға ... ... ... біз ... отырған мәселеге жаңаша
тұжырымдар жасауға көмектеседі /20/. Бұл мұрағатта ... ... ... ... мәліметтері, мемлекеттері, шет елге барып келген
адамдардың әңгімелері, елшілік есептер мен елшілерге берілген ... ... ... ... жылнамаларының дерек ретіндегі маңызы жоғары.
Өйткені, ХҮІ ғ. Орыс мемлекеті алдымен Қазан, Астраханды басып ... ... көз ... Ал Сібір Қазақстанның солтүстік шекарасында орналасты.
Сондықтан да Строгонов жылнамасы (ХҮІІ ғ. Орта шені), С. Есиповтың ... (1687 ж.) және ... ... (ХҮІІ ғ. аяғы – ХҮІІІ ғ.
басы) ... ... ... үшін, оның ішінде Сібір хандығы, орыс елі
арасындағы қарым – ... ... ... үшін ... ... ... – ХҮІІІ ғасырлардағы қазақ-орыс қарым-қатынастарынан ... ... 1959 жылы ... көрген «Материалы по истории русско-
монгольских отношений 1607-1636 гг. ... ... ... ... ... біз қарастырып отырған мәселені зерттеуде алатын орны
ерекше.
ХҮІ – ХҮІІ ғасырларда дипломаттардың, саудагерлердің, миссионерлердің
(Сигизмунд Герберштейн, ... ... ... және т.б.) ... ... сапары Еуропаға қазақтарды танытқан еді. Италяндық Йови,
австрия дипломаты Герберштейн Мәскеуде болып, патшамен ... ... ... ... ... ... жетпеген деректерді де пайдаланған
екен. Ал ағылшын саяхатшысы А. Дженкинсон 1558, 1560 ж.ж. екі рет Персияға
сапарында ... ... ... ... өткен. Ол өз ... ... ... ... атап ... /22/. Сонымен қатар, бұл
адамдардың еңбектері көптеген тарихи оқиғаларды дұрыс талдауға көмектеседі.
Ресей ... ... – ақ ... ... ... ... үшін ... миссионер, саудагерлердің мәліметтерін жинақтаған. Осы
саясатпен мәліметтерді жинақтай келіп орыстар ХҮІ ғасырда ... ... ... ... ... ... ... даласы мен тауы, су
мен өзен – көл туралы патшаға маңызды деректер сақталған /23/.
Зерттеу объектісі.
Жалпы ... ... ... ... ХҮІ ... алғашқы
ширегіндегі хандықтың өмірге келгеннен кейінгі уақыттағы ... ... ...... хан тұсындағы, қайта өрлеу кезеңі – Хақ Назар хан тұсындағы,
Тәуекел мен Тәуке хандар тұсындағы орыс елімен байланыстарының саяси, ... ... ... ... – қатынастарының себебіне, түрлеріне, сипатына
жан – жақты ... ... ... оның ... ... ... ... жұмысымның негізгі зерттеу объектісі болып табылады.
Жұмыстың хронологиялық ... ... ... ХҮІ ...... ғасыр аралығын
қамтиды. ХҮІ ғ. басындағы Қасым хан, кейін Хақ – ... ... ... ... ... Тәуке хандар тұсындағы күрделі елшіліктер
мен қарым – ... ... ... ... ... ... жаңалығы
ХҮІ – ХҮІІІ ғасырлардағы қазақ-орыс ... ... үш ... ... ... ... ... жаңа
концептуалдық тұрғыда, жүйеленіп жазылды. Сонымен қатар, ... ... ... айналатын проблемалары жаңа көзқарастармен
нақтыланған.
Ғылыми-қолданбалық құндылығы
Ғылыми жұмысты Қазақ хандығының тарихы, ... ... ... ... осы ... ... тарихнамалық курстарда пайдалануға
болады.
Бітіру жұмысының құрылымы.
БІТІРУ ЖҰМЫСЫНЫҢ ҚҰРЫЛЫМЫ ЗЕРТТЕЛІП ... ... ... ... ҮШ ... ЖӘНЕ АЛТЫ ... ҚОРЫТЫНДЫДАН ЖӘНЕ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР МЕН СІЛТЕМЕЛЕР ТІЗІМІНЕН ТҰРАДЫ.
I. ҚАЗАҚ –ОРЫС ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСТАРЫНЫҢ АЛҒАШҚЫ КЕЗЕҢІ
1.1 ХҮІ – ХҮІІІ Ғ. ... ... – ОРЫС ... – ОРЫС ... ... ... ЖАТЫР. БІРАҚТА ОЛ
БАЙЛАНЫСТАР ТУРАЛЫ ЕҢ АЛҒАШҚЫ ... ... ... САҚТАЛҒАН ЕЛШІЛІК
ҚҰЖАТТАР, ГРАМОТАЛАР, ХАТТАР, ... ... МЕН ... ... ... ОСЫ ... 1961 Ж. ЖАРЫҚ КӨРГЕН „КАЗАХСКО –
РУССКИЕ ОТНОШЕНИЯ В ХҮІ – ХҮІІІ В.В.” АТТЫ ... МЕН ... ... ... БҰЛ ... ЖИНАСТЫРУҒА АТ САЛЫСҚАНДАР Ф.Н. КИРЕЕВ, ... Г.Н. ... ЖӘНЕ Т.Ж. ... ӨЗ ҮЛЕСТЕРІН ҚОСТЫ. МҰНДА
266 ... ... МЕН ІС – ... 13-І БІЗ ... ... ... ... №1 ҚҰЖАТ 1594 Ж. ҚАЗАҚ ХАНЫ ТӘУЕКЕЛДІҢ ... ... ... ... ... ОРАЗ ... ... МҰНДА СОНЫМЕН ҚАТАР, ҚАЗАҚ – ОРЫС ... ... ... ХАНДАРЫ ТӘУЕКЕЛ МЕН ТӘУКЕ ТУРАЛЫ ҚҰНДЫ МӘЛІМЕТТЕР
КЕЗДЕСЕДІ. 1594 – 1695 ... ... – ОРЫС ... 11 ... 2-І 1694 ... ... – ҚАТЫНАСТАРДАН АЗДЫ – ... ... ... ... ШЫҚҚАН ҒҰЛАМА ТАРИХШЫ –XVI-XVII Ғ. БАСЫНДА ҒҰМЫР КЕШКЕН
ҚАДЫРҒАЛИ ҚОСЫНМҰЛЫ ЖАЛАЙЫРДЫҢ „ЖАМИ АТ ТАУАРИХ”, ЯҒНИ, „ШЕЖІРЕЛЕР ... ... ... ХАЛҚЫНЫҢ МӘДЕНИ ЖӘНЕ РУХАНИ ТАРИХЫНДА БІРЕГЕЙ ЕҢБЕК БОЛЫП
ТАБЫЛАДЫ /25/.
ҚАДЫРҒАЛИДЫҢ „ШЕЖІРЕЛЕР ... ... ... ЖАҒЫНАН АЛЫП
ҚАРАҒАНДА, ШАРТТЫ ТҮРДЕ ҮШ БӨЛІМГЕ СЫНЫПТАУҒА БОЛАДЫ:
1. РЕСЕЙ ПАТШАСЫ БОРИС ГОДУНОВҚА АРНАУ;
2. „ДЖАМИ АТ - ... АТТЫ ... АД – ... ЕҢБЕГІ НЕГІЗІНДЕ
ЖАЗЫЛҒАН ТАРИХ;
3. ҰРЫС ХАННАН ОРАЗ – МҰХАММЕД ... ... ... ... ШЕЖІРЕСІ.
ЖАЛАЙЫРДЫҢ ЕҢБЕГІНІҢ НЕГІЗГІ ЖЕЛІСІ – ОРАЗ ... ... ... ТАРИХЫ. АЛ, ҚАДЫРҒАЛИДЫҢ ӨЗІ АТА – БАБАЛАРЫНАН БЕРІ ОРАЗ ... ... ... ... КЕЛЕМІЗ ДЕП НАҚТЫ НҰСҚАП АЙТҚАН.
МҰНДАҒЫ ОРАЗ МҰХАММЕД ОРЫС ЕЛІНДЕ ХАН БОЛҒАН ҚАЗАҚ СҰЛТАНЫ. АЛҒАШҚЫ
ТӘУЕКЕЛ ... ... ... ... ОСЫ СҰЛТАНДЫ ҚАЙТАРУ БОЛҒАН ЕДІ.
ҚАЗАҚ – ОРЫС ҚАРЫМ – ҚАТЫНАСТАРЫ ҚАЗАН ... ... ДЕ, ... ДЕ, ... ... ... ДЕ ЗЕРТТЕУШІЛЕРДІҢ НАЗАРЫНАН
ТҮСПЕГЕН МӘСЕЛЕЛЕРДІҢ БІРІ. СОНДЫҚТАН ДА, БІЗ БҰЛ ... ... ... ... ШАРТТЫ ТҮРДЕ КЕЗЕҢДЕРГЕ ... ... ... ТӨҢКЕРІСІНЕ ДЕЙІНГІ ТАРИХНАМАСЫ.
ҚАЗАН ТӨҢКЕРІСІНЕ ДЕЙІН ҚАЗАҚ – ОРЫС ҚАРЫМ – ... ... ... ... АТАЛҒАН А.И. ЛЕВШИННІҢ 1832 ЖЫЛЫ ЖАРЫҚ КӨРГЕН
ЕҢБЕГІН АТАП ӨТУІМІЗ ҚАЖЕТ. БҰЛ ЕҢБЕКТЕ ҚАЗАҚТАРДЫҢ ІШКІ ЖАҒДАЙЫ, ОЛАРДЫҢ
ГЕОГРАФИЯЛЫҚ ... ...... ӘДЕТ – ҒҰРПЫ, САЛТ – ДӘСТҮРІ,
ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖӘНЕ ОРЫС ЕЛІМЕН САУДА – ЭКОНОМИКАЛЫҚ БАЙЛАНЫСТАРЫ, 1594 – ... ХІХ ... ... ... ЕКІ ЕЛ ... ... ... БАР. А.И. ЛЕВШИН ҚАЗАҚ ХАНДАРЫ ТӘУЕКЕЛ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҰРПАҚТАРЫ
XVIIІ ҒАСЫРҒА ... ... ... ... ЖӘНЕ ҚЫЗМЕТТЕ ЕТПЕГЕН, ОЛАР
КЕРІСІНШЕ СІБІРДЕГІ ОРЫС ҚОНЫСТАРЫНА ШАБУЫЛ ... ... ... ... ... ... ӨМІР СҮРГЕН ҚАЗАҚТЫҢ ТҰҢҒЫШ ҒАЛЫМЫ Ш.Ш.УӘЛИХАНОВТЫҢ ҚАЗАҚ –
ОРЫС ҚАТЫНАСТАРЫН ЗЕРТТЕУГЕ ҚОСҚАН ҮЛЕСІ ЗОР. ОЛ КӨПТЕГЕН ПАТША АРХИВІНІҢ
МАТЕРИАЛДАРЫ МЕН ... ... ... ... ... ОРТА ... ҚЫТАЙ МЕН РЕСЕЙ ИМПЕРИЯСЫМЕН БАЙЛАНЫСТАРЫН ҚАРАСТЫРДЫ. ОНЫҢ
ҚАРАСТЫРҒАН ҚҰЖАТТАРЫ МЕН ЖАЗБА ДЕРЕКТЕРІНІҢ КӨБІ ... ... ... ШОҚАН УӘЛИХАНОВТЫҢ ЕҢБЕГІ ТАРИХ ҒЫЛЫМЫ ҮШІН МАҢЫЗЫН ЖОҒАЛТПАЙДЫ. ОЛ ОРЫС
ЕЛІНДЕ ХАН – ... ХАН ... ... АТЫН ... ОРАЗ МҰХАММЕД
ТУРАЛЫ, ҚАЗАҚ – ОРЫС ЕЛШІЛІГІ ТУРАЛЫ ӨЗ ... ... ... ... ... /27/.
ҚАЗАҚ ТАРИХЫН ШЫҒЫС ДЕРЕКТЕРІНІҢ НЕГІЗІНДЕ ... ... ОЙ ... ТОЛЫҚТЫРҒАН В.В. ВЕЛЬЯМИНОВ – ЗЕРНОВТЫҢ ЕҢБЕГІ БІЗ ҚАРАСТЫРЫП
ОТЫРҒАН МӘСЕЛЕ ҮШІН ӨТЕ ... ... ... ЗЕРТТЕУШІЛЕР ОСЫ ІРІ
ШЫҒЫСТАНУШЫ ҒАЛЫМНЫҢ ЕҢБЕГІНЕ СОҚПАЙ ӨТПЕГЕН. ҒАЛЫМ ӨЗІНІҢ „ИССЛЕДОВАНИЕ ... ... И ... ДЕГЕН ЕҢБЕГІНДЕ ХАН – КЕРМЕНДЕ ХАН БОЛҒАН
ОРАЗ МҰХАММЕДКЕ, ОНЫҢ ШЫҒУ ... ОРЫС ... ...... АВТОР ӨЗ ЕҢБЕГІНДЕ ҚАДЫРҒАЛИ ЖАЛАЙЫРДЫҢ, ... ... ЖӘНЕ Т.Б. ... ... ... ОТЫРЫП, ҚАЗАҚТАР, ҚАЗАҚ
ХАНДЫҒЫ, ҚАЗАҚ ХАНДАРЫ ТУРАЛЫ ҚҰНДЫ МӘЛІМЕТТЕР БЕРГЕН /28/.
ҚАЗАҚТЫҢ ЭТНИКАЛЫҚ ТАРИХЫН ЖАН – ... ... ҮЛЕС ... ... ... ҚАЗАҚ – ОРЫС ҚАТЫНАСТАРЫ ТОЛЫҒЫМЕН БОЛМАСА ДА,
БІРШАМА ҚАРАСТЫРЫЛҒАН. ОНДА ... МЕН ... ... ... ... ХАН (1594 Ж.) ... ЖӘНЕ ... ХАНЫ МӘСКЕУГЕ
ЕЛШІНІ ГРАМОТАМЕН ЖІБЕРІП, ОНДА СІБІРДЕ ТҰТҚЫНДАЛҒАН ... ... ... ... ... - ... СОНДАЙ – АҚ, ТӘУКЕ (XVII Ғ.) ХАН
ТҰСЫНДАҒЫ БАЙЛАНЫСТАРДА СӨЗ ЕТІЛГЕН /29/.
СОНЫМЕН ҚАТАР, ТІКЕЛЕЙ ҚАЗАҚ – ОРЫС ...... ... ... ... КӨП МӘЛІМЕТ БЕРЕТІН, ОРЫНБОР ӨЛКЕСІНДЕ КӨП ЖЫЛДАР ... Н.П. ... ... ШӨПТЕРІН САТУҒА ҚАТЫСҚАН И.Г. АНДРЕЕВТЫҢ, ІІ-
ШІ АКАДЕМИЯЛЫҚ ЭКСПЕДИЦИЯНЫҢ (1768 – 1769 Ж.Ж.) ... ... ... И. ... Т.Б. ...... СУРЕТТЕУГЕ ТОЛЫ ЕҢБЕКТЕРІН
АТАП ӨТУ ... ... – АҚ, Г.И. ... С.Б. ... ДЕ ... ТАҚЫРЫПҚА ҚАТЫСЫ БАР С.У. РЕМЕЗОВ, М.М. ЩЕРБАТОВ, М.В. ... ... П.Н. ... А.А. ... Р.Г. ... ЖӘНЕ ... ... ЕҢБЕКТЕРІНДЕ ҮСТІРТІН ҚАРАСТЫРЫЛЫП ӨТЕДІ. ОЛАР ЕҢ
АЛДЫМЕН ПАТША ӨКІМЕТІНІҢ АЗИЯ САХАРАСЫН ЖАУЛАП АЛУДЫҢ СТРАТЕГИЯЛЫҚ ... ... ... СІБІРДІҢ ЖАУЛАП АЛУ ЗАҢДЫЛЫҒЫН (КЕЙІН ҚАЗАҚ ЖЕРІН
ДЕ), ҚАЖЕТТІЛІГІН НЕГІЗДЕУГЕ ТЫРЫСАДЫ. ... ... ... ... ШЕШУШІ ФАКТОРЫ ЕКЕНДІГІН ДӘЛЕЛДЕЙДІ. МІНЕ, ОСЫЛАЙ ОТАРШЫЛДЫҚ
САЯСАТ ТАРИХЫ АЯҚТАЛАДЫ, ШЫҒЫСТЫ ЖАУЛАП АЛУ, ... ... ... ХАЛҚЫНЫҢ МЕНТАЛИТЕТІНЕ ТӘН МҰҚИЯТТЫЛЫҚ ПЕН ДӘЛДІККЕ НЕГІЗДЕЛГЕН
АСА ... ... ... ... ... ... ДӨП БАСҚАН Г.Ф. МИЛЛЕР
МЕН И.Э. ФИШЕРДІҢ ЕҢБЕКТЕРІНДЕ ОРЫС ЕЛІ МЕН ... ... ... ... ҚАЗАҚ ОРДАСЫ ДА ШЕТ ҚАЛМАДЫ. ОНДА ОРАЗ
МҰХАММЕДТІ СІБІРДЕН ТҰТҚЫНҒА ... АЛЫП ... ЖӘНЕ ОРЫС – ... ҚАРЫМ
– ҚАТЫНАСТАРЫНА БАЙЛАНЫСТЫ БІРШАМА МАҒЛҰМАТТАР БАР /30/.
АЛ ... ... ... Н.М. ... ОРЫС ЖӘНЕ СІБІР
ЖЫЛНАМАЛАРЫНА СҮЙЕНЕ ОТЫРЫП, Г.Ф. МИЛЛЕРДІҢ КОНЦЕПЦИЯСЫН ДАМЫТЫП, ЕРМАКТЫҢ
СҰРҚИЯ БЕЙНЕСІН ... ... /31/. ... БҰЛ ... ... ... ЕКІ ... БЕЛЕҢ АЛДЫ. ОЛ ЕРМАКТЫҢ ТАРИХТАҒЫ ОРНЫНА ... ОРЫС ... ... АЛУ ... ОСЫ ... ... ... АЛУЫНЫҢ
НӘТИЖЕСІНДЕ ЖҮЗЕГЕ АСТЫ.
2 КЕЗЕҢГЕ КЕҢЕС ӨКІМЕТІ ТҰСЫНДА ЖАЗЫЛҒАН ЗЕРТТЕУЛЕРДІ ЖАТҚЫЗАМЫЗ.
БҰЛ РЕТТЕ БІЗ ЕҢ АЛДЫМЕН АКАДЕМИК В.В. ... ... ... ӨТУІМІЗ ҚАЖЕТ. ОЛ ШЫҒЫС ДЕРЕКТЕРІНІҢ НЕГІЗІНДЕ ... ... XVI- XVIIІ ... ҚАЗАҚТАРДЫҢ КӨРШІ ЕЛДЕРМЕН БАЙЛАНЫСТАРЫН
ҒЫЛЫМИ ТҰРҒЫДАН ПАЙЫМДАДЫ /32/.
ЗЕРТТЕУШІ А.П. ЧУЛОШНИКОВ ӨЗ ЕҢБЕГІНДЕ ... ... ОНЫҢ ... ҚАРЫМ – ҚАТЫНАСЫН БІРШАМА ҚАРАСТЫРҒАН БОЛАТЫН. ОНДА 1573 – 1574
Ж.Ж. ІV ИВАННЫҢ КЕЙІНГІ ПАТШАНЫҢ ТЕК ...... ... ... ... ... – 1595 ... ЕКІ ЕЛ АРАСЫНДАҒЫ ЕЛШІЛІКТЕР ТУРАЛЫ ЕГЖЕЙ –
ТЕГЖЕЙЛІ ... ... ... ... СЫНАҒАН М. ТЫНЫШПАЕВ ТА ҚАЗАҚ – ОРЫС
ҚАТЫНАСТАРЫН БІРШАМА ЗЕРТТЕГЕН ҒАЛЫМ. ОЛ А.П.ЧУЛОШНИКОВТЫҢ ... ... ОНДА ... ... МЕН ... ... КӨП СҮЙЕНІП,
МҰРАҒАТ ҚҰЖАТТАРЫМЕН ЖҰМЫС ЖАСАМАҒАНЫН СЫНҒА АЛАДЫ. /34/.
ТАРИХШЫ А. МИЛЛЕР 1942 ЖЫЛДЫҢ ӨЗІНДЕ – АҚ ҚАЗАҚ – ОРЫС ... ... ХАН ... ... ... ... ...
ТЕГЖЕЙЛІ ТҮСІНДІРІП, ӨЗІНДІК ПІКІРЛЕР ҰСЫНДЫ. ОЛ ТЕК ОРЫС ... ҒАНА ... ... ... ... ДЕ ... АШЫП КӨРСЕТУГЕ ТЫРЫСАДЫ
/35/.
РЕСЕЙЛІК ТАРИХШЫ БУТЛЕР Г.Ф. 1945 ЖЫЛЫ АЛҒАШ РЕТ ОСЫ ТАҚЫРЫПТА ... ... ОНДА XVIIІ Ғ. ... ... ДЕП ... ... ОДАН АЛҒЫ ҚАТЫНАСТАРҒА ТОҚТАЛЫП ... ... БІР ... ... ... АЛА ... ЖАЗЫЛҒАН, НАҒЫЗ КЕҢЕСТІК ҮЛГІДЕ
ЖАЗЫЛҒАН ЕҢБЕК ЕДІ/36/. БҰЛ ТҮСІНІКТІ ДЕ, ӨЙТКЕНІ, ОСЫ КЕЗЕҢДЕ ИДЕОЛОГИЯНЫҢ
КҮШЕЙГЕН КЕЗІ ... – ОРЫС ...... В.Б. ... 1946 Ж. ЖАЗЫЛҒАН ШАҒЫН
МАҚАЛАСЫНДА ДА ҚАРАСТЫРЫЛҒАН. ОНДА А.И. ЛЕВШИННІҢ ЕҢБЕГІНДЕГІ ҚАТЕЛІКТЕР
СЫНҒА ... В.В: ...... ... БІРШАМА ЖАҚСЫ ЖАЗЫЛҒАН
ДЕП БАҒАЛАҒАН. СОНЫМЕН ... ОНДА ... – ОРЫС ... ҚАСЫМХАН
КЕЗІНДЕ БАСТАЛҒАНЫН АЙТЫП, ХАҚНАЗАР ХАН ТҰСЫНДА ОЛАР САУДА – ЭКОНОМИКАЛЫҚ
БАҒЫТТА БОЛҒАНЫН АТАП ӨТЕДІ. ... ... ОРАЗ ... ... ... – ОРЫС ... 1594 – 1595 Ж.Ж. ... МҰНДА ДА,
МӘСКЕУДІҢ ІС – ... ... ОНЫ ... ... БІР ... ... КЕЛІСІМДЕРДЕ МӘСКЕУ ҚАЗАҚТАР ҮШІН БАРЛЫҒЫН ЖАСАЙДЫ ДЕП
КЕЛІСІМ БЕРЕДІ ДЕУІ ДЕ ШЫНДЫҚҚА КЕЛМЕЙДІ ... – ОРЫС ... ... ЖУРНАЛЫНДА ДА БІРШАМА ЖАЗЫЛЫП КЕТКЕН.
ТАРИХШЫ Г.К. САТЫБЕКОВА ӨЗІНІҢ ДИССЕРТАЦИЯСЫНДА ... ... ... БІРШАМА ТАЛДАУ ЖАС АЙДЫ /38/.
ТҰҢҒЫШ РЕТ ҚАЗАҚ – ОРЫС ... ... ... ... ... ТҰРҒЫДАН ҚАРАСТЫРЫП ӨТЕДІ. БІРАҚТА ... ... ОЛ ... ЗЕРТТЕУШІ ЖАЛПЫ ҚАЗАҚТАРДЫҢ ... ... ... ОЛ КӨПТЕГЕН ТАРИХШЫЛАРДЫҢ ... ... ... /39/. ... ... ОЛ В.Я. БАСИНМЕН БІРІГІП, „КАЗАХСТАН В
СОСТАВЕ РОССИИ” ДЕГЕН ЕҢБЕКТІ 1981 Ж. ... ... ОЛ ... ЕКІ
АВТОР ДА ҚАЗАҚТАРДЫҢ РЕСЕЙ ҚҰРАМЫНА КІРУІНІҢ АЛҒЫ ... ... – АҚ ... АТАП ... /40/. ... ... ... ЕКІ
ЕЛ АРАСЫНДАҒЫ ЕЖЕЛДЕН БЕРІ ҮЗІЛІССІЗ ЖАЛҒАСҚАН ҮРДІСТІ РЕСЕЙ ОТАРЫНА
АЙНАЛУДЫҢ АЛҒЫШАРТЫ ... ... ... ОЙЫМЫЗША ӨРЕСКЕЛ ҚАТЕЛІК.
ҚАЗАҚ – ОРЫС ҚАТЫНАСТАРЫН XVI ҒАСЫРДАН - XVIІІ ... ... ... ... ПІКІР АЙТҚАН ТАРИХШЫ В.Я. БАСИН ЕДІ /41/. ОЛ ... ... ... ... ... ДЕ ... ... ҚАЗАҚТАРДЫҢ РЕСЕЙ ОТАРЫНА АЙНАЛҒАНҒА ДЕЙІНГІ КЕЗЕҢДІ ... РЕТ ... ... ҚАЗАҚ-ОРЫС БАЙЛАНЫСТАРЫ ТАРИХНАМАСЫ БІРШАМА
ЖҮЙЕЛЕНІП ЖАЗЫЛҒАН. В.Я. БАСИННІҢ ЕҢБЕГІ ... ... ... БАРЛЫҚ
МАТЕРИАЛДАРДЫ ҚАМТЫҒАНЫМЕН, ОЛ ДА КЕҢЕС ИДЕОЛОГИЯСЫНАН ҚҰТЫЛА ... ... – ОРЫС ... ... ... ... РЕСЕЙДІҢ
СЫРТҚЫ САЯСАТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚСТАН РЕТІНДЕ ҚАРАСТЫРДЫ. МҰНЫҢ ӨЗІ АВТОРДЫҢ
ЕҢБЕГІНЕ СОЛ ... ... ... БАР ... ... ... ДЕП ... БОЛАДЫ.
ТАРИХШЫ А. САБЫРХАНОВ ТА ҚАЗАҚ – ОРЫС ҚАТЫНАСТАРЫН ЗЕРТТЕУДЕ БІР ЖАҚТЫ
ҚАРАСТЫРЫП, РЕСЕЙДІҢ РОЛІН ... ... ... - ОРЫС ... ... ОЛАРДЫҢ ӘДЕТ – ҒҰРЫПТАРЫ ЖАЙЛЫ ҚҰНДЫ МАТЕРИАЛДАР ДА
БЕРЕДІ ... ... Ж.Қ ... ТА ... ... ... ... СОЛ КЕЗЕҢДЕ ЖАЗЫЛҒАН ЕҢБЕКТЕРІНДЕ РЕСЕЙДІҢ РОЛІН ЖОҒАРЫ ... ... ... ... ... ... 1986 ЖЫЛЫ ... КӨРГЕН ЕҢБЕГІНДЕ ҚАЗАҚ
– ОРЫС ҚАТЫНАСТАРЫ ҮШІН, ЕКІ ЕЛ АРАСЫНДАҒЫ ... ... ... ...... БАЙЛАНЫС ҮШІН МАҢЫЗДЫЛЫҒЫН АТАП ӨТЕДІ
/43/.
ЖАЛПЫ КЕҢЕСТІК ТАРИХНАМАДА ҚАЗАҚ-ОРЫС БАЙЛАНЫСТАРЫ КӨБІНЕ СУРЕТТЕУ,
БІРЖАҚТЫ ҚАРАСТЫРЫЛҒАН.
3 КЕЗЕҢ. ТӘУЕЛСІЗДІК ... ... ... ... ... ... ӨЗ ... ҚАЙТА КҮШЕЙТУГЕ, ЕШҚАНДАЙ
ИДЕОЛОГИЯСЫЗ, БҰРМАЛАУСЫЗ ЖАЗУҒА ... ... ... ... – ОРЫС
ҚАТЫНАСТАРЫ ТОЛЫҚ, ЖҮЙЕЛІ ... ... ... ... ... ӘР ... ... ТАРИХШЫЛАР ТАРАПЫНАН ЗЕРТТЕЛІНУДЕ. ЖӘНЕ ДЕ
БҰРЫН СОҢДЫ ЗЕРТТЕЛМЕГЕН ТҚЫРЛАРЫ ЖАЗЫЛЫП ... ... А. ИСИН ... ... НЕГІЗІНДЕ ЖАЗАДЫ.
XVI ҒАСЫРДАҒЫ ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНЫҢ ТАРИХЫ ... ... ... ... ДЕП АЙТА ... ... ДЕРБЕСТІГІ, ӨЗГЕ ЕЛДЕРМЕН САЯСИ ҚАРЫМ –
ҚАТЫНАСЫ ОТАНДЫҚ, ШЕТ ЕЛДІК ШЫҒЫСТАНУШЫ ҒАЛЫМДАРДЫҢ ӘЛІ ДЕ ... ... ... ... ... ... ... ОРДАСЫМЕН, ҚАЖЫ –
ТАРХАН, ҮРГЕНІШ, БҰҚАР, ... ... ... ЕЛІМЕН, ТҮРКІСТАН
БИЛЕУШІЛЕРІМЕН ЖӘНЕ ҚЫРҒЫЗ, БАШҚҰРТ, ТҮРКІМЕН, МОҢҒОЛ – ОЙРАТ ТАЙПАЛАРЫМЕН
ӘРҚИЛЫ САЯСИ ҚАТЫНАСТА БОЛАДЫ. ТАРИХШЫ А. ИСИН ОСЫ ... ... ОРЫС ... ... ТҮПКІ ТЕГІН БАСТЫ ЖЕЛІ ЕТЕ ОТЫРЫП, 1514 – 1521 ЖӘНЕ 1571 –
1581 ЖЫЛДАРДАҒЫ ... ... ... ... ... БАР ТЫҢ ... НЕГІЗІНДЕ ҚАРАСТЫРАДЫ /44/.
