Қазақстан Республикасының кітапханалық жаранамасының мәселелерін шешу жолдары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3


І. Тарау. Жарнама және қоғамдық мемлекеттік саясат ... ... ... ... ... ..6

1.1 Кітапхана жарнамасының тарихи аспектілер ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2. Жарнама маркетингі мен менеджменті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
1.3. Кітапханадағы жарнамалық іс.әрекеттің заңдастырылуы ... ... ... ..14



ІІ.Тарау. Жарнама .кітапхананың жаңа имиджін қалыптастыру
құралы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17

2.1. Жарнама мәтіндерінің стилистикасы мен құрастыру
ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
2.2 Жарнамалық хабарларды көркемдеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
2.3.Кітапхана жарнамасын тарату каналдары мен құралдары ... ... ... ...29
2.4.Кітапхананың фирмалық стилі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 50


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 53

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...55

Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...58
Кітапхана ісі мәдениет саласы ретінде ақпаратық, білім беру және мәдени ағарту қызметінің негізі болып табыады.
ХХІ ғасыр мәдениеттің, ғылым мен білімнің ғасыры. Барлық білімнің қайнар көзі – кітапханада екені баршамызға анық.
Қазіргі кезде адамдардың өскелең талабын қанағаттандыру, рухани байлығымен жалпы қабілетін дамыту және жоғары эстетикалық талғамын қалыптастыру міндеттерін іске асыруды кітапханалардың алар орны ерекше.
Кіапхана қызметін дамытуда көпшілік кітапханалардың және мекемелермен ұйымдардың қызметіне әдістемелік көмек көрсетіп, кітапхана ресурстарын талдауда, ғылыми зерттеу жұмысын жүргізуде және біріңғай жүйені жетілдіруде ақпарат көздерін қоғамда, пайдалануға ықпалын тигізіп, ұйымдастыратын идеологиялық және ғылыми ақпараттық орталық болып табылады. Жалпы кітапханалар жүйесін сақтап қалу, оқырмандарға жаңаша түрде қызмет қөрсету, оқуға баулу, рухани байлығын көтеруде кітапханалық жарнаманы қазіргі заманға сай жүргізілуі қажет-ақ.
Кітапханаларда жүйелі түрде ғылыми - практикалық конференциялар, байқаулар, семинар-тренинг, практикалық сабақтар, көмектер, дөңгелек үстел, іс-тәжірибе трибуналары және көптеген көпшілік іс-шаралардың белсенді түрлері мен әдістерін жарнамалау.
Жарнама біздің елімізге нарықтық экономикалық қатынастар мен бірге келіп кірді. Алайда жарнамаға өнер ен мәдениет саласында оның ішінде кітапханада ғылым туындысы емес, насихат құралы ретінде қарау пост кеңестік кеңістікте, соның ішінде республикамызда әлі де басым болып отыр.
Қазақстанда жарнама өнеркәсіп, сауда салаларымен салыстырғанда қаржы - несие жүйесінде, соның ішінде банк қызметінде нақты дамып келеді.
Жарнама агенттіктері, сондай-ақ оларға тапсырыс беретін жеке фирмалар, мемлекеттік кәсіпорындар, дайын жарнма өнімін наихаттайтын жарнаманы жоғары бұқаралық қпарат құралдары тек орыс тілінде жұмыс істейді.
1. Жарнама туралы: Қазақстан Республикасының 2003 жыл-ғы 19 желтоқсандағы № 508 Заңы//ҚР Парламентінің Жар-шысы. — 2003. — № 24. — 12. — 15-6.
2. Айзенберг М.Н. Менеджмент рекламы. — М.: ТОО «Интел Тех», 1993. - 80 с.
3. Блэк С. Паблик рилейшнз. Что это такое?/С. Блэк. — М.,1989. - 240 с.
4. Борисова О.О. Библиотечно-библиографическая реклама: учебно-практическое пособие/О.О. Борисова. — М., МГУК 2002. — 224 с.
5. Справочник библиотекаря/Под ред. А.Н. Ванеева, В.А. Минкиной. — СПб.: Профессия, 2004. — 448 с.
6. Матлина С.Г. Привлекательная библиотека, или Что может реклама: практическое пособие/С.Г. Матлина. — Изд. 2-е, доп. и перераб. — М.: Либерия, 2000. — 128 с.
7. Шрайберг Я.Л. Автоматизированные библиотечно-инфор-мационные системы России: Состояние, выбор, внедрение, развитие/Я.Л. Шрайберг, Ф.С. Воройский. - М.: Либерея,' ГПНТБ России, 1996. - 273 с.
8. Багрова И.Ю. Тенденции, состояние и перспективы обслуживания в национальных библиотеках мира: [по материалам зарубежной печати]//Мир библиотек сегодня. — Вып. 3. — С. 13—26.
9. Барсукова С. Приоритеты планирования/С. Барсукова,
М. Белоколенко//Библиотека. — 1997. — № 6. — С.31-33.
10. Бугрова Т. Что может кабинет деловой информации/ Т. Бугрова//Библиотека. - 1997. - № 12. - С. 12-15.
11..Бутковская М. Библиотека — муниципальный общедоступный информационный центр/М. Бутковская, И.Харькова, В. Шелудько//Библиотека. - 1998. - № 7. - С. 11-16.
.лова Е.Н. Экономическая реальность и бизнес - ин-формация//Науч. и техн. библиотеки: Мат-лы конф. «Библиотеки и ассоциации в меняющемся мире: новые технологии и новые формы сотрудничества» («Крым 97») — 1998.
- № 3. - С. 46-49.
12. Воропаев А.Н. Библиографическая информация: предложения и спрос на рынке//Библиография. — 1997. — № 6. — С. 37.
13.Галисханова. алисханова И. Я люблю тебя, моя страница//Библиотека.
- 1998. - № 11. - С. 5.
14. Гитер Д. Доступ к источникам информации с помощью Интернет/Д. Гитер, М. Лавринович//Библиография. — 1998.
- № 4. - С. 3/7.
15..Голодяева В. Маркетинг — движущая сила/В. Голодяева, Л. Киреева//Библиотека. - 1997. - № 8. - С. 27-29.
16.Джафар Ш. Уметь держать руку на пульсе времени//Библиотека. - 1999. - № 7. - С. 78-81.
17. Деденева А. Уметь рекламировать свои ресурсы//Библиотека. - 1999. - № 5. - С. 43.
18.. Казаченкова Л. Оп Ііпе в туманном Альбионе: [Репортаж из столицы Великобритании]//Библиотека. — 1997. — № 4. — С. 30-36.
19. Колегаева С.Д. Библиотеки в фокусе рынка//Мир библиотек сегодня. — 1996. — Вып. 3. — С. 70—72.
20. Кусая С.И. Презентация в библиотеке/С.И. Кусая,
Н.В. Шкроба//Научные и технические библиотеки. — 1998. - № 4. - С. 51-54.
21. Малюта С. Изобразительные приемы. Шрифты и тексты// Практика рекламы. — 1997. — № 3. — С. 146—148.
22. Малюта С. Изобразительные приемы в рекламе. Цвета и заливки/Дидактика рекламы. — 1997. — №2. — С. 160—162.
24. Малюта С. Почему размещение объявлений в прессе является одним из самых эффективных средств рекламы//Прак-тика рекламы. — 1997. — № 1. — С. 164—165.
25. Моргенштерн И.Г. Информационное общество: функции, каналы, библиографическое слежение//Мир библиографии.
- 1998. - № 1. - С. 12-13.
26. Недашковская Т. Суть концепции пространства — быстрый доступ к иыформации//Библиотека. — 1997. — № 4. — С. 68-73.
27. Осипова О. Современный дизайн, или новый взгляд на старые проблемы//Библиотека. — 1998. — № 10. — С. 77—79.
28..Осипова И.П. И снова о библиотечной рекламе//Мир библиотек сегодня. — 1997. — Вып. 4. — С. 58—62.
29. Панова Р. Положительный имидж, как его создать?//Библиотека. - 1997. - № 2. - С. 11—13.
30. Пранулис Ю. Маркетинг и новые технологии//Библиоте-ка. - 1999. - № 3. - С. 26.
31.. Проблемы и методы директ-маркетинга. Современная практика директ-маркетинга в России//Практика рекламы. — 1997.
- № 2. - С. 140-141.
32. Прокопенко Е. Использование средств и методов «паблик рилейшнз»: в Южно-Казахстанской областной научно-техни-ческой библиотеке г. Чимкента//Библиотека. — 1999. — № 1.
- С. 22-23.
33. Ратникова О. Проходите в ИНКО-Центр//Библиотека. —
1997. - № 4. - С. 45-50.
34. Сарсембинова А. Связь с общественностью или «паблик рилейшнз»/А. Сарсембинова, В. Степанов//Библиотека. —
1998. - № 10. - С. 71-73.
35. Синева А. Международный центр меняет стиль работы// Библиотека. - 1999. - № 7. — С. 17—19.
36. Слепова Л. Здесь были известные писатели//Библиотека.
- 1997. - № 5. - С. 40.
37. Соболева Е. Создание Ноте ра§е//Библиотека. — 1998. — № 1. - С. 55-56.
38. Степанов В. Библиографические ресурсы и каталоги//Библиотека. - 1998. - № 11. - С. 48-49.
39. Степанов В. Библиографический поиск в Интернете//Библиография. - 1998. - № 1. - С. 5-10.