ОЛ: „ҚАСЫМ ХАН ОРАСАН КҮШТІ ... ... ... ... ...... ОРНАТЫП, ОҒАН ЕЛШІЛІКТЕР ЖІБЕРІП ТҰРАДЫ. ОЛ КЕЗДЕГІ
ЕЛШІЛІК КІТАПТАР („КНИГИ КАЗАТЦКИЕ”) XVI ... ... ... ... ЕДІ. XVI ... ... ЖИЫРМА ЖЫЛЫНДА ҚАЗАҚ МЕМЛЕКЕТІНІҢ БАТЫС
БАҒЫТТАҒЫ САЯСАТЫ ПӘРМЕНДІ ЖҮРГІЗІЛГЕН ЖӘНЕ ОҢТҮСТІК – ШЫҒЫС ... ... ... ... ... НОҒАЙЛЫ) ЕДӘУІР ЫҚПАЛ
ЖАСАП ОТЫРҒАН.
XVI ҒАСЫРДЫҢ 20-ШЫ ЖЫЛДАРЫНАН ... ... ... ҚОЛ ... БІРТІНДЕП АЙЫРЫЛА БАСТАЙДЫ. 1524 ЖЫЛЫ ҚАЗАҚ МЕМЛЕКЕТІ ӘЛІ
КҮШТІ, ОНЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ БАЙЛАНЫСТАРЫ КЕҢ, ... ОЛ ... ... ...... ЖОҒАЛТПАЙДЫ”, - ДЕЙДІ. ЖАЛПЫ АЛҒАНДА А.ИСИН МҰРАҒАТ
ҚҰЖАТТАРЫНЫҢ НЕГІЗІНДЕ ӨТЕ ... ... ... ... МҰХТАР МАҒАУИН ӨЗІНІҢ „АЛАСАПЫРАН” РОМАНЫН ... МЕН ... ... ... ... ОЛ ... ХАН ЗАМАНЫНДАҒЫ
ЕЛШІЛІКТЕРГЕ ТОҚТАЛЫП, ОНЫҢ МАҚСАТЫ МЕН МІНДЕТІ, ... МЕН ... ... ... ...... ХАН ... ТУРАЛЫ САҚТАЛҒАН
НАҚТЫ ТАРИХИ ҚҰЖАТТАРДЫҢ БІР ... ... ... МЕН ... ... ҚАТЫНАСТАРҒА БАЙЛАНЫСТЫ. ЕКІ ЕЛ ... ... СОЛ ... ... ... ... АХУАЛЫ, МЕМЛЕКЕТТІК
САЯСАТЫ ЖӘНЕ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЖАҒДАЙЫ АЙҚЫН КӨРІНЕДІ”, - ДЕЙДІ.
СОНДАЙ – АҚ ЕЛШІЛІКТЕРДІҢ (1594 – 1595 Ж.Ж.) ... МЕН ... ... ... ОРДАСЫНЫҢ ЕЛШІЛЕРІ МӘСКЕУГЕ 1594 ЖЫЛДЫҢ АЯҚ
ШЕНІНДЕ КЕЛІП ЖЕТКЕН СИЯҚТЫ. ЕЛШІЛІК ... ... ... ... – 1595 ... ... ... ҚАЗАҚ ОРДАСЫНЫҢ ЕЛШІЛЕРІН БАСТАП КЕЛГЕН – ҚҰЛ –
МҰХАММЕД БЕК. ... ... ... АДАМ ... ТУРАЛЫ МАҒЛҰМАТ ЖОҚ.
ЕЛШІЛІККЕ ҚАТЫСТЫ ІС ... ... ... БІРАҚ СОНЫҢ ӨЗІНДЕ
ТӘУЕКЕЛ ХАННЫҢ МӘСКЕУГЕ МӘРТЕБЕЛІ ЕЛШІЛІК АТТАНДЫРУДАҒЫ ...... ЕЛ ... ... ЖҮРГІЗІЛГЕН КЕЛІССӨЗДЕРДІҢ МӘН – МАҒЫНАСЫ
АЙҚЫН ... ... ЕҢ ... ЕКІ ... ... ... КӨРІНЕДІ. МҰНЫҢ БІРІНШІСІ – БҰҚАР ХАНЫ ... ... ... ... ... – ТӘУЕКЕЛ ХАННЫҢ ІНІСІ ОРАЗ ... ... ... АЛУ ... БІЗ БҰДАН БҰРЫНҒЫ ӘҢГІМЕЛЕРІМІЗДЕ
АЙТҚАНДАЙ, ХҮІ ҒАСЫРДЫҢ СОҢҒЫ ШИРЕГІНДЕ БҮКІЛ ОРТА ... ... ... БІР БӨЛІГІН ӨЗІНЕ ҚАРАТЫП, ҚУАТТЫ ДА ЖЫРТҚЫШ МЕМЛЕКЕТ ҚҰРҒАН
АБДОЛЛА ХАН ... ... ҮШІН АСА ... ... ... ЕДІ. АЛАШ ЖҰРТЫ
ӨЗІНІҢ БАР КҮШ – ҚУАТЫН ОСЫ ҚАУІПТІ КӨРШІНІҢ БАСҚЫНШЫЛЫҚ САЯСАТЫНА ҚАРСЫ
ЖҰМСАДЫ. 1583 ЖЫЛЫ ЕЛ ... ... ХАН ... ... ЖЕРДЕ КҮРЕС ТЕПЕ
– ТЕҢ ЖАҒДАЙҒА КӨШТІ, БІРАҚ ЖАУ ҚОЛЫНДА ... ... ... ... ... МҮМКІНДІК ТАБЫЛМАҒАН. ӘСКЕР ІСІН ЖАҢА ЖҮЙЕГЕ КӨШІРІП, СОҒЫС
ТӘСІЛДЕРІН ӨЗГЕРТКЕН ІШКІ ЖӘНЕ СЫРТҚЫ САЯСАТТЫ ЖАҢАША ... ... ... ... ҚҰЛ – ... БЕК ... ... ДУАНЫНДАҒЫ КЕЛІССӨЗДЕР
КЕЗІНДЕ БҰҚАР ХАНДЫҒЫНЫҢ БҮКІЛ МАУРЕНАХРДЫ АЛЫП, ЕНДІ РЕСЕЙ ИЕЛІГІНДЕГІ
ҚАЖЫ – ... ҚОЛ ... ... ТАРТАДЫ.. РЕСЕЙ ПӘЛЕНІҢ АЛДЫН ОРАП,
БҰҚАР ХАНДЫҒЫНА ҚАРСЫ ҚАЗАҚ ... ... ОДАҚ ... КЕРЕК ДЕЙДІ.
ТӘУЕКЕЛ ХАН ӨЗІНІҢ АБДОЛЛАҒА ҚАРСЫ ... ... ОТ ... ... ... ... ... ШЕГІНЕ ҚАУІП ТӨНДІРУІ МҮМКІН БҰҚАР ХАНДЫҒЫНЫҢ
ҚАРЫМЫ ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ... БЕЙТАРАПТЫҚ САҚТАЙТЫНЫН БІЛДІРЕДІ.
ӘУЕЛГІ КЕЛІССӨЗДЕР НАҚТЫ НӘТИЖЕ БЕРМЕЙДІ, ЕРТЕ КӨКТЕМДЕ РЕСЕЙ ӨКІМЕТІ
ҚАЗАҚ ОРАДСЫНА ЖАУАП ЕЛШІЛІК ... ... ... ... ... ОРЫС ... ЖАЗ ШЫҒА ... ХАННЫҢ АЛАТАУ ЕТЕГІНДЕ ТҰРҒАН ОРДА
БАЙТАҒЫНА ЖЕТЕДІ. ҚАЗАҚ ЕЛІНДЕ ЕКІ АЙ БОЛЫП, СЫЙ – ... ... ... АХУАЛЫМЕН ТАНЫСАДЫ, АҚЫРЫ, НАҚТЫ БІР КЕЛІСІМДЕР ЖАСАУДАН БОЙ ТАРТЫП,
СОЛ ЖЫЛЫ КҮЗДЕ МӘСКЕУГЕ ЕКІНШІ МӘРТЕ ... ҚҰЛ – ... ... ... ... БҰЛ ... ЖЫЛ БАСЫНДА БАСТАЛҒАН КЕЛІССӨЗДІ ОДАН ... ... ... ТИІС ... ЕЛШІЛІККЕ ҚАТЫСТЫ ҚҰЖАТТАР САҚТАЛМАҒАН. АЛАЙДА, ІС МӘНІСІ, ОНЫҢ
АҚЫРҒЫ НӘТИЖЕСІ ӘУЕЛГІ ЕЛШІЛІК ҚАҒАЗДАРЫНАН ... ... ... ОРДАСЫНЫҢ
ОТ ҚАРУ АЛЫП, БІРЖОЛА КҮШЕЙІП КЕТУІНЕН СЕСКЕНГЕН ... СӨЗ ... ... ... ... ... ... КӨШІМ ХАНДЫ ҰСТАП
ӘКЕЛІҢДЕР, СОНДА ОТ ҚАРУЛЫ ЖАСАҚ ... ... ... ... ... СЫЛТАУ, ОРЫНДАЛМАЙТЫН ТАЛАП СӨЙТІП, ҚАЗАҚ ОРДАСЫНЫҢ СОЛ
ЗАМАНДА ЕВРОПА ... ... ... ... ОТ ... ... ... ЖҮЗЕГЕ АСПАЙДЫ.
БІРАҚ ЕЛШІЛІК МҮЛДЕ НӘТИЖЕСІЗ АЯҚТАЛДЫ ДЕУГЕ БОЛМАС ЕДІ. ... ... ОҒАН ... БОЛЫП ОТЫРҒАН ШАХ – МҰХАММЕД СҰЛТАН, КӨШЕК СҰЛТАН, ... ... БИ ... ҚАЗАҚ ОРДАСЫНЫҢ ҚАЙРАТКЕРЛЕРІ РЕСЕЙДІҢ СЫРТҚЫ
САЯСАТЫН БІРЖОЛА ТАНИДЫ, АЛДАҒЫ ҚАТЫНАСТАРҒА ... ... ... ... ... ТЕК ӨЗ ... ҒАНА СЕНУ ... АҢДАЙДЫ”,-ДЕП
ЗЕРТТЕУШІ БАТЫЛ ДА ТЫҢ ТҰЖЫРЫМДАР ЖАСАЙДЫ.
Т.И. СҰЛТАНОВ ӨЗ ... ... ... ТӘУКЕ ХАНДАР ТҰСЫНДА
ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНЫҢ ІШКІ ЖӘНЕ ... ... ... ... ҚАЗАҚ –
ОРЫС БАЙЛАНЫСТАРЫНА ТОҚТАЛМАЙ ӨТПЕЙДІ. ӘСІРЕСЕ, ... ... ... ... ... ... КӨРСЕТКЕНДЕ, ЕКІ ЕЛ АРАСЫНДАҒЫ ЕЛШІЛІКТЕРДІҢ
МАҚСАТТАРЫН АЙҚЫН КӨРСЕТЕДІ /46/.
ҚАЗАҚ – ОРЫС ҚАТЫНАСТАРЫН ТАРИХШЫ Д.Б. ... ... ІІІ ... БАСТАҒАНЫН КӨРСЕТІП РЕСЕЙДІҢ МАҚСАТЫН АША ТҮСЕДІ /47/.
АЛ ТАРИХШЫ М. ӘБДІРОВ ҚАЗАҚ – ОРЫС ... ... ... ОЛАР ... СИПАТТА БОЛҒАНЫН АТАП ӨТЕДІ /48/. СОНЫМЕН
БІРГЕ, ҚАЗАҚ-ОРЫС БАЙЛАНЫСТАРЫ ... ХҮІ- ... ... БАСТАЛҒАНДЫҒЫН
АТАП КӨРСЕТЕДІ.
АРТЫҚБАЕВ Ж.О. „ҚОҒАМ ЖӘНЕ ЭТНОС” ... ... Ғ. ... ... ҚҰРЫЛЫМЫН АШУДА ОРЫСТАРДЫҢ ДЕРЕКТЕРІ МЕН ... ШОЛУ ... ОЛ ... ... БІЗ ... ... ПАЙДАЛАНДЫҚ /49/.
ЗЕРТТЕУШІ Ф.М. ШАМШИДЕНОВА ... ... ... ... ... ӘЛЕУМЕТТІК, ЭКОНОМИКАЛЫҚ АХУАЛЫМЕН ОРЫС ЕЛІ ... ... ... АШЫП КӨРСЕТУГЕ ТАЛПЫНЫС ЖАСАДЫ. ӘРИНЕ,
ОНДА ТЕК ҚАЗАҚ – ОРЫС ...... ҒАНА ... ... ... МОЛ /50/. АВТОР СОНЫМЕН ... ... ... МЕН ... ... КЕШЕНДІ ҚАРАСТЫРҒАН.
ТӘУКЕ ХАН МЕН ОНЫҢ ЗАМАНЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНЫҢ ІШКІ ЖӘНЕ СЫРТҚЫ ... ... ОСЫ ... ... ДИССЕРТАЦИЯСЫН ҚОРҒАҒАН
ТАРИХШЫ Э.Т. ТЕЛЕУОВАНЫҢ ЕҢБЕГІ ЗОР. АВТОР ТӘУКЕ ХАН ЗАМАНЫНДАҒЫ ... ... ... ТҮПКІЛІКТІ ТЕРЕҢ ҚАРАСТЫРҒАН /51/.
ШЫҒЫС ДЕРЕКТЕРІ МЕН АРХИВ МАТЕРИАЛДАРЫНЫҢ НЕГІЗІНДЕ ҚАЗАҚ ХАНДАРЫНЫҢ
ДИПЛОМАТИЯСЫН, ... ... – ОРЫС ... ... ... М.Х. ӘБУСЕИТОВАНЫҢ ЕҢБЕГІН ЖОҒАРЫ БАҒАЛАУ ҚАЖЕТ. ОНДА
ТӘУЕКЕЛ ХАН ТҰСЫНДАҒЫ 1594 – 1595 Ж.Ж. ... ... ... ... ... ЖАЗЫЛҒАН /52/. АТАП ӨТУ ... ... ... ... КЕЗЕҢДЕ ЖАЗЫЛҒАН ЕҢБЕКТЕРДІҢ
КӨШІРМЕСІ СЕКІЛДІ. ОНДА А.МИЛЛЕРДІҢ, ... ... ... БАР, АЛ ... МЕН ... ... – АҚ, ТАРИХШЫ Ж.Е. ... ... – ОРЫС ... ... ЖҮР. ОНЫҢ ... ШОЛУ ... ... БІЗ
ҚАРАСТЫРЫП ОТЫРҒАН МӘСЕЛЕГЕ ТІКЕЛЕЙ БАЙЛАНЫСТЫ /53/.
ҚАЗАҚ – ОРЫС ҚАТЫНАСТАРЫ КӨПТЕГЕН ... ... ... ЕКЕНДІГІНДЕ ДАУ ЖОҚ. БІРАҚТА, БІЗДІҢ ТАҚЫРЫП ҮШІН ЕҢ ҚАЖЕТІ ЖӘНЕ ЕҢ
КӨП МАТЕРИАЛ БЕРЕ ... ОСЫ. ... ... ... ... – ОРЫС ...
ҚАТЫНАСТАРЫ СОНАУ ТӨҢКЕРІСКЕ ДЕЙІН ДЕ, КЕҢЕС ӨКІМЕТІ ТҰСЫНДА ДА, ҚАЗІРГІ
ТӘУЕЛСІЗДІК ... ... ДЕ ... ... ЕҢ ... ӘЛІ ДЕ
ӨЗЕКТІ ТАҚЫРЫПТАРДЫҢ БІРІ ЕКЕНІНЕ КӨЗІМІЗ ЖЕТІП ОТЫР. ҚОРЫТА КЕЛГЕНДЕ ЖАЛПЫ
ТАРИХНАМАЛЫҚ ЗЕРТТЕУДІҢ НӘТИЖЕСІНДЕ БІЗ ТӨМЕНДЕГІДЕЙ ТҰЖЫРЫМДАР ... ... ... ДЕЙІНГІ ЗЕРТТЕУ ЕҢБЕКТЕРІНДЕ ... ... ... ЕКІ ЕЛ ... ... СИПАТТАУ, МАДАҚТАУ, ПАТША ӨКІМЕТІНІҢ ... ... ... ... ТЕК, ... ... В.В.ВЕЛЬЯМИНОВ-ЗЕРНОВТЫҢ ЕҢБЕКТЕРІН АТАП ӨТУІМІЗ
ҚАЖЕТ;
- КЕҢЕС ӨКІМЕТІ ... ... ... ... ОЛ 1950 Ж. ... ... ... ХАНДЫҒЫ МЕН ОРЫС ЕЛІ АРАСЫНДАҒЫ
БАЙЛАНЫСТАРҒА ... ... ... САҚТАЛҒАН КӨПТЕГЕН
ҚҰЖАТТАР ҒЫЛЫМИ ... ... БҰЛ ... ... ... ... ӘРӘ ... ТҰЖЫРЫМДАР ЖАСАУҒА ЖОЛ
АШАДЫ. СОЛ КЕЗЕҢДЕ ЖАРЫҚ КӨРГЕН ЕҢБЕКТЕРДЕ БҰЛ ... ... ... ЕШ КҮМӘН ЖОҚ. БІРАҚТА ОЛАРДЫҢ
ҒЫЛЫМҒА ҚОСАТЫН ҮЛЕСІН ДЕ ЖОҚҚА ШЫҒАРА АЛМАЙМЫЗ;
- ТӘУЕЛСІЗ ТАРИХНАМАДА ҚАЗАҚ-ОРЫС БАЙЛАНЫСТАРЫ МӘСЕЛЕСІНІҢ ӘРТҮРЛІ
ҚЫРЛАРЫН ... ... КӨП ... ЕТКЕНІ КӨРІНДІ. БІРАҚТА ӘЛІ
КҮНГЕ ДЕЙІН ТАРИХ ... ... ЖАҢА ... САЙ ... ... ... ӨЗ БАҒАСЫН АЛА-АЛҒАН ЖОҚ. БҰЛ, ӘРИНЕ
КЕЛЕШЕКТЕ ЗЕРТТЕУДІ ҚАЖЕТ ЕТЕТІН МӘСЕЛЕЛЕРДІҢ БІРІ.
ЖАЛПЫ ОЙЫМЫЗДЫ ТҮЙІНДЕСЕК, ҚАЗАҚ-ОРЫС ЕЛІ ... ... ... ЕЛ ... ЕЛШІЛІКТЕРДІ СИПАТТАУМЕН ШЕКТЕЛМЕЙ, ЭКОНОМИКАЛЫҚ-МӘДЕНИ,
САЯСИ БАЙЛАНЫСТАРДЫҢ ТҮП ТӨРКІНІНЕ ДЕ ТАЛДАУ ЖАСАП, ЖАҢА ТҰЖЫРЫМДАР ЖАСАУ
ҚАЖЕТТІГІ АНЫҚТАЛДЫ. ... ... ... ... ТАРИХ АЙТУ ДӘСТҮРІН
БОЛАШАҚТА ОСЫ МӘСЕЛЕНІ ЗЕРТТЕУДЕ ПАЙДАЛАНУ ҚАЖЕТТІЛІГІ ДЕ ... ... ... – ОРЫС ...... БАҒЫТТАРЫ.
ХҮІ ғасырдың басында Қазақ хандығы күшейіп – нығайды, сондықтан да
күшейген мемлекет ... ... алыс – ... ... ... ... ... дейін жетті. Өйткені, Қасым хан тұсында Қазақ хандығының батыстағы
жер көлемі Еділ мен Жайыққа дейін ... ... ... ең ... ... ... ... мемлекетпен одақтасуға көрші
мемлекеттердің қайсысы болса да зәру ... ... ... ... ... ... ... ұлы Князь ІІІ Василий (1505 – 1533 ж.ж.) билік жүргізген ... ... ... /54/. ... ... мен орыс елі арасындағы қарым
– қатынастар сонау ХҮІ ... ... ... ... Бұл екі ел
арасындағы байланыстар арнайы, жоспарлы түрде ... ... ... әскери, саяси салалар мен бағыттарды қамтыды. Осы бағыттардың
ішінде алғашқысы сауда – экономикалық саланы қамтыған қатынастарға ... ... тың ... ... ... ... ... қазақ – орыс қатынастары сонау Қасым хан ... ... ... хан ... ... мемлекетке айналған Мәскеумен саяси қарым –
қатынас орнатып, оған ... ... ... Ол ... ... („Книги казатцкие”) ХҮІ ғ. Соңына дейін Мәскеуде сақтаулы ... ... ... ... ... атап өтеді /55/.
Т.Ж. Шойынбаев: „ХҮІ ғасырда экономикалық және ... ... - ... /56/. ... ... хан ... ... – орыс
қатынастары туралы нақты құжаттар мен ... жоқ. ... ... ... атақ – ... ... ... тараған Қазақ хандығының көрші жатқан
Орыс елімен ...... ... ... ... ... 50-ші ... ғана Қазақ мемлекетінің халықаралық
қатынастарындағы өз орнын іздей бастаған жылдары болды.
Москва ... ... ... ... ... аса ... бір тобын қолға түсірдік. Ондағы мәліметтерге сүйенсек, Ақназар
хан 1571 – 1572 жылдары Мәскеуге елші ... ... ... ... тиімді саяси және экономикалық қарым – қатынастарды құру. Бұл Мәскеу
үшін аса қиын кез екенін ... ... ханы ... ... екі ... ірі
жорық ұйымдастырып, алғашқысында Мәскеуді өртке орайды), ... ... ... ... ...... қалпына келтірудің маңызы
айқындала түскендей /57/.
Сауданың қызығына беріліп, байыған үстіне байи ... ... ... мен Жайық арасындағы құнарлы жерлер көкейін тесіп, аң мен құсы, балығы
мен башқұрт ормандарындағы балға құныққан ... ... ... ... ... ... болады. Және оның үстіне қамданудағы орыс
қатер төндіріп ... ... ... ... ... ... қолдау
табамыз деп үміттенген Ресей мемлекеті қазақтармен одақ жасау мақсатымен
1573 ж. қазақ даласына Третьяк Чубеков ... Орыс ... ... ... ... ... ХҮІ ғ. ... көрші Қазақстанға үлкен
қызығушылықпен қараған. Оның өзі ... ... ... ... ... дамуымен байланысты терең себептерге негізделеді. Орыс
мемлекетінің Қазақстанға қызығушылығы, әсіресе, ХҮ ғ. Соңы - ХҮІ ... ... ... Орта Азия ... ... және ... – қатынастарды орнатқаннан кейін, қазақ даласы арқылы Хиуа мен
Бұқараға транзиттік сауда ... - ... ... – ХҮІІ ғ.ғ. ... ... ... ... арқылы шығыс елдерімен
белсенді сауда жүргізуге ұмтылды. Бұл экономикалық ... ... ... ... ... Орта Азия мемлекеттерінің
агрессиялық пиғылдарын бейтараптандырады деп есептеді.
Ресей Патша өкіметі Қазақстанмен, Орта Азия мен ... жағы ... ... Орал ... гөрі ... Азия ... ... жүргенінін тарихтың өзі көрсетті. Әрі ... ішкі ... ... ... ... қала – ... салуға осы жақ
ыңғайлы екенін білді.
Алтын Орда ыдырағаннан кейін Россияның Шығыс ... ... ... 1534 – 1538 ж.ж. ... құрған Тоғым тұсында Қазақ хандығымен
тікелей байланысқа шыға алмады.
Сібір жылнамаларында „Жайық пен ... ... ... ... ... құяды. Дария өзені ұлы Хиуаға қарай ағады”, - деп жазылған /60/.
„Ұлы Хиуа” деп жазудың ... мән бар. ... бұл ... ол Орта ... ... ... Және онымен Ресей байланысқа шығудың жолын іздеді. Ол
сонымен сауда байланысы тек Қазақ даласы арқылы ... ... ... саясатын жаңа жағдайда жүргізгісі келді. ... ... ... бір ... ... Шығыстағы жоспарының жүзеге
асуына маңызды қадам болатын. Әрине, алғашқы байланыстар саяси ... ... ... ... ... да болар.
ХҮ – ХҮІ ғ.ғ. шығыс Азия мен сауда құлдыраса, оның орнына Орта Азия ... ... және ... ... ... ... жақсы жүрді. Қазан мен
Астраханды алғаннан кейін Россия Орта Азиямен ... ... ... ... ... ... Орта ... және керісінше
жүргенде тауарды тасмалдау қойнауы болды /61/.
ХҮІ – ХҮІІ ғ.ғ. және одан кейін де ... ...... екі ... жолы ... ... ... Түркістаннан Қаратау асуы арқылы Карнакқа,
Созаққа және одан ары қарай.
2. Сауран жолы. ... ... ... ... мен ... және одан әрі қарай Сібірге.
Россияның Қазақстанмен тұрақты байланысы Қазан мен Астрахан хандықтарын
жаулап алғаннан кейін бір арнаға ... Бұл ... ... бойынша бірден екі
жолды Москваның алдына ашып берді: Ресей мемлекетін Сібірге ... ... және ... ... ... ... ... – шығыс жолы.
Дәл осы жолда арқылы Россия Қазақстанмен түйісті. ... ... ... ... жақындай бастады: Батыс жолмен, Орал өзенінің ағысымен және
солтүстік жолмен, Ертіс өзенімен оның ... ... ... ... ... сауда жолдарына қызыққаны сөзсіз.
Сондықтан Кама жолдарына қауіп төндірген Көшімге қарсы күресте ... ... ... Ал ... 1572 жылы жаңа ... саясатқа
көшті: Оңтүстіктегі өзінің көршілері Қырғыздармен және ... ... ... аудандарында тұратын бектермен, мырзалармен күресті ... ... ол Ферм ... ... ... бастады. Бұл жөнінде
Строганов жылнамасының Толстой тізімінде ... ... ... Россияның
Патшасы әрі ұлы князь Иоан Василивичке оның ... жері ... жиі ... ... ... ... Перм ... Көшім патшадан
көп азап шекті. Патша Яков пен ... ... ... ... Сібір
адамдарының шабуылдарынан Перм жерлерін қорғауды, Көшім патшадан кек ... ... ... ... ... ... ... мансылар, Вагулдар болды. Бұл кезде олар Ресей
мемлекетінің қол астында еді. Бұл ... ... ... ... Көшім хан үшін Патша өкіметі Қазақтарды Сібір ... ... ... ... өз ... ... жаққа бұрғысы келді.
Орыс мемлекетінің Сібір хандығымен күресі Қазакстан, Орта Азия, Қытаймен
саудасын күйзелтті. Көшім хан да ... ... ... қалаған
жоқ. Оны Сібір жылнамалары да ... ... ... ... ... ... келді; Көшім өткізбейді деді”,- деп
жазылған.
Шығыс тауарларының Сібірге келуінің маңызын түсінген орыс өкіметі тауар
әкелушілерге ... беру ... деп ... Бұл ... Строганов
жылнамасының Сычев тізімінде былай жазылған: ... және ... және ... ... сауда адамдары тауарлармен келсе, олар ... ... ... ... ... ... ... граматаны патша
өкіметі Яков және Григорий Стогановтарға – 1574 жылы 30-шы Мамырда берген.
Онда 20 жылға Стогановтарға кепілдіктер ... ... ... ... біздің адамдар Москвадан Сібірге немесе Қазақ Ордасына немесе
Сібірден ... ... ... ... Яков пен ... және оның
слабодағыларына сібірлік және қазақ адамдарына кепілдік жасаған 20 жыл бойы
жол көрсетушілер мен азық – ... ... Нан мен ... және ... мен ... жүргіншілер өз бағасына сатып алсын”, деп көрсетілген
/62/.
ХҮІ ғасырдың екінші жартысында, Қазан (1552 жыл) мен ... ... ... ... ... ... Орта Азия халықтарымен байланыстары
жолға қойыла бастады, атап айтқанда, қазақ – орыс ... ... ... Нақ сол кезде Орта Азия – орыс ... ... ... ... ... ... ... туралы нақты деректер
сақталған. 1569 – 1573 ... орыс ... ... ... пен ... ... хандығында болып қайтты. Москваға шетелдіктер де қазақтар
туралы әртүрлі ... ... Сол ... ... жаңа ... ... және Азияның басқа да мемлекеттерімен ... ... ... ... Ағылшын көпесі Антони Дженкинсон 1557
жылы Ресейге сол мақсатпен де ... еді. Оның Орта ... ... Орта ... ... одан әрі ... зор мәні болды,
өйткені Дженкинсонда ІҮ Иванның арнаулы граматасы бар еді, сөйтіп ол Москва
мемлекетінің Орта Азия халықтарындағы ... ... ... ... 1559 ... ... ... Балх пен Үргеніштен елшіліктер келді./63/
Хақназар хан тұсында Қазақ ... ... ... ... саяси қарым – қатынас жасады. Қазақ хандығының ... ... ... ... ... ... ... қойды. Ресеймен
қатынастарында Хақназар хан әкесі Қасымның ... ... ... ... ІІІ ... ... ханмен байланыс жасалғаны ... ... ... ... ... әлі де ... ... саяси жағдай қазақтарды күшті де ... ... ... ... Олар ... осындай одақтас бола алатынына
барған ... көз ... ... Өз ... Ресей де Көшімге қарсы күресу
үшін одақтас іздеді, ал Көшім мен оның арасы ХҮІ ғасырдың 70-ші ... ... ... еді. Ол ... ... ... ... одақтас бола
алатын.
ХҮІ ғасырдың екінші жартысында ағайында Стогановтардың Орта ... ... ... ... ... олардың экономикалық мүдделері
қазақ әміршілерімен байланыстар орнатуды керек етті. Сондықтан ІҮ ... одақ ... ... Елші Третяк Чебуков қазақтарға осы
мақсатпен де жіберілген еді. Бірақ ол өз міндетін ... ... ... 1573 ... шілде айында Көшімнің жиені Мәметқұл тұтқынға алды. Біраз
уақыт өткен соң (1574 жылғы 30-шы ... Иван ... ... баж ... ... ... ... тапсырды. ХҮІ – ХҮІІ
ғасырларда қазақ даласындағы ішкі сауда жүргізілген өнімдер туралы ... П.И. ... ... деп хабарлайды: „Азия көпестері, ... ... ... және сол ... Ресей жағына
Қырғыз – қайсақ ордаларынан асып ешқашан жақындаған емес, ... ...... ғана ... ... ал ... ... өзі де не
бәрі өздерінің қағаздарымен бөздерін және өз үлгілері ... ... ғана ... олар сол ... ... жылқы мен қойға
айырбастап алып, оларды Хиуаға және малы аз басқа жерлерге айдап ... ... ... ... ... – ақ Ресеймен қатынас жолға қойылды да, Хақназа
хан өзін „патша әрі ұлы Князьбен татумын деп ... ... ... Мұны
„Ноғайға” жіберілген орыс елшісі, бояр баласы Борис Доможиров дәлелдейді,
ол 1577 жылы Иван ... ... деп ... „я, ... ағзам, татар
Асан Иллибабаев осы ... ... ... ... ... ... ... олардың көп малын айдап әкетті, олардан бес адамды ... ... ... олар, патша ағзам, бесінші адамды Тинехмат князьға ... ... ... ... біздің патшамыз Ак Назар Патшамен әрі ұлы
князьбен тату және Таксицтермен де, ... де ... ал ... Ак ... ... ... ... Жайық пен Еділ бойында көшіп
жүргізбейді деп айтып ... ... Бұл ... ... ханның
көрші халықтарға беделді және ықпалды болып қана қоймағаны, сол кезге қарай
– ақ Ресей мен ... ... ... ... ... ... қол ... көрінеді. 1573 жылы ағайынды Строгановтардың
қатты өтуімен Хақназар ... ... ... ... орыс ... ... Иван ... елшілердің алдына Қазақ хандығы мен тікелей
байланыс орнату мақсатын ғана емес, онымен Сібір ханы ... ... ... ... ... да қойғаны кездейсоқ емес.
ХҮІ ғ. 90 жылдарында да бұл құбылыс болды. Мысалы Тобыл воеводасы Федор
Елецкийге 10 ... 1595 ж. ... ... ... ... мен
Ноғайларға жергілікті тұрғындармен еркін сауда жасауға және олар ... ... ... ... ... болатындығы айтылған. Ал 1596 ж. 31
августағы грамотада ... мен ... ... ... қана ... ... да салықсыз жасауына болатындығы көрсетілген. Тек қарумен сауда
жасамау керектігі ... ... ... жылнамларындағы аздаған
мәліметтерді патша өкіметінің осындай грамоталары, аманаттары толықтырып,
нақтылай түседі. Алайда салықсыз сауданы патша ... ... ... ... ... мен ... товарларының саудасының құрамына енгеннен ... ... өз ... ... ... және өз пайдасын өсіру мақсатымен
шығыстан келетін товарларға салық салу жөнінде қаулы шығарады. Бұл ... ХҮІ – ХҮІІ ғғ. ... ... ... салынған.
Поляк – швед интервенциясы кезінде Россия Сібірге Оралдан ешқандай товар
әкелмеген. Осындай қиын жағдайда ... Орта ... ... өрістету экономикалық қажеттілік болды. Орыс өкіметі шығыс
товарларына кедендік салықты ... ... ... 10-салықты 20-салыққа
түсірді. Бұл нақты қай кезде болғаны ... ... 1622 ж. ... ... 20-салық салынған.
Қазақ – орыс дипломатиялық қатынасының дамуы керуен саудасының
өркендеуіне әсер ... ... ... өз ... мал, ет, ... т.б. ... ... келіп түскен орыс товарларының негізгі
бөлігі Сібірдің ішкі сұранысын қанағаттандырды, ал ... ... ХҮІІ ... дейін Қазақстан, Орта Азия, Жоңғария, Қытай рыноктарына түсті.
Сауда керуендері әдетте Тобылға күз айларында келетін, Қыс, ... ... ... ... ... Орта Азияның шөл далалары мен қазақ
даласының жазғы аңызағы мен қысқы суығынан ... әрі ... ... ... ... ... ойлайтын. Қыс бойы Тобылда
сауда жасап, бұқарлықтар наурызда кері қайтатын.
1669 ж. ... ... ... орыс емес саудагерлері Тобылға
келмейтін болды, себебі олар ... ... ... ... Енді олар Солтүстік Қазақстан мен Орта Азияға Тобыл арқылы
келуін тоқтатты. Бұл ХҮІІ ғ. ... ... ... Азия қару – ... саудасын жүргізу әдеттегі мәнге ие болды. Патша
әкімшілігі „заповедный товарларды”, ішінен „… сауыттар мен ... ... мен ... атап ... олармен „… жұрттың адамдары мен салық
төлейтін татарлар сауда жасамасын”, - деп атап көрсеткен ... ... да ... ... ... және ... елді
мекендерде Ермактың казактары түрлі товарлармен бірге Орта Азиядан ... ... ... түсірген.
Бұқарлықтар Москва кемелеріне отырып, товарларымен Тобылға барады.
Басқыншылық жасамасын деп қалмақтарға ... ... ... ... олар
қытайға барып, қыста түйеге артып, жазда кемемен түрлі товарларды – мақта,
түрлі маталар, хош ... ... ... темекісін, бағалы тастарды тобылға
әкелетін. Строгонов жылнамасында, ... ... ... - деп ... ... ... ... деп азиялықтар мен
қазақстандықтарды айтқан.
ХҮІІІ ҒАСЫРДА ТОБЫЛДАН „ЕРТІС ... ... ... ӨТКЕЛІНЕ ДЕЙІН
ШАНЫШ ЖҰРТЫНА ДЕЙІН 30 ВЕРСТ”, ... ... ... ... ... ЖЕТІП,
ВАГАЙ МЕН ҚАПҚАН БОЛЫСЫ АРҚЫЛЫ ЖЕТКЕН. БҰЛ ШАМАМЕН ... ... ... ... ОДАН АРҒЫ ЖОЛ ... ТӨМЕН ШАНЫШҚАРАҒАЙ ШАТҚАЛЫНА ДЕЙІН
ЖӘНЕ ЕСІЛДЕН ЖОҒАРЫ, ТАС ... ... ОДАН АРҒЫ ... СОЛ ЖАҒЫНДА
ҰЛЫТАУ ҚАЛАДЫ ДА, САРЫСУ ӨЗЕНІМЕН ЖҮРЕДІ. САРЫСУДЫ ӨТІП ... ... ... ... СОЛ ЖЕРДЕ САРЫСУ ӨЗЕНІНІҢ ЕКІ ЖАҒЫНДА ЖАТАТЫН
ТАСҚА КЕЛЕДІ”. ОЛ ... „ОН БЕС ... ЖОЛ ... ДЕЙІН” /ЯҒНИ ТАУ/
СОЗЫЛЫП ЖАТТЫ. ... ... ... ... ОДАН ҮШ ... ... ... ЖОҒАРЫ ОРНАЛАСҚАН САУРАН ХҮІІ ҒАСЫРДА ЕКІНШІ ЖАҚТА
ҚАЛАТЫН). ОДАН ӘРІ ... ... ... ДЕЙІН ЖАРТЫ КҮН ЖҮРЕТІН, СОДАН
„ДОРТҚҰДЫҚ ДЕЙТІН ... ... ОДАН ... ҚҰДЫҒЫНА ДЕЙІН”, АҚЫРЫ, „ШӨЛ
ДАЛАМЕН БҰХАРА ҚАЛАСЫНА, ЖЕТЕТІН”.
ЖҮЗДЕГЕН ЖЫЛ ӨТСЕ ДЕ, 1697 ... ОСЫ ... ... ... ... НАҚТЫ ЕКЕНІ БАЙҚАЛАДЫ. ТҮРКІСТАННАН НЕБӘРІ ҮШ КҮНДІК
ЖЕРДЕ ТҰРҒАН САУРАН АРҚЫЛЫ БҰҚАРАҒА ... ... ... ... ... ... ... ЖОҒАРЫДА СИПАТТАЛҒАН ЖОЛ БҰХАРА МЕН ҮРГЕНІШТІ
ҚАШЛЫҚПЕН ЖАЛҒАСТЫРҒАН.
ТІПТІ КӨШІМ ЖЕҢІЛГЕН ... ... ОҒАН 1596 Ж. ... ... ... ЖӘНЕ САУРАН ҚАЛАШЫҒЫНАН” 29 АДАМ САУДАМЕН КЕЛГЕН; ... ОРЫС ... ... ... ... ... БҰҚАРЛЫҚТАР /30 АДАМ/
КЕЗДЕСТІРГЕН, „ОЛАР КӨШІМ ПАТШАДА ҚЫСТАП ШЫҚҚАН” /65/.
ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНЫҢ ТЕРРИТОРИЯСЫ АРҚЫЛЫ РОССИЯДАН ОРТА АЗИЯ МЕН ... ЖОЛ ... ... ОРТА ... ... ЖОЛЫ ЕРТІС ӨЗЕНІ АРҚЫЛЫ ЕСІЛДІҢ
ЖОҒАРЫ ЖАҒЫНА, ОДАН ҰЛЫТАУ ... ... ... ОДАН ... БҰХАРАҒА ЖҮРДІ.
ТАҒЫ ДА БІР ЖОЛ ОРТА АЗИЯ ХАНДЫҚТАРЫНА ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫ АРҚЫЛЫ ЖҮРДІ. ... ... ... 1595 Ж. ... ПАТШАҒА ЕЛШІ ВЕЛЬЯМИН СТЕПАНОВТЫҢ
ЖАЗБАСЫНДА ЖАЗЫЛҒАН. БҰЛ ЖОЛ ҚАЗАННАН КАМА ӨЗЕНІНЕ ЖӘНЕ БАШҚҰРТ ЖЕРІ АРҚЫЛЫ
УФАҒА НЕМЕСЕ УФАНЫ БАСПАЙ ... ... ... ... ОДАН ӘРІ ... ЖӘНЕ ... ШӨЛ ... ТАЛАС АЛАТАУЫНА ҚАРАЙ ЖҮРДІ. „...
КӨБІ ... ... ... ... ҒАНА ... ... ... - ДЕП ХАБАРЛАҒАН
В. СТЕПАНОВ.
ТАЛАС АЛАТАУЫ АРҚЫЛЫ ТАШКЕНТКЕ ДЕ ЖОЛ ... БҰЛ ... ... АРАСЫНДАҒЫ САУДАНЫҢ ДӘНЕКЕРІ БОЛҒАН ОРТА АЗИЯ КӨПЕСТЕРІНІҢ
КЕРУЕНДЕРІ ЖҮРДІ.
ХҮІ Ғ. ... ... ... ҚАРАЙҒЫ ЖОЛ ТУРА ӨЗЕНІ АРҚЫЛЫ ЖҮРДІ,
СОНДЫҚТАН ПАТША ӨКІМЕТІ ОЛ ... ... ... ҮШІН 1586 Ж. ... ҚАЛАСЫН
САЛУҒА БҰЙРЫҚ БЕРДІ. БҰЛ ЖӨНІНДЕ ЕСИПОВ ЖЫЛНАМАСЫНЫҢ УНДОЛЬСКИЙ ТІЗІМІНДЕГІ
„МОСКВАДАН ӘСКЕРИ АДАМДАРМЕН ВОЕВОДАЛАРДЫҢ КЕЛУІ ЖӘНЕ ... ТҰРА ... ... ... ... ... ТАРАУЫНДА БЫЛАЙ ЖАЗЫЛҒАН: „7093 Ж.
ҰЛЫ МӘРТЕБЕЛІ ПАТШАНЫҢ ЖӘНЕ ҰЛЫ КІНӘЗ ФЕДОР ИОАННОВИЧТІҢ ... ... ... ... МОСКВАДАН СІБІРГЕ ВВСИЛИЙ БОРИСОВИЧ СУКИН МЕН
ИВАН ... ... ... ДАНИЛО ЧУЛКОВТЫ ӘСКЕРИ АДАМДАРМЕН ЖІБЕРДІ. БҰЛ
ВОЕВОДАЛАР ТҰРА ӨЗЕНІНДЕ ТҮМЕН ҚАЛАСЫН САЛДЫ, БҰРЫН ... ... ДЕП ... ЖӘНЕ ОНДА ҚАСИЕТТІ ШІРКЕУ САЛДЫ”. ЯҒНИ, ТҮМЕН ... ТӨРЕ ... ... ... ... АР ... ОРТА ... ҚАЗАҚ
ДАЛАСЫ АРҚЫЛЫ БАЙЛАНЫСТЫРАТЫН КЕРУЕН ЖОЛЫ БОЛДЫ /66/.
ХҮІ Ғ. АЯҒЫНАН БАСТАП ТОБЫЛ МЕН ЕРТІСТІҢ ТӨМЕНГІ ЖАҒЫН БҰҚАРАМЕН ОРТА
ЖҮЗДІҢ ... ... ... ... ... АНЫҚТАЛДЫ.
ХҮІІ Ғ. ТОБЫЛДАН ҚАЗАҚСТАН МЕН ОРТА АЗИЯҒА ... ҮШ ЖОЛ ... ... ЕСІЛ ЖӘНЕ ЕРТІС. СӨЙТІП, ҚАЗАҚСТАН, БАТЫС СІБІР БІРТІНДЕП
РОССИЯНЫҢ СЫРТҚЫ САЯСАТЫ МЕН ЭКОНОМИКАСЫНЫҢ ҚОЙНАУЫНА ЕНДІ.
1697 Ж. ... ... ... ... ... ТОБЫЛ ӨЗЕНІМЕН
ЖОҒАРЫ ҚАРАЙ ТАРХАНМЕН ЯЛУТОРОВСК, СУЕР, УСТ-СУЕР, БЕЛОЗЕР, ИКОВСК, ... ... ... ... ... ОСЫ ЖЫЛЫ ... ХАН ... КӨПЕСТЕРІН ШАҚЫРТЫП ТӘШІМ БАТЫРДЫ ЖІБЕРДІ. ҚАЗАҚСТАННЫҢ РЕСЕЙМЕН САУДА
ҚАТЫНАСЫ ХҮІ Ғ. ... ... ... ТОБЫЛ, ВЕРХОТУРЫ, ТАРА, ТОГМ
ҚАЛАЛАРЫ САЛЫНҒАННАН КЕЙІН ӨРКЕНДЕЙ ТҮСТІ. ОРЫС – ҚАЗАҚ ҚАТЫНАСЫН НЫҒАЙТУҒА
ТАЛПЫНСА ДА, ТӘУКЕ ... ... ... ... ЖОҚ. ... ... ... „БІЗДІҢ АРАМЫЗДА ІЗГІ ҚАРЫМ – ҚАТЫНАС БОЛАДЫ”, - ДЕП АТАП
КӨРСЕТКЕН. ТӘШІМ ЕЛШІЛІГІ ... ... ... ... ... ОДАН ... ОРЫС – ҚАЗАҚ ... ... ... ... ... ... БАТЫР БАСТАҒАН ЕЛШІЛІК ЖІБЕРІЛДІ. ОЛ ... ... ... ... ... ҚАРАДЫ. БҰЛ БАЙЛАНЫСТАР ЗАҢДЫ
ТҮРДЕ ҚҰЖАТТАНДАРЫЛМАҒАН. ... ... ... ... ... ... ҚҰЖАТТАРҒА ҚОЛ ДА ҚОЙМАҒАН БОЛАР.
ҚАЗАҚ ҮСТЕМ ТАПТАРЫ ОРТА АЗИЯМЕН САУДА ҚАТЫНАСЫН ДАМЫТУҒА ДА ... ... ... КӨП ... ... БҰЛ ПАЙДА РЕСЕЙ КӨПЕСТЕРІМЕН
СІБІРДЕГІ ОРЫС ... ... ... ... ... – 1690 ЖЖ. ... ХАН СІБІРГЕ БЕС ЕЛШІЛІК ЖІБЕРЕДІ, АЛАЙДА ОЛАР
НӘТИЖЕСІЗ БОЛАДЫ. СОНЫМЕН БІРІ – 1690 Ж. ТОБЫЛҒА КЕЛГЕН ҚАБАЙ ... ... ... ... ОРЫС – ... ... ЕКІ ... ТЕҢ ҚҰҚЫҚТА
НЫҒАЙТУҒА ҚАРСЫ ЕМЕС ЕКЕНІН ... ... ... ӨЗІ ДЕ ... ... ... ... – ҚАТЫНАСЫН
ӨРІСТЕТУГЕ МҮДДЕЛІ ЕДІ. ХҮІІ Ғ. 90 - ... ... ... ... ПЕН ... КОБЯКОВ, ФЕДОР СКИБИН МЕН МАТВЕЙ ТРОШИН ЕЛШІЛІКТЕРІ
БОЛЫП, ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ... ОСЫ ... 1697 Ж. 14 АҚПАНДАҒЫ 1 ПЕТРДІҢ ГРАМОТАСЫМЕН КАРТА ЖАСАЛЫНАДЫ.
ОНДА ЕЛШІЛІКТІҢ ТОБЫЛДАН ТҮРКІСТАНҒА ДЕЙІНГІ, ... ... ... ... УФА АРҚЫЛЫ ТОБЫЛҒА ЖҮРГЕН ЖОЛДАРЫ СЫЗЫЛАДЫ. ОСЫ КАРТАНЫҢ НЕГІЗІНДЕ
СЕМЕН РЕМЕЗОВ ... ... ... ... ОНДА ҮШ ЖҮЗДІҢ ТЕРРИТОРИЯСЫ
КӨРСЕТІЛЕДІ. ЖАЛПЫ С.РЕМЕЗОВТЫҢ КАРТАЛАРЫН ОРЫС АДАМДАРЫ ... ... БҰЛ ... ... ... ... КӨЛІ МЕН ШУ, ... ӨЗЕНДЕРІНІҢ
АРАЛЫҒЫМЕН ШЕКТЕЛЕДІ, ЯҒНИ НАҚТЫ ЕМЕС. АЛ, ШЫНДЫҒЫНДА, ... ХҮІ – ХҮІІ ҒҒ. ... ... ОРЫС ... ... ЖАТТЫ. ХҮІІ Ғ. АЯҒЫНДА СОЛТҮСТІК ЖӘНЕ СОЛТҮСТІК – ШЫҒЫСТАҒЫ ҚАЗАҚ
ЖЕРЛЕРІН БІРАЗ УАҚЫТ ЖОҢҒАРЛАР ИЕМДЕНГЕН.
СОНЫМЕН ХҮІІ ... ...... ... КЕҢЕЙТУ МӘСЕЛЕСІ
БІРІНШІ ОРЫНҒА ҚОЙЫЛАДЫ. ӨЗАРА ЕЛШІЛІКТЕРДІҢ, САУДА ... ... ...... ОДАҚ ... МӘСЕЛЕСІ ДЕ КҮН ТӘРТІБІНЕН ТҮСПЕЙДІ /67/.
ҚАЗАҚСТАРДЫҢ ДА ТОБЫЛҒА САУДАМЕН КЕЛГЕНІ СӨЗСІЗ. ОНЫ ... ... ... ... ... МЕН ТОБЫЛ ӨЗЕНІНДЕ
ҚАМАЛ САЛУҒА МІНДЕТТЕП, 20 ЖЫЛҒА КЕПІЛДІК ... ... ОРЫС ... РОССИЯ, ҚАЗАҚСТАН, ОРТА АЗИЯНЫҢ САУДА АМАЛДАРЫН ӘКЕЛУДІ МАҚСАТ ЕТКЕНІ
ДАУСЫЗ. СТРОГАНОВ ... ... ... „... ОЛ ЖАҢА ... МЕН ... ... ... БАРАДЫ... – ЖЫЛҚЫЛАР ЖӘНЕ ТҮРЛІ
ТОВАРМЕН ... КЕЛЕДІ”, - ДЕП ... ӘРІ БҰЛ ... ... ... ... ҚАЗАҚ ТАЙПАЛАРЫН ПАЙДАЛАНУ АРҚЫЛЫ РЕСЕЙ МЕМЛЕКЕТІНІҢ
АТЫНА БЕКІТПЕКШІ БОЛДЫ.
СОНЫМЕН ... ... ... ... ... ДА САУДА ЖОЛЫНА
ЫҢҒАЙЛЫ БОЛДЫ. ҚАЗАҚСТАНМЕН, ОРТА АЗИЯМЕН, ЖОҢҒАРИЯМЕН, ҚЫТАЙМЕН ТОБЫЛ
ТРАНЗИТТІК ЖОЛДАРЫ БОЛДЫ. ... ...... ...... ... Ғ. 20 ЖЖ. РОССИЯНЫҢ ШЫҒЫС ЕЛДЕРІМЕН БАЙЛАНЫСЫНЫҢ НЫҒАЙҒАНЫ
СОНША, КӨПЕСТЕРДІҢ АРАСЫНДА ... ... ДА ... ӘРІ ... ... ТА ... ... КӨПЕСТЕРІ ОРЫС КӨПЕСТЕРІНІҢ МЫҚТЫ БӘСЕКЕЛЕСТЕРІ БОЛДЫ. ОРЫС
КӨПЕСТЕРІ ШЫҒЫНҒА ДА ҰШЫРАП ҚАЛАТЫН.
САУДАҒА БАЙЛАНЫСТЫ СІБІР ... ... ТАҒЫ БІР ... ТОНАЛУЫ. ОЛ ЖӨНІНДЕ РЕМЕЗОВ ЖЫЛНАМАСЫНДА БЫЛАЙ ЖАЗЫЛҒАН: „ЕДІЛ
МЕН БАСҚА ӨЗЕНДЕРДЕ КАЗАКТАР ТҰРАДЫ, ҰРЛАЙДЫ, МЕМЛЕКЕТ КЕМЕЛЕРІН ... ... МЕН ... ЖӘНЕ ... ТОНАДЫ, ӨЛТІРЛІ”
НЕМЕСЕ ЕСИПОВ ЖЫЛНАМАСЫНЫҢ ГОЛОВИН ... ... ... САУДАМЕН
БҰҚАРЛЫҚТАР КЕЛЕ ЖАТЫР ДЕГЕН ХАБАР ЖЕТКЕН СОҢ, ... ... 150 ... ... ... ... ... ЖҮРДІ”.
СОНДЫҚТАН САУДА КЕРУЕНДЕРІНІҢ КҮЗЕТТЕРІ, ҚОРҒАЙТЫН АДАМДАРЫ БОЛДЫ.
ТҮЗ ӘКЕЛЕТІН КЕРУЕНДЕРДІ ӘСКЕРИ КОМАНДАЛАР ҚОРҒАҒАН. ЕРТІСПЕН ... ... ... ... АТТЫ ЖӘНЕ ЖАЯУ ... СОНЫМЕН ПАТША ӨКІМЕТІ ҚАЛАЙ ДА ҚАЗАҚСТАНМЕН ... ... ... ... ... ... ... /68/.
ҚАЗАҚ – ОРЫС ҚАТЫНАСТАРЫНЫҢ БАҒЫТТАРЫ ТЕК САУДА – ЭКОНОМИКАЛЫҚ
БАЙЛАНЫСТАРМЕН ШЕКТЕЛМЕДІ. СОНЫМЕН ... ...... ... ДА ... ... СЫРТҚЫ САЯСИ ЖАҒДАЙЫ ҚАСЫМ ХАННЫҢ ТҰСЫНДА (1511 -
1523) ЕДӘУІР НЫҒАЙДЫ. МҰНЫҢ ӨЗІ ... ... ... БАЙЛАНЫСТЫ
НЫҒАЙТУҒА, ӘРІ ОНЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ БЕДЕЛІН КӨТЕРУГЕ БІРДЕН – БІР СЕБЕП БОЛҒАН
– ДЫ. СОЛ КЕЗДЕГІ ҚАСЫМ ... ҚОЛ ... ... ... РОССИЯМЕН
ТІКЕЛЕЙ ШЕКТЕСПЕСЕ ДЕ ОҒАН ЕДӘУІР ЖАҚЫНДАЙ ТҮСТІ. КӨПТЕГЕН ТАРИХИ ДЕРЕКТЕР
ХҮІ ҒАСЫРДЫҢ БІРІНШІ ШИРЕГІНДЕ ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫ МЕН РОССИЯНЫҢ ... ... ... ... ... МЕН ... ... ЖАУЛАП АЛҒАННАН КЕЙІН РОССИЯ МЕН
ҚАЗАҚСТАННЫҢ ШЕКАРАСЫ ЖАҚЫНДАЙ ТҮСТІ ДЕ ... ӨЗІ ЕКІ ... ... ... БАЙЛАНЫСТАРЫНЫҢ КҮШЕЙЮІНЕ ЗОР ЫҚПАЛ ЖАСАДЫ. 1573 ЖЫЛЫ ОРЫС
ПАТШАСЫ ИВАН ... ... ХАНЫ ... ... ... ... ТРЕТЬЯК
ЧЕБУКОВТЫ ЖІБЕРДІ. ЕЛШІЛІК АЛДЫНДА ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫМЕН ТЫҒЫЗ ҚАРЫМ – ҚАТЫНАС
ОРНАТУ, СОНЫҢ ... ... ... ... ӘСКЕРИ ОДАҚ ҚҰРУ МАҚСАТЫН ІСКЕ
АСЫРУ МІНДЕТІ ЖҮКТЕЛГЕН БОЛАТЫН. АЛАЙДА, БҰЛ ЕЛШІЛІК ӨЗ МИССИЯСЫН ОРЫНДАЙ
АЛМАДЫ. ... ... ... ОРЫС ЕЛШІСІН ТҰТҚЫНҒА АЛЫП, ОНЫ ҚАЗАҚ
ДАЛАСЫНА ... ... ... ҚАРАМАСТАН ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫМЕН РОССИЯ
АРАСЫНДАҒЫ БАЙЛАНЫСТАР ҮЗІЛІП ҚАЛҒАН ЖОҚ ... ... 70-ШІ ... ... ... ... ... БАРЫНША ШИЕЛЕНІСЕ ТҮСТІ. СОНДЫҚТАН ДА РОССИЯ ... ... ... ... ... ... ... БАСТАҒАН-ДЫ. ДӘЛ ОСЫНДАЙ
ОДАҚТАС, ПАТША ҮКІМЕТІНІҢ ПАЙЫМДАУЫНША, ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫ БОЛЫП ... ХАНЫ ... ДЕ (1586 – 1598 ЖЖ.) ... ҮКІМЕТІМЕН ДОСТЫҚ
ҚАРЫМ – ҚАТЫНАСТА БОЛУДЫ ЖАҚТАДЫ. ХҮІ ҒАСЫРДЫҢ 90-ШЫ ЖЫЛДАРЫНДА, ПАТША ПЕТР
ИВАНОИЧНІҢ ... ... МЕН ... ... ... ДА ГӨРІ ... ҚОЛАЙЛЫ ЖАҒДАЙ ТУДЫ. 1588 ЖЫЛЫ СІБІРДЕ ТӘУЕКЕЛ ... ... ... ... ... ... ... МОСКВАҒА ЖӨНЕЛТІЛДІ. МІНЕ, ОСЫ
ЖАҒДАЙДЫ ПАТША ... ... МЕН ... ... ... ... ҰМТЫЛДЫ.
МОСКВА ҮКІМЕТІНІҢ СҰЛТАН ОРАЗ МҰХАММЕДКЕ АРТҚАН ҮМІТІ АҚТАЛДЫ. 1594
ЖЫЛЫ МОСКВАҒА ТӘУЕКЕЛ ХАННЫҢ ЕЛШІЛІГІ КЕЛІП, ОЛ ... ... ... ... ... ЖАСАУҒА ЫНТАЛЫ ЕКЕНДІГІН БІЛДІРДІ. ЕЛШІЛІК БҰХАР ... МЕН ... ... ... ... ҚАРСЫ КҮРЕСТЕ ПАТША
ҮКІМЕТІНЕН ӘСКЕРИ КӨМЕК БЕРУІН ӨТІНДІ. БАСА ... БІР ... ... ... ... ... БІРГЕ РОССИЯ ҚАРАМАҒЫНА ӨТУГЕ ДАЙЫН ЕКЕНДІГІН ДЕ
БІЛДІРДІ. БҰҒАН ПАТША ҮКІМЕТІ ҚАРСЫ ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ... БЕРІЛЕТІНІ ДЕ АТАП КӨРСЕТІЛГЕН. ОСЫ МӘСЕЛЕЛЕРДІ ШЕШУ
МАҚСАТЫМЕН ПАТША ФЕДОР ... 1595 ЖЫЛЫ ... ӨЗ ... ... ... ... АЛАЙДА, ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНЫҢ РОССИЯҒА ҚОСЫЛУ
МӘСЕЛЕСІ ОЛ КЕЗДЕ ІСКЕ ... ... ... ҚАЗАҚ ДАЛАСЫНДА БІРІНШІ РЕТ
БОЛҒАН В. СТЕПАНОВ БАСТАҒАН ОРЫС ЕЛШІЛІГІНІҢ ЕКІ ... ... ... ... ... ... ... ЕДІ.
ҚОРЫТА КЕЛГЕНДЕ, ҚАЗАҚ – ОРЫС ... ХҮІ ... ... ОЛ ... ...... САЯСИ, ӘСКЕРИ БАҒЫТТАРДЫ
ҚАМТЫДЫ.
ОРЫС МЕМЛЕКЕТІНЫҢ ҚАЗАҚСТАНМЕН БЕРІК БАЙЛАНЫС ЖАСАУЫ ОРТА АЗИЯ ... ... ... ӘРІ ... ӘРІ ... ЖОЛ ... ... ӨЗІ РОССИЯНЫ
ҚАЗАҚ ДАЛАСЫМЕН ДЕ ТІКЕЛЕЙ ЕКІ ЖАҚҚА ТИІМДІ САУДА ЖҮРГІЗУІНЕ ҚОЛАЙЛЫ ЖАҒДАЙ
ТУҒЫЗДЫ. ... 1574 ЖЫЛЫ ИВАН ... КАМА ... ... ... ІРІ КӨПЕСТЕРГЕ ҚАЗАҚСТАРМЕН ЕМІН – ЕРКІН САУДА ... ... ... ... ... ... ОРТА ... КЕЛГЕН
САУДАГЕРЛЕРМЕН БАЖ САЛЫҒЫНСЫЗ САУДА ЖАСАЛУЫНА ПАТШАНЫҢ РИЗАЛЫҒЫМЕН РҰҚСАТЫ
БЕРІЛГЕН. ... ... ... ЕКІ ЕЛДІҢ АРАСЫНДАҒЫ САЯСИ
ҚАРЫМ – ҚАТЫНАСТАРДЫҢ ЖАҚСАРУЫНА СЕБЕП БОЛДЫ. ХҮІ ... 70-ШІ ... ... ХАНЫ ... ... ... МЕН, ҰЛЫ ... ТАТУ ЕКЕНІ”
МӘЛІМДЕГЕН.