40.Тимофеева Л.В. Новые подходы в деятельности муниципальных библиотек Ангарска//Мир библиотек сегодня: На-учн.-информ. сб. - 1998. - Вып. 4. - С. 100-103.
41. Цесарская Г.О. О фирменном стиле//Библиотека. — 1997.
- № 1. - С. 32-34.
42. Павлова И.А. Библиотечный интерьер: требования и зада-чи//Научные и технические библиотеки. — 1995. — № 7. — С. 48-51.
43. Панова Р. Положительный имидж: как его создать?//Библиотека. - 1997. - № 2. - С. 11-13.
44.Ғудинова Т. Привлекательная библиотека: образ, метафора, реальность?/Т. Рудинова, И. Комиссарова//Библиография.
        
        Ф.4.7-007-05
ҚАЗАКСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ
МИНИСТРЛІГІ
М.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК ... ... ЖӘНЕ ӨНЕР ... меңгерушісі
профессор
______И.Б.Сихимбаев
“_____”___________2006ж.
Д и п л о м д ы қ ж ұ м ы ... ... ... ... ... ... ... ... ... С.Т. ... доц. ... У.Е. аға оқытушы
Пікір беруші: ... С.Т. ... ... п.ғ.к., доц.
29.05.2006ж.
қолы _________________ ... ... ... ... ... ... – 2006 ж.
М а з м ұ н ы
Кіріспе................................................................
............................................3
І. ... ... және ... ... ... ... ... ... ... ... Кітапханадағы ... ... ... ... жаңа ... ... ... мәтіндерінің стилистикасы мен құрастыру
ерекшеліктері...............................................................
........................17
2.2 Жарнамалық ... ... ... тарату ... ... ... ... ісі мәдениет саласы ретінде ақпаратық, білім беру және
мәдени ағарту қызметінің негізі ... ... ... мәдениеттің, ғылым мен білімнің ғасыры. ... ... көзі – ... ... ... анық.
Қазіргі кезде адамдардың өскелең талабын қанағаттандыру, рухани
байлығымен жалпы қабілетін ... және ... ... ... ... іске асыруды кітапханалардың алар орны ерекше.
Кіапхана қызметін дамытуда көпшілік кітапханалардың және мекемелермен
ұйымдардың қызметіне әдістемелік көмек ... ... ... ... ... жұмысын жүргізуде және біріңғай жүйені жетілдіруде
ақпарат көздерін ... ... ... ... ұйымдастыратын
идеологиялық және ғылыми ақпараттық ... ... ... ... ... сақтап қалу, оқырмандарға жаңаша ... ... ... ... ... байлығын көтеруде кітапханалық жарнаманы
қазіргі заманға сай жүргізілуі қажет-ақ.
Кітапханаларда жүйелі түрде ғылыми - ... ... ... ... ... ... ... үстел,
іс-тәжірибе трибуналары және көптеген көпшілік іс-шаралардың белсенді
түрлері мен ... ... ... ... ... экономикалық қатынастар мен бірге
келіп кірді. ... ... өнер ен ... ... оның ішінде
кітапханада ғылым туындысы ... ... ... ... қарау пост кеңестік
кеңістікте, соның ішінде республикамызда әлі де басым болып отыр.
Қазақстанда жарнама өнеркәсіп, сауда салаларымен ... ... ... жүйесінде, соның ішінде банк қызметінде нақты дамып келеді.
Жарнама агенттіктері, ... ... ... беретін жеке
фирмалар, мемлекеттік кәсіпорындар, дайын жарнма өнімін наихаттайтын
жарнаманы ... ... ... құралдары тек орыс тілінде жұмыс істейді.
Қазіргі таңда кітапханаларда жарнаманы кеңінен падалана алмайтындағы
және арнайы бөлімінің жұмыс жасамайтындығы бізді ... ... ... ... осы тақырыпты таңдап кітапханалық жарнаманың кітапханада,
оның орны ерекше екендігін атап ... оны ... мен ... ... ... Бұл ... ... ... ... ... ... ... жолдарын,
жарнама жасаудың әдіс-тәсілдерін, түрлерін, жарнаманың кітапханада кеңінен
қолдану ерекшеліктерін атап көрсетіп, терең талдау ... ... ... ... проблеманың көкейтестілігі қазіргі кезеңдегі кітапхана ісін
одан әрі дамыту және осы ... ... ... ала лотырып,
кітапхана ісін жандандыру – бүгінгі күннің өзекті мәселелерінің бірі болып
отыр. Осы тауқыметті ... ... ... ... ісін ... әдістермен ұдайы жетілдіріп отыру, ақпарат көздерін ... ... ... ... ... талаптарына жаңаша түрде
қызмет көрсетуін жарнамалау арқылы тұтынушыларды оқуға баулу.
Зертеу объектісі – ... ... ... ... ... ... ... идеясы – қазіргі таңда кітапханалақ жарнаманың
ерекшелігін, атқаратынқазметі мен маңыздылығы.
Диплом жұмысының міндеттері:
- кітапханалық жарнамалырдың ... ... ... ... түрлері мен ... ... ... ... ... ... ... жарнаманың қажетілігн айқандау;
- кітапханалық жарнамаларды халық игілігіне ұысну.
Дипломдық жұмысының практикалық мәнділігі.
- кітапханалық ... ... ... ... тарту;
- кітапхана жарнамасы арқылы кітапхананың ақпараттық білім орталығы
екендігін таныту;
- қорда бар ... ... ... ... ... ... ... мен педагогикалық институттарды
практикалық сабақтарда пайдалану;
- Студентерге іс-тәжірибе ... ... ... негізгі қағидалар :
- ҚР кітапханалық жарнамасының көкейтесті мәелелері;
- кітапханалық жарнаманың тарихы;
- ... ... ... ... ерекшелігі;
- компьютерлік технологияларды кітапханалық жарнамасында дұрыс
пайдалану;
Диплом ... ... ... екі ... ... ... ... тізімінен, қосымшалрдан тұрады.
Кіріспеде зерттеудің көкейтестілігі, ... ... ... ... ... деректі көздері мақұлдануы мен практикаға
енгізілуі баяндалады.
Қорытындыда зерттеудің нәтижелері бойынша тұжырымдамалвр ... ... ... ... ... ... ... міндетері:
1. Жарнамалық қызмет көрсетудің мәнін, мазмұнын айқындайтын тірек
ұғымдарды ғылыми ... ... ... ... ... ... тәжірибелері арқылы
ақпараттық мәдениетін қалыптастырудың өшемдері мен ... ... ... және ... ... ... ... жарнамасының тарихи аспектілері
Жарнама (франц. — Кесіате, лат. ...... ... бір ... ... ... немесе артығымен шығара
бастаған соң-ақ, айырбас үрдісі басталады. Айырбастау үшін нарық қажет.
Нарық дегеніміз ең ... ... табу ... сөз. ... ... ... да қажет болады.
Жарнама адамдардың басқа адамдарга шығарылған өнімдер мен көрсетілетін
қызметтер туралы ... беру ... ... ... ... өте ерте ... ... болғанын аңғаруға болады.
Жарнаманың көне заманғы үлгісі ретінде Каирдың археологиялық музейінде
тұрған «Мен, Крит аралында тұратын ... түс ... ... ... ... ... ... Бұл жәігердің пайда болғанына 2,5 мың жыл ... ... ... да ерте ... жарнама түрлері бар. Лондонда
сақтаулы тұрған, құл ... ... ... ... бар ... папирусы;
көне заманғы қолөнершілердің өртүрлі ендері мен таңбалары. Олар қазіргі
тауар белгілерінің арғы тегі ... ... ... ... ... болған. Месопотамия саудагерлерінің
эмблемалары да жарнамаға жатады. Ерте ... ... ... ... ... жартастарға, тастарға, мыс пен сүйектерге жазатын.
Тарихи құжаттарда. ... ... ... ... ... жиналған жерде мадақтап, хабарлайтын азаншылар қоғамы болғаны жайлы
мәліметтер ... ... ... жылы — 1450 жыл ... — деп ... ... «Кітапхана жариамасы: тарихи аспект» (5 ғыл.-практ. конф. —
М., 2000) ... ... Бүл жылы ... ... ... ... ойлап
тапты. 18 ғасырдың екінші жартысында жарнамалық хабарландырулар ... ... ... ... шыға ... Ал 1812 ж. Англияда
алғашқы ... ... ... ... ... нығаюына байланысты жарнама жеке сала ... ... Ол сала ... корпорация, кәсіпорын, фирмалардың
мүддесін қорғайтын, олардың нарықты ... алу, ... ... ... ... құралы болатын ірі индустрияға айналды.
Сонымен, 19-ғасырда жарнама барлық ... ... ... ... ... ... ... де жарнама ісі жақсы жолға қойылғанын ... ... 10-11 ... ... орыс ... өз тауарларын
жарнамалаудың алуан түрін қолданған: сауда ... ... ... мен ... ... ... ... арнаулы жалданған
азаншылар түрды. 19 - ғасырдың ... ... ... ... ... ... ... пен журналдардағы жарнама да даму ... ... ... және ... журналдары, «Комиссионер» (Москва), «Сатып
алушының серігі» (Төменгі Новгород) газеттері сияқты арнайы ... ... ... ... ісінің зор табыстарын 1897 жылдың соңында
Петерборда Бүкіләлемдік сауда плакаты кормесі болғанынан, онда өр ... ... ... астам жүмыстары қойылғанынан коруге болады.