IІ. ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫ ЖӘНЕ МӘСКЕУ МЕМЛЕКЕТІ
2.1 ЕЛШІЛІКТЕР
ҚАЗАҚ ХАНДАРЫНЫҢ ХҮІ-ХҮІІ ... ... ... ХАЛЫҚАРАЛЫҚ
ДАУЛЫ МӘСЕЛЕЛЕРДІ ШЕШУ ҮШІН ТҮРЛІ КЕЛІСІМ ШАРТ ЖАСАП, СОНДАЙ – АҚ ... ... ... ТӘРЖІМЕШІЛЕРДІ ӨКІЛЕТТІЛІК ТҰРҒЫСЫНДА ЖІБЕРІП,
ОЛАРҒА ҮЛКЕН ЖАУАПКЕРШІЛІК ... ... ... ... ... ... ... ТҮРЛІ БОЛДЫ /70/.
ҚАЗАҚ – ОРЫС ҚАРЫМ - ... ХҮІ ... ... ЯҒНИ, ҚАСЫМ
ХАН, ХАҚНАЗАР ТҰСЫНДА БАСТАЛҒАНЫМЕН, РЕСМИ ЕЛШІЛІКТЕР ХҮІ ҒАСЫРДЫҢ ... ХАН ... ... ... ДЕ ҚАЗАҚ ХАНЫ ҚАСЫМ ХАН (1511 – 1521
ЖЖ.) ТҰСЫНДА ҚАЗАҚ – ОРЫС ЕЛІ АРАСЫНДА БАЙЛАНЫСТАР ХҮІ ... ... ... ... ... МЕН ... ... ЕҢ АЛҒАШҚЫ САЯСИ БАЙЛАНЫСТАР ДӘЛ ОСЫ
КЕЗЕҢДЕ ЖАСАЛА БАСТАДЫ. ОСЫНДАЙ ... ... ... – 1584 ... ... ... ... ТІЗІМДЕРІНДЕ БЫЛАЙ
КӨРСЕТІЛЕДІ: „38-ЖӘШІКТЕ ҚАСЫМ ХАННЫҢ ТҰСЫНДАҒЫ ... ... ... ... ҚАСЫМ ХАННЫҢ ПАТША ҮКІМЕТІМЕН ... ... ... ... ... МАТЕРИАЛДАРЫНЫҢ ТАБЫЛМАУЫ САЛДАРЫНАН ОРЫС
МЕМЛЕКЕТІ ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ НЕМЕН АЯҚТАЛҒАНЫ ОСЫ КҮНГЕ ДЕЙІН БЕЙМӘЛІМ.
ТЕК ҚАСЫМ ХАН ӨЛГЕННЕН КЕЙІН ДЕ ПАТША ҮКІМЕТІ ҚАЗАҚ ... ІШКІ ... ... ... ТОҚТАТПАҒАН.
РОССИЯ ОРТА АЗИЯ ЖӘНЕ ШЫҒЫС МЕМЛЕКЕТТЕРІМЕН САУДА – ... ... ... ...... БОЛУЫНА КӨП КӨҢІЛ БӨЛЕТІН. БҰЛ ... ... ... ... ... ... ... ДА
ОРЫС МЕМЛЕКЕТІНІҢ ҚАЗАҚСТАНМЕН ДОСТЫҚ ҚАРЫМ – ҚАТЫНАСТА БОЛУҒА ТЫРЫСУШЫЛЫҒЫ
ТАБИҒИ НӘРСЕ ЕДІ. ОНЫҢ ҮСТІНЕ ПАТША ҮКІМЕТІ ... ... ... ... ... ОРТА АЗИЯ ХАНДЫҚТАРЫМЕН ҚАРЫМ – ... ... ... ... ӨТЕ – МӨТЕ ТАЛАП ЕТЕТІН. МҰНЫҢ ӨЗІ ОРЫС ЕЛШІЛЕРІНІҢ
ӨЗ МИССИЯЛАРЫ ... ... ... ... ... ... ӘСКЕРИ ЖАҒДАЙ ТУРАЛЫ ЖАЗЫЛҒАН МӘЛІМЕТТЕРІНЕН КӨРІНЕДІ.
МӘСЕЛЕН, 1534 ЖЫЛЫ НОҒАЙЛАРҒА ЖІБЕРІЛГЕН ОРЫС ЕЛШІСІ ... ... ... ... ... ТАШКЕНТ ҚАЛАСЫ ҮШІН СОҒЫСЫП, ЖЕҢІСКЕ
ЖЕТКЕНДІГІ ТУРАЛЫ ... ІҮ ... ... СОЛ ... ... ... ... СИБИРЬ ХАНДЫҒЫ ТАРАПЫНАН БОЛЫП ЖАТҚАН
ШАБУЫЛДАРДЫ ҚАРУ ... ... ДА ... ӘЗІР ЕКЕНДІГІН АТАП КӨРСЕТКЕН
/71/.
ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНЫҢ НОҒАЙ ОРДАСЫМЕН ҚАРЫМ – ҚАТЫНАСТАРЫ ТУРАЛЫ, ОСЫ ... ... ... ... ... ЖӨНІНДЕ ОРЫС ЕЛШІЛЕРІ СЕМЕН,
МАЛЬЦЕВ, БОРИС ДОМОЖИРОВТАР ӨЗ ... ... ... ... ... ... ... САЯСИ ЖАҒДАЙЫНА СОНШАЛЫҚТЫ
НАЗАР АУДАРУЫНЫҢ МӘНІ МЫНАДА БОЛАТЫН:
- БІРІНШІДЕН, САУДА ЖҮРГІЗЕТІН КЕРУЕН ЖОЛДАРЫНЫҢ ТЫНЫШТЫҒЫН КӨЗДЕСЕ;
- ЕКІНШІДЕН, ... ... ... ... НАРАЗЫЛЫҒЫН
ПАЙДАЛАНЫП, ОЛАРДЫ БІР-БІРІНЕ АЙДАП САЛУ ... ... ОРЫС ... ... ... ХАНДЫҒЫМЕН ӘСКЕРИ ОДАҚ ҚҰРЫП,
СІБІР ХАНДЫҒЫНА ЕКІ ЖАҚТАН ... БЕРУ – СОЛ ... ... ҮШІН ... ... МЕН РОССИЯ АРАСЫНДАҒЫ ЕЛШІЛІК ... ХҮІ ... ... ... ... ... ОСЫ КЕЗДЕ ОРЫС МЕМЛЕКЕТІ ... МЕН ... ... ... ... СИБИРЬ ПАТШАЛЫҒЫН ӨЗ ҚОЛ АСТЫНА
ҚАРАТҚАН БОЛАТЫН. ЕКІНШІ ЖАҒЫНАН, ХАҚНАЗАР ... ... ... ... ... РОССИЯ МЕН ҚАЗАҚСТАННЫҢ ШЕКАРАСЫ ЖАҚЫНДАЙ ТҮСІП, ЕКІ
МЕМЛЕКЕТТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖӘНЕ САЯСИ БАЙЛАНЫСТАРЫНЫҢ КҮШЕЮІНЕ ЖАҒДАЙ ... ... ... ... ... ... ... ҰЛҒАЮЫНА НОҒАЙ ОРДАСЫНЫҢ ІШТЕЙ ӘЛСІРЕУІ, АСТРАХНЬ ХАНДЫҒЫНЫҢ ҚҰЛАУЫ
СЕБЕП ... ХҮІ ... 50 - ... ... ... ... ... АҒЫЛШЫН КӨПЕСІ, ӘРІ МОСКВА ҮКІМЕТІНІҢ ... ... ... ДАЛА ... ... НОҒАЙЛАРДЫҢ МҰНДАЙ ШАРУАШЫЛЫҚ ЖӘНЕ
САЯСИ ЖАҒЫНАН КҮЙРЕУІН 1558 - ЖЫЛЫ ... ... ... ОРЫС ... ДЕ
РАСТАЙДЫ. НОҒАЙ ЕЛШІСІН БИЛЕУШІЛЕР, БІР - БІРІМЕН ӨЗАРА ЖАУЛАСҚАН ... ... ... ... ... БІР НОҒАЙ ҰЛЫҚТАРЫНЫҢ МОСКВАҒА
ҚОСЫЛУЫН ЖАҚТАСА, СМАЙЫЛДЫҢ ТУҒАН ... ... ... ... ПАРТИЯ
ҚАЗАҚТАРҒА, ӨЗБЕКТЕРГЕ ҚОСЫЛУҒА ҰМТЫЛДЫ. СӨЙТІП 1557 - ЖЫЛЫ ... ... ... ... ... БАЙЛАНЫСЫН БІРЖОЛАТА ҮЗЕДІ ДЕ, КӨП
ҰЗАМАЙ ОЛ ӨЗ ... ... ... ҚАЗА БОЛАДЫ. ОСЫДАН СОҢ ОНЫҢ
ҚАРАМАҒЫНДАҒЫ АУЫЛДАР ЖАЙЫҚТАН ӨТІП, ҚАЗАҚТАРҒА ... ... ... ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНЫҢ ШЕГІ БАТЫСҚА ҚАРАЙ СОЗЫЛА ТҮСЕДІ.
КЕЙБІР АВТОРЛАРДЫҢ АЙТУЫНША ХАҚНАЗАР БАШҚҰРСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК - ... ... ... ... БҰЛ ... ... -
ШЫҒЫС ЖАҚТАРЫНДА КӨШІП ЖҮРГЕН, ... ... ... ... ... ... ТУРАЛЫ ДЕРЕКТЕРМЕН БАЙЛАНЫСТЫ МӘЛІМЕТТЕР БОЛСА
КЕРЕК. ... ... ... ТҰСЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ
ЖАҒДАЙЫНЫҢ ЖАҚСАРЫП, ОНЫҢ САЯСИ БЕДЕЛІНІҢ АРТА ... ... ... КӨРШІЛЕРІ ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫМЕН ЖАҚСЫ ҚАРЫМ - ҚАТЫНАСТАРДА БОЛУДЫ
ҚҰПТАҒАН /73/.
1573 - ЖЫЛЫ ОРЫС ... ИВАН ... ... ХАНЫ ХАҚНАЗАРҒА ӨЗІНІҢ
АЛҒАШҚЫ ЕЛШІСІ ТРЕТЬЯК ЧЕБУКОВТЫ ЖІБЕРЕДІ. ОРЫС ЕЛШІСІНІҢ АЛДЫНА ҚАЗАҚ
ХАНДЫҒЫМЕН ТЫҒЫЗ ... ... ... ҒАНА ... ... ... ҚАЗАҚ ХАНЫ
ХАҚНАЗАРДЫ СИБИРЬ ХАНДЫҒЫНЫҢ ХАНЫ КӨШІМГЕ ҚАРСЫ ӘСКЕРИ ОДАҚ ЖАСАУҒА КӨНДІРУ
МАҚСАТЫ ДА ҚОЙЫЛҒАН БОЛАТЫН. ... БҰЛ ... ... ... СЕБЕБІ,
ОРЫС ЕЛШІСІ ТРЕТЬЯК ЧЕБУКОВТЫ ... ... ... ... ... ... ... ӨТКІЗБЕЙ ҚОЯДЫ. ӨЙТКЕНІ, ... ХАНЫ ... ОРЫС ... ОДАҚ ... ... КЕТУІНЕН ҚАУІПТЕНЕТІН.
СӨЙТІП, ҚАЗАҚСТАН МЕН РОССИЯНЫҢ ӘСКЕРИ ОДАҚ ҚҰРУДАҒЫ БІРІНШІ ДИПЛОМАТИЯЛЫҚ
АДЫМЫ ЕШБІР НӘТИЖЕСІЗ АЯҚТАЛАДЫ. АЛАЙДА, ... ОРЫС ... ... ҚАЗАҚСТАН МЕН РОССИЯ АРАСЫНДАҒЫ ДИПЛОМАТИЯЛЫҚ ҚАТЫНАСТАРДЫ
ТОҚТАТА АЛМАЙДЫ.
ЖОҒАРЫДА ОРТА АЗИЯ ... ЖӘНЕ ... ... САУДА -
САТТЫҚ ЖАСАУДА ҚАЗАҚСТАН ТЕРРИТОРИЯСЫНЫҢ ПАТША ҮКІМЕТІ ҮШІН ТИІМДІ ЕКЕНІН
АЙТҚАН ... ... ДА, ОРТА ... САУДА ЖАСАУ ТУРАЛЫ ... ... ... ... ОРЫН ... ХҮІ - ... 50 - ЖЫЛДАРЫНДА БҰЛ
МӘСЕЛЕ АНГЛИЯНЫҢ САУДА КОМПАНИЯСЫНЫҢ АРТЫҚШЫЛЫҚТАРЫ ЖӨНІНДЕГІ КЕЛІССӨЗДЕ ДЕ
ӘҢГІМЕ БОЛҒАН.
ОРЫС ... ... ... ... ... - ОРТА АЗИЯ ... ЕЛДЕРІНЕ ӘРІ ТӨТЕ, ӘРІ ҚАУІПСІЗ ЖОЛ АШТЫ. МҰНЫҢ ӨЗІ ... ... ДЕ ... ЕКІЖАҚҚА ТИІМДІ САУДА ЖҮРГІЗУІНЕ ҚОЛАЙЛЫ ЖАҒДАЙ
ТУҒЫЗДЫ. МӘСЕЛЕН, 1574 ЖЫЛЫ ОРЫС ... ІҮ ИВАН КАМА ... ... ... СТРОГОНОВТАР ДЕЙТІН ІРІ ФЕОДАЛДАРЫНА ҚАЗАҚТАР МЕН ЕМІН-
ЕРКІН ... ... ... ... БЕРІЛЕДІ. БҰЛ ДОКУМЕНТТІҢ МӘЛІМЕТТЕРІНЕ
ҚАРАҒАНДА ҚАЗАҚ САУДАСЫНЫҢ БАСТЫ САЛАСЫ ЖЫЛҚЫ БОЛҒАН. ... ... ... ... ... ... КЕЛГЕН САУДАГЕРЛЕРМЕН
ОЛАРДЫҢ БАЖ САЛЫҒЫНСЫЗ САУДА ... ... ... ... ... МЕН ... ... - САТТЫҚ БАЙЛАНЫСЫ ТҮЗЕЛГЕННЕН
КЕЙІН ЕКІ ЕЛДІҢ АРАСЫНДАҒА САЯСИ БАЙЛАНЫСТАРЫ ДА ... ... 70 ... ... ... ХАНЫ ... ... „ПАТШАМЕН, ҰЛЫ КНЯЗЬБЕН ТАТУ
ЕКЕНІН” АЙТҚАН.
БІРАҚ ОСЫ САУДА ЖӘНЕ ... ... - ... ОДАН ӘРІ ... ХАНДЫҒЫ КӨП ТОСҚАУЫЛ ЖАСАДЫ. ХҮІ - ҒАСЫРДЫҢ 70 - ... ... ... ... ӨЗ АРА ... ... ... КЕЗЕҢ БОЛАТЫН.
СОДЫҚТАН ДА РОССИЯ ҮКІМЕТІ СИБИРЬ ХАДЫҒЫНА ҚАРСЫ КҮРЕСТЕ СЕНІМДІ ОДАҚТАС
ІЗЕЙ БАСТАДЫ. ДӘЛ ... ... ОРЫС ... ... ... ... /74/.
ҚАЗАҚ ХАНЫ ТӘУЕКЕЛ ДЕ (1586 - 1598) МОСКВА ҮКІМЕТІМЕН ДОСТЫҚ ҚАРЫМ -
ҚАТЫНАСТА БОЛУДЫ ЖАҚТАДЫ. ХҮІ - ... 90 - ... ... ФЕДОР
ИВАНОВИЧТІҢ ТҰСЫНДА ОРЫС МЕМЛЕКЕТІМЕН ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНЫҢ БҰРЫНҒЫДАН ДА ... ... ... ... ... ... 1588 - ЖЫЛЫ ... ТӘУКЕ
ХАННЫҢ НЕМЕРЕ ІНІСІ ОРАЗ МҰХАММЕД СҰЛТАН ТҰТҚЫНҒА ... ... ... ... ... ЖАҚЫНДАСУДА ОРАЗ МҰХАММЕДТІҢ БҰЛ
ЖАҒДАЙЫНАН ҰТАТЫНДЫҒЫН ЖАҚСЫ ТҮСІНГЕН ПАТША ОҒАН СЫЙ - ... ... ... ХҮ - ҒАСЫРДЫҢ ОРТА ШЕНІНДЕ ҚҰРЫЛҒАН ОРТАЛЫҒЫ ОКА ... ... ... ... ЕТІП ... ... ҮКІМЕТІНІҢ СҰЛТАНЫ ОРАЗ МҰХАММЕДКЕ АРТҚАН ... ... - ЖЫЛЫ ... ТӘУЕКЕЛДІҢ ЕЛШІЛЕРІ ДЕ КЕЛЕДІ. ОҒАН ҚАЗАҚ ... ... ... ЕКІ ... ... САЯСИ ҚАРЫМ -
ҚАТЫНАСТАРДЫҢ НАШАРЛАЙ БАСТАУЫ СЕБЕП БОЛДЫ. СОНДЫҚТАН ҚАЗАҚТЫҢ ХАНЫ ТӘУЕКЕЛ
МОСКВАҒА ӨЗ ЕЛШІСІ ҚҰЛ ... ... ... ХАНЫ ... ЖӘНЕ ... КӨШІММЕН КҮРЕСТЕ ОРЫС МЕМЛЕКЕТІНІҢ ӘСКЕРИ КӨМЕК БЕРУІН ... ... ... ӨЗ ЕЛШІСІ АРҚЫЛЫ МОСКВА ҮКІМЕТІНЕН ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫН РОССИЯНЫҢ
ҚОЛ АСТЫНА АЛУЫН ӨТІНГЕН. БІРАҚ ҚАЗАҚ ... ҚҰЛ ... ... ... ҚАРАҒАНДА, ҚАЗАҚ ХАНЫ ТӘУЕКЕЛ РОССИЯ ҚОЛ АСТЫНА
АЛУДЫ ӨТІНГЕНДЕ, ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНЫҢ ... ... ... ЖОЮ ДЕП
ТҮСІНБЕГЕН. РОССИЯНЫҢ ҚОЛ АСТЫНА АЛУЫН СҰРАҒАНДАҒЫ ОНЫҢ НЕГІЗГІ ... ... ЖӘНЕ ... ХАНДЫҚТАРЫНА ҚАРСЫ КҮРЕСТЕ ҚАЗАҚСТАН МЕН ... ... ҚҰРУ ... ... ... ХАНЫ ... ... ҚОЛ АСТЫНА ҚАРАУ ТУРАЛЫ
ӨТІНІШІНЕ РИЗАШЫЛЫҚПЕН ҚАРАП, ОҒАН ... ... ... ӘЗІР ... ... РОССИЯ ОЛ УАҚЫТТА ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНА ӘСКЕРИ КӨМЕК ... ... СОЛ ... ЖҮРГЕН КЕЗІНДЕ, ОНДА ИРАН ШАХЫНЫҢ
ЕЛШІЛЕРІ ДЕ КЕЛІП ЖАТҚАНЫН ЕСТИДІ. ҚАЗАҚТАР МЕН ИРАНДЫҚТАРДЫҢ СОЛ КЕЗДЕГІ
ОРТАҚ ЖАУЫ ... ХАНЫ ... ... СОНДЫҚТАН ҚАЗАҚ ЕЛШІСІ ҚҰЛ МҰХАММЕД
ОРЫС ПАТШАСЫНАН ИРАН ЕЛШІЛЕРІН ОРЫС ... ... ... ... ... ... БҰЛ ... ҚАБЫЛДАНҒАН.
КЕЛЕСІ ЖЫЛЫ, ЯҒНИ 1595 - ЖЫЛЫ 14 - МАРТТА БОЯР ДУМАСЫНЫҢ ШЕШІМІ
БОЙЫНША ... ... ... ... БАСТАҒАН ОРЫС ... ... ... БҰЛ ... ... ПАТША ФЕДОР ИВАНОВИЧ 18 -
МАРТ КҮНІ ОРАЗ ... ... ... ... ОРЫС ЕЛШІЛІГІНІҢ БАСШЫСЫ В СТЕПАНОВ БАРЛЫҚ КЕЛІСІЛЕТІН
МӘСЕЛЕЛЕР БОЙЫНША ОРЫС ӨКІМЕТІНІҢ ... ... ... ДА
ОНЫҢ АЙТҚАНЫНА СЕНІМСІЗДІК ТУДЫРМАУЫ КЕРЕК;
- ЕКІНШІДЕН, ОРЫС ЕЛШІЛІГІНЕ ЕШҚАНДАЙ ҚЫСЫМ КӨРСЕТІЛМЕЙ, ӨЗ МИССИЯСЫН
АТҚАРҒАННАН ... ... ... ... ... ... 1595 - ЖЫЛЫ 28 - МАРТ КҮНІ ... ФЕДОР ИВАНОВИЧ ЕЛШІЛІК
БАСШЫСЫ В. СТЕПАНОВ ҮШІН ЖАЗЫЛҒАН ГРАМОТАҒА ҚОЛ ... БҰЛ ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ТУРАЛЫ ДА АЙТЫЛҒАН.
ЕЛШІЛІК ҚҰРАМЫНДА В. ... ... ... ... ҚҰЛ ... ИРАН
ШАХЫ АББАСТЫҢ ӨКІЛІ ДЕРВИШ - МҰХАМЕД, БҰЛАРҒА ЕРГЕН ҮШ ТАТАР ЖӘНЕ ЕЛШІЛІККЕ
ҚЫЗЫМЕТ ЕТЕТІН ТІЛМАШ ГРИША ... ... ... ... ... ... - ... БОЛАТЫН.
МҰНДА ЕЛШІНІҢ ӨЗІН - ӨЗІ ҚАЛАЙ ҰСТАУ КЕРЕКТІГІ, ТӘУЕКЕЛ ХАНҒА ... ... ... ... ... ҚАШАН ЖӘНЕ ҚАЛАЙ ТАПСЫРУ КЕРЕКТІГІНЕ
ДЕЙІН ... ... ... ОРЫС ... КЕЛІССӨЗДЕРДІ ТІЛМАШ АРҚЫЛЫ
ТӘУЕКЕЛ ХАНМЕН ЖЕКЕ ОТЫРЫП ЖҮРГІЗУІ ... СОЛ ... ... ... БОЙЫНША ПАТША ЖІБЕРГЕН ГРАМОТАНЫ ХАН ӨЗ ... ... ... В. ... ТӘУЕКЕЛ ХАНМЕН ЖҮРГІЗГЕН КЕЛІССӨЗДЕРІ,
НЕГІЗІНЕН, ЕКІ МӘСЕЛЕНІҢ ТӨҢІРЕГІНДЕ ... ... ... - ОРЫС ... ... ... ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНЫҢ РОССИЯ ҚОЛ АСТЫНА ҚАРАУЫ ТУРАЛЫ. ... ... ... ЕГЕР ... ХАН МЕН ... ... ҚОЛ АСТЫНА ҚАРАСА, ОРЫС ПАТШАСЫ ОЛАРДЫҢ ӨЗ ... ... ... ... БЕРУДЕН БАС ТАРТПАЙДЫ ДЕП КӨРСЕТІЛГЕН.
АЛ, ТӘУЕКЕЛДІҢ НЕМЕРЕ ІНІСІ ОРАЗ МҰХАММЕД СҰЛТАНДЫ ЕЛГЕ ... ... ... ОНЫҢ ... ... ӨЗ БАЛАСЫН АМАНАТҚА ЖІБЕРГЕН
ЖАҒДАЙДА ҒАНА ... ... ... ... ... ... ОРАЗ
МҰХАММЕД СҰЛТАНДЫ ҚАЗАҚСТАН МЕН РОССИЯ АРАСЫНДАҒЫ ҚАТЫНАСТАРДЫ ... ... ДЕП ... ... ... ... ... ОРЫС ЕЛШІСІ В. СТЕПАНОВ
ҚАЗАҚТАРДЫҢ САНЫН, ОЛАРДЫҢ ... ... ... ... МЕН ҚАРУ -
ЖАРАҚТАРЫН, ҚАЛМАҚТАР ЖӘНЕ БАСҚА ДА ... ... ... ... ... ... ЖӨНІНДЕ ПАТША ҮКІМЕТІНЕ ТҮГЕЛДЕЙ МӘЛІМЕТ БЕРУГЕ
ТИІСТІ БОЛАТЫН. БҰЛ СЕКІЛДІ МӘЛІМЕТТЕР РОССИЯНЫҢ ... ... ... ... АСА ... ДЕП ЕСЕПТЕЛІНЕТІН.
ӘРІ ҰЗАҚ, ӘРІ ҚИЫН ЖОЛДАРМЕН САПАР ШЕККЕН ОРЫС ЕЛШІЛЕРІ, ... ... ... ... ЕКІ АЙ БОЙЫ ... 1595 - ЖЫЛЫ 30 - ... - ... ДЕЙІН ҚАЗАҚ ЖЕРІНДЕ БОЛҒАН В. СТЕПАНОВ БАСТАҒАН ОРЫС ... ... ... ... ... АЛ ОКТЯБРЬДІҢ БАС КЕЗІНДЕ МОСКВАҒА
ҚАЙТА ОРАЛАДЫ /76/.
БҰЛ ЕЛШІЛІК КЕЛІССӨЗДЕР НӘТИЖЕСІНДЕ ҚАЗАҚ ... МЕН ... ... ... ... ОДАҚ ... ДА, ЕКІ ... АРА -
ҚАТЫНАСТАРЫН ЖАҚЫНДАСТЫРЫП, ОЛАРДЫҢ ДОСТЫҚ, ТАТУ ЖАҒДАЙДА ТҰРУЛАРЫНА ... ... ... ... ЕЛШІЛІККЕ БАЙЛАНЫСТЫ МАТЕРИАЛДАРМЕН ТАНЫСУ ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫ МЕН ОРЫС
МЕМЛЕКЕТІНІҢ ... ... ... ... - ... ҮЗДІКСІЗ БОЛЫП
ТҰРҒАНЫН АҢҒАРТАДЫ. В. СТЕПАНОВ ЕЛШІЛІГІНІҢ МАРШРУТЫ БҰЛ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ ҚАЙ
ПУНКТТЕР АРҚЫЛЫ БОЛҒАНЫН ДА ... ... МЕН ... ... ТҰРҒАН ЖОЛ ҚАЗАННАН БАСТАЛАТЫН. СОДАН ӘРІ КАМА ... ... ... ... ... ... ЖОҒАРҒЫ САЛАЛАРЫНА ТІРЕЛІП, БҰЛ
ӨЗЕНДІ ҚАЗІРГІ ОРЫНБОР ҚАЛАСЫНЫҢ МАҢЫНАН КЕСІП ӨТЕТІН. ... ӘРІ ОЛ ... ... ... ... ... ӨЗЕНІНІҢ БАСТАЛАР ЖЕРІНЕН ... ... ... ОСЫ ҚАШЫҚТЫҚ В. СТЕПАНОВТЫҢ АЙТУЫНА ҚАРАҒАНДА, 9
АПТАҒА ЖУЫҚ УАҚЫТ ... БҰЛ ... ... СУСЫЗ ДАЛАНЫҢ ӨН БОЙЫМЕН
ӨТЕТІН.
ӘРИНЕ, БҰЛ ЖОЛ ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫ МЕН РОССИЯНЫ БАЙЛАНЫСТЫРЫП ТҰРҒАН ХҮІ -
ҒАСЫРДАҒЫ ... ... БІРІ ... ... ... ҚАЗАҚ ДАЛАСЫН СІБІР
ҚАЛАЛАРЫ ТАРЫ, ТЮМЕНЬ, ТОБОЛЬСКІМЕН БАЙЛАНЫСТЫРАТЫН ЖОЛДЫҢ БОЛҒАНЫ ... ... В. ... БІРГЕ ТӘУЕКЕЛ ХАН ӨЗ ... ... ... ҚҰЛ ... ЖӘНЕ ... ... ҮШ ... РОССИЯҒА
ЖІБЕРГЕН. ҚАЗАҚ ХАНЫНЫҢ БҰЛ ЕЛШІЛІГІ ТУРАЛЫ МӘЛІМЕТТЕР САҚТАЛМАҒАНДЫҚТАН,
ОНЫҢ ҚАНДАЙ ... ... ... ... ... ... ЖЕТКЕНІН АЙТУ ҚИЫН. ТӘУЕКЕЛДІҢ ОРЫС ЕЛШІСІН ЖАҚСЫ ҚАБЫЛДАП,
ОҒАН СЫЙ - ҚҰРМЕТ КӨРСЕТУІ ЖӘНЕ ОРЫС ... ТАҒЫ ДА ... ... ... ... ... ... ЕКІ ЕЛ ОРТАСЫНДА БҰРЫННАН
КЕЛЕ ЖАТҚАН ДӘСТҮРЛІ ДОСТЫҚТЫ ОДАН ӘРІ ЖАЛҒАСТЫРА ... ... ... - ЖЫЛЫ ОРЫС ... ... АРҚЫЛЫ СІБІРМЕН БАЙЛАНЫС
ЖАСАУ ӘРЕКЕТТЕРІНЕ КІРІСЕ БАСТАДЫ. ОСЫ МЕЗГІЛДЕ ЕРТІСТІҢ ... ... ... ... ... ... ... ХАННЫҢ ТОБОЛЬСК БЕКІНІСІНЕ
ЖАСАҒАН ШАБУЫЛДАРЫН ТОҚТАТУ МАҚСАТЫМЕН ТАРЫ ҚАЛАСЫ ... ... ... ... ... ОРЫСТАР ЕРТІС ӨЗЕНІН БОЙЛАП ЕДӘУІР АЛҒА ЖЫЛЖЫҒАН -
ДЫ. ОЛАРДЫҢ ЯМЫШ КӨЛІНЕ ДЕЙІН КЕЛІП, КІШКЕНЕ КЕМЕЛЕРМЕН ТҰЗ АЛЫП ... ІСКЕ ... ... ... ... ОРЫСТАРДЫҢ КІШКЕНЕ
ҚАЙЫҚТАРДАН ҚҰРАЛҒАН КЕРУЕНДЕРІ ЕРТІСПЕН ЖОҒАРЫ ... ... АЛ ... ... САУДА КЕРУЕНДЕРІ ҚАЗАҚ ДАЛАЛАРЫ ... ... ... Т.Б. ... ... ... БҰҚАРДАН ШЫҚҚАН САУДА
КЕРУЕНДЕРІ ЕРТІС БОЙЫН ЖАҒАЛАП СІБІРГЕ ... БҰЛ ... ОЛАР ... АЛЫП ... ... ... ЖЕМІС Т.Б. ТОВАРЛАРЫН АСТЫҚҚА, АҢ
ТЕРІЛЕРІНЕ АЙЫРБАСТАП КЕЙІН ҚАЙТАТЫН ... АЛ, ... ... ... ОРТА АЗИЯҒА ҚАРАЙ ЕРТІС, ЕСІЛ ӨЗЕНДЕРІ АРҚЫЛЫ ӨТІП, ОДАН ӘРІ ҰЛЫТАУДАН
САРЫСУ ӨЗЕНІН БОЙЛАП ТҮРКІСТАН ҚАЛАСЫНА ДЕЙІН ... БҰЛ ... ... ... ... ... ТІРЕЛЕТІН. ОРТА АЗИЯ ХАНДЫҚТАРЫМЕН ... ... ОДАН ӘРІ ... ... ... ... -
ҚАТЕРСІЗ ҚАТЫНАП ТҰРУЫНДА ... ... РОЛЬ ... ... ... ... ҚАЗАҚСТАНМЕН ТАТУ ТҰРУҒА ТЫРЫСАТЫН.
БҰЛ РЕТТЕ ҚАЗАҚСТАН МЕН РОССИЯНЫҢ САЯСИ - ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ШАРУАШЫЛЫҚ
ҚАТЫНАСТАРЫН ЗЕРТТЕУШІЛЕР ҮШІН ӨТЕ - МӨТЕ ... МЫНА БІР ... ... КЕЛЕДІ. ХҮІ - ҒАСЫРДЫҢ 90 - ЖЫЛДАРЫНАН ХҮІІ - ... 60 ... ... ... ... ... ҚАЗАҚ - ОРЫС САЯСИ ҚАТЫНАСТАРЫН
ЖАЛПЫ СИПАТТАЙТЫН, ... ... ... ... ... ... ТАРИХИ ДОКУМЕНТТЕР САҚТАЛМАҒАН. ЕГЕР ОСЫНДАЙ ДОКУМЕНТТЕР БОЛҒАН ДЕП
ЕСЕПТЕЛІНГЕНМЕН ОСЫ КЕЗГЕ ДЕЙІН ... ... ТАБА ... ЖҮР. ... БІР ... ... УАҚЫТ ІШІНДЕГІ ҚАЗАҚ - ОРЫС ҚАРЫМ ... ... ... ... ЖАЗЫЛМАЙ КЕЛЕДІ. ХҮІ-ҒАСЫРДЫҢ АЯҒЫ
МЕН ХҮІІ - ҒАСЫРДЫҢ БАСЫНДА ҚАЗАҚСТАН МЕН ОРЫС ... ... ... ЖӘНЕ ... ДА ... - ... БІРАЗ ӘЛСІРЕУІН
БАЙҚАУҒА БОЛАДЫ. СЕБЕБІ, ХҮІІ - ... БАС ... ... ... ... БАЙЛАНЫСТЫ ӨТЕ ШИЕЛЕНІСКЕН БОЛАТЫН. АЛ, ... ... ... ХҮІІ - ... ... ... ШАПҚЫНШЫЛЫҚТАРЫНА ҰШЫРАП
ОТЫРДЫ. СӨЙТІП ӨЗДЕРІНІҢ ІШКІ ЖАҒДАЙЫНЫҢ ҚАМЫН ... ЕКІ ... ... БІР ... ... СЫРТҚЫ САЯСИ БАЙЛАНЫСТАРҒА БАСА КӨҢІЛ АУДАРА
АЛМАҒАН БОЛУЫ ЫҚТИМАЛ. СӨЗ ЖОҚ, ... МЕН ... ... ... ТЕК ОСЫ ... ТҮСІНДІРУ ДҰРЫС БОЛМАС ЕДІ.
БҰЛ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ ӘЛСІРЕУІНЕ, ЕКІНШІ ЖАҒЫНАН, ТОРҒАУЫТ ҚАЛМАҚТАРДЫҢ
БАТЫСҚА ҚАРАЙ ... ДА КӨП ... ... ... ... ... ЕЛЕК ЖӘНЕ ЖЕМ ... БОЙЛАРЫНДА БОЛАТЫН. АЛ, ҚЫС АЙЛАРЫНДА
ЖАЙЫҚ ӨЗЕНІНЕН ӨТІП ҮЛКЕН ЖӘНЕ КІШІ ӨЗЕН МЕН ... ... ... ... ... ОСЫ ... ҚАЛМАҚТАРДЫҢ БАСЫП АЛУЫ СЕБЕПТІ
ҚҰРҒАҚ ЖОЛДЫҢ ЖАБЫЛУЫ, СӨЗ ЖОҚ, ҚАЗАҚ - ОРЫС ... ... ... ... УАҚЫТША БОЛСА ДА КЕДЕРГІ ЖАСАҒАН.
ТОРҒАУЫТ - ... ОСЫ ... ... НӘТИЖЕСІНДЕ РОССИЯ
МЕН ОРТА АЗИЯ МЕМЛЕКЕТТЕРІНІҢ АРАСЫНДАҒЫ САУДА - ... ... ... ... ... ... КӨП - АҚ. МӘСЕЛЕН,
МҰНЫ ХИУА ХАНЫ ИСПЕНДИАРДЫҢ 1641 - ЖЫЛЫ ОРЫС ... ... ... ... ... ДА АНЫҚ БАЙҚАУҒА БОЛАДЫ. ХИУА ХАНЫ РОССИЯ МЕН ХИУА
ХАНДЫҒЫ АРАСЫНДАҒЫ ЖОЛДЫ ... ... ... ... ЕКІ ... ЖҮРГЕН САУДАГЕРЛЕРДІ ӨТКІЗБЕЙ, МАЛЫН ТАЛАП АЛАТЫНЫН АЙТА КЕЛІП,
ТОРҒАУЫТ - ҚАЛМАҚТАРҒА ҚАРСЫ ... ... ... ... ... ЖАСАҒАН.
СОНЫМЕН БІРГЕ ХИУА ХАНЫ ИСПЕНДИАР ОРЫС ... ЖЕМ ... ... ... БҰЛ ... ... КҮШ ЖІБЕРУІН ДЕ ӨТІНГЕН /78/.
ДЕГЕНМЕН, ОСЫНДАЙ ҚИЫН - ҚЫСТАУ ... ... ХҮІІ – ... ДА СОНАУ КӨНЕ ... ... ... - ОРЫС ... ... ЖАЛҒАСА БЕРГЕНІН АРХИВ ДЕРЕКТЕРІ ТОЛЫҒЫМЕН РАСТАЙДЫ.
РОССИЯ ҮКІМЕТІНІҢ ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫМЕН САЯСИ ОДАҚ ҚҰРУ ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... ТОБОЛЬСК ВОЕВОДАСЫ И.С.
КУРАКИННІҢ 1616 - ЖЫЛЫ ПОСОЛ ПРИКАЗЫМЕН ХАТ ЖАЗЫСУЛАРЫНАН БАЙҚАУҒА ... ... ... ... ОРЫС ... И.С. ... ХАТ ЖАЗЫП, ОНДА САУРАНДЫ БИЛЕП ТҰРҒАН ҚАЗАҚ СҰЛТАНЫ АБЛАЙМЕН (ОРЫС
ДОКУМЕНТТЕРІНДЕ ... ... ... ... ... ... ЕКІ ... БОЙЫНША КЕЛІССӨЗДЕР ЖҮРГІЗУГЕ ТИІСТІ БОЛҒАН.
- БІРІНШІДЕН, СОЛ КЕЗДЕ СИБИРЬДЕГІ ОРЫС ... ... ... ... ... ... БІРІГІП КҮРЕСУ ҮШІН СОҒЫС
ОДАҒЫН ҚҰРУ;
- ЕКІНШІДЕН, СҰЛТАН АБЛАЙ ҚОЛАСТЫНДАҒЫ ЖЕРЛЕРДЕ ОРЫС ... - ... ... ЖАСАУЫНА МҮМКІНДІК ТУҒЫЗУ ЖӘНЕ ҚАЗАҚТАРДЫ СИБИРЬ
ҚАЛАЛАРЫНДАҒЫ САУДА – САТТЫҚҚА ТАРТУ ... ... ХАНЫ ... ... ... ... ... АБЛАЙ ААУРАНДЫ ТАСТАП ҚАШУҒА МӘЖБҮР БОЛДЫ. ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ... БҰЛ ЖОЛҒЫ
ДИПЛОМАТИЯЛЫҚ ШАРАСЫ ЖҮЗЕГЕ АСПАЙ ҚАЛҒАН.
СОЛАЙ БОЛҒАНМЕН ДЕ РОССИЯ ҮКІМЕТІ ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНЫҢ САЯСИ, ... ІШКІ ... ... ... ... ЖОҚ, ҚАЙТА РОССИЯ
ҚАЗАҚСТАННЫҢ ГЕОГРАФИЯЛЫҚ ОРНЫ, ХАЛҚЫ АЛДЫП ЖАТҚАН ТЕРРИТОРИЯСЫ ЖӨНІНДЕ
МӘЛІМЕТТЕР ЖИНАУҒА КІРІСКЕН.
МҰНЫ ... ... ... ... ... ЧЕРТЕЖУ”) КЕЛТІРІЛГЕН
МӘЛІМЕТТЕРДЕН АНЫҚ БАЙҚАУҒА БОЛАДЫ. БҰЛ КІТАП ХҮІІ ... І ... ... 1627 ЖЫЛЫ ЖАСАЛҒАН. МҰНДА ОРЫС МЕМЛЕКЕТІНІҢ ЖЕРЛЕРІ
СИПАТТАМАСЫНАН БАСҚА, ОСЫ ... ... ... ... ... ДА ... ... БАР. БҰЛ МӘЛІМЕТТЕР ТАРИХ ҮШІН ТАПТЫРМАЙТЫН, ӨТЕ
СИРЕК КЕЗДЕСЕТІН МАҒЛҰМАТТАРЫ МЕН ҚҰНДЫ. КІТАП ... ... ... ... ... ... ... ЖӨНІНДЕ ОРАСАН ЗОР ЖҰМЫС
ІСТЕЛІНГЕН. ӘЛБЕТТЕ, БҰЛ МӘЛІМЕТТЕР АЗ УАҚЫТТЫҢ ІШІНДЕ ЖИНАЛУЫ МҮМКІН ЕМЕС.
„ҮЛКЕН ... ... ... – ОРЫС ... КӨПТЕГЕН ЖЕР
ЗЕРТТЕУШІЛЕРІНІҢ, ЕЛШІЛЕРІНІҢ, ПАТША ҚЫЗМЕТІНДЕ БОЛҒАН БАСҚА ДА ... ... ... ХҮІІ ... ӨН БОЙЫНДА БАСҚА ЕЛДЕРГЕ САПАР
ШЕККЕН ОРЫС ... ... ІС ... ... ҚҰРАЛЫ ЕСЕБІНДЕ
БОЛҒАН.
СОНЫМЕН, „ҮЛКЕН СУРЕТ КІТАБЫНДА” ҚАЗАҚТАР ЖӘНЕ ОРТА АЗИЯ ... ... ... ... ОРЫС ... ОСЫ ... БОЙЫ ЖҮРГІЗЕН ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ШАРУАШЫЛЫҚ ҚАРЫМ – ... ... ... ОСЫ ... ... ... СУРЕТ
КІТАБЫНА” ЕНГЕН ГЕОГРАФИЯЛЫҚ БІЛІМ ҚОРЫ БІРТЕ – ... ... ... І ... ӨЗ ... ... ... БОЛАДЫ. КЕЛТІРІЛГЕН
МӘЛІМЕТТЕРДІҢ ЖИНАЛУ ПРОЦЕСІН ҚАДАҒАЛАУ ӨТЕ ҚИЫН. АЛ, БҰЛ ДЕРЕКТЕРДІҢ ҚОЛ
ЖАЗБАЛАРДАН, ОРТА АЗИЯ МЕН ... ... ОРЫС ... ЖӘНЕ САУДАГЕРЛЕРДІҢ АУЫЗ ЕКІ БЕРГЕН ЖАУАПТАРЫНАН АЛЫНҒАНЫ
СӨЗСІЗ.
АРХИВ ҚАЗЫНАЛАРЫНАН ОСЫ ... ... ... МЕН РОССИЯ ОРТАСЫНДАҒЫ
ХҮІ ҒАСЫРДЫҢ АЯҒЫНАН КЕЛЕСІ ҒАСЫРДЫҢ 60-ШЫ ЖЫЛДАРЫНА ДЕЙІН ... ... ... ... ... ... ... „ҮЛКЕН
СУРЕТ КІТАБЫНДА” КЕЛТІРІЛГЕН ДЕРЕКТЕРГЕ СҮЙЕНЕ ОТЫРЫП, БІЗ ... ... ... ҚАЛҒАН ЕКЕН ДЕГЕН ҚОРЫТЫНДЫҒА КЕЛЕ АЛМАЙМЫЗ.
ПАТША ҮКІМЕТІ ОРТА АЗИЯ ҚАЛАЛАРЫМЕН ... ... ... ... ... ... ХАНЫ ... БАЙЛАНЫСТЫ КҮШЕЙТУГЕ ӘРЕКЕТ ЖАСАҒАН. ТӘУКЕ
ДЕ ОРЫС МЕМЛЕКЕТІМЕН ДОСТЫҚ ҚАРЫМ – ҚАТЫНАСТАРДА БОЛУДЫ ... ... ... ОРТА АЗИЯ ... СИБИРЬ ОРТАСЫНДАҒЫ ТҮРКІСТАН ЖӘНЕ
САУРАН СИЯҚТЫ КЕРУЕН ЖОЛДАРЫНДАҒЫ МАҢЫЗЫ КҮШТІ ... ... ОДАН ... ТҮСІРІП ОТЫРҒАН. ОНЫҢ ҮСТІНЕ ҚАЗАҚТАРДЫҢ САТАТЫН МАЛЫ ҮШІН СИБИРЬ
ТАПТЫРМАЙТЫН АЙЫРБАС ... ОРНЫ ... ... ХАН РОССИЯ МЕН ЕЛШІЛІК ҚАТЫНАСТАРДЫ НЫҒАЙТА БЕРУ МАҚСАТЫМЕН 1669
ЖЫЛЫ ӨЗ ЕЛШІСІНЕН ПАТШАСЫНАН СЫЙЛЫҚ РЕТІНДЕ 1 АТ ... ... ... ҚҰРМЕТПЕН ҚАБЫЛДАНЫП, ОРЫС ЕЛШІЛЕРІ – ОНЮШКА ШАПОШНИКОВ ЖӘНЕ ... ... ... ... ОРЫС ... ... ТОҚТАП, ТӘУКЕ
ХАНҒА КЕЗДЕСУГЕ ЖӘНЕ ОРЫС ... ОҒАН ... ... ҚАҒАЗЫМЕН
СЫЙЛЫҒЫН ТАПСЫРУҒА ТИІСТІ БОЛАДЫ. ОЛАР ОСЫ ТАПСЫРМАНЫ ... ... ... ... ... ... БҰҚАРАҒА АТТАНАДЫ.
БІЗ БҰЛ ОРЫС ЕЛШІЛЕРІНІҢ ТӘУКЕМЕН НЕНДЕЙ МӘСЕЛЕЛЕР ЖӨНІНДЕ ... АШЫП АЙТА ... ... ... ... ... МӘЛІМЕТТЕР ЖОҚ. ДЕГЕНМЕН, ОРЫС ПАТШАСЫ ӨЗ ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ЖАСАП ТҰРУҒА ҰСЫНЫС ЖАСАҒАНЫ
ӨТЕ ЫҚТИМАЛ.
ШАПОШНИКОВ ПЕН НАДИРОВ БҰҚАРДА ЕКІ АЙДАЙ УАҚЫТ ... ... ... ... ... ТҰҒЫНАЙ, ҚАРАШАЙ ДЕГЕН ЕЛШІЛЕРІН ... ... ... ... ... ОРЫС ... ... ЖАЗЫЛҒАН ХАТ
ЖӘНЕ ОҒАН АРНАЛҒАН САДАҚ, ЖІБЕК, КЕЗДЕМЕ Т.Б. СЫЙЛЫҚТАР АЛЫП ... ... ... 1670 ... ОКТЯБРІНДЕ ТОБОЛЬСКІГЕ КЕЛІП, ОДАН ӘРІ
МОСКВАҒА БАРҒАН. БҰЛ ЕЛШІЛЕРДІҢ МОСКВАДА ЖҮРГІЗГЕН КЕЛІССӨЗДЕРІ ЖӘНЕ ... ... ... ... АРХИВ МАТЕРИАЛДАРЫ ӘЛІ КҮНГЕ ДЕЙІН ТАБЫЛҒАН
ЖОҚ. ... ... – ОРЫС ... ... ҚЫЗМЕТІ, НӘТИЖЕЛЕРІ
ЖӨНІНДЕ БІЗ ӘЗІРШЕ АШЫП АЙТА АЛМАЙМЫЗ.
ОСЫ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ ТАБИҒИ ЖАЛҒАСЫ БОЛЫП ... ХҮІІ ... ... ЕКІ ЕЛ ... ... ЕЛШІЛІК БАЙЛАНЫСТАР ТУРАЛЫ БІРЕР СӨЗ
АЙТАЛЫҚ.
ЖОҒАРЫДА АЙТЫЛҒАНДАЙ, ҚАЗАҚСТАН ... ... (1680 - 1718) ... ... ... ... ЖОҚ. ӨЗІНІҢ ... ... ... ... – АҚ ... ХАН ... ... ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНЫҢ САЯСИ
БІРЛІГІН НЫҒАЙТУҒА ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... ... ... ХАН ... ... НИЕТІН ОРЫС ЕЛШІЛЕРІ ФЕДОР СКИБИН ... ... ... МЫНА ... ДЕ ... ... „ТҮРІК
СҰЛТАНЫНЫҢ НЕМЕСЕ ИРАН ШАХЫНЫҢ ТӘУКЕ ХАННАН НЕСІ ... ОЛАР ДА ... ... ... ... ... БІР ... БАҒЫНҒАН МЕМЛЕКЕТ ЕТЕ
АЛМАДЫ. ОЛ ҮШІН ӘЛІ ... ... ӨЗ ... ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖӘНЕ САЯСИ
НЕГІЗДЕРІ ТОЛЫҚ ПІСІП ЖЕТІЛМЕГЕН БОЛАТЫН. ОНЫҢ ҮСТІНЕ ... ... ... ... СЫРТҚЫ АГРЕССИЯЛЫҚ ФАКТОР ДА ОРТАЛЫҚТАНДЫРЫЛҒАН МЕМЛЕКЕТ
ҚҰРУҒА ҚОЛАЙСЫЗ ӘСЕРІН ТИГІЗБЕЙ ... ... ... ... ... ... ... ТЕЗДЕТТІ. ХҮІІ
ҒАСЫРДЫҢ АЯҚ ШЕНІНДЕ СОЛТҮСТІКТЕ, ... ... ... ... ... ... ҚОНА БАСТАДЫ. МҰНЫҢ ӨЗІ РОССИЯ МЕН
ҚАЗАҚСТАННЫҢ ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ЖАҒДАЙ
ТУҒЫЗДЫ. СӨЗІМІЗДІ ДӘЛЕЛДЕУ ҮШІН ТӘУКЕ ХАННЫҢ 1691 ЖЫЛЫ ОРЫС ... ... ... КЕТЕЙІК: „СІЗДІҢ БАБАЛАРЫҢЫЗ БЕН ӘКЕҢІЗ СОЛ КЕЗДЕРДЕ
(ХҮІІ ҒАСЫРДЫҢ 30 – 60 ЖЫЛДАРЫ ТУРАЛЫ АЙТЫЛЫП ОТЫР.) ӨЗ ... ... АЛ ... ЕЛШІЛЕР СІЗДЕРГЕ БАРЫП ТҰРАТЫН – ДЫ. ЕКІ ЕЛДІҢ
АРАСЫНДАҒЫ САУДА АДАМДАРЫ БІР – ... ... ... ... ... ... ... ҚАРАҒАНДА ЕКІ МЕМЛЕКЕТТІҢ АРАСЫНДАҒЫ
САЯСИ – ДИПЛОМАТИЯЛЫҚ ҚАРЫМ – ҚАТЫНАСТАРДЫҢ БІРДЕН – БІР ... ... ... ... ХҮІІ ҒАСЫРДЫҢ 30 – 60 ... ... ... – САТТЫҚ ҚАТЫНАСТАРЫН БҰДАН БЫЛАЙ ДА ҮЗБЕЙ, ЖАЛҒАСТЫРА ЕІРЕУДІҢ
ҚАЖЕТ ЕКЕНДІГІН ЕКІ ЕЛДІҢ ДЕ ... ... ... ТҮСІНГЕН.
МЫСАЛЫ, ТӘУКЕ ХАН 1694 ЖЫЛДЫҢ ОКТЯБЬ АЙЫНДА ӨЗ ... ... ... ОРЫС ... І ПЕТРГЕ РОССИЯМЕН ДОСТЫҚ ҚАРЫМ – ҚАТЫНАСТЫ ҚАЛПЫНА
КЕЛТІРУГЕ ТУРАЛЫ ... СОЛ ... ... ӨЗІ БІР ... ... САТТЫҚПЕН АЙНАЛЫСҚАНЫН Қ. АТАЛЫҚОВ БАСТАҒАН ЕЛШІЛІК ҚЫЗМЕТІНЕН – АҚ АНЫҚ
БАЙҚАУҒА БОЛАДЫ. БАСҚАША АЙТҚАНДА, МҰНДАЙ ... КІШІ – ... ... ДЕСЕ ДЕ ... МӘСЕЛЕН, ОСЫ РЕТТЕ ҚАЗАҚ ЕЛШІСІМЕН БІРГЕ
ТҮРКІСТАНДЫҚ САУДАГЕР ЕЛСЕЙІТ ШҮКІРОВ ТЕ КЕЛГЕН. БҰЛ ... АЛЫП ... ... ... ... ... ... МАТАЛАР ЖӘНЕ ӘР ТҮРЛІ КЕЗДЕМЕЛЕР БОЛҒАН.
ЖАЛПЫ СОЛ ... ... ... ... ... ЖҮРУІ ДЕ ЖИІ
КЕЗДЕСЕДІ. БҰЛ САЛТ СОЛ ЕЛШІЛІКТІ ЖІБЕРГЕН ЕЛДІҢ КӨРШІСІ МЕН ... ... ... ... РАСТАЙТЫН БЕЛГІСІ БОЛСА КЕРЕК. ЕЛШІ ҚОЛТУБАЙ АТАЛЫҚОВ
ТӘУКЕ ХАННЫҢ БҰЛ БАҒЫТТА ҚАНДАЙ КЕЛІСІМДЕРГЕ БОЛСА ДА БАРАТЫНЫ ЖӨНІНДЕ ... ... ... ...... ... ЖАНДАНДЫРУҒА
ДАЙЫНДЫҒЫН ОРЫС ҮКІМЕТІНЕ ЖЕТКІЗГЕН.
ЕЛШІ ҚОЛТУБАЙ АТАЛЫҚОВҚА ... ... ... ... – ХҮІІ ҒАСЫРДЫҢ
80-ШІ ЖЫЛДАРЫНДА ҚАЗАҚ ФЕОДАЛДАРЫНЫҢ СИБИРЬ СЕЛЕНДЕРІНЕ ЖАСАҒАН БІР ШАБУЫЛЫ
КЕЗІНДЕ ОРЫСТАР ҚАЗАҚТЫҢ КЕЛДІ ДЕГЕН АТАҚТЫ МЫРЗАСЫН ... АЛЫП ... – ДЫ. ... КЕЛДІНІ БОСАТУ ҮШІН ҚАЗАҚ ШОНЖАРЛАРЫ БІРАЗ
ӘРЕКЕТТЕР ЖАСАҒАНЫМЕН, НӘТИЖЕСІЗ ҚАЛҒАН-ДЫ. ЕНДІ ... ХАН ... ... ... І ... ... ХАТ ЖАЗЫП, ОНЫҢ БОСАТЫЛУЫН СҰРАҒАН.
ҚАЗАҚ ЕЛШІСІНІҢ СӨЗІНЕ ҚАРАҒАНДА, ... ХАН ӨЗ ... МЕН ... РЕТ ... АЛЫП, ОЛАРҒА ОРЫС ШЕКАРАЛАРЫНА ТҰТҚИЫЛДАН ШАБУЫЛ ... ... ... /81/. ЕКІ ЕЛДІҢ АРАСЫНДА АНДА – ... ... ... ... ... ... АЙТА ... ТӘУКЕ ХАН ОЛАРДЫҢ ЕКІ ЖАҒЫ
ҮШІН ДЕ „ҚАЙЫРЫМСЫЗ ІС” ЕКЕНІН, БҰДАН БЫЛАЙ ОЛАРҒА ЖОЛ ... ... ... ... ... БҰЛ ... ... ҚАЗАҚТЫҢ РУ
БАСЫЛАРЫ ОРЫСТЫҢ СОҒЫС БЕКІНІСТЕРІ ТЫМ ЖАҚЫН БОЛҒАНДЫҚТАН ... ... ... ... ЖОҢҒАРИЯНЫҢ ҚАУІП ТӨНДІРУІ ЖӘНЕ ОНЫМЕН ... ... ... ... ... ... ЖОҢҒАР ОТРЯТТАРЫНЫҢ
ОРЫСТЫҢ СИБИРНЬДЕГЕ СЕЛЕНДЕРІНЕ ШАБУЫЛЫН ... ... ... ДЕ МАЗАСЫН АЛЫП, ЕНДІ ҚАЗАҚСТАН МЕН РОССИЯ АРАСЫНДАҒЫ ... ... ДА ... НӘРСЕ БОЛЫП КӨРІНЕ БАСТАДЫ. ОНЫҢ ҮСТІНЕ, ПАТША ҮКІМЕТІ
ҚАЗАҚ ЖЕРЛЕРІН ШЫҒЫСТЫҢ БАЙ ... – ОРТА АЗИЯ МЕН ... ... ДЕП ... ҚАЗАҚСТАНМЕН АРАҚАТЫНАСТЫ БҰЗБАУҒА ТЫРЫСТЫ. СОНДЫҚТАН ДА
ОРЫС ... 1694 ЖЫЛЫ ӨЗ ... ... ЕКІ ... ... ... ... НЫҒАЙТУҒА ТАҒЫ ДА БІР АДЫМ ЖАҚЫНДАҒАНДАЙ БОЛДЫ.
ОРЫС ЕЛШІЛІГІН ФЕДОР СКИБИН МЕН МАТВЕЙ ... ... ОЛАР ... МЫҢ ... ЖОЛ ЖҮРІП, ТӘУКЕ ХАННЫҢ ОРДАСЫ ТҮРКІСТАН ҚАЛАСЫНДА
БОЛЫП, ОНЫМЕН КЕЛІССӨЗДЕР ЖҮРГІЗГЕН. БҰЛ КЕЛІССӨЗДЕРДІҢ МАҚСАТЫ – ... ... ...... ... ЖӘНЕ ЕКІ ... ... БАЙЛАНЫСТАРДЫ ОДАН ӘРІ НЫҒАЙТУ БОЛАТЫН. ОРЫС ҮКІМЕТІ ... ... ... ... ҚАЗАҚ ФЕОДАОЛДАРЫНЫҢ ОРЫС МЕКЕНДЕРІНЕ ШАБУЫЛ
ЖАСАУЫН ТИЮ ... ... ... ... ХАН ОРЫС ... ШАБУЫЛ ЖАСАП
ЖҮРГЕНДЕРДІҢ ХАН ОРДАСЫНАН АЛЫСТАҒЫ ӨКІЛДЕРІ ЕКЕНДІГІН, ОЛАРҒА ТИЫМ САЛУ
ҚОЛЫНАН КЕЛМЕЙТІНДІГІН АЙТҚАН. АЛ ЕНДІ ОРЫС ... ... ...... ... ТӘУКЕ ХАН БИЛЕРДІҢ КЕҢЕСІНЕ САЛҒАНДА, ОЛАРДЫҢ
КӨПШІЛІГІ РОССИЯМЕН СОҒЫСУДЫ ҚОЛДАП ШЫҚҚАН. ҚАЗАҚ ШОНЖАРЛАРЫНЫҢ ... ... ... ЕКІ ЕЛ ҮШІН ДЕ ... ... ... Ф. ... МЕН М. ТРОШИНДІ СОҒЫС ... ... ... ... ... ХАН БҰЛ ... ҚОЛАЙСЫЗДЫҒЫН ТҮСІНГЕН БОЛУЫ
КЕРЕК, ӘЙТПЕСЕ ТРОШИН МЕН СКИБИННІҢ ОП – ОҢАЙ ... ... ... ҚИЫН – АҚ. ОЛАР 1697 ЖЫЛЫ АМАН – ЕСЕН ... ... ... ... АЙТЫЛҒАН ЕЛШІЛІКТІҢ ҚАЗАҚСТАН МЕН РОССИЯ ... ... ... ... ... ОРЫН АЛАТЫНЫН АЙТПАҒАННЫҢ
ӨЗІНДЕ, ОНЫҢ ХҮІІ ҒАСЫРДАҒЫ ... ... ... ... ... ... ДА ҮЛКЕН. МӘСЕЛЕН, СКИБИН МЕН ТРОШИННІҢ
КЕЛТІРГЕН ... ... ... ТЕК ҚАНА ... МАЛ
ШАРУАШЫЛЫҒЫМЕН ЕМЕС, СОНЫМЕН БІРГЕ ЕГІН ШАРУАШЫЛЫҒЫМЕН ДЕ АЙНАЛЫСҚАН,
ОТЫРЫҚШЫЛЫҚ ... ... ... ... ҚАРАҒАНДА, СОЛ КЕЗДЕГІ
ҚАЗАҚСТАННЫҢ ҰЛАН БАЙТАҚ ЖЕРІНДЕ ҚАЛАЛЫ АУДАНДАР ДА ... ... ... ІРГЕЛЕС ЖАТҚАН. „ҚАЗАҚ ОРДАСЫНЫҢ ... ... ... БІРІ ... КӨРІНІП ТҰРАДЫ”, - ДЕЙДІ СКИБИН. МҰНЫҢ
АЙТУЫНША, ҚАЗАҚСТАННЫҢ ... СОЛ ... ... 20- ДАН - 32 – ... ҚАЛА ... ... ТАҒЫ БІР ОРЫС ... ВАСИЛИЙ КОБИЯКОВТА РАСТАЙДЫ. БҰЛ
ЕЛШІ ТӘУКЕ ХАНҒА ҚАЗАҚ ФЕОДАЛДАРЫНЫҢ ОРЫС ... ... ... ... ... ОНЫҢ ... ТӘУКЕ ХАННЫҢ ҚОЛ АСТЫНДА 20
ҚАЛА БОЛҒАН, ОЛАРДЫҢ БӘРІ КҮЙДІРІЛМЕГЕН КІРПІШТЕН САЛЫНҒАН. Б. ... ... ... 80 МЫҢ ... ЕКЕНІН ЖӘНЕ МҰНЫҢ ҮСТІНЕ АЛТЫ МЫҢДАЙ
ҚАРАҚАЛПАҚ ҚОЛЫНЫҢ ... ... ... ... ҚАРАҒАНДА,
ҚАРАҚАЛПАҚТАРДЫҢ ТӘУКЕ ХАННАН ТӘУЕЛДІ БОЛҒАНЫН АҢҒАРУ ҚИЫН ЕМЕС.