Бүл жүмыстар-дың ... орыс ... ... да ... ... жаңа экономикалық және қоғамдық қатынастар орнап,
жарнаманың міндеттері де ... ... ... ... ... жариялау туралы» декрет және барлық жеке жарнамалық
мекемелерді кәмпескелеу туралы декрет қабылданды. Енді жарнама ... ... ... нығайтуға және социалистік шаруашылықты
нығайту үшін алғы ... ... ... қызмет етті. Азамат соғысы және
одан кейінгі күйреу ... ... ... ... ... ... ... жаңа экономикалық саясат (ЖЭС) заманында жарнамаға ... ... Дәл сол ... ... ... «Промреклама»
дейтін алғашқы советтік жарнамалық агенттіктер қүрылды. Мемлекеттік жарнама
ісіне журналист, жазушы, ақын, суретшілер тартылды. Мысалы, В.В. ... үшін ... аса өлең ... ... соның ішінде,
қанатты сөзге айналып кеткен «Моссельпромнан басқа, барлық жер қасқа» деген
өлең жолдары бар.
Бірақ кеп ұзамай ... бүл ... ... ... ... ... ... жат нәрсе деп табылып, 30-жылдардың соңынан 60-
жылдардың басына ... оны ... ... жезөкше қызы» деп
атайтын болды. Бірақ өмір өз ағысын тоқтатпайды, 70-жылдардан бастап біздің
елімізде жарнама ... жаңа ... ... ... ... ... өмір сүру ... жат, керексіз институт деп қарау жойылмады.
Бұндай козқарастың нәтижесінде жарнамаға жанама іс деп ... ... ... ... ... ... ... өтеді» деген принцип
пайда болды. Іс жүзінде жоғары ... ... бар ... байланыс
құралынсыз, соның ішінде, жарнамасыз өте ... ... өзі ... ... ... ... ... маркетинг пен
жарнама туралы материалдар, кәсіби кітапханалық ... ... ... ... ... ... қүрал» деген үғымды
қалыптастыра бастады.
Бірақ жарнаманың қажеттігі мен ... ... бір ... те, ... ... ... маман болу бір бөлек нәрсе.
Кітапханаға деген қоғамның кейбір ... (ең ... ... ... отырғанына қарамастан, халықтың негізгі тобы, тек қана ... ... ... ... ... ... де, ... мен
корпорациялар да белсенді түрде кітапхана тапсырысшысы болатындай етіп
жүмыс істеу керек ... ... Бүл ... ... бір ... үшін кітапханалық қызмет көрсету бағытьш пайдаланушылар-дың жекелеген
топтарының іс жүзіндегі сүраныстарын қана-ғаттаңдыруға бет бүру қажет.
Мысалы, Париж ... ... ... ... ... бар. Ол 55 ... ... бірдей қызмет ететін электрондық
каталоггардан түрады. Жүйе ... ... және ... ... ... ... Дене ... бар, оның
ішінде нашар көретіндер және мүлдем көрмейтін азаматтарға қызмет көрсету
жақсы жолға қойылған. ... ... ... ... ... мен ... ... қозғалысына кедергі жасайтын қабырғалар,
бөлмелер жоқ. Әрбір қабат-еркін кеңістік, ондағы кітапханалық қүралдардың
барлық кешені ... ... ету мен ... жеке ... ... ... арттыру үшін жағдай жасайды. Бірегей архитектуралық жобаға
байланысты, эскалаторлар ғимарат фасадына шығатын мөлдір ...... ... қабатқа өткізгішке барып тіреледі, ал эскалатордың шығыңқы
жерлері фасад орталығын келбеу — ... ... ... ... ... ... мен қызмет керсету функциясын біріктіре отырып,
кітапханаға ... ... ... ... ... суретке де түсіруге
мүмкіндік береді.
АҚШ-тағы (Канзас штаты) қоғамдық кітапханаларда пайдаланушыларды
қызықтырып, демалыс көіл ... ... үшін кафе салу ... көп ... іске де асып ... ... ... кызмет көрсету арнайы бағдарлама
бойынша жүргізіледі. Бизнес бойынша оп Ііпе ақпарат ... ... ... арқылы бизнеске қатысты Федералдық қүжаттарға, 10 мыңнан астам
журналдардың мақалаларын ... ... ... ... және оп Ііпе режимі бойынша) жөне «Кіші
бизнесті қаржыландыру: ... ... атгы ... ... ... және ... да бірқатар елдерде ғылыми кітапханаларда ... ... ... ... ... Конгресс кітапханасының тағы бір өзіндік ерекшелігі-мүгедектерге
қызмет керсету. Ұлттық кітапханалық қызмет ... ... ... көзі ... мен ... жандарға төмендегідей ... ... ... ... ... ... ... қондырғылар, брайл баспасының материалдары (оның
ішіңде, зағип жанның саусағы астында сырғьш отыратын таспада әріптер пайда
болатын ... ... ... ... аты, ... халықаралық стандарт номері
бойынша тапсырысқа ақпарат беретін ... ... ... библиографиялық іздеу жүйесін енгізген. Бұл ... ... ... кітапханаға бірінші рет келген
пайдаланушыға да кітапханашының болмашы ғана көмегі керек.
Компьютер орталығы 68 ... ... ... ... көзі
көрмейтін немесе басқадай мүгедек жандарға арналған. Конгресс ... ... ... ... ... ... Іпfогmаtion
Network-GLIN). Оған кооперативтік негізде барлық кітапханалар шақырылады.
Қатысушы елдерде үлттық жүмыс станциясы қүрылады.
Конгресс Кітапханасы өз ғимаратында және одан ... ... ... ... ... ... ... көрмесі, Америка
үңдістерінің мәдениеті туралы, т.б.). Кітапхана ішінде кітаптан ... ... ... ... атластар, эстамптар,
қолжазбалар, фотосуреттер. Конгресс Кітапханасы құрамында екі орталық —
кітап ... және ... ... орталық бар. Негізгі мақсаты ... ... жөне ... ... ... ... ... да мақсаттары осы сарындас. ... ... ... ... кітапхана-ақпараттық қызметін
үйымдастырудың жаңа түжырымдамасын жасап шығарды, ол ақпарат технологиясын
кең қолдануға негізделіп, ... ... ... ... ... айналысатын корпорациялар арасында
қызмет көрсетуді жақсы жолға қойған. Олар ақпарат ... мен ... ... ... мен көрмелерде лекция оқу үшін фирма
қызметкерлерін шақырады. Кітапханалар брошюра, ... ... ... ақпарат айльгқтарын үйымдастырады, сауда және өнеркөсіп көрмелеріне
қатысады.
Кітапханалық маркетинг-пайдаланушыға ... ... ... ... ... ... сыртқы әлеммен
алмасу қатынасын реттеу тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... қолдау, кітапхананың қазіргі
және жаңа имиджін (келбетін) нығайту мақсатыңда ақысыз алмастырады.
90-жылдардан бастап кітапхана басқаруының маркетингтік ... ... ... ... кең ... кітапханалық қызмет
көрсету аясына тарай бастады. Кітапхана ісіндегі жаңалықтар мен ... ... ... ... және тез ... ... ... өзгерістерге ғана байланысты емес, сонымен
бірге кітапхана қызметкерлерінің ... ... ... арылып,
жаңашылдықтыі қабылдап, кәсіби сана-сезімдерінде белсенділік, шығармашылық
қабілеттері ... да ... ... бір қатар ... әр түрі ... ... ... ... т.б. ... кітапхана қызметтері нәтижелерін сыртқы әлеммен ... ... көп ... ... ... ... парақшалар, кітапхана ме-кенжай көрсеткіштері, панно,
транспаранттар, коркем безендірілу. Бұқаралық ақпарат ... ... ... ... талдау мақалалар, репортаж, интервью,
редакцияға хат, ... ... ... ... ... ... және т.б. ... жарияланып тұрады.. Ірі көпшілік шаралардан
кейін қатысушыларға ... ... ... ең ... ... ... ... ұсыну дәстүрі, кітаптар,
блокноттар, ...... еске ... бір амалы ретінде
қолданылады.
Іскерлік ақпарат кабинеттері — әлеуметтік-экономикалық және құқықтық
мәселелер ... ... ... ... кітапханалық орталығы болып
қүрылуда. Кабинет ақпараттарды жарнамалауды қалалық әкімшілік пен ... ... ... ... ... жүргізеді.
Көптеген кітапханаларда имидж ретінде электронды пайдаланушы билеті
енгізілген. Оның екі түрі бар: пайдаланушының түсті ... бар ... және ... ... ... музыка тыңдап,
телевидеофильм көретін демалыс ... мен ... ...... орын ... де пайдаланушылар легін арттыруда. ... ... ... ... ... ... жарнама компьютерде жасалынып, көру және есту көмегімен
қабылданады. Компьютерлік ақылы қызмет ... ... ... ... ... өз ... жүмыс жасауға машиналық уақыт беру. Интернетпен
ақпарат іздеу, электронды ... ... ... ... ... қосымша мәліметтер. Оқырмандар өз бетінше
кітапхана туралы, оның қүрылымы, бос уақытта өтетін іс-шаралар, ... ... ... ... жүйе ... ... ... Бүл — интерактивті экранмен жабдықталған арнайы дайындалған
компьютерлік технология. Бүлардан басқа ... ... ... ... ... ... ... шықпай-ақ» көп көмегін тигізеді.