ВАСИЛИЙ КОБЯКОВ ҚАЗАҚТАРДЫҢ БИДАЙ, АРПА ЖӘНЕ ТАРЫ ... ... ДА ... ... ҚАЗАҚТАРДА ІРІ ҚАРА МАЛДЫҢ ЖОҚТЫҢ ҚАСЫ
ЕКЕНІН, ҚОЙ МЕН ЖЫЛҚЫНЫҢ КӨП ЕКЕНДІГІН ОРЫС ЕЛШІСІ ... ... ... ... БОЛҒАН ОРЫС ЕЛШІЛЕРІНІҢ ТАРИХЫН ЗЕРТТЕУДЕ ТЕК
ОЛАРДЫҢ САЯСИ ҚАРЫМ – ... ... ... ҒАНА ... ҚАЗАҚСТАНДА БОЛҒАН КЕЗІНДЕГІ ОЛАРДЫҢ ... ... ... ҮШІН АСА ... ЖӘНЕ ... ... ... ОСЫ ЖАҒЫНА ДА БАСА КӨҢІЛ АУДАРҒАН ЖӨН.
В. КОБЯКОВТЫҢ ДЕРЕКТЕРІ ҚАЗАҚ ... МЕН ОРТА АЗИЯ ... ... ... ... ... ҚАЛАСЫНЫҢ РОССИЯМЕН БҰҚАР,
ХИУА ОРТАСЫНДАҒЫ ЕЛЕУЛІ ТРАНЗИТТІК РОЛІ, ҚАЗАҚ ШОНЖАРЛАРЫНЫҢ ОСЫ ... ОДАН ... ... ЖӘНЕ ... КӨПТЕГЕН МӘСЕЛЕЛЕР ТУРАЛЫ ҚҰНДЫ
МӘЛІМЕТТЕР БЕРЕДІ. СОНЫМЕН ҚАТАР ОРЫС ЕЛШІСІНІҢ ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНЫҢ ІШКІ ... ... ... ... ... ОНЫҢ ... КЕЙБІР ҚОНЫМДЫ, ӘРІ
СЕНІМДІ ЖОБАЛАУЛАРЫ, ӘСІРЕСЕ, ӨЗ КӨЗІМЕН ... ... ...... ... БӘРІ ОРТА ... ... ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫНЫҢ
КЕЙБІР БАСТЫ МӘСЕЛЕЛЕРІ БОЙЫНША ... ... ... ... ... ... ТАРИХЫН ЗЕРТТЕГЕНДЕ ЖАЛПЫ ҚАЗАҚ ТАРИХЫНЫҢ СОЛ
ДӘУІРДЕГІ БАСҚА ДА МӘСЕЛЕЛЕРІМЕН БАЙЛАНЫСТЫРА СӨЗ ЕТСЕ, ӘРІ ҰТЫМДЫ, ... ... ЕДІ ... ҒАСЫРДЫҢ БАСТАПҚЫ КЕЗІНЕ ДЕЙІН БОЛҒАН ҚАЗАҚ – ОРЫС ... ... ... ... ... ... ... ТЕК ЖОҒАРЫДА АЙТЫЛҒАНДАРМЕН ШЕКТЕЛМЕЙДІ. ОСЫ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ
НӘТИЖЕСІНДЕ ҚАЗАҚСТАН РОССИЯҒА ҒАНА ЕМЕС, БАСҚА ... ... ДЕ ... ... ... ... ОРЫС ЕЛШІЛЕРІНІҢ АТҚАРҒАН
ҚЫЗМЕТІ АЙТАРЛЫҚТАЙ. МӘСЕЛЕН, ФЕДОР СКИБИН МЕН М. ТРОШИННІҢ ... ХҮІІ ... ... ... ... БҰЛ ... СКИБИН МЕН
ТРОШИН БАСТАҒАН ЕЛШІЛІКТІҢ ТОБОЛЬСКІДЕН ТҮРКІСТАНҒА ДЕЙІН ЖҮРГЕН ЖОЛЫ
КІРГЕН. ОСЫ КАРТАНЫҢ ... 1701 ЖЫЛЫ ... ... ... ... ... (ЧЕРТЕЖНАЯ КНИГА СИБИРИ) АТТЫ ЕҢБЕГІН ... БҰЛ ... ҮШ ... ДЕ ... ДА КӨРСЕТІЛГЕН /84/.
ХҮІІ ҒАСЫРДЫҢ АЯҒЫНА ДЕЙІН БОЛҒАН ҚАЗАҚ – ОРЫС ЕЛШІЛІК ... ... БЕРЕ ... ОДАН ШЫҒАТЫН НЕГІЗГІ ҚОРЫТЫНДЫЛАРҒА ТОҚТАЛА
КЕТЕЙІК.
- БІРІНШІДЕН, ... МЕН ... ... ... ... БАТАЛЫП, МЕЙЛІ ДИПЛОМАТИЯЛЫҚ, МЕЙЛІ ШАРУАШЫЛЫҚ НЕМЕСЕ САУДА
САТТЫҚ ТҮРІНДЕ ... ... ... ӘР ... ... ... ЕКІНШІДЕН, ХҮІІ ҒАСЫРДАҒЫ ЕЛШІЛІК ҚАТЫНАСТАР ҚАЗАҚСТАН МЕН РОССИЯНЫҢ
САЯСИ, ЭКОНОМИКАЛЫҚ ... ... ... ЕТІП, ЕКІ ЕЛ БІРІН –
БІРІ ШАРУАШЫЛЫҚ, САЯСИ - ӘЛЕУМЕТТІК ЖӘНЕ ... ... ... ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСТАРДЫҢ НЫҒАЮЫ
ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫНДА, ОНЫҢ ІШІНДЕ XVI-XVII ҒАСЫРЛАРДАҒЫ ҚАЗАҚ-ОРЫС
ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСЫ ӨТЕ КҮРДЕЛІ ... ДЕ ... ... ... ... ... ТҰСЫНДА БАСТАУ АЛҒАН БАЙЛАНЫСТАР, 1594-1595 ... ... ... ТАПТЫ. ТӘУЕКЕЛ ХАН ТҰСЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ-ОРЫС
ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСТАРЫ ... ... ... XVII ... ЕКІ ... БАЙЛАНЫСТАР ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫ МЕН ОРЫС ЕЛІ ... ... ... БҰЛ ... ... ... ХАНДЫҒЫ МЕН РЕСЕЙ АРАСЫНДАҒЫ
САЯСИ, ДИПЛОМАТИЯЛЫҚ ЖӘНЕ САУДА БАЙЛАНЫСТАРЫ XVII Ғ, ... ХАН ... ... ... /85/ АЛ В.Я. ... ... ХАН ... МҮДДЕСІНЕ САЙ ЖӘНЕ ӨЗІНІҢ ДЕ КӨРЕГЕН САЯСАТКЕР ӘРІ ДИПЛОМАТ
БОЛУЫНЫҢ АРҚАСЫНДА, ҮНЕМІ ... ... ... ТЫРЫСТЫ,»-
ДЕЙДІ. /86/ БҰЛ РЕТТЕ ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫНДАҒЫ XVII ҒАСЫРДАҒЫ ... ... ... ОРЫС МЕМЛЕКЕТІМЕН САЯСИ ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСЫН ҮЗДІ ДЕГЕН
НЕГІЗСІЗ. /87/ 1686-1693 Ж.Ж. АРАЛЫҒЫНДА ТӘУКЕ ХАН ТАРАПЫНАН ОРЫСТАРҒА ... ... ... ... «ЕЛШІЛЕРДІҢ БАСТЫ МАҚСАТЫ,
ОРЫСТАРДЫҢ ДА, ҚАЗАҚТАРДІКІ ДЕ ТҰТҚ ... ... ... ... ... ... БОЛДЫ»,- ДЕЙДІ. СОНДАЙ-АҚ, «XVII Ғ СОҢҒЫ ОН
ЖЫЛДЫҒЫНДА БЕЛСЕНДІ ЕЛШІЛІКТЕР АЛМАСУ ... МЕН ... ... АРАСЫНДАҒЫ
САЯСИ ЖӘНЕ САУДА БАЙЛАНЫСТАРЫН КЕҢЕЙТІП ҚАНА ҚОЙМАЙ, ГЕОГРАФИЯ ... ... ... ... ХАН (XVI Ғ. ... ТҰСЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ-ОРЫС ҚАРЫМ-
ҚАТЫНАСТАРЫНЫҢ XVII Ғ СОҢЫНА ДЕЙІН ТОҚТАП ... ӘР ... ІШКІ ЖӘНЕ ... ӘСЕР ЕТТІ. ҚАЗАҚ ХАНДАРДЫҢ ОҢТҮСТІК ШЕПТЕРДЕГІ САЯСИ КҮРЕСІ,
ҚАЗАҚСТАННЫҢ ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ҚАРСЫ ТОЛАС ТАППАҒАН КҮРЕСІ, БЕЛГІЛІ БІР ҰЛЫС ПЕН ... ... ... ... ... ... ӘУЛЕТТІК
ҚЫРҚЫСТАР БҮКІЛ XVII ҒАСЫРДА ЖАЛҒАСА БЕРДІ. РЕСЕЙ МЕМЛЕКЕТІНДЕГІ САЯСИ
ЖАҒДАЙ ДА ... ЖӘНЕ ... ... ... ЖОҚ. ДҮРБЕЛЕҢДІ УАҚЫТ КЕЗЕҢІ
ЖӘНЕ МЕМЛЕКЕТ БАСЫНДА ЖАҢА ӘУЛЕТТІҢ ОРНЫҒУЫ, АЛ СОНЫМЕН БІРГЕ ЖАҢА ... ... ... ... ... ҚАЗАҚСТАН МЕН РЕСЕЙ АРАСЫНДАҒЫ
ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ ЖӘНЕ ӨЗАРА ТИІМДІ САЯСИ ... ... ... ... ... XVII ... ... ЕКІ МЕМЛЕКЕТТЕ ДЕ БИЛІК
БАСЫНА АСА КӨРНЕКТІ САЯСИ ҚАЙРАТКЕРЛЕР - ... ХАН МЕН І ПЕТР ... ... РЕСЕЙ МЕН ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНЫҢ ЖАҚЫНДАСУЫ ЖОҢҒАРЛАРҒА ҚАРСЫ КҮРЕСТІҢ
БІРТҰТАС САЯСИ МҮДДЕЛЕР ... ОРЫН ... «АЛ ... ... ГАЛДАН ДЕГЕН
ШАЙТАН ШЫҚТЫ, СӨЙТІП БІР-БІРІМІЗГЕ ҚАТЫНАСУДАН ҚАЛДЫҚ… ... КӨП ... ШӨП ... ... - ... СӨЗІ ... ТӘУКЕ ХАН ҚАЗАҚ-ОРЫС
ҚАТЫНАСТАРЫНЫҢ ЖАҚЫНДАСУЫНА ТАБАНДЫЛЫҚПЕН ҚОЛ ЖЕТКІЗДІ. ОЛ 1686-1693
ЖЫЛДАРЫ ... БЕС ... ... ... ... ... ҚАТЫНАСТАРЫНЫҢ
ӨЗАРА ТЕҢ ДӘРЕЖЕДЕ ДАМУЫН НЫҒАЙТУҒА АЙҚЫН МҮДДЕЛІГІН ... ... ... ... ... ... АЛУ, ЖҮЗДЕГЕН АДАМДАРДЫ ТҰТҚЫНҒА
АЛУ, ӨЗАРА ШАПҚЫНШЫЛЫҚТАРҒА ... ... ... ҚАРАМАСТАН, РЕСЕЙ
МЕН ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫ АРАСЫНДАҒЫ БЕЙБІТ ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСТАР ... ... ... ... ... ЕКІ ЕЛ ... САЯСИ ЖӘНЕ САУДА
ҚАТЫНАСТАРЫН КЕҢЕЙТТІ. ЕЛШІЛІКТЕРДІҢ НӘТИЖЕСІЗ БОЛУЫНЫҢ СЕБЕБІН ТАРИХШЫ
Э.Т.ТЕЛЕУОВА: «1686-1693 ЖЫЛДАР АРАЛЫҒЫНДА ... ОРЫС ... БЕС РЕТ ... БІРАҚ ОЛАРДЫҢ ІШІНДЕ КЕЙБІРЕУЛЕРІ НӘТИЖЕСІЗ ОРАЛДЫ. МҰНЫҢ БАСТЫ
СЕБЕБІ, ... ... ... ... ... /89/ ... БҰЛ ... МАҚСАТЫ МЕН МІНДЕТТЕРІН,
НӘТИЖЕЛЕРІН АНЫҚТАУ ҮШІН КЕРЕКТІ ДЕРЕКТЕР ЖОҚ. СОНДЫҚТАН ДА АЗДЫ-КӨПТІ
ҚҰЖАТТАР МЕН ... ... ... ҚАРАСТЫРЫП ОТЫРҒАН
КЕЗЕҢДЕГІ ЕЛШІЛІКТЕРДІҢ ТАРИХЫН АШЫП КӨРСЕТУГЕ ТЫРЫСАМЫЗ. А.САБЫРХАНОВ:
«ПАТША ҮКІМЕТІ ОРТА АЗИЯ ... МЕН ... ... КЕРУЕН ЖОЛДАРДЫ
БИЛЕП ТҰРҒАН ҚАЗАҚ ХАНЫ ТӘУКЕМЕН БАЙЛАНЫСТЫ КҮШЕЙТУГЕ ӘРЕКЕТ ЖАСАҒАН. ... ОРЫС ... ... ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСТАРДА БОЛУДЫ ТІЛЕГЕН. ТӘУКЕ ХАН
РОССИЯМЕН ЕЛШІЛІК ... ... БЕРУ ... 1669 ЖЫЛЫ ... ОРЫС ПАТШАСЫНА СЫЙЛЫҚ РЕТІНДЕ БІР АТ ... ... ... ҚАЗАҚ-ОРЫС БАЙЛАНЫСТАРЫ 1686 ЖЫЛЫ ЕМЕС, 1660 ЖЫЛДЫҢ ... ... ... КӨРСЕТІП ОТЫР /90/. ҚАЗАҚ ЕЛШІСІ ҚҰРМЕТПЕН
ҚАБЫЛДАНЫП, ОРЫС ЕЛШІЛЕРІ – ОНЮШКА ШАПОШНИКОВ ЖӘНЕ НАЗИР НАДИРОВПЕН ... ... ОРЫС ... ТҮРКІСТАНҒА ТОҚТАП, ТӘУЕКЕЛ ХАНҒА ПАТШАНЫҢ
ГРАМОТАСЫН ЖӘНЕ СЫЙЛЫҒЫН ТАПСЫРУҒА ТИІС БОЛАДЫ. ОСЫ ... ... ... ... ... «ЕКІ ЕЛШІ ... ЕКІ АЙДАЙ БОЛЫП,
ТҮРКІСТАНҒА ҚАЙТА ОРАЛЫП, ТӘУКЕНІҢ ТҰҒЫНАЙ, ҚАРАШАЙ ДЕГЕН ЕЛШІЛЕРІН ... ... ... ... ... ХАН ... ХАТ, ... ЖАСАЛҒАН САДАҚ,
ЖІБЕК, КЕЗДЕМЕ Т.Б. СЫЙЛЫҚТАР ҰСЫНҒАН.» /91/. БҰЛ ЕЛШІЛЕР 1670 ЖЫЛЫ ҚАЗАН
АЙЫНДА ТОБОЛЬСКІГЕ ... ОДАН ӘРІ ... ... ОЛ НӘТИЖЕСІ ӘЛІ КҮНГЕ
ДЕЙІН БЕЛГІСІЗ. ОСЫДАН КЕЙІН 1687 ЖЫЛЫ ТОБОЛЬСКІГЕ ТӘШІМ ... ... ... ... БҰЛ ... БАСТЫ МІНДЕТІ ЕКІ МЕМЛЕКЕТ
АРАСЫНДАҒЫ НЕҒҰРЛЫМ БЕРІК БАЙЛАНЫС ОРНАТУ БОЛАТЫН. БҰЛ ЖАЙЫНДА ... ... ХАН ... ... ... ОЛ ... ... БАЙЛАНЫСТАРЫ МЕН ҚАРЫМ-
ҚАТЫНАСТАРЫН ҚАЙТА ЖАЛҒАУ ҮШІН БАРЛЫҚ ... ... ... ОСЫ ... ... ... РЕСЕЙДІҢ БЕКІНІСТЕРІНЕ ШАБУЫЛ ЖАСАУ
СЕКІЛДІ АРАНДАТУШЫЛЫҚ ӘРЕКЕТТЕР БОЛЫП ТҰРАТЫН. БҰЛ ... ... ШЕШУ ... 1687 ЖЫЛЫ ... ... ТӘШІМ БАТЫР БАСТАҒАН
ЕЛШІ ЖІБЕРЕДІ. БҰЛ ЕЛШІЛІКТІҢ НЕГІЗГІ МАҚСАТЫ БҰРЫНҒЫ САУДА БАЙЛАНЫСЫН
ҚАЛПЫНА КЕЛТІРУ ЕДІ. ... ... ... ЖЕРІ ... РЕСЕЙ, БҰҚАР, ХИУА,
ҮНДІСТАНҒА ӨТЕТІН КЕРУЕНДЕР ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУЫНА ӘСЕРІ ЗОР
ЕКЕНДІГІН КӨРЕГЕНДІКПЕН БОЛЖАЙ БІЛДІ,»- ДЕЙДІ./92/.
ҚАЗАҚ-ОРЫС ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСТАРЫ ... ... ... ЕЛІНІҢ КАЗАКТАРЫ ҚАЗАҚ ОРДАСЫНА ШАБУЫЛ ЖАСАП, МАЛ-МҮЛКІН ТОНАДЫ, АЛ
ҚАЗАҚТАР ТАРАПЫНАН ОСЫ ТОНАУШЫЛЫҚТАРҒА ҚАРСЫ ОРЫС ... ... ... ... ... ... ... ҚАРАҒАНДА, «ТӘУКЕ ХАН ӨЗ
СҰЛТАНДАРЫ МЕН БИЛЕРІН ТАЛАЙ РЕТ ЖИНАП АЛЫП, ... ОРЫС ... ... ... ... ... ЕТКЕН» /93/ 1690 ЖЫЛЫ РЕСЕЙ
КЕРУЕНІНІҢ ТОНАЛУЫНА БАЙЛАНЫСТЫ ПАВЕЛ ШАРИГИНГЕ КЕЛГЕН САРЫ МЕН ... ... ... ... БҰЛ ... Е.А.КНЯЖЕЦКАЯ: «1691 ЖЫЛЫ
ЕРТІС БОЙЫНДА, ЯМЫШЕВ КӨЛІНДЕ ОРЫСТАР КЕЛДЕЙ МЫРЗА МЕН САРЫНЫ ТҰТҚЫНДАДЫ.
ОЛАРДЫ ... АЛЫП ... САРЫ КӨП ... ... ... ... ... /94/ ОСЫ ОҚИҒАДАН КЕЙІН 1691 ЖЫЛЫ ҚАБАЙ БАСТАҒАН
ЕЛШІЛЕР БАРЫП, КЕЛДЕЙ МЕН САРЫ ... ... ... ... ... ТЫНЫШСЫЗДЫҚ ӘЛІ БАСЫЛМАҒАН БОЛАТЫН. ТӘУКЕГЕ ... ... ... АУДАНДАРЫНДА ШАБУЫЛДЫ КҮШЕЙТІП, ЕКІ ЕЛ АРАСЫНДАҒЫ ҚАТЫНАСТЫ
ОДАН ӘРІ ШИЕЛЕНІСТІРІП ЖІБЕРДІ. 1692 ЖЫЛЫ ... ... ... ... ... ... ... ЕЛШІЛІК ЖІБЕРІЛЕДІ. БҰЛ ЕЛШІЛІК ҚАЗАҚ
ХАНДЫҒЫ ТАРАПЫНАН ТҰТҚЫНҒА АЛЫНАДЫ.
ТӘУКЕ ХАН РЕСЕЙ МЕМЛЕКЕТІМЕН ТЕҢ ... ... ... БОЛАТЫН. БІРАҚ РЕСЕЙ МЕН ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНЫҢ АРАСЫНДАҒЫ ШЕКАРАЛЫҚ
ШИЕЛЕНІСТЕРГЕ ҚАРАҚАЛПАҚТАР ТАРАПЫНАН ... ... ... ДА ... АЙТА ... ЖӨН. ОҒАН ... МЫСАЛ КЕЛТІРУГЕ БОЛАДЫ : «ТӘУКЕ ХАН
СӨЗІМДІ ТЫҢДАП БОЛҒАН СОҢ, БІЗГЕ БЫЛАЙ ... ... ... ... УЕЗІ
МАҢЫНДАҒЫ ҚЫСТАҚТАР МЕН ДЕРЕВНЯЛАРДА ҚАРАҚАЛПАҚТАРМЕН СОҒЫСТАР БОЛЫП
ӨТКЕН». ҚАРАҚАЛПАҚТАРДЫҢ ОРЫС ШЕКАРАЛАРЫНА ... ... 1693 ... КЕЛГЕН ОРЫС ЕЛШІСІ В.КОБЯКОВТА АТАП ӨТЕДІ. БҰЛ ... ... ... ... ЕЛІ ... ... ... ТАҒЫ БІР СЕБЕБІ
БОЛДЫ. РАС, ЕКІ ... ДЕ ... ... ... ... ... ... ӨЗ ТАРАПЫНАН ҚАЗАҚ ЖЕРІНЕ ЖОҢҒАРЛАРДЫ ... ... ... ЕКІ ЖҮЗДІЛІК БАҒЫТТЫ ҰСТАНСА, АЛ ТӘУКЕ ХАН САУДА ЖОЛЫН ... ... ... ... ... АЛУ ЖОЛЫН КӨЗДЕДІ. 1691 ЖЫЛДЫҢ КҮЗІНДЕ
ЖІБЕРІЛГЕН ТҰМАНШЫ МЕН ... ... ... ... ЫҚПАЛДЫ ҚАЗАҚТАР САРЫ
МЕН КЕЛДЕЙ БАСҚАРҒАН, ЕНДІ АРА АҒАЙЫНДАР АРҚЫЛЫ ... ... ... НӘТИЖЕ БЕРМЕДІ. АҚЫРЫНДА, СІБІР ӘКІМШІЛІГІ МЕН ... ХАН ... ... ҚОЮ ҮШІН 1692 ... ... ТҮРКІСТАНДАҒЫ ТӘУКЕ ХАНҒА
ҚҰРАМЫНДА АНДРЕЙ НЕПРИПАСОВ, ВАСИЛИЙ КОБЯКОВ ЖӘНЕ АУДАРМАШЫ ШАМАНАЕВ БАР
ЕЛШІЛІК ЖІБЕРІЛДІ. АЛАЙДА ... ... ... ... СОНША, ЕЛШІЛЕР
САРЫ МЕН КЕЛДЕЙ ЖӘНЕ ... ... ЕКІ ... ДА ... ... 1693 ... ... АЙЫНДА ТӘУКЕ ХАН КЕЛДЕЙДІ ... ... ... ... ЖІБЕРДІ. ОНЫМЕН БІРГЕ ОРЫС ЕЛШІЛІГІНІҢ
МҮШЕЛЕРІ ДЕ АТТАНДЫ. ТОБОЛЬСКІГЕ ҚАЗАҚ ЕЛШІЛІГІНІҢ ... ... ... МЕН ОНЫҢ АДАМДАРЫ БОСАТЫЛДЫ. КЕЛДЕЙМЕН БІРГЕ ТӘУКЕ ХАНННЫҢ ОРДАСЫНА
1694 ЖЫЛЫ Ф.СКИБИН МЕН М.ТРОШИН ... ... ... ... ... 1695 ... НАУРЫЗДА ТӘУКЕ ХАН ҰСТАП АЛДЫ. 1695 ЖЫЛЫ ҚАЗАН ... МЕН ... ... ... ... 1697 ЖЫЛДЫҢ БАСЫНДА ОЛАР
ТОБОЛЬСКІГЕ ҚАЙТЫП ОРАЛДЫ. АЛ НЕПРИПАСОВ ТҮРКІСТАНДА ҚАЙТЫС БОЛДЫ. ... ... ... ТУРАЛЫ КӨПТЕГЕН ҚЫЗЫҚТЫ МӘЛІМЕТТЕР КЕЗДЕСЕДІ.
ТОБОЛЬСК ӘКІМШІЛІГІ ТАРАПЫНАН ҚАЗАҚ ЕЛШІЛІКТЕРІН ҚАБЫЛ АЛМАУ ... ... ... ... ... ӘКЕЛІП СОҒЫП, ХҮІІ ҒАСЫРДЫҢ
АЯҒЫ ХҮІІІ ҒАСЫРДЫҢ БАСЫНДА РЕСЕЙДІҢ ЖОҢҒАРЛАРМЕН ЖАҚЫНДАСУЫ ... ... ... ... ХҮІІ ҒАСЫРДЫҢ СОҢЫ – ХҮІІІ
ҒАСЫРДЫҢ БАСЫНДА РЕСЕЙДІ ЖОҢҒАР МЕМЛЕКЕТІМЕН ЖАҚЫНДАСТЫРУҒА СЕБЕПШІ БОЛАДЫ.
ӨЗ КЕЗЕГІНДЕ ... ХАН ... ... ... ... ... ӘКІМШІЛІГІНІҢ ШЕКАРА ТӘРТІБІНЕ ИЕ БОЛА АЛМАЙ ОТЫРУЫНАН ДЕП БІЛГЕН.
ӘРИНЕ, ТӘУКЕНІҢ ТҰСЫНДА ... ... ... ... ... БОЛДЫ ДЕП
БІР ЖАҚТЫЛЫҚ ТАНЫТУ ДҰРЫС ЕМЕС. ӨЙТКЕНІ, ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫ БИЛІКТІҢ ТОЛЫҒЫМЕН
ОРТАЛЫҚТАНБАУЫ, ... ЖЕКЕ ... БИ, ... ... ... ... ІС-ӘРЕКЕТТЕРІ КЕРІ ӘСЕРІН ТИГІЗБЕЙ ҚОЙҒАН ЖОҚ.
ОСЫҒАН ҚАРАМАСТАН КӨРШІ ЖАТҚАН МЕМЛЕКЕТТЕРМЕН ... ХАН ӨЗ ... ... ... ... ... XVIII Ғ. ... ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫ МЕН РЕСЕЙ АРАСЫНДАҒЫ ҚАРЫМ-
ҚАТЫНАСТАР
3.1 САЯСИ ... ... ... ... ҚАЗАҚ-ОРЫС ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСТАРЫНЫҢ
ПРОБЛЕМАЛАРЫНА ӘР КЕЗЕҢДЕ ЕРЕКШЕ КӨҢІЛ БӨЛІНДІ.
БҰЛ КЕЗЕҢНІҢ ҚАЗАҚ-ОРЫС ҚАТЫНАСТАРЫНДА АЛАР ОРНЫ ЕРЕКШЕ. РЕСЕЙДІҢ ОРТА
АЗИЯНЫ ОТАРЛАУ ЖОСПАРЫ ҚАҒАЗ ... ... ІСКЕ АСА ... ШАҚТА ОРЫС
ПАТШАЛЫҒЫНЫҢ СЫРТҚЫ САЯСАТЫНДА ҚАЗАҚ-ОРЫС ҚАТЫНАСТАРЫ АЛДЫҢҒЫ ОРЫНҒА ШЫҚТЫ.
XVIII Ғ. БАСЫНДА ... ... ... ЖІБЕРГЕН «ШАБАРМАНДАРЫ» КӨБЕЙДІ.
ҚАЗАҚТЫҢ ҮШ ЖҮЗІНІҢ НАҚТЫ БИЛІК БАСЫНДА ОТЫРҒАН ХАН, ... ... ... ... ... ... ... РЕСЕЙГЕ
БОДАН БОЛУЫНЫҢ БАСТАЛУЫНА ЖОЛ ... ... ... ... ... КӨЗҚАРАСПЕН ҚАРАП, БАҒА БЕРЕТІН УАҚЫТ ЖЕТКЕН СИЯҚТЫ.
XVIII-ШІ ... ... ... ... ҚАУЫМДЫҚ ҚҰРЫЛЫМДАРЫНЫҢ ЕҢ
КӨП БӨЛІГІ АЙМАҚТЫҢ ОҢТҮСТІК, ОРТАЛЫҚ ЖӘНЕ СОЛТҮСТІК-ШЫҒЫС ... ҰЛЫ ЖҮЗ ... ... ...... БАЛҚАШ
ӨҢІРІНІҢ ҚҰМДАРЫНДА, МОЙЫНҚҰМДА, ІЛЕ, ШУ ЖӘНЕ ... ... АЛ ... ... ТЯНЬ-ШАНЬ МЕН ҚАРАТАУ ЖОТАСЫНЫҢ СОЛТҮСТІК
СІЛЕМДЕРІНДЕ ОРНАЛАСТЫ. АЙМАҚТЫҢ ОҢТҮСТІГІНДЕ ҰЛЫ ... ... ... ҚАЛАСЫ МЕН ОҒАН ЖАПСАРЛАС ЖАТҚАН ҚАЛАЛАРДЫ ЖӘНЕ ... ... ҚОСА ... ... ... ... ... ЖЕТІП, ШЫРШЫҚ ЖӘНЕ АРЫС ӨЗЕНДЕРІНІҢ ... ... ... ЖӘНЕ СЫРДАРИЯ МАҢЫНДА БҰХАРА ХАНДЫҒЫМЕН ШЕКТЕСТІ, АЛ ОНЫҢ
ЖЕТІСУ АУМАҒЫ АРҚЫЛЫ ӨТЕТІН ... ... ОРТА ЖҮЗ ... ... ... ... ОРТА ЖҮЗ ҚАЗАҚТАРЫ ОЛ КЕЗЕҢДЕ
СОЛТҮСТІК-ШЫҒЫС, ОРТАЛЫҚ, ... ... ... ... АЛЫП ... ОЛАРДЫҢ ШЕКАРАЛАРЫ ОҢТҮСТІГІНДЕ САРЫСУ ӨЗЕНІН ЖӘНЕ
ШУ ӨЗЕНІНІҢ ТӨМЕНГІ АҒЫСЫН БОЙЛАЙ СЫРДАРИЯНЫҢ ... ... ... ... ХАНДЫҒЫМЕН ШЕКТЕСТІ, ОЛ ЖАҚТАН АРАЛ ТЕҢІЗІ – ЫРҒЫЗ – ... ... ... ... ... СОЛ ... КІШІ ... ШЫҒЫС
ҚОНЫСТАРЫНА ҰШТАСТЫ, ОДАН ӘРІ ТОБЫЛ САЛАЛАРЫН, ҮЛКЕН ТОРҒАЙ ӨЗЕНІН ... ... ... ... ... ЖҮРІП, СОЛ ЖЕРДЕ СІБІР
ЖОЛЫНДАҒЫ БАШҚҰРТТАРДЫҢ ҚОНЫСТАРЫМЕН ... ... ОЛАР НҰРА ... ... ... ... ЕСІЛ БОЙЫ ... ЕРТІС БАҒЫТЫНДА, АЛ
ШЫҒЫСЫНДА ... ... ... ... ДЕЙІНЕ ЖАЛҒАСЫП, ТОБЫЛ-ЕРТІС
ӨЗЕНДЕРІНІҢ АРАЛЫҒЫНДА СІБІР КАЗАКТАРЫНЫҢ ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ОҢТҮСТІКТЕ, ЖОҒАРҒЫ ЕРТІС
ӨҢІРІНДЕ ОРТА ЖҮЗ РУЛАРЫ ҚАЗАҚТАРЫНЫҢ ... ... ТАҒЫ ДА ... ... МІНЕ, XVIII-ШІ ҒАСЫРДЫҢ БАСЫНДА ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫ ӨТЕ ҚИЫН
ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЖАҒДАЙДА ЕДІ.
КЕҢЕС ӨКІМЕТІ ТҰСЫНДА БҰЛ ... ... ... ... ... ЕҢБЕКТЕРІНДЕ ӘР ҚЫРЫНАН ҚАРАЛДЫ.
МӘСЕЛЕН, В.Я.БАСИН: «НАЧАЛО XVIII СТОЛЕТИЯ ОЗНАМЕНОВАЛОСЬ ... И ... ... ОПРЕДЕЛИВШИМИ ПРОЦЕСС ДАЛЬНЕЙШЕГО РАЗВИТИЯ РУССКО-
КАЗАХСКИХ ОТНОШЕНИЙ, ВСЕ БОЛЕЕ УСИЛИВАЕТСЯ ОБМЕН ПОСОЛЬСТВАМИ МЕЖДУ ... ... ... ... , - ДЕП ... ... ЕКІ ЕЛ АРАСЫНДАҒЫ
БАЙЛАНЫСТАРДЫҢ ЖАҢА БАҒЫТ АЛҒАНДЫҒЫН АТАП КӨРСЕТТІ. ШЫН ... ... ... ... ... СЫРТҚЫ САЯСАТЫ КҮРДЕЛІЛЕНЕ ТҮСТІ.
СОЛТҮСТІК ПЕН БАТЫСТАН – ... ... ...... ... ... ... САЯСИ ҚЫСЫМЫ КҮШЕЙДІ. ... ... ... ... ... ... КҮРТ ... ОҢТҮСТІК БАТЫСТАН ЖАЙЫҚ
КАЗАКТАРЫ ҚОЛДАҒАН ЕДІЛ ... ... РЕТ ... ... ... ... БАШҚҰРТТАР СҰҚТАНДЫ. ОЛАРДЫҢ БӘРІ РЕСЕЙ БОДАНЫ ... ... ... ... ... ӘКЕП ... БІРАҚТА БАСТЫ
ҚАТЕР ШЫҒЫСТАҒЫ ОЙРАТТАР, БАТЫС-МОҢҒОЛДАРЫНЫҢ БІР ... ... ... – ЖОҢҒАР ХАНДЫҒЫНАН ТӨНДІ.
XVIIҒ. СОҢЫ- XVIII ҒАСЫРДЫҢ БАСЫНДА ЖОҢҒАРЛАРМЕН АРАДАҒЫ ... ... ... ... ... ДА ... ... ҰЗАҚҚА СОЗЫЛДЫ. ЖОҢҒАРЛАР
ҚАЗАҚ АУЫЛДАРЫН ЖИІ ШАУЫП, АДАМЫН ... ... ... ... КЕТІП ОТЫРДЫ.
ҚАЗАҚТАР ДА ОЛАРҒА ДӘЛ ОСЫЛАЙ ЖАУАП ... ... ... АРАСЫНДА
БІРЛІКТІҢ АЗ БОЛУЫ КӨП РЕТТЕ ЖОҢҒАРЛАРДЫҢ ЖЕҢІСКЕ ЖЕТУІНЕ МҮМКІНДІК БЕРДІ.
1710-1711 ЖӘНЕ 1713 ... ... ... ... ... ... ... АЛЫП, КӨПТЕГЕН АДАМДАРЫН ТҰТҚЫНҒА АЛЫП, ... ... ... ... ... ... 1717 ... ПЕН ӘБІЛҚАЙЫР ХАНДАР
ҮЛКЕН ЖІҢІЛІСТІ ТАПТЫ. БҰЛ УАҚЫТТАҒЫ ЖОҢҒАР ХАНДЫҒЫНЫҢ ҚУАТТЫЛЫҒЫ ... ... ЖӘНЕ ... ДЕ ... ... ТҮСІП ОТЫРДЫ.
САНЫ ЖАҒЫНАН ӘЛДЕҚАЙДА БАСЫМ, ДӘРІМЕН АТЫЛАТЫН ҚАРУЛАР МЕН – МЫЛТЫҚ,
ЗЕҢБІРЕКТЕРМЕН ... ... ... ... ... ... ... ҚАРАҒАНДА ЖОҒАРЫ БОЛЫП ШЫҚТЫ. БҰЛ РЕТТЕ ҚОЖАБЕРГЕН
ЖЫРАУ ТОЛЫБАЙ СЫНШЫҰЛЫ ӨЗІНІҢ «ЕЛІМ-АЙ» АТТЫ ТАРИХИ ... ... ... ... ... ... ЖОҚ,
ӨЗДЕРІ ДӘУ МЫЛТЫҚТЫ ЖАСАҒАН ЖОҚ,
КӨРШІ ЕКІ ЕЛ МЫЛТЫҚ САТЫП АЙДАП САЛДЫ,
ӘЙТПЕСЕ, БІЗДЕН ОЛАР АСА АЛҒАН ЖОҚ,
ҚОРҒАНАР ЖОҚ БЕКІНІС, ҚАМАЛЫМЫЗ,
БОЛДЫ ҒОЙ АЯҚ АСТЫ ... ... ДӘУ ... ... БОЛМАЙ,
ТАУСЫЛДЫ АҚЫЛ-АЙЛА АМАЛЫМЫЗ,
- ДЕГЕН ЕКЕН. ӘРИНЕ, БҰЛ ОТ ҚАРУДЫ БЕРІП ОТЫРҒАН РЕСЕЙ МЕН ҚЫТАЙ
ЕКЕНДІГІНДЕ ЕШ ... ДА ЖОҚ. ... ... ӨЗ ... ... ... – АҚ
ОТЫРДЫ.
XVII ҒАСЫРДЫҢ АЯҒЫ - XVIII ... ... ... МЕН ... ... ... ... ЖАНДАНДЫРЫЛА ТҮСТІ. ЕКІ ЖАҚТЫҢ
ӨКІЛЕТТІ ӨКІЛДЕРІ ДҮРКІН-ДҮРКІН ... ... ... ... ... ... ҚАЗАҚТАР МЕН РЕСЕЙ БОДАНДАРЫ – ҚАЛМАҚТАР, ОРАЛ ЖӘНЕ ... ... ... ... ЖАНЖАЛДАРДЫ РЕТТЕУ;
- СОНДАЙ-АҚ ОРЫС КӨПЕСТЕРІНІҢ ҚАЗАҚ ХАЛҚЫМЕН САУДА БАЙЛАНЫСТАРЫН
ДАМЫТУ ҮШІН ҚОЛАЙЛЫ ЖАҒДАЙЛАР ЖАСАУ БОЛДЫ.
ӘБІЛҚАЙЫР ХАННЫҢ 1715 ... ... ... ... ӘСКЕРИ ЖОРЫҒЫ
МЕН БАШҚҰРТТАРДЫҢ ЖАҚЫН ЖЕРЛЕРДЕГІ КІШІ ЖҮЗ АУЫЛДАРЫНА ЖАУАП ... ... ... БИЛЕУШІЛЕРІНІҢ ҚАЗАН ГУБЕРНИЯСЫ МЕН БАТЫС СІБІРДЕГІ ОРЫС
ШЕКАРАЛЫҚ ӨКІМЕТ ... ... ... ... ... ... ... БАЙЛАНЫСТЫ 1715 ЖЫЛДЫҢ КҮЗІНДЕ «БАШҚҰРТ ЖӘНЕ
ҚЫРҒЫЗ-ҚАЗАҚ ДАУЛАРЫН ТЫЮ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ТҰТҚЫНДАР АЛМАСУЫТУРАЛЫ» ... ... ... ӘБІЛҚАЙЫРДЫҢ ЖЕКЕ ЕЛШІСІ ТАЙҚОҢЫР ҚҰЛТАБАЕВ БАТЫР
ҚАЗАНҒА БАРЫП, ОНДА ... ... ... КЕЛІССӨЗ
ЖҮРГІЗДІ. КЕЛІССӨЗ АЯҚТАЛМАЙ ҚАЛЫП, ҮШ ЖЫЛ ӨТКЕН СОҢ ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНЫҢ ӨЗ
БАСТАМАСЫМЕН ... ... БҰЛ ... ЕСКІ ... ССР ... В XVIII В. ... ... ВО ГЛАВЕ С ТАЙКОМУРОМ КУЛТУБАЕВЫМ
ДОБРАЛОСЬ В ... ЛИШЬ В ... 1715 Г. ... БЫЛО ... ... ДЛЯ УЛАЖИВАНИЯ КАЗАХСКО-БАШКИРСКИХ РАЗНОГЛАСИЙ В ОТВЕТ НА БАШКИРСКОЕ
ПАСОЛЬСТВО В ... ... ... ТОГО ЖЕ ... ОНО НЕ ... ... НЕКОТОРЫХ ПОГРАНИЧНЫХ СПОРОВ. В СВЯЗИ С ТЕ, ЧТО ... ... ... С ... ... НА ... ... В РАЙОНЕ НОВО-
ШЕШМИНСКА В 1715 Г., ОНО НАДОЛГО БЫЛО ЗАДЕРЖАНО В УФЕ. ... ... УЖЕ НЕ МОГ ... НА ... ... ... ИБО
ОБЕ СТОРОНЫ В РАВНОЙ СТЕПЕНИ В ЭТОМ БЫЛИ ЗАИНТЕРЕСОВАНЫ». СОНЫМЕН БІРГЕ
РЕСЕЙ ... ... ... ... ... ... ... ТЫРЫСТЫ. СӨЙТІП, ТАЙҚОҢЫРДЫ ... ... ... ... ... ... ... ПОТЕНЦИЯЛЫН БАРЛАП ҚАЙТУ МАҚСАТЫНДА ТҮРКІСТАНҒА 1716 ЖЫЛЫ
БЕЛОУСОВ ЕЛШІЛІГІ ЖӨНЕЛТІЛДІ. ... ... ... ... ... ӘСКЕРИ КҮШ-ҚУАТЫ, ОРТА АЗИЯ ХАНДЫҚТАРЫНЫҢ ПОЗИЦИЯСЫ МҮМКІНДІК
БОЛСА ХАНДЫҚТЫҢ ТЕРРИТОРИЯСЫ, ІШКІ ЖАҒДАЙЫ Т.Б. ... ... ... ... ОРАЙ, ЕЛШІЛІК АДАМДАРЫНА МҰНДАЙ МАҒЛҰМАТТАР ЖИНАУҒА
МҰРСАТ БЕРІЛМЕДІ, ... ... ... ЖҮРГІЗІП ЖАТУЫНЫ ОРАЙ ОЛАРДЫҢ
ӘРБІР ҚАДАМЫ ҚАТАҢ БАҚЫЛАУҒА АЛЫНДЫ.
БҰЛ ЖАҒДАЙ РЕСЕЙДІҢ ... ... ... ... ... ТҮСТІ.
1716-1718 ЖЫЛЫ Б.БРЯНЦЕВ БАСТАҒАН ЕЛШІЛІК ЖІБЕРІЛДІ. ЕЛШІЛІК АЯКӨЗ ӨЗЕНІНЕ
ЖЕТКЕНДЕ, ОСЫНЫҢ ... ҒАНА ... ... ... ... ШЫҚТЫ. ҚАЗАҚ
ЖАСАҚТАРЫНЫҢ ӨЛІГІН ЖИНАТЫП ЖЕРЛЕТІП ЖҮРГЕН ҚУ ДАУЫСТЫ ҚҰТТЫБАЙ БИ ... ОЛ ... ... ПЕН ӘБІЛҚАЙЫР ХАНДАР БАСҚАРҒАН30 МЫҢ ҚОЛЫНЫҢ
ЖОҢҒАРДЫҢ 10 МЫҢ АДАМДЫҚ ӘСКЕРІНЕН ЖЕҢІЛУІНІҢ СЕБЕПТЕРІН КҮЙІНЕ БАЯНДАЙДЫ.
БИДІҢ ... ... ... ... ... ... ҚАЙЫП СОҒЫСТЫ БАСТАП
ЖІБЕРГЕН. АЛ ӘБІЛҚАЙЫР БОЛСА, КЕЛІП ЖЕТКЕН СОҢ ДААТ ... ... ... ... ... ... БҰЛ ... ЕЛШІ РЕСЕЙГЕ ЖЕТКІЗГЕНІ ДЕ АНЫҚ.
КЕЛЕСІ 1716 ЖЫЛЫ ... ... ... ... ... ... БӨРИЕВ БАТЫРЛАР БАР ... ... ... ... ... КӨШПЕЛІ КӨРШІЛЕРІМЕН ШЕКАРАЛЫҚ ... ... ... ... ... ... ЖАСАСУ» , РЕСЕЙМЕН
ЖОҢҒАРИЯҒА ҚАРСЫ ӘСКЕРИ ОДАҚ ... ... ҚОЛ ... ЖӘНЕ ... ... ... ... МҮМКІНДІК БЕРУ ҮШІН» РЕСЕЙДІҢ ... ... ... ... ... ... ... АЛУ
ТАПСЫРЫЛҒАН БОЛАТЫН.
ЗЕРТТЕУШІ МҰХТАР ҚҰЛ-МҰХАММЕД «ОРЫС ... ... ... ЕҢБЕГІНДЕ » XVIII Ғ. БАСЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ-ОРЫС БАЙЛАНЫСТАРЫН
ТАЛДАЙДЫ. АВТОР ... ОДАН ӘРІ ... ... ХАН ... РУ ... ҚЫРҚЫСТЫ ҚЫРҒЫЗ-ҚАЙСАҚТАРДЫҢ КӨРШІЛЕРІ ... ...... СОЛТҮСТІКТЕН БАШҚҰРТТАР МЕН СІБІР КАЗАКТАРЫ,
ШЫҒЫСТАН ЖОҢҒАРЛАР ... ... ... ... ШАПҚЫНШЫЛЫҒЫ
1717 ЖЫЛЫ ҚАЗАҚ ХАНДАРЫ ТӘУКЕ, ҚАЙЫП, ӘБІЛҚАЙЫРДЫҢ ҰЛЫ І ПЕТРГЕ ... ҚОЛ ... АЛУ ... ӨТІНІШ ЖАСАУЫНА ЖОЛ АШТЫ», - ДЕП ... ... ХАН 1694 ЖЫЛЫ ... І ... ... ДИПЛОМАТИЯЛЫҚ
БАЙЛАНЫСТАРЫН ЖАҢҒЫРТУ ЖӘНЕ ТОБЫЛДА ҚОЛҒА ТҮСКЕН ҚЫЛДАЙ МЫРЗАНЫ БОСАТУДЫ
ӨТІНІП ХАТ ЖАЗЫП ТАЙҚҰМЫР-ҚҰЛТЫБАЙҰЛЫН АТТАНДЫРСА, 1716 ЖЫЛЫ 13 ... ХАН ... ... ТАТУ КӨРШІЛІКТЕ БОЛҒЫСЫ КЕЛЕТІНІН АЙТЫП
СІБІР ГУБЕРНАТОРЫ МАТВЕЙ ПЕТРОВИЧ ГАГАРИНГЕ БЕКБОЛАТ ЕКЕШОВ ПЕН ... ... - ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ҚАЗАҚТАРДЫҢ ӨЗ ЕРКІМЕН РЕСЕЙГЕ БОДАН БОЛУЫН РАСТАЙТЫН
БІРДЕ БІР МАТЕРИАЛ ЖОҚ. СОНДЫҚТАН ЭНЦИКЛОПЕДИЯ АВТОРЫНЫҢ БҰЛ ... ... ... ... ... ЖАЗЫЛҒАН ИНСИНУАЦИЯ ДЕП ҚАБЫЛДАҒАН ЖӨН
ДЕП ОРЫС ЭНЦИКЛОПЕДИЯЛАРЫНЫҢ ... ... ... ... ... ... БАСЫНА ДЕЙІН ҚАЗАҚ-ОРЫС ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСТАРЫ,
ОРЫСТАРДЫҢ МҰНЫҢ АЛДЫНДАҒЫ ЕКІ ҒАСЫРЛЫҚ ІШКЕРІЛЕЙ ЕНУІНЕ ... ... ... ... ... ПЕТР І РЕФОРМАЛАРЫ КЕЗЕҢІНЕН
КЕЙІНГІ ОРТА АЗИЯ МЕН ҚАЗАҚСТАНҒА БАЙЛАНЫСТЫ РЕСЕЙДІҢ ... ... ... ОТАРЛАУ НИЕТІ АЙҚЫН БАЙҚАЛДЫ. ПЕТР І ... ... МЕН ... ... ... ... ... АЛУ ЖОСПАРЫН ӨМІРГЕ
ӘКЕЛДІ. БҰЛ ОЙЛАРДЫ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ ҮШІН КНЯЗЬ А.Д.БЕКОВИЧ-ЧЕРКАССКИЙДІҢ ... ЖӘНЕ ... ... ПЕН ... ... ... ЭКСПЕДИЦИЯЛАРЫ ҰЙЫМДАСТЫРЫЛДЫ, БҰДАН ЖИНАЛҒАН ҚҰЖАТТАР ПЕТР І
ЕЛШІЛЕРІНІҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ... ... ... ... ... ЖЕРЛЕРІН ОТАРЛАМАС БҰРЫН ПАТША ӘКІМШІЛІГІ ОҒАН ... ... ... ... І ПЕТР ... 1713-1720 ЖЫЛДАРДА
АТТАНДЫРЫЛДЫ. БҰЛ ЭКСПЕДИЦИЯЛАРЫНЫҢ БАСТЫ МАҚСАТЫ – РЕСЕЙДІҢ ОҢТҮСТІКТЕГІ
ШЕКАРАСЫН КЕҢЕЙТУ ЕДІ, - ДЕП ... ... ... ... БІЛДІРЕДІ.
СОНЫМЕН БІРГЕ ЖОҒАРҒЫ ЕРТІС БЕКІНІСТЕР ... ... ... ЯМЫШЕВ (1716), ОМБЫ (1716), ЖЕЛЕЗИН (1717), ... ... ... (1720) ЖӘНЕ ... ... ... ТҰРҒЫЗЫЛДЫ
/98/.
ОСЫ ЕЛШІЛІКТЕРДЕН КЕЙІН ДЕ ЕКІ ЕЛ АРАСЫНДАҒЫ САЯСИ-ДИПЛОМАТИЯЛЫҚ
БАЙЛАНЫСТАР БОЛЫП ТҰРДЫ. ... ... ... ... ОДАҚ ... ... ... ЖОҢҒАРЛАРДЫҢ БАСЫП АЛУЫНАН ҚАУІПТЕНІП, ОРЫС ЕЛІН
ҚАЗАҚ ЖЕРІН ӨЗ ҚҰРАМЫНА АЛУЫН ... ... ОРАЙ ... ... ... ... ... ОДАҒЫ ТҰСЫНДА
ТЕҢ ДӘРЕЖЕДЕ ӨТКЕН ҚАЗАҚ-ОРЫС ДИПЛОМАТИЯЛЫҚ БАЙЛАНЫСТАРЫНЫҢ АЛҒАШҚЫ
КЕЗЕҢІНЕ ҚАТЫСТЫ ... ... ... ... ... БҰЛ ... ҚАЗАҚСТАННЫҢ РЕСЕЙГЕ БОДАН БОЛУЫНЫҢ АЛҒЫШАРТТАРЫ
РЕТІНДЕ ҚАРАСТЫРЫЛЫП, ОНЫҢ МАЗМҰНЫ САЯСАТҚА ҚАРАЙ БҰРМАЛАНҒАН.
XVIII ҒАСЫРДЫҢ АЛҒАШҚЫ ЖАРТЫСЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ-ОРЫС ҚАТЫНАСТАРЫН ... ... ... ... ... ҒАСЫР БАСЫНДА ҰЗАҚҚА СОЗЫЛҒАН ҚАЗАҚ-ЖОҢҒАР ӘСКЕРИ ҚАҚТЫҒЫСТАРЫНЫҢ
НӘТИЖЕСІНДЕ РЕСЕЙ ... ... ... ... ЖОСПАРЫН ЖҮЗЕГЕ
АСЫРУҒА ҚАЖЕТТІ АЛҒЫШАРТТАР ЖАСАЛДЫ
- ҚАЗАҚ ЖЕРІН ОТАРЛАУ ҮШІН ОРЫС ... ... ... ... ... ... ОНЫ ... ТҮСТІ.
- ЖОҢҒАР СОҒЫСЫНАН ӘБДЕН ӘЛСІРЕП, ӨЗ ІШІНДЕГІ АЛАУЫЗДЫҒЫ КҮШЕЙГЕН
ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНЫҢ ОСАЛ ТҰСЫН ТАП БАРЛАҒАН РЕСЕЙ ... 1731 ... ... КІШІ ... БОДАНДЫҚ ҚАМЫТЫН КИГІЗДІ.
МІНЕ, XVIII ҒАСЫРДЫҢ АЛҒАШҚЫ ЖАРТЫСЫНДА ҚАЗАҚСТАНДА ... ... ... ... ... ... ТҮБЕГЕЙЛІ ТҮРДЕ ӨЗГЕРУІНЕ ЖӘНЕ
ҚАЗАҚ ҚОҒАМЫНДА ... ... ... ... ЖАҢА САЯСИ ҚОЗҒАЛЫСТАРҒА
ЖОЛ АШТЫ.
3.2 ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАР
ХҮІ – ХҮІІ Ғ.Ғ. ... ... ... ... ... ШЫҒЫС ЕЛДЕРІМЕН
БЕЛСЕНДІ САУДА ЖҮРГІЗУГЕ ҰМТЫЛДЫ. БҰЛ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨМІРДІ ТҰРАҚТАНДЫРЫП,
НЫҒАЙТАДЫ, ӘСКЕРИ ... ... ОРТА АЗИЯ ... ... ... ДЕП ... Патша өкіметі Қазақстанмен, Орта Азия мен Сібір жағы ... ... Орал ... гөрі ... Азия ... ... ... тарихтың өзі көрсетті. Әрі Ресейдің ішкі жағынан
кәсіпкерлердің келуіне, сауданың дамуына, қала – ... ... осы ... ... ... Орда ... кейін Россияның Шығыс елдерімен саудасы қызу
болмаған. 1534 – 1538 ж.ж. ... ... ... ... ... хандығымен
тікелей байланысқа шыға алмады.
Сібір жылнамаларында „Жайық пен Дария өзендері ... ... ... ... ... өзені ұлы Хиуаға қарай ағады”, - деп жазылған. „Ұлы
Хиуа” деп жазудың өзінде мән бар. ... бұл ... ол Орта ... ірі
хандық болды. Және онымен Ресей байланысқа шығудың жолын іздеді. Ол сонымен
сауда байланысы тек Қазақ даласы арқылы ... ... ... ... жаңа жағдайда жүргізгісі келді. ... ... ... бір ... ... Шығыстағы жоспарының жүзеге
асуына маңызды қадам болатын. Әрине, алғашқы байланыстар саяси ... ... ... жөнінде ойламаған да болар.
ХҮ – ХҮІ ғ.ғ. шығыс Азия мен сауда құлдыраса, оның орнына Орта Азия ... ... және ... ... тауар айналымы жақсы жүрді. Қазан мен
Астраханды алғаннан кейін Россия Орта Азиямен Қазақстан шекарасына ... ... ... ... Орта ... және ... ... тасмалдау қойнауы болды.
ХҮІ – ХҮІІ ғ.ғ. және одан ... де ... ...... екі керуен жолы болды.
1. Түркістан жолы. Түркістаннан Қаратау асуы арқылы Карнакқа, Созаққа
және одан ары ... ... ... ... ... ... ... мен Орталық
Қазақстанға және одан әрі қарай Сібірге.
Россияның Қазақстанмен ... ... ... мен ... хандықтарын
жаулап алғаннан кейін бір арнаға түсті. Бұл Шығыс бағыт бойынша бірден екі
жолды Москваның алдына ашып берді: Ресей ... ... ... ... және ... ... Каспийдің жағалауларындағы оңтүстік – шығыс жолы.
Дәл осы жолда арқылы Россия Қазақстанмен түйісті. Қазақ ... ... ... ... ... ... жолмен, Орал өзенінің ағысымен ... ... ... ... оның ... ... ... Қазақстан арқылы сауда жолдарына қызыққаны сөзсіз.
Сондықтан Кама жолдарына ... ... ... ... ... ... ... болды. Ал Көшім 1572 жылы жаңа сыртқы ... ... ... ... Қырғыздармен және оларға тәуелсіз Тұра
өзені аудандарында тұратын ... ... ... ... кейін, ол Ферм облысына шабуыл ... ... Бұл ... ... ... тізімінде былай жазылған: „Бүкіл Россияның
Патшасы әрі ұлы ... Иоан ... оның ... жері ... жиі ... ... хабар жетеді. Перм жерлері Көшім патшадан
көп азап шекті. Патша Яков пен Григорий Строгановтарды алдына салып, ... ... Перм ... ... ... патшадан кек алуды
тапсырды”.
Пермнің оңтүстігінде Стогановтардың вотчиналары ... ... ... ... Вагулдар болды. Бұл кезде олар Ресей
мемлекетінің қол астында еді. Бұл ... ... ... ... Көшім хан үшін Патша өкіметі Қазақтарды Сібір хандығымен соғысқа
итермелеп, Көшімнің назарын өз ... ... ... ... ... ... ... хандығымен күресі Қазакстан, Орта Азия, Қытаймен
саудасын күйзелтті. Көшім хан да өзінің қарсыласының күшейгенін қалаған
жоқ. Оны ... ... да ... ... ... сауда адамдары Ермакқа келді; Көшім өткізбейді деді”,- деп
жазылған.
Шығыс тауарларының ... ... ... ... орыс ... тауар
әкелушілерге кепілдік беру керек деп ... Бұл ... ... Сычев тізімінде былай жазылған: „Бұқарадан және ... және ... ... сауда адамдары тауарлармен келсе, олар бұл
жерде еркін салықсыз сауда жасасын”. Осындай мағынадағы граматаны ... Яков және ... ... – 1574 жылы 30-шы ... ... 20 жылға Стогановтарға кепілдіктер беретіні айтылған. Сонымен бірге
„егер біздің адамдар Москвадан ... ... ... Ордасына немесе
Сібірден Қазақ Ордасынан Москваға ... Яков пен ... және ... ... және ... адамдарына кепілдік жасаған 20 жыл бойы
жол көрсетушілер мен азық – түлік бермесін. Нан мен ... және ... мен ... жүргіншілер өз бағасына сатып алсын”, деп
көрсетілген.
XVII ғ. соңы - XVIII ... ... ... ... Еділ ... және ... ... саяси
қатынастарының шиеленісуі, сондай – ақ жоңғарлардың ... ... ... ... ... және қазақ даласы арқылы көктеп өтетін Ресей – Орта
Азия саудасының дамуына ... ... ... ... ... ... ЕУРАЗИЯНЫҢ
ЕУРОПАЛЫҚ БӨЛІГІНЕН ОРТА ШЫҒЫС ЕЛДЕРІНЕ ТАУАР АҒЫНДАРЫНЫҢ ҰЛЫ ЖІБЕК ЖОЛЫНЫҢ
ҚҰРҒАҚТАҒЫ ... ... МЕН ... ДА ОНША ІРІ ЕМЕС ... ЖОЛДАРЫ
АРОҚЫЛЫ ЖҮРУ ҚАРҚЫН КҮРТ НАШАРЛАДЫ.