Жарнамалық тиімділігі бар арнайы іс-шаралар: пайдаланушылар курстары
мен үйірмелер, оқырмандар конференциясы, ... ... ... ... ... ... және жеке ... т.б.
Кейбір кітапханаларда дәстүрлі кітап көрмесін белгілі тақырыпқа ар-налған
кітаптарды көрсету шарасы ғана ... ... ... ... ... ... ... түсаукесеріне айналдырған.
Web сайт — сыртқы әлемге өзін ... ... ... ... ... және тәуелсіз телевидениені ... ... ... ... ашу ... жүргізіліп іске асуда.
Кітапханалар тәжірибесінде ақпараттық жүмысты жергілікті радио хабар
«Іскерліктің ақпараттық мәдениеті», радиожурнал, радиостанция ... жаңа ... ... кітапхана қызметі туралы белсенді
радиосюжет, пікірталастар өткізіп, видео-жарнама (теле, кино, видео, слайд,
т.б. жарнама ... ... (10 сек-, 60 сек.) ... туралы
жарнамалық фильм, видеоэкспресс хабар (кітапхана өмірінен ерекше жаңалық)
слайд-фильмдер, теледидар арқылы ... ... ... ... ай ... керекті және қызықты кітаптар, жазушылар,
әдеби оқиғалар туралы хабарлар жүргізіп жарнамалайды.
Қазақстан Республикаларының кітанханаларында жарнамальгқ ... ... ... ... ... ең ... ақпараттық-
мәдени және ағарту орталығы болуға мүмкіндік беретін «паблик ... ... ... ұзақ ... ... ... ... қолданылады. Интернет, шет тілдер мен қазақ тілін оқыту,
аударма қызметі, кітап дүкені, видеофильмдер прокаты, ... ... ... ... жолға қойылған.
Кітапхана жарнамасын алғаш жүргізген ғылыми-техникалық кітапханалар өз
фирмалық белгісін жасап, оны ҚР ... және ... ... ... ... «Ақпаратты білетіндер ғана табысқа жетеді» деген
фирмалық ұран пайдаланылады.
Кітапханалар шетелдік ... ... ... ... ... қолданбайды, сонымен бірге жергілікті экономикалық, мәдени, діни
ерекшеліктерді де ескереді. ... ... ... өз рубрикасы бар.
Онда шағын әдебиет шолуы, жаңа кітаптар туралы библиографиялық ... ... ... ... ... ... ... мамандарына
арналған республикалық әдебиеттер көрмесінен репортаждар, ... ... ... ... ... ... ... мәртебесін, имиджін (келбетін) қүрастыру бірнеше
бағыттан түрады:
— кітапхана және оның қүрылымдық болімдері туралы ақпарат;
... ... оның ... мен ... ... ... кітапханалық қызмет түрлері және оның интеллектуалдық өнімдері туралы
ақпарат, компьютер мен көбейткіш техниканың комегімен ... ішкі ... ... ... ... ... бланкілер, буклеттер,
пайдаланушы билеттері, фирмалық конверттер, ... т.б. ... ... қызметі нарығындағы бәсекелестікте жеңіп шығуға
кемектеседі.
Кітапхана витриналарын талғаммен және ... ... толы етіп ... ... ... тағу ... ... талабын зор ықыласпен орындап ақпарат беріп ... ... ... ... ... ... қалыптастырады. Ең
жақсы жарнама — ықыласпен тыңдайтын, жинақы ... ... ... да бір ... ... ... үшін оған ... нәрселерді
өткен уақыттан тауып, салыстыру қажет. «Жарнамалау» мен «ақпарат беру»
деген үғымдардың біздің қоғам ... ... ... ... ... өте ... жоқ. Бұл екі ... пайдаланушыларға белгілі бір
мөліметтер беріледі.
Кез келген жарнама ең кем дегенде екі жағдайда ... ... ... маркетингтік концепциясы-ның бір белігі ретінде қызмет
керсету сапасын, ақпараттық ... мен ... ... ... ... екіншіден, пайдаланушылардың жалпы қажеттіліктерін анық-
тауға бағытталған. Жарнаманы дұрыс ұйымдастыру ... ... ... ғана ... ... түрде ықтимал пайдаланушылармен де
жүмыс істейді. ... ... ... ең ... ... ... сыртта — адам кеп жүретін жерлерге ілінеді. Сонымен
қатар хабарлаудың ... ... ... ... ... ... ... әсері арта түсетінін білген жен.
Іс жүзінде, озін ... ... ... ... ... ... мемлекеттер достығы елдерінде ете коп, бірақ тиімді істің
козін таба ... ... ... Ал ... ... ... қазіргі
кезенде өмір сүру қиын екеніне сендіру қажет.
1.2. Жаранама маркетингі мен менеджменті
Инновация деп саналып жүрген кітапхана жарнамасының әріден келе ... бар. Тек оның ... ... ... күрделеніп, әдістері
жаңарған.
Жарнама өзінің кемшіліктері мен ... ... ... ... индикаторы болып табылады, қоғам өмірінің дамуының
ашық сипатын көрсетеді. Қоғамдық ... ... ... ... ... ... қарай алмайды. Өзінің ақпаратгық
ресурстарына сүйене отырьш, пайдаланушылар үшін аса ... ... ... ... ... ... ... жағын асыруға тырысады. Бүқаралық
ақпарат қүралдары коммерциялық фирманың жарнама әдістерін қайталамай озық
төжірибесін ... өз ... ... ... болады.
Соңғы жалдары кітапхана мен пайдаланушылар ара қатынасы көп өзгерді.
Кітапханалардың өзін-өзі қаржыландыруға өтуі ... ... ... ... ... ... қарату жолында
жаңа ізденістерге жетелейді, өз мәртебесі жайлы ойлануға мәжбүр етеді.
Ал бұл үшін ... не ... анық ... не нәрсе
және қалай тудырады, осы мәселелерді білу қажет. Жарнама ... ең бір ... ... ... ретінде кітапханалық қызмет көрсетуде
кітапханашыға маңызды боп көрінбесе де, пайдаланушыға қажетті қызметтер мен
олардың формаларын ... ... ... ... береді.
Жарнама маркетингтің ең бір ықпалды құралы болып табылады. Жарнаманың
бастапқы кезеңінің өзінде ... ... ... ... ... зерттеу әдістерін, оларды кітапхана жарнамасына
пайдаланатындай етіп ... ... тек ... ... арасында
ғана емес, көшедегі жүргіншілер мен жергілікті телефон станциясына т.б.
келушілер ... да ... ... ... тұтынушылар біле
бермейтін кітапханалық қызмет түрлері, мүмкіндік аясы туралы болуы мүмкін
(компьютерлік топтан бастап, ... ... ... ... ... өзі ... жарнамасына қызмет ететінін жүргізілген
анкеталардан көруге болады.
Сонымен жарнама кітапханалық қызмет ... ... ... ... бастапқы кезеңінен бастап, кітапхананың соңғы жылдардағы
көп жақсы ... сан ... ... үмтылады. Өйткені, жасыратын
несі бар, халықтың көпшілігі әлі ... ... ... ... кітапты
немесе соған байланысты ақпарат алатын орын деп қана біледі. Тіпті ... ... бір ... деп те ... ... кеңес дәуірінде
кітапхана үшін негізгісі — идеологиялық қызмет болғаны өтірік ... ... ылғи ... ... тақырыпқа арналған көрме ... ... ... ... ... ...... міндет деп қарайтын
идеологиялық стереотиптер келмеске кеткенін көрсетеді. Ашық ... ... ... кітапханаға келушілердің «козі сол кітаптарға
сүрінетіндей» етіп орналастыру керек. ... ... ... бөлу ... ... ... ... отырып жүргізіледі. Кітапхана ішін жағдайларға байланысты ашық-
жарқын ... ... ... ... ... талғаммен таңдалған
түрінде әрлейді. Кітапхананың сыртқы дизайнын көркем етіп жасау (әсіресе,
ол көшенің адам көп ... ... ... оның ішкі ... кітапхана имиджіне зор өсер етеді. Осылайша біртіндеп, жарнаманың
кемегімен халықтың ... ...... ... сұрғылт
«үкіметтік» мекеме емес, тартымды жылы Үй бейнесін ... ролі ... ... ... мар-кетинг қүралы
ретінде өте зор,ол кітапхананы көзге көрінетіндей «мөлдір» етеді. Бүл жерде
ең алдымен ауызға ілінетіні баспа жарнама — жол ... ... ... баспасөзде, радио—теледидардағы ба-яндамалар.Соңғы
кезде кабельді телеканалдар түрғындары аз ... кең ... ... ... ете отырып, жарнама ерек-ше, өзгеше
кітапханалық ... ... ... ( ... ... ... мүмкіндік береді. Мысалы: болатын ... ... ... ... ... қаптап кеткен «сабын су» телесериалдар
туралы ... ... ... ... ... ... ... күрделі жөвдеуден кейінгі оқу залының немесе
музыкалық қонақжайдың ерекше алқызыл немесе ашық жасыл түсті гаммасы, ... ... ... жарнамалық әдістерге берген бағасы — ... ... өте ... ... ... ...... ізденістеріміздің нәтижесін көрсетіп қана қой-майды, ... ... ... ... ... көрсететін адамдар туралы
кебірек біле де ... ... ... тек ... ... ғана
атқармайды. Бүл бағ-дарламаларда міндетті түрде алдын ала хабарлау, соңында
жал-пы сараптама ... ... ... ... ... жаңа ... ... мен клубтардың түсаукесері жата-ды. Кең көлемде өткізілетін
іс-шараларға ... ... ... ... ... кітапхананың
мерейтойын еткізу, кітапханаға ... ... атын ... ... атап өтілуі де жарнаманың бір әдісі.
Жарнама әдістері кітапханаға аумақтық мәдени іс-шаралар-ға араласуына,
театр, ... ... ... ... ... болуына мүмкіндік
береді. Коптеген суретшілер өз туындыларының ... ... ... бар болса да, кітапханада еткізгенді жөн көреді. ... және ... ... ... ... ... ... сайын жиі еткізілуде.
Сонымен бірге кітапхана дизайны, сыртқы және ішкі керкемдеу, тіл
мәдениетін ... ... ... ...... эстетикалық әсерді күшейте түседі. Үйреншікті істі көрмені көркемдеу,
интерьер элементі ретінде балалар суретін пайдалану, оқу ... ... ... ... ... жібере алады. Сондықтан жарнаманы
кейде заманымыздың жетістіктерін ... ... ... салыстырады.
Жарнамалық әдістер, өсіресе ең алдымен фирмалық стильді жасап алу ... ... ... қана ... ... ... ... сана-сезімін де өзгертеді. Бүған фамилиясы мен аты жазылған кеуде
белгісін тағу, барлық ... ... ... ... ... ... Бірақ бір бүлар ғана емес, жарнама дегеніміздің езі ... ... ... ... Ол ... үшқырлап, шығар-машылық өрлеуге жол ашады,
мүмкіндік ... ... ... ... да, ... ... ... екі жақтың да оның жақсы жақтарын пайдалана білуге үйренуі
қажет екені даусыз.
1.3. Кітапханадағы жарнамалык, ... ...... ... ... ... және жеке немесе заңды
тұлғаларға, тауарларға, тауар белг-се қолдауға арналған. Оларды өткізуге
жәрдемдесетін кез келген ... кез ... ... ... ... ... ... жарнаманы болғызбау және оларға тыйым салу бо-лып
табылады.
(Қосымшаны қараңыз. Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 19 жел-тоқсандағы
№ 508 ... ... ... жарнамалық қызметініңмақсатын өркениетті елдерде
қабылданған нарықтық талаптарға ... ... ... ... ... ... адамдарға зиян келтірмеу, күштеу-зорлық,
қатерлі іс-әрекеттерді туғыздырмауы тиіс. Кітапхана коммерциялық емес үйым
ретінде ... ... ... ... жасап,
тарату,орналастыруда жөне пайдалану үшін ... ... ... ... және ... ... сақтамаған жағдайда козсіз
тәуекелдіхке барады.
Жөнсіз жарнама — жеке түлғалардың ... ... ... ... ... ... жынысына, діни, саяси және өзге де нанымына
қатысты қорлайтын сөздерді, теңеулерді, бейнелерді пайдалану арқылы жалпыға
бірдей ... ... пен ... талаптарын бүзатын мәтіндік
көріністі, дыбыстық ақпаратты қамтитын жарнама.
Мысалы, кітапхана пайдаланушыларға электронды ... ... ... тек ... ... ғана онымен ізденіс жасай
алмайды деп жарнамалық хабар-ландыруда ... осы ... ... ... ... болмаса ғылыми-көишілік
кітапханалар жоғары оқу ... ... ... ... үшін ... ... ... аз деп ха-барлайды, озгеге нүқсан
келтіреді. Сондықтан анықталмаған жарнама өзекті мөселе.
Заңға сәйкес кітапхана жарнама ... ... ... және жарнама
таратушы бола алады. Егер жарнамалық агенттікке фирмалық бслгі ... ... ... ... ... ... ол тапсырыс беруші
(жарнама беруші) болып саналады. Кітапхана жайын, ... ... ... келісім жасап, оның сценарийін дайындауға қатысса, жарнама таратушы
ретінде қызмет көрсетеді,ол жарнамаға әсер ... ... ... ... ... ... ... жиһаз, техникалық қүралдар, т.б.
алады), яғни ол жарнаманы түтынушы. Сонымен кітапхана өз қызметін ... бір ... ... ... ... ... безендірілуіне, дайындалуына, үшіншіден, жарнаманы орналастыру
қүралдары, орны жөне уақытына ... ... ... қызмет көрсету аясын кеңейте баспа, білім ... ... ... ... ... бұқаралық ақпарат қүралдары
жарнамалық агенттіктері жар-наманы орналастыруға тапсырыс қабылдай алмайды.
Жарнама жарнама ... ... ... ... ... экономи-ка,
бизнес туралы түскен ақпарат үшін жарнама таратушылар жарияланымға төлем
талап ете алмайды.
Қорыта ... ... ... ... топ-тарының
қызығушылықтарын ескеруі қажет: жүмыссыздар, зейнеткерлер, ... ... ... ... өкіддері — екінші жағынан; қызмет көрсету бірдей, ал төлем ақы әртүрлі
болуы тиіс.
Кітапхана ... ... ... талаптар:
— шын мәніндегі және ықтимал пайдаланушыларды көп ... ... ... ... сай келуі, сенімділігі, қайта
жаңарып ... ... ... ... ... ... (дәйектілігі);
— жарнама хабарының есте тез сақталуы, көркемдігі, анықтығы;
— үсынылатын қызмет деңгейінің жарнамаға сәйкестігі;
— мазмүны мен ... ... ... ... ... сай ... ... қызметі мен оның интеллектуалды өнімдеріне ... ... ... ... ... ... ... тиіс, тек осындай жарнама ғана пайдаланушылардың
кітапханаға деген ... ... ... басқару қүралы бола алады.
Жарнаманың қоғамдық-психологиялық ерекшелігі ... ... елең ... ... туғыза алуын-да. Кітапхананы көзге көрінетіндей
«бедерлі» етіп көрсетеді. Теледидардағы, ... және ... ... ... және орыс ... ал ... ... басқа да
тілдерде таратылады. Жарнама мазмүнының бір тілден екінші ... ... ... ... ... ... ... тіркелген тауар белгілері мен ... ... ... басқа тілде жазылуы мүмкін.
Заңды білу қателіктерден құтқармайды, бірақ олардың санын азайтады.
Жарнаманы қүрастыруда дәйектерді ... ... ... ... сенімді басшылыққа алу қажет.
Демек әдептілік әлемін сақтасаңыз, ... ... ... ... ... жаңа ... қалыптастыру құралы
2.1. Жарнама мәтіндерінің, стилистикасы мен кұрастыру ерекшеліктері
Жарнама, оның ішінде, кітапхана жарнамасы стилистикасы — ең бір ... ... ... ... ... ... тере ... қосу, болмаса орыс, американдық мәтінінен сауатсыз калька жасай
салу қазіргі ... көп ... БАҚ ... арқылы біз қабырғаларға
ілетін хабарландыру тілін күн сайын есітетін болдық.
Өкінішке орай, кітапханашылар кей-де дәл ... ... ... етіп алады. Бұны көрме тақырыптарынан, бағдарлама ... ... ... болады. Кітапханашыларға кәсіби терминодогияның
қалыптаспағаны да қиындық туғызады. Мысалы, 1920 жылдардың ... ... ... сай емес ... алсақ: мәдениет мекемесі, жалпы
халықтық шаралар, оқырмандар конференциясы, кітапхана жүмысы, т.б. ... ... ... ... ... терминдерхервис қызметі (ағылшын
тілінде «сервис» — «қызмет көрсету»). Кәсіби тілдің ... ... деп ... ... ... ... қосуды да айтуға болады. Мүның бәрі кәсіби араласуды қиындатып
пайдаланушылар-мен байланысты нашарлатады, кітапхана ресурстарын қолда-нуға
кесірін ... Осы ... ... И.Г. ... В.А. ... Соколов, С.А. Езова көрсеткен еді.
Оның үстіне кітапханашылар әртүрлі жарнамалық жанрлар-дың өзіне ... ... біле ... Егер ... проспект,
каталогтар келе-келе қабылдауға ... онда ... ... мағынасы (кітапхана мен жергілікті газеттерде), үндеулер ... ... ... ... — халыққа жағымды кітапхана имиджін жасау
болғандықтан, оның тіл ерекшелігіне де басты ... ... ... Жарнама
мәтінінде кездесетін кейде қара-байыр, кейде тіпті күрделі кәсіби лексиканы
бір қалыпқа келтіріп, анық және ... ... ... үмты-лып,
өр кез мәтінді қабылдауға әсер ететін ... ... ... ... ... ... ... алғаңда автордың айт-пақ ойын тез жөне
дәл жеткізе білу туралы ғылым деп түсінеміз. ... ... ... психологиялық стилисти-ка туралы айту керек. Ол ... ... мен оны ... ... ... ... келген-
де, бізге керектісі мөтіннің өзі мен оның қалай қүрастырылға-ны емес, оның
әсері, ықпалы. Оның ішінде, пайдаланушылар байқай ... ... ... да бар. ...... ... ретінде мәдениет эталоны, оның
ішінде, тіл мәдениеті эталоны болып қызмет атқарған.
Жарнамалық хабарламалардың мәтініне ... ... ... ... біріншісі — логикалық және эмоциялық компоненттердің біртұтас
болып ... ... беру ... өз ... ... ... ... қана
қоймай, тәжірибелі жарнамашы мәтінді пайдаланушылардың сезіміне қызығу,
таң қалушылық, ... ... үшін ... ... ... кітапханашылар осы
әдіске көп мен бермейді.
Ақпараттық қызмет жарнамасының эталоны болып саналып жүрген мәтінді
оқып көрейік. «Патенттік әдебиеттерді ... және өз ... ... ... ... және жобалық еңбектер жазу үшін,
мемлекеттің басымдылығын шетелдерде ... білу ... ... ... ... ... кепіддік беру үшін қажет». Өкінішке орай
логика ... кінә таға ... бүл ... ... ... ... Бұл сөйлем — канцеляризм, кеңсе стилінің озық үлгісі. Бұл стильдің
өзіне тән ерекшелігі — етістіктің ... ... ... зат ... тыс көп қолдану («пайдалану», «орындау»). Осы сөйлемді жарнамаға
арналған практикалық ... ... ... кітапханашылар оның
коркемдігін арттыратын бірнеше варианттар тапты. Жаңа создер қоспай, тек
артық сөздерді алып ... ... ... ... ... ... ... Келтірілген мәтінді қабылдау үшін сегменттеу —
синтаксистік және семантикалық ... бөлу ... ... білу ... ... ... ... жок, қа-йырмаға бөлу ... ... ... жарнама мәтіиінде тыныс белгілерінің, көбінесе мән
берілмейтін пунктуацияның орны ... ... ... ... ... элементтерінің қатар кездесуі ... ... ... ... береді. Нақтылық болу үшін мәтінде заттың ... ... ... ... керек, сосын дәл және бейне анықтамаларына сәйкес
түйінді сөздерді таба білу керек. Мысалы, ез ресурстарымызды ... біз ... (кең) жөне ... ... ... бере ... Көрменің тақырыбында немесе үсынылып отырған ... ... «бар ... ... ... ... «бірінші рет
беріліл отырған мәліметтері бар» деп сипатта-лады. Ал атақты адамдармен
кездесуді ... ... ... «қызықты» деп атаймыз. Ең бастысы, әр
эпитет жай әншейін сезді ... үшін ... шын ... ... ... мәлімет беру үшін керек.
Бейнелілік пен нақтылықтың үйлесімін толық беретін тіл қүралы —
метафора. ... ...... ... ... ... немесе тіркесі. Сездер ауыс-палы мағьшасьшда ... үшін ... ... ... ... ... «таудың етегі», т.б.).
Метафораның керкемдік және коммуникациялық ерекшелігі — нақты бір ойды әте
қысқа және ... бере ... Осы ... метафораны жарнамалық
стильдің негізі етіл алуға мүмкіндік береді. Мысалы: «Біздің үй — ... ...... ... ... ... — «Сіздерге біздің
есігіміз бен жүрегіміз әрқашан да ашық» немесе америкалық вариант: ... да... ... ... ... сені әр ... ... ... «Өз болашағынды таңдай біл (кітаптың көмегімен)».
Дәл осыңдай мақсатпен гиперболаны да қолданады. Гипербола — ... ... ...... ұлы ... т.б.). Гипербола —
жарнамалық мәтіннің көркемдігін арттыратын стилистикалық қүрал. Оның бірі ... ... мен ... ... қарама-қарсы қою. Алғашқы
іскер кітапханалардың бірі өзінің түрақты экспозициясьш ... ... ... ... ... «Зиянды әдетгер туралы пай-далы кеңестер»
(үсьшылатын едебиеттер тізімі) деп атаған.
Тағы бір тілдік қүрал — ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Мүны балалар ... ... ... ... ... деп атаған: «Кітаптар мекен-жайы
сандар мен әр түсте», парақшаны «Бізге жиірек ... түр. ... ... деп ... ... мен буклеттерінде жиі кездесетін стилистикалық
қүрал — анафора, ол негізгі ... ... ... ... ... кітапхана — әлемдегі бар жаңалықтардың ақпарат бүлағы. Біздің
кітапхана — кешкі шай ... ... ... Біздің кітапхана —
қаламыздағы қызық-ты адамдармен, қонақтармен кездесу орны».
Жоғары салтанатты стиль ... ... тән ... ... ... ... ... ырғағымен жазылады, сыпайы ресми, ... ... ... ... ... ... мен ... кітапханасында жиі
қолданылады. Ең негізгісі, жарнама мәтінінің стилі біркелкі болуы ... ... бар ... ... ... «Жан ... деп ... болмас еді. Керісінше, соғыс ардагерін шай ішуге шақырған отырыстың
қағазын ... ... ... ... жолдас» деп бастау да дүрыс емес.
Жарнама мәтінінде интонация, дауыс ырғағы үлкен роль атқарады. ... ... ... ... ... коңіл-күйді дәл осы
ырғағы арқылы жеткізеді. Осы жағдайды мына темеңдегі екі мысалдың көмегімен
дәлелдесек:
1. Қымбатты пайдаланушылар! Біз оқу ... ... ... ... бір
сағатқа үзарттық 15/ІХ-ден ол сағ. ... ашылып, сағ. ... жабылады. Кітапхана
барлық уақытта Сіздердің талап-тілектеріңізді орындауға ... ... ... ... ... ... (маусым-тамыз)
кітапхана оқу залының жүмыс күнін ... сағ. ... ... ... ... ... болған жағдайда біз Сізге кітапты ертеңгі күннің таңертеңіне
дейін, сонымен біргс демалыс күніне ... ... ... ... үқсастықтарына қарамастан, олардың дауыс
ырғақтарында айырмашылық бар. ... ... ... ... ... ... орындауға мүмкіндік тапты (сондықтан да
«толық бір ... деп ... ... ... «өте зәру болған
жағдайда», «дайынбыз» ... сөз ... ... ... сұрау ырғағьн
бере алған. Дәл осындай дауыс ... ... ... ... ... жүйесінде қолданылған.
Түс пен дауыс ырғағынан бөлек, әртүрлі мамандандырылған филиалдардың
өзіне тән ерекшеліктерін ... бет ... бере ... Жарнама
мәтінінде поэтикалық дәйек сөздерді, дауыс ырғағын дүрыс қолдануды талап
етеді. ... ... ... ірі ... нота-музыкалық
бөлімінің қызметкері үш ... ... өлең ... ... ... келтірді.
Барлық экспозициялар музыка өнеріне арналғандықтан та-қырып аттарында
«музыка» деген соз кездеседі. Біріншісінде Пушкиннің ... ... ... ... тек қана махаббатқа музыка орын береді».
Қалған ... ... ... өлең ... ... ... толтырайық» және «Қандай ... еді ... ... өлең ... әр түрлі эстетикалық табиғаты, әр түрлі мәдени-
тарихи, мағыналық контексті бұл дәйек сөздерді ... ... ... ... қоддануды талап етеді. Бірінші көрме классикалық
музыка сүйер қауымға, ... ... ... үшіншісі — Ұлы Отан
соғысы кезіндегі өнерге ... ... қара сөз ... ... дауыс ырғағын оқу қиын нөрсе.
Сонда да болса, лексикалық қүралдарды пайдала-ну ... ... ... керек. Мысалы, кітапханаға келушілерге ... ... ... деп ... ... емес. Психологтар
оның пайдаланушыларға кері әсер етіп, бұйрық айқай түріндегі «Тұр», «Үнде-
ме» ... ... ... ... ... ... Дәл ... кері әсер
тудыратын сөздерге бұйрық берілген «-ма, -ме» жұрнақты сөздер де ... ... ... киіммен кірмеңіз»). Адам ой-елегінен өткізбей
жатып-ақ, тыйым салу мағынасындағы бұйрық райлы сөздерге қарсы ... ... ... ... ... иллюзиялар (қиялдар) ғана роль
атқармайды. Тіпті хабарландырудағы сыпайы ғана ... ... ... ... көп ... ... ... сөйлемнен гөрі «Қайта тіркеу
Сіздің 5—10 минутыңызды алады» ... ... ... ... оны ... ... анық ... дұрыс пайдалану көптеген лексикалық вари-анттардың ішінен
жарнама мақсатъша дәл келетін керектісін таң-дап ... ... ... ... ... ... ... жөн. Мысалы, көпшілік
жағдайда өдемі сөздермен орлемей-ақ, кеңес ... бері келе ... ... ... ... ... ... хабарлаңдыруды
бүгінгі күрделі экономикалық жағдайда ірі қалалардағы кітапханалардан көп
кездестіруге болады. «Кеңселік стильдің» кімге арнап ... ... бос ... ... ... деушілер мен жай ж^ргіншілердің де көңіліне
жақпайтыны белгілі.
Бұл жерде мынадай метіндерді қолданған сияқты ... ... ... ... шақырады» немесе «Оқу залының аға кітапханашысы
қызметінің бос орнына асы-ға ... ... ... ... ... ... баса көрсету жай, кәдімгі хабарландырудың эмоция-
лық әсерін күшейте түсетіні ... ... ... мәтінінің оны жазушылар байқай бермейтін тағы бір
ерекшелігі бар. ... ... ... етіп ... ... назарсыз
қалмайтыңдай (үйреншікті болып кетпейтіндей) ... ... ... көзге түспейтіндей етіп жазылуы қажет. Оларға шұбалаңқы
сөйлем-дер, көсемше, есімше түрлері, ... ... ... ... ... ... авторларының жаңа кітаптарының түсуі» деудің
орнына «Жаңа өйгілі бестселлер-лер» деген дұрыс.
Библиографтардың қыруар көп жылғы жүмыстарын «Кітапхана жолкөрсеткіші»
деген орашолақ тақырып ... ... ... Оның ... ... ... дүрыс. Жарнама хабарламасының мәтінін жа-сау кезінде оның
пайдаланушыларға ... өсер ... де ... ... ... ... Т.Каниг мынадай қоры-тындыға келген: «Бірінші кезде пайдаланушы
хабарландыруды байқамайды. Екіншісінде — ... ... ...... тыс, ... мән бермей оқиды. Төртінші ретте —
мағынасын ... ... ... — өз ... ... ...... білсем бе екен деген ой келеді. Жетіншісіңде — барып
затты сатьш алады».
Әрине қорытындының схемашылдығы ... ... ... ... факторларға байланысты. Соңда да болса, психологтардың пікірімен
санасқан жөн. БАҚ еліктеп ... ... ... ... ... ... көп қолданатын. Осыдан барып көптеген хабарландыруда
мынандай етістік түрлері қолданылатын: келіңіздер ... ... ... ... ... жөне т.б. ... ... белгілі бір
іс-әрекетке шақырып, сәйкес келетін кітапханалық жағдайға дұрыс ... ... ... жөне ... ... бірдей дұрыс бола бермейді.
Соңғы уақытта әңгімелесу стиліне көп мән беріле ... Ол ... ... ... ... береді. Ондай стильдің қолданылуы қызмет
көрсетудің жаңа стилін, қарапа-йым тең қүқықты ... ... ... ... ... сөйлемдер, риторикалық сүрақ-тар, «сүрақ-жауап»
тән. Мысалы: «Сіздер дәрілік шөптерді қалай ... ... ... ме? ... ... ... ... Білсеңіздер де
келіңіздер: өз тәжірибеңізді үйретесіз, біздің білгірлер «дайыңдаған ерекше
сусыңдар мен дәмдерінен ауыз ... ... ... қолдану мүмкіндіктерін қарастырайық. Оларды
қолдану сөйлем мағынасы мен ... ... ... ... ... ... ... сипа-тын береді. Мысалы:
«Бізге
— демалуға,
— достарыңызбен әңгімелесуге,
— көңіл көтеруге,
— қазақ үлттық тағамдарының көне мәзірі бойынша дайын-далған дәмдерден ... ... ... ... ... ... ... жаргон,
фольклор, диалект сөздерді қосу жатады. Үйреншікті сөз мәнерінен алшақтап,
олар сонда да ... ... ... сай болуы керек. «Жаргон» дегенде біз
көп қолданылатын «муль-тик», «видик» ... ... ... ... сөздерді
кітапханэ қызметкерлері көп қолдануға тырысады.
Кейбір кітапханалардың хабарландырулары (жарнаманың бір міңдеті — таң
қалдыру, есте қалу ... еске ... ... ... ... ... қайырымды адам!». Ауыл (деревня) түрғындары ерте ... ... ... диалект сөздерді қосқанда белгілі бір ережелерді сақтау керек.
Мысалы, мағынасын түсіндіріп талдап отырмай-тындай белгілі сөздерді қолдану
керек. Тек қана ... ... ... ауыл ... ... ... ... түсініксіз ескі сөздерді қолдануға бо-лады.
Қазіргі қарабайыр ... ... ... керек. Мысалы, жасөспірімдер
кітапханасында кітаптарды «крутой детектив», «үлкен және өте әдемі махаббат
туралы романдар» ... ... ... ... ... Ал бірақ ересектер
бөлімінде олар жараспайды. Бүл ... ... ... ... ... ... жарнама мәтіндерінде «кайф», «интим»,
«сындыру» сияқты «сәнді ... ... ... «бүл ... ... деген жылты-рақ создерді көп қолдану пайдаланушыға
кері өсер етіп, жасоспірімді ... ... ... та ... ... ... Бір қарағанда қарапайым болып көрінгенімен, әңгімелесу стилінің көп
козге көрінбейтін ... бар. ... бір ... ... ... қала ... деген сейлемін алайық, театрға, музейге бүкіл
қала «келеді», ал кітапхана «күтеді» деп жазған дүрыс.
Осы ... ... ... ... ... де ... ... сұрақтарына арналған әдебиеттер көрмесін ... ... ... ... ... Бүл ... ... тақырыбының
мағынасы дұрыс таңдалмаған.
Жарнамада әзілдің орны бөлекше. Ол кітапханада жылы қабақ, ашық-жарқын
көңіл-күй қалыптастырады, өз уақытын ... ... қана ... ... орнының бейнесін жасайды. Жалпы қоғамдық шаршау кезеңіңде бұл ... ... оның ... ... ... ... бірі ... болдырмай алдын алу.
Кітапхананың құжат қағаздарының қатал, ақыл үйреткіш ... ... ... қальң жүртшылыққа мәлім. Бүл Ереже ... «Сен және ... ... атты кішкентай балаларға әзіл түрінде
көңілді күн бейнесінде безендірілген.
Ойын стихиясы ... ... ... ... ... ... де жасалады. Мысалыға балаларға арналған сөзді әзілмен, жылы
көңілмен «Балапандар», «Балақайлар» деп ... ... ... ... ... ... дәл ... етіп, балалар кітапханасының
оқу залдары былай аталады: «Балақай», «Оқымысты», «Көңілден».
«Күлкі ... ... ... кітапханасы да игеріп келеді.
Мысалы: кітапхананың кіре берісінде «Кітапханашылар ... атты ... Онда ... әдеби шығармалардың аттарымен аталған ас мәзірі жазылған:
«Үш торай» салаты, «Цемент» ... т.б. ... ... ... ... «ақылы қызмет көрсету бағалары» бар. Ал қасында іскерлік мәнерде
жазылған ақылы қызмет көрсету туралы ... ... ... тұр. ... ... ... функционер емес, көңілді, тапқыр адам ретіңде
қабылдауға, онымен ... де ... ... ... береді.
Соңғы кездерде кітапханалар осы мақсатпен пародияны көп қолданып ... ... ... ... сыртқы киім мен сумканы гардеробқа
өткізу женіндегі хабарламаның орнына ... ... ... ... ... ... ... жастағы апай жазуы бар үлкен бума ұстап тұр:
«Өзіңмен не алып келсең: сумка, портфель, куртка, шкаф, шаңсорғыш — ... ... ... ... ... бойынша қатар айтылмайтын заттар
тізбесі беріп түр, оның ішінде, ... ... ... алып
келмейтін заттар бар.
Жарнама мәтіндерінің тілін ... ... ... ... ... ... лексикалық көркемдегіш құралдар тез «тозады» да, кең
таралып үйреншікті стереотипке ... ... ... ... ... ... күші ... Жарнамалық, хабарламаларды көркемдеу әдістері
Жарнама жайлы көңіл-күй орнатуға бағытталған себепті оның көркемдік-
суреттеу жағының принциптік мөні ... ... ... ... ... ... ең
алдымен эстетикалық керсеткіштерге мән береді. Әдемі ме, жоқ па? Мамандар
жарнаманың жақсы әсерін көбейте түсетін, ... ... ... ... Ең ... ... ... және сайма-сай
келушілік.
Тепе-теңдікке жарнама хабарландыруының оптикалық орталығын дұрыс
орналастыру арқылы қол жеткізуге болады. Кез ... ... ... бөлігі — мәтін. Мәтіннің жарнаманың есте ... мен ... зор ... ... ... Үңіле қарасақ, түпнүсқа-макеттің мәтіні екі
роль атқаратынын көреміз. Біріншіден, ол тауар, сатушы, ... ... ... түрі ... ... береді. Екіншіден, мәтін түпнұсқа
қолданылған иллюстрация, фотосуреттерді толықтыра түседі. Бүл екі ... ... яғни ... мен көркемдеу әдістеріне бірдей қарау керек ... ... ... ... ... оны ... ... әр
түрлері жатады. Бұлар бір жалпы ұғым — ... ... ең ... ... және жазылғанның мағынасын ашуға бағытталған. Оның
үстіне, ... ... ... тандай білу мәтінді жарнама хабарландыруы
макетінің аудан көлемінің көп немесе аз бөлігінде орналастыру мәселесін ... жаңа ... мен ... ... ... ... ету нағыз тоңкеріс әкелді десе болады. Қайта пайда
болған қаріптерге ... сан ... ... ... ... бере ... әрбір элементі вектор жинағы болып табылатын Тгие ... ... ... мүмкіндік береді. Тгие Іуре қарпінің форматы
қаріптің колемін жазу сапасына зиян келтірмейтіндей етіп ... ... ... Оның ... бір ғана ... негізінде бүрылыс,
көлбеу еңкейту, созу мен қысылыстыруды кез келген бағытта жүргізе отырып,
көптеген жаңа формаларды ... ... ... Ал қазіргі қолданылып жүрген
қаріптердің қайсысын ... ... ... көпшілігіп негізгі
белгілеріне қарап жіктеуге болады.
Баспа жарнамасында кеп ... — әріп ... мен ... ара қатынасы 6:1-ден 10:1-ге дейінгі аралықта болатын ... ... ... мәтінді басу үшін пайдаланады. Бұлардан басқа ... ... ... түсініктерін беретін сөздерді жазатын қаріптер де
бар. Ең бастысы, қаріптің мәтін магынасымен ғана емес, ... ... ... ... да ... ... Жарнама хабарландыруын оқудың
оңай, ыңғайлы болғанына басты назар аудару ... Бұүл ... ... ... әріптерді емес, әріп топтарын немесе сөз топтарын ... айта кету ... ... қаріп суретінен оның көлемін
(кегль), ... ... ... ... ... да ... ... білу
керек.
Жалпы нұсқаулар мынадай негізгі ережелерден тұрады:
— сөйлемдік жолдың ұзындығы, бір қарағанда түұтастай көріп, қабылдайтындай
8 см ... ... ... ... ... ең ... көлемі 8 пункт болады (3 мм
шамасында). Одан кіші ... қиын ... ... ... ... ең дүрысы — орташа қаріпті таңцау, ... ... ... және ... ... көп мөлшерде бол-мау керек;
— егер мәтін ... ... ... ... онда ... ... қаріппен
басып, бір-бірінен алшақ орналастырған жөн;
— мәтінде бас әріп пен ... ... ... ... ... ... ең ... ашық фонда қара түс болуы: ақтың үстінде
көк түс, сарыда — қара түс, ақта — ... ақта — ... түс. ... ақ ... қатар келуі мәтін жазуының ең дүрыс шешімі емес екен, өйткені
зерттеушілердің ... ... ... ... әсері бойынша 6-
орында ғана тұр екен. Бұл ... ... ақ ... ашық ... ... өзі ... ... жоғарылатады. Басқа да ... ... ... ... ... ... ... ауданы жетіспеген жағдайда
түс қарама-қайшылы-ғы арқасында кішкене кеңістікте көп ақпарат беруге жол
ашады: сөздер мен ... жеке ... ... ... ... жазуға, тіпті бір мәтінді екіншісінің үстіне (арасына) жазуға
да ... ... ... жоғарылатуға оның психологиялық әсер ... білу ... ... қайырманың ( абзацтың ) бірінші
өріптерін ... ... ... ... ... 13%-ке ... ... көлбеу жолдар қатты үнайды. Олардың сырт-қы түрі ерекше,
хабарландыруға жаңаша түр, серпін береді. Колбеу жолдарда курсив пен қолмен
жазу қарпін ... ... тіке ... ... ... дүрыс.
Мәтіннің психологиялық әсер беру аспектісінде фирмалық қаріптерді
пайдалану ... ... ... ... ... ерекшеліктерін —
нәзіктік, қайсарлық, дөрекілік пен бекзаттықты ... ... ... ... ... контуры бойынша орналасатын қаріптік
композициялар ... және ... ... бір ... бірнеше (коп) әртүрлі қаріптерді қолдануға
болмайды, бүл мәтін қабылдауды қиын-датады. 2—3 қаріпті әріптердің колемін
езгерте отырып ... ... ал таза ... ... ... бірегей
графи-калық қүрал, әртүрлі қаріптік композицияны оң немесе сол жаққа жеке
абзацтарды теңестіру арқылы орналастыруға бола-
ды, оның ... ... сәл ... және сол ... ... орын ... орталық арқылы жүргізілген тіке сызық кеңістік ті ... ... ... ... ... үшін оның әрқайсысына бірдей көлемді
элементтерді симметриялық түрде орналастыру керек. Формалдық емес тепе-
теңдік ... ... ... ... көлемі әртүрлі объектілерді тіке
сызықтан әртүрлі қашықтыққа орналастырады. ... ірі ... ... ... «жеңіл» элементпен тендеседі.
Қарама-қарсы әртүрлі түстер мен қаріптерді қатар ... ... ... ... хабарды бөліп корсетеді. Ол жарнамалық хабарды бір
үнділіктен ... ... ... Түс пен ... ... етіп алудан
басқа, графикалық эле-менттер мен мөтінді озгеше қүрастыруға болады.
Мысалы, суретті ... бір ... ... ... жай ... жазылған мәтінге, формасы ерекше графикалық иллюстрация жасайды.
Элементтердің ... ... ... ... ... ... ... кәсіби суретшілер ғана таба алады, бірақ алабажақ етуден
сақтану керек.
Ең қиыны — ...... ... ... ... ... мен тереңдігі (бүл жекелегеи элементтерге де қатысты) —
пропорцияның ... ... Әр ... алып ... ... мен
олардың ара қашық-тығы есепке алынады. Ертедегі гректер ... бөлу ... ... ... Бір ... ... ... басқа
ауданмен 1/2-ден 2/3-ке дейін ... ... ол ... ... ... Ең дүрыс қатынастар мына-лар: 2:3, 3:5, 4:6, 8:10. Бүл ... жай ... ... әртүрлі көлемдегі — ұзындығы мен биіктігі
жөнінен тікбүрыштар әдемі керінеді. Тағы бір кілтипанды айтар болсақ, ... ... ... ... ... ... варианттардың ішінен үш
элементті: аты, суреті, мәтінін тандайды. Бұл ыңғайлы пропорционалдылықтың
жарнама алушыларға әсері жақсы екенін ... ... ... ... ... ... зор. Негіз ретінде
көз қозғалысы алынады: солдан оңға және жоға-рыдан томен қарай. ... ... мен ... дәл ... ... ... ... солдан оңға қарай, сосын оңнан төменге қарай. Мазмұны жағьшан
қызықты көрмені көзбен қабылдау сол ... атын ... ... алған. Стеллаждың биіктігі бойынша орналасқан тақырыптың аты ... ... ... болып орналасқан. Бүл келушілерге ұнамай, олар
қызметкерлерге ескерту жасаған.
Біркелкілікті болдырмау үшін көз ... ... ... кішкентай
элементке, қарадан ашық түстіге, түрлі түстіден ақ-қара түстіге, ... ... ... ... жүретін ету керек. Кейде көзқарасты
багыттауда түтас ... ... ... ... элементтердің көлемі
біртіңцеп үлкеюіне немесе кішіреюіне қарай орналастырудың маңызы зор. ... ... ... ... ... рең ... аталған өдістерден басқа мамандар элементтердің стилистикалық
бірлігіне ерекше мән береді, яғни формалары, көлемі, түсі, ... ... ... ... отыр-мыз. Мысалы, егер плакат көне өнер туралы
әңгімені жарнамалайтын ... онда ... ... ... ... ... фотоиллюстрациясын араб қарпімен арғы фондагы көне ... ... ... ... ... ... бере алады.
Стилистикалық бірлікке мағыналық екпін жарнамалық ... ... ... ... ... ... белінуі арқылы қол жеткізуге
болады. Бір жағдайда ол сурет болса, ... ... ... ... ... ... ... егер суретті ерекше көрсету керек болса, онда
оны плакаттың ортасына орналастырып көлемін ұлғайту ... ... ... ... ... Егер сөз мәнерінде берілетін ой маңызды
болса, оны дөңгелек қаріппен, рамкамен, ... ... ... ... аталған зандылықтардан басқа козбен керіп қабыл-дау, жазудың
жолдарына, ... ... ... ... тіке ... ... ... адам-дар тыныштық, сабырлылықпен байланыстырса,
қиғаш жол-дарды нөзіктік, еркіндікпен салыстырады. Аяқталған ... ... ... ... адам өз ... ... тынышсыздық, жайсыздық, елеңдеу пайда болады. Тікбүрышпен ... ... ... ... ... ... ал ... қолдану керек.
Басылымды жарнама қүралдарын көзбен көру арқылы қабылдауға хабардың
формасы ғана емес, қаріптің суреті, гарнитурасы мен ... ... ... ... еркіңдік әсерін қалдырады. Бас ... ... ... бірыңғай, бір үнділік өсер береді. Бас әріп пен кіші әріптер
қатар кездесетін мәтін оңай ... түс ... ... жарнамадағы түрлі түстердің маңызына көп
жылдар бойы мән берілмей келді. Оны кеңселік ... ... ... ... ... ... оқылмайтын тақырып аттарынан
байқауға болатын еді. И.В. Гетенің көпке мәлім сөзі бар: «Жарық, түс жене
коңіл-күй бір-бірінен ... ... ... бар бір
шынжырдың үзіктері». Түс қабылдаудың психологиялық ... орыс ... В. ... ... ... бір жарнама
зерттеуі атақты Швейцария психологы М. ... ... ... ... адамньщ мінез-қүлқымен, оның ұнататын немесе жек көретін түстерінің
арасындағы байланысын зерттеген. Соңғы ... жаңа ...... түс
психологиясының негізі қаланды.
Әсер ету сипаты бойынша түстер ... ... ... ... жайландыратын деп бөлінетіні көптен мәлім. Біріншілеріне қызыл, сары,
қызғылт сары ... ...... кек, ... жатады. Кейбір
мамандар бейтарап түстер деп беліп жасыл мен сұрды атайды.
Бұл көрегенділікті жарнамашы білуі керек пе? ... егер сіз ... ... дөл ... онда ... ... қолдана отырып
жақсы көрсеткіштерге жетуіңіз қиын емес. Жасыл түс — тыныштандырады ... ... Бүл ... ... зор және ... адамдар ұнатады.