ҚАЗАҚСТАН АУМАҒЫНДАҒЫ ДӘСТҮРЛІ САУДА ЖОЛДАРЫ МЕН ... ... ... ... ЖӘНЕ СЫР ... АЙМАҒЫНА ЖОҢҒАРЛАРДЫҢ
ТАЛАЙ РЕТ БАСЫП КІРУІНІҢ ЗАРДАПТАРЫ, АТАП ... XVIII Ғ. ... ... ... ... ІС ... ... ҚАЛУЫНА
САЛҚЫНЫН ТИГІЗДІ, ӨЛКЕНІҢ ... ... ... ... САЙРАМ, САУРАН ЖӘНЕ Т.Б.) ШАҒЫН ҒАНА САУДА-ЭКОНОМИКАЛЫҚ МАҢЫЗЫ
БАР, ХАЛҚЫ АЗ ҚАЛАЛЫҚ ОРТАЛЫҚТАРҒА ... Ғ. ... ... ... МЕН ОРЫС ЕЛІ ... САУДА-
ЭКОНОМИКАЛЫҚ БАЙЛАНЫСТАР ТОЛАСТАҒАН ЖОҚ. БҰЛ КЕЗЕҢДЕ ҚАЗАҚ ҚОҒАМЫНЫҢ ІШКІ
ТАУАР ... ӨТЕ ... ... БҰЛ ҚАЗАҚТАРДЫҢ НЕГІЗІНЕН МАЛ
ШАРУАШЫЛЫҒЫМЕН АЙНАЛЫСЫП, ... ... ... ЖЕР ... ОСЫ ... ... ... КЕЛІСІМДЕР, САУДА КЕЛІСІМДЕРІ, САУДА ... ... ... ... ... ТАБЫЛАДЫ. XVIII ҒАСЫРДА РЕСЕЙ МЕН ... ... ... ... ... ... ЕКІ ... АРНАЙЫ САУДА КЕЛІСІМДЕРІ ЖАСАЛЫНҒАН ЖОҚ ЕДІ. ... ... МЕН ... ... ... ЕЖЕЛДЕН ЖАЛҒАСЫП КЕЛЕЖАТҚАН САУДА
БАЙЛАНЫСЫ БОЛДЫ. БҰЛ РЕТТЕ А.САБЫРХАНОВ ... ... ... » ... ... «XVIII ҒАСЫРДЫҢ БІРІНШІ ... ... ... ОНЫҢ ... ... ... ... ТАЛАП ЕТТІ. ОСЫ МІНДЕТТІ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУДА ЖӘНЕ РОССИЯНЫҢ ШЫҒЫСТАҒЫ
ШЕКАРАЛАРЫНЫҢ ҚАУІПСІЗДІГІН ҚОРҒАУДА ҚАЗАҚСТАННЫҢ МАҢЫЗЫ АЙТАРЛЫҚТАЙ ЕКЕНІН
ПАТША ... ... ... ... ДА І ПЕТР ... ДАЛАСЫН ШЫҒЫС
МЕМЛЕКЕТТЕРІМЕН ҚАРЫМ-ҚАТЫНАС ЖАСАУДА ҚАҚПА ЕСЕБІНДЕ САНАДЫ.», - ДЕП РЕСЕЙ
ҮШІН ҚАЗАҚ ... ... МЕН ЕКІ ЕЛ ... ... ... ... ... БІРГЕ ЖОҒАРҒЫ ЕРТІС ... ... ... ӘСКЕРИ-
ИНЖЕНЕРЛІК ҚҰРЫЛЫСТАР: ЯМЫШЕВ (1716), ОМБЫ (1716), ЖЕЛЕЗИН (1717), СЕМЕЙ
(1718), ... ... (1720) ЖӘНЕ ... ... ... БҰЛ ... ... ЗЕРТТЕУШІ ЖАНҰЗАҚ ҚАСЫМБАЕВ «ПОД НАДЕЖНУЮ
ЗАЩИТУ РОССИ» АТТЫ ... ... XVIII ... ... ... ... ЖӘНЕ Т.Б. ... САЛЫНУ ТАРИХЫН КӨПТЕГЕН ЖЫЛДАРҒА
СОЗЫЛҒАН ОРЫС-ҚАЗАҚ ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСЫНЫҢ ДАМУЫ МЕН ҚАЗАҚСТАННЫҢ РЕСЕЙГЕ ... ... ... ... ... ... ... ДИПЛОМАТИЯЛЫҚ ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСТАРДЫ ОРНАТҚАННАН КЕЙІН ҚАЗАҚ ДАЛАСЫ АРҚЫЛЫ
ХИУА МЕН БҰХАРА ОРТАЛЫҚТАРЫНДАҒЫ ҚАЛА ҚОЛӨНЕРШІЛЕРІ МЕН ТРАНЗИТТІК САУДА
ЖҮРГІЗДІ. ОРЫС ... БҰЛ ... ... ... ... ҚЫЗЫҒУШЫЛЫҚ
ТАНЫТТЫ ЖӘНЕ ОРТААЗИЯЛЫҚ ХАНДЫҚТАРДЫҢ САУДА КЕРУЕНДЕРІНЕ, КӨПЕСТЕРДІҢ САУДА
КЕРУЕНДЕРІНЕ ҚАЗАҚ ДАЛАСЫ АРҚЫЛЫ ӨТКЕНДЕ ... ... ... ҮШІН ... ... ... МЕН ... КӨРШІ ЕЛДЕРМЕН ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСЫНА ТЕРЕҢ
ҮҢІЛЕ БАСТАДЫ», - ДЕП АТАП КӨРСЕТКЕН БОЛАТЫН /100/.
ҚАЗАҚ ... ... ... ТЕЗДЕТУГЕ БАЙЛАНЫСТЫ СТРАТЕГИЯЛЫҚ
МІНДЕТТЕРДІ ШЕШУ, КІШІ ЖҮЗДІҢ СОЛТҮСТІК-БАТЫС АУДАНДАРЫ МЕН ҰЛЫ ЖҮЗДІҢ ... ... ... ... ... ... ... РЕСЕЙ
МАНУФАКТУРАЛЫҚ ӨНДІРІСІНІҢ ӨНІМІН ӨТКІЗЕТІН ... ... ОЛ ... ... РЫНОКТАР ІЗДЕУ ІШКІ ЖӘНЕ СЫРТҚЫ САУДАНЫҢ ДАМУЫ ҮШІН ҚОЛАЙЛЫ
ЖАҒДАЙ ҚАЛЫПТАСТЫРДЫ.
ӘСКЕРИ-ТІРЕК ПУНКТТЕРІ РЕТІНДЕ ... ... ... ... ... ... ... МЕН БАСҚА ДА ҚОНЫСТАР, ... ... МЕН ... ... ... АРАСЫНДА ШАРУАШЫЛЫҚ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ
ОРНАТЫЛУЫНА ҚАРАЙ РЕСЕЙДІҢ ... ОРТА АЗИЯ ... ... ЖӘНЕ ... АЗИЯНЫҢ БАСҚА ДА ЕЛДЕРІМЕН САУДА БАЙЛАНЫСТАРЫН
КЕҢЕЙТУДЕ БАРҒАН САЙЫН МАҢЫЗДЫ РӨЛ АТҚАРА БАСТАДЫ.
СОЛ КЕЗДЕГІ ҚАЗАҚСТАННЫҢ ТАРИХИ-ГЕОГРАФИЯЛЫҚ ... ... ... ... БІР ... ... ОРСК, ОРЫНБОР; ЕКІНШІ
ЖАҒЫНАН ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ БАСҚАЛАРЫ
ҚҰРЫЛЫП, ШЕКТЕС ЕЛДЕРМЕН САУДА ДА ... ... ... ... ОРТАЛЫҚТАР АРҚЫЛЫ АЛЫС ЕЛДЕРМЕН САУДА ДАМУЫНЫҢ ... ... ... ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ ЫҚПАЛЫМЕН
ӨЗГЕРІСТЕРГЕ ҰШЫРАҒАН САУДА МӘМІЛЕРІНІҢ ЖАҒДАЙЛАРЫ МЕН ... ... ... ... ӘБДЕН ДҰРЫС ТӘРІЗДІ.
ОҢТҮСТІК ОРАЛДЫҢ АСА ІРІ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ОРТАЛЫҒЫ РЕТІНДЕ ОРЫНБОР ҚАЛАСЫ
МАҢЫЗЫНЫҢ АРТУЫ ... ... ... ҚАЛА ... ... БОЛЫП,
БАСТАПҚЫДА ИМПЕРИЯНЫҢ АЙМАҚТАҒЫ МҮДДЕЛЕРІН ҚАМТАМАССЫЗ ЕТУГЕ АРНАЛҒАН ОЛ
КӨП УАҚЫТ ӨТПЕЙ-АҚ ҮКІМЕТ ... ... ... ... ... ... ЖАҚЫН ОРНАЛАСҚАН ОРСК БЕКІНІСІ ДЕ, БАСҚАЛАРЫМЕН, ЕҢ
АЛДЫМЕН САЯСИ ЖАҒДАЙЛАРМЕН ҚОСА, САУДАҒА АРНАЛДЫ. ӨЗІ ІРГЕ ... ... ... ІШКІ ГУБЕРНИЯЛАРЫНАН ОРТААЗИЯЛЫҚ ЕЛДЕРГЕ ТАУАРЛАР
ЖЕТКІЗУДІ ... ... ... ЗОР ... ПУНКТІ РЕТІНДЕ ДАМЫДЫ, АЛ
ОРТААЗИЯЛЫҚ ЕЛДЕРДІҢ КЕРУЕНДЕРІ ӨЗ ТАУАРЛАРЫН ОДАН ӘРІ ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ЕКІ ... ТҰРАТЫН КЕРУЕН-САРАЙ,
ОРТА АЗИЯ КӨПЕСТЕРІНІҢ МҮЛКІ МЕН ... ... ... РЕСЕЙ ЖӘНЕ АЗИЯ САУДАГЕРЛЕРІНІҢАРАСЫНДАҒЫ ДЕЛДАЛДАР,
СОНДАЙ-АҚ ПРИКАЗЧИКТЕР БОЛЫП НЕГІЗІНЕН ТАТАРЛАР ҚЫЗМЕТ ЕТТІ, ОЛАР ... ... ... ҮШІН ... ... ... ... ЖІБЕРМЕУГЕ
ТЫРЫСТЫ. ӘКЕЛІНЕТІН ТАУАРЛАР ҮШІН АЛЫНАТЫН БАЖ ... ... ... ... ... ... КӨМЕК БОЛДЫ.
САУДА НЕГІЗІНЕН АЙЫРБАС САУДАСЫ РЕТІНДЕ ЖҮРДІ. МҰНДА МАЛ МЕН АСТЫҚ
НЕГІЗГІ АЙЫРБАС ҚҰРАЛЫНА АЙНАЛДЫ.
АЗИЯЛЫҚ ... ... ... ... ... ОТЫРЫП,
ШЕКАРАЛЫҚ ӨКІМЕТ ОРЫНДАРЫ КЕДЕН БЕКЕТТЕРІ АРҚЫЛЫ КӘСІПКЕРЛІК МИНИСТРЛІГІ
ТЫЙЫМ САЛҒАН ТАУАРЛАРДЫҢ САТУҒА ЖІБЕРІЛМЕУІН ҮНЕМІ ҚАДАҒАЛАП ОТЫРДЫ.
ҚОРЫТА ... ... ЖӘНЕ ... ҚОНЫСТАРДА ҚҰРЫЛҒАН АЙЫРБАС
САРАЙЛАРЫ, КЕДЕНДЕР ҚАЗАҚ ДАЛАСЫНЫҢ, ІШКІ ... ЖӘНЕ ... ... САУДАГЕРЛЕР ТАРТЫП, АЙМАҚТА САЯСИ АХУАЛДЫ ... ... РӨЛ ... ... ... САУДА ЖАСАУ ҚАЗЫНАҒА ЖӘНЕ
АЗИЯЛЫҚ САУДАГЕРЛЕРГЕ ЕЛЕУЛІ КІРІС КЕЛТІРДІ, ... ... МЕН ... ... ... ... САУДА ЖАСАУШЫ
ТАРАПТАРДЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МҮДДЕЛЕРІНІҢ ОРТАҚ ЖӘНЕ ЖАҚЫН ЕКЕНІН КӨРСЕТТІ.
ҚОРЫТЫНДЫ
ТАРИХ ҒЫЛЫМЫ - ӨТКЕН КЕЗЕҢДІ ЗЕРТТЕЙ ... ОДАН ... ... ... ... ... ... ҮЙРЕТЕТІН ҒЫЛЫМ. БІЗ ҚАРАСТЫРЫП
ОТЫРҒАН XVI-XVII ҒАСЫРЛАРДАҒЫ ... ... ... ... БАСЫН АШУҒА КӨМЕКТЕСЕДІ. ЕҢ АЛДЫМЕН, ОРЫС ЕЛІНІҢ ҚАЗАҚ ЖЕРІН
СОНАУ XVI ҒАСЫРДАН БАСТАП ОТАРЛАУЫН АТАП ӨТКЕН ЖӨН. МҰНЫ ... ... ... ... ДЕП ТЕ ... БОЛАДЫ.
ҚОРЫТА КЕЛГЕНДЕ ЖАЛПЫ ТАРИХНАМАЛЫҚ ... ... ... ... ... ҚАЗАН ТӨҢКЕРІСІНЕ ДЕЙІНГІ ... ... ... ... ... ЕКІ ЕЛ ... ... СИПАТТАУ, МАДАҚТАУ, ПАТША ӨКІМЕТІНІҢ ... ... ... ... ТЕК, ЕРЕКШЕ А.И.ЛЕВШИНДІ,
Ш.Ш.УӘЛИХАНОВТЫ, В.В.ВЕЛЬЯМИНОВ-ЗЕРНОВТЫҢ ЕҢБЕКТЕРІН АТАП ӨТУІМІЗ
ҚАЖЕТ;
- КЕҢЕС ӨКІМЕТІ ТҰСЫНДА БІРШАМА ӨЗГЕРІСТЕР БОЛДЫ. ОЛ 1950 Ж. ... ... ... ХАНДЫҒЫ МЕН ОРЫС ЕЛІ АРАСЫНДАҒЫ
БАЙЛАНЫСТАРҒА ... ... ... ... ... ҒЫЛЫМИ АЙНАЛЫМҒА ЕНДІ. БҰЛ ... ... ... НАҚТЫ ӘРӘ ДҰРЫС ТҰЖЫРЫМДАР ЖАСАУҒА ЖОЛ
АШАДЫ. СОЛ ... ... ... ... БҰЛ ДЕРЕКТЕРДІҢ
МӘЛІМЕТТЕРІ БАРЫНША БҰРМАЛАНҒАНЫНДА ЕШ ... ЖОҚ. ... ... ... ҮЛЕСІН ДЕ ЖОҚҚА ШЫҒАРА АЛМАЙМЫЗ;
- ТӘУЕЛСІЗ ТАРИХНАМАДА ҚАЗАҚ-ОРЫС БАЙЛАНЫСТАРЫ МӘСЕЛЕСІНІҢ ӘРТҮРЛІ
ҚЫРЛАРЫН ЗЕРТТЕУДЕ ҒАЛЫМДАР КӨП ЕҢБЕК ... ... ... ... ДЕЙІН ТАРИХ ҒЫЛЫМЫНДА ЖҮЙЕЛЕНГЕН, ЖАҢА МЕТОДОЛОГИЯҒА САЙ БҰЛ
МӘСЕЛЕНІҢ ЗЕРТТЕЛУ ДЕҢГЕЙІ ӨЗ ... ... ЖОҚ. БҰЛ, ... ... ... ЕТЕТІН МӘСЕЛЕЛЕРДІҢ БІРІ.
ЖАЛПЫ ОЙЫМЫЗДЫ ТҮЙІНДЕСЕК, ҚАЗАҚ-ОРЫС ЕЛІ АРАСЫНДАҒЫ БАЙЛАНЫСТАРДЫ ТЕК
ЕКІ ЕЛ ... ... ... ... ... ... ТҮП ... ДЕ ТАЛДАУ ЖАСАП, ЖАҢА ТҰЖЫРЫМДАР ЖАСАУ
ҚАЖЕТТІГІ АНЫҚТАЛДЫ. СОНЫМЕН ... ... ... ... АЙТУ ДӘСТҮРІН
БОЛАШАҚТА ОСЫ МӘСЕЛЕНІ ЗЕРТТЕУДЕ ПАЙДАЛАНУ ҚАЖЕТТІЛІГІ ДЕ АЙҚЫН КӨРІНІС
ТАБУДА.
СОНДАЙ-АҚ, ... ... ... ... ... ... ҒАНА ... ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСТАРЫ XVI-ҒАСЫРДЫҢ СОҢЫНДА БАСТАЛДЫ
ДЕУ НЕГІЗСІЗ. ӨЙТКЕНІ, IX-XII Ғ.Ғ. ҚЫПШАҚ ХАНДЫҒЫ МЕН ... ... ... АҚ ОРДА ... БАЙЛАНЫСТАР ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫ ТҰСЫНДА ДА ҮЗІЛМЕЙ,
ЖАЛҒАСЫН ТАПТЫ. ... ... ... ... ... ... ... ХАННЫҢ ТҰСЫНДА-АҚ ҚАЗАҚ-ОРЫС БАЙЛАНЫСТАРЫ ОРЫН
АЛҒАН. СЕБЕБІ, ҚАСЫМ ХАННЫҢ ... ... ... ... ... ... ... АЛЫС ЕЛДЕРГЕ ДЕЙІН ЖЕТТІ. ЖӘНЕ ОЛ ТУРАЛЫ ҚҰЖАТТАР XVII ҒАСЫРДА
МӘСКЕУДЕГІ ӨРТТЕ ЖАНЫП КЕТІП, ... ... ... ... мен орыс ... арасындағы қарым-қатынастар Хақ-
Назар ханның тұсында да жалғасты. XVI ғ. II – ... орыс елі ... ... жаулап алады. Сөйтіп, Сібір ханы Көшімді бағындыру
мақсатында оған ... одақ құру ... ... ... ... ... ... саяси одақ құрумен қатар сауда-экономикалық
мүддесі де болды. Бірақта, бұл ... ... ... жылдары орыстың казактары Сібірде жүрген қазақ сұлтаны ... ... ... оны тұтқын ретінде өз елінде ұстайды. Ораз
Мұхаммед өз кезегінде орыс ... ... ... Хан- Керменде хан
титулын иеленіп, орыс патшасының құрметіне бөленген қазақ сұлтаны, Тәуекел
ханның немере інісі. 1594 жылы ... хан ... ... ... ... ... мақсаты Ораз Мұхаммедті қайтару болды.
Сонымен қатар, Бұқаралық Абдолла ... ... үшін «от ... ... ... жылы ... ... Вельямин Степанов бастаған елшілік келеді. Елшілік
патша IV Иванның атынан «от ... ... ... мен ... ... ұлы ... жіберсін дейді. Тәуекел хан баласын Вельямин
Степановқа ертіп жібереді. ... ... орыс ... қол астына
кіру туралы ойы да болмады. Оның баласының да ... ... еш бір ... ... күйінде қалды.
Ал орыс патшасы өз кезегінде Қазақ хандығын ... ... ... оған «от ... ... олар өздеріне шабуыл жасайды деген қауіппен
«от қаруды» ... ұлын ... ... Ораз Мұхаммедті де
жібермеді. Өйткені, Ораз Мұхаммет орыс елінің көптеген шет ... ... орыс ... ішкі және сыртқы саясатынан хабары көп еді.
Ораз Мұхамммет пен «от ... ... ... ... ... деп ойлады.
Міне, осы себептермен қауіптенген орыстар бұл елшіліктерді жабық күйі ... ... ... ... XVII ... соңында қазақ-орыс қарым-қатынастары
жандана бастады. Зерттеуші В.Я.Басин, А.Сабырханов ... ... ... оны дәлелдейтін мұрағат құжаттары жоқ екендігін тілге
тиек етеді.
1691 жылы Тәукек ханның орыс ... ... хаты осы ... ... Онда ... XVII ғ. 30-60 ж.ж. бері достық қатынаста
екендігі айтылады. Тәуке хан тұсында 1687-1693 жылдар ... орыс ... ... ... Ол ... көбі ... ... Бірақта,
бұл елшіліктердің негізгі мақсаты сауда-экономикалық, саяси, дипломатиялық
байланыстарды ... ... ... жол бермеуболды.
Қорыта келсек, XVII ғасырдың соңына дейін болған ... ... ... ... мен ... ... тарихи қатынастар
ілгеріден басталып, мейлі дипломатиялық, мейлі шаруашылық немесе сауда-
экономикалық түрінде ... ... ... үзілместен сақталып отырған.
- Екіншіден, XVII ғасырдағы елшілік қатынастар ... мен ... ... ... ... ықпал етіп, екі ел бірін-бірі
саяси-әлеуметтік, шаруашылық, географиялық жағынан таныған.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР МЕН СІЛТЕМЕЛЕР ТІЗІМІ
1. А.И.Левшин. Описание киргиз-казачьих или ... орд и ... 1996. С. ... ... ... ... в пяти томах. Алма-Ата, 1961.т.1.
3. В.В.Вельяминов-Зернов. Исследование о Касимовских царях и ... 1864. ... ... ... Очерки по истории казак-киргизского народа в связи
общими историческими судьбами других ... ... ... ... ... ... ... сочинении в 9 томах. Москва, 1968. Т.5.
6. Р.Б.Сулейменов. Внешнеполитические связи Казахстана XVI-XVIII в.в. в
советской историографии. // ... ... и ... Азия в ... в.в. ... 1983. ... В.А.Моисеев. Джунгарское ханство и казахи XVII-XVIII в.в. Алматы, 1991.
8. В.Я.Басин. Россия и Казахские ханство в XVI-XVIII в.в. ... ... ... ... ... импери) Алматы, 1971.
9. А.Исин. Казахское ханство и Ногайская Орда во второй половине XV-XVI
в.в. ... ... ... ... ... ... архива древних актов о
казахах и Казахском ханстве.//Абай. 1998. №3. С. 44-46.
11. А.Исин. Алғашқы елшілік.// Білім және ... 1986. №8. 35 ... ... ... ... Казахстана (конец XVI-начало XX
в.в.). Опыт историко-эволюционного анализа. ... Дис. ... ... 1997. С.14-47.
13. М.Абдиров. Хан Кучум : известный и ... ... 1996. ... ... ... на ... ... Потомки Чингиз-хана. Алматы,
2001.
15. М.Х.Абусеитова. Казахстан и Центральная Азия в XV-XVII в.в. ... ... ). ... 1998. С.188-194.
16. М.Х.Абусеитова. Казахское ханство во второй половине XVI ... ... 1985. ... ... ... деятели Казахских ханств.
(XVIII в) Алматы, 1999; ... ... ... ... арасындағы елшілік-саяси байланыстар.//Гуманитарлық Ғылымдар
Академиясының хабаршысы. Ғылыми журнал. 1999. №1 (3). 59-70 ... ... ... ... хан тұсындағы ішкі және сыртқы
жағдайы.// Ақиқат, 1999. №.7. 85-90 б.б; ... ... ... (XVIII- ... ХХ ... ... ... Алматы, 2004;
Ж.Е.Жаппасов. XVI-XVIII ғ.ғ. Қазақ хандығы мен орыс елі арасындағы қарым-
қатынастарға тарихнамалық шолу. // Қаз ҰУ ... ... ... №1 (36) 13-15 б.б.
18. Казахско-русские отношения в XVI-XVIII веках. (Сборник документов и
материалов) ... ... ... ... ... 1961. С. ... Сыздықова Р., Қойгелдиев М. Қадырғали би Қосымұлы және оның ... ... ... ... ... Росийского Государственного архива древних актов о
казахах и Казахском ханстве.//Абай. 1998. №3. С. 44-46.
21. Ф.М.Шамшиденова. Сібір жылнамалары ... XVI-XVII ғ. ... ... ... 1997. 122 ... Прошлое Казахстана в источниках и материалах. Сборник 1. (Vв. До н.э.-
XVIII в.н.э.) Под ред. С.Д.Асфендияров и проф. ... ... ... 164 ... ... ... … 3-33 ... Қадырғали Жалайыр. Шежірелер жинағы. (Шағатай-қазақ тіліне ... ... ... ... ... С.Өтениязов) Алматы, 1997.
26. А.И.Левшин. Көрсетілген еңбек, 156 б.
27. Ч.Ч.Валиханов. Көрсетілген ... С. ... ... В.В.Вельяминов-Зернов Қазақ хандығының құрылу тарихын
алғашқы зерттеушілердің ... Қаз ҰУ ... ... ... ... 101 ... ... Усуне и кыргызы или кара-кыргызы. Бишкек, 2001. С. 396.
30. Г.Ф.Миллер. История Сибири. Т.1. Ленинград, 1937; И.Э.Фишер. ... ... ... ... ... ... Российского. Соч. т.9. Санк-
Петербург, 1892.
32. В.В.Бартольд. Собрание сочинении в 9 томах. Москва, 1968. Т.5.
33. ... ... ... 102-161.
34. М.Тынышпаев. История Казахского народа. Алма-Ата, 1993.
35. А.Миллер. Междунородное положение ... во ... ... XVI
века.// исторический журнал.1942. №8. С. 54.
36. Г.Ф.Бутлер. Русско-казахские отношения в ... ... ... в и ... ... XIX веке. Москва, 1945. С. 62-107.
37. В.Б.Кобрин. К вопросу о казахско-русских отношениях в XVI ... АН ... 1946. №11. С. ... ... ... ... как ... по истории Казахстана. Алма-
Ата, 1965.
39. Р.Б.Сулейменов. Көрсетілген еңбек. С.8.
40. Р.Б.Сулейменов, В.Я.Басин. Казахстан в составе Россий. Алма-Ата, 1981.
41. В.Я.Басин. Россия и… ... ... ... ... мен Россияның XVIII ғ. қарым-қатынастары.
Алматы, 1970.
43. Ж.К.Касымбаев. Под надежную защиту России. Алма-Ата, ... ... ... ... 34 б.
45. Мұхтар Мағауин. Тәуке хан заманында. // Қазақ әдебиеті. 1995. №14. ... 10 ... ... ... на… ... 2001.
47. Д.Б.Ескекбаев. Оңтүстік Орал қазақтары. Алматы, 1995. 216 б.
48. М.Абдиров. Военно-казачье колонизация… с.37.
49. Ж.О.Артықбаев. ... және ... ... ... Ф.М.Шамшиденова. Көрсетілген еңбек. Семей, 2002. 35 б.
51. Э.Т.Телеуова. Тәуке(Тәуекел-Мұхаммед Батыр хан) ... ... ... ... және экономикалық ахуалы. Афтореферат.
Алматы,1999.
52. Ж.Е.Жаппасов. XVI-XVIII ғ.ғ. Қазақ ... мен орыс елі ... ... ... // Қаз ҰУ ... ... ... №1 (36) 13-15 б.б.
53. М.Х.Абусеитова. Казахстан и Центральная Азия в XV-XVII в.в. ... ... ). ... 1998. ... Д.Б.Ескекбаев. Оңтүстік Орал қазақтары. Алматы, 1995. 216 б.
55. А.Исин. ... ... ... ... ... ... ... прогрестік маңызы.
Алматы, 1971. 4б.
57. А.Исин. Алғашқы елшілік… 35б.б.
58. ... ... Орал ... ... 1995. 216 б.
59. Ж.К.Касымбаев. Под надежную защиту России. Алма-Ата, 1986. С.12.
60. Ф.М.Шамшиденова. Көрсетілген еңбек. Семей, 2002. 74 б.
61. Сонда, 76 ... ... ... Т.2. Алматы, 1998. 398-399 б.б.
63. Ф.М.Шамшиденова. Көрсетілген еңбек. Семей, 2002. 76-77 б. б.
64. Сонда, 78 ... ... 79 ... ... 80-81 б.б.
67. Сонда, 82-83 б.б.
68. А.Сабырханов. Қазақстан мен Россияның XVIII ғ. қарым-қатынастары.
Алматы, 1970. 4 ... ... 5 ... ... ... ... ... Егеменді Қазақстан.
1999. 27 наурыз. 3 б.
71. А.И.Левшин… с.47.
72. А.Миллер. Междунородные… стр. ... ... с. ... ... ... мен ... XVIII ғ. ... 1970. 4 б.
75. В.В.Вельяминов-Зернов. Исследование о Касимовских царях и ... 1864. ... 2. С. ... ... ... в ... веках. (Сборник документов и
материалов) Составители: Ф.Н.Киреев, ... ... ... ... ... ... мен Россияның XVIII ғ. қарым-қатынастары.
Алматы, 1970. 18 б.
78. Сонда, 20 б.
79. Х.Зияев. Орта Азия және ... XVI-XIX ... ... 1962. 61 б.
80. Е.Б.Бекмаханов. Присоединение Казахстана к России. Москва, 1957. С.21.
81. Казахско-русские отношения в XVI-XVIII веках. (Сборник ... ... ... ... ... ... ... 1961. 15-16 б.б.
82. Н.Г.Аполлова. Присоединение Казахстана к России. Алма-Ата, 1948.с. 116.
83. А.Сабырханов. Қазақстан мен ... XVIII ғ. ... 1970. 27 ... Материалы по истории народов СССР. Вып. 3. Ч.1. 1932. С. 263.
85. Т.И.Султанов. Россия и Казахстан: история и ... ... XX ... // ... ... и мусульманский Восток в
колониальную эпоху. Санк-Петербург, 1996. С.12.
86. В.Я.Басин. Россия и… ... 1971. 105 ... ... ... Т.2. ... 1998. 447 ... Т.И.Султанов. Россия и Казахстан: история и… с.12.
89. Э.Т.Телеуова. ... ... хан) ... 16 ... ... ... мен ... XVIII ғ. қарым-қатынастары.
Алматы, 1970. 23 б.
91. Х.Зияев. Орта Азия және ... XVI-XIX ... ... 1962. 61 ... ... Тәуке… Афтореферат. 16 б.
93. Казахско-русские отношения в XVI-XVIII веках. 15-16 б.б.
94. Е.А. Княжецкая. Путешествие Тобольского казака ... ... в ... в ... г.г.// ... и ... Востока. Выпуск 22. 1980. С.66.
95. В.Я.Басин. Россия и… Алматы, 1971. 33 б.
96. История Казахской ССР. С древнейших времен до наших ... В пяти ... 3. ... ... 1979. 30-31 ... ... ... Орыс энциклопедияларындағы қазақ шежіресі. Алматы:
Атамұра, 1994. 115-116 б.
98. Қазақстан Республикасы. Энциклопедиялық анықтамалық. ... ... ... ... 2001. 78 ... ... А. Россиямен мәңгі бірге. – Алматы: Қаз ССР «Білім» қоғамы,
1981. 8 б.
100. Касымбаев Ж.К. Под ... ... ... ... ... ... б.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 75 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның ең ірі жазушыларының шығармасы6 бет
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
Адамзат қоғамының эволюциясы32 бет
Ежелгі Мысыр өміріне шолу5 бет
Жүктілікті анықтау және физиологиясы10 бет
Ғылым педагогикалық зерттеу31 бет
Қазақ кітап басу ісіндегі алғашқы кітап шығарушылар тәжірибесі49 бет
17 ғ-дың соңы — 18 ғ-дың басында Қазақстанды орыс ғалымдарының зерттей бастауы10 бет
1912-1913жж синьхай төңкерісінің екінші кезеңі38 бет
Statistic analytic system (SAS) бағдарламалық өнімін қолдана отырып әр бақылау бекетіндегі уақыттың әр түрлі кезеңіндегі (тәулік, ай, жыл), қала кескініндегі (ауданында) атмосфералық ауаны ластайтын заттардың орта шоғырын есептеу бойынша бағдарламалық қамтама өңдеу43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь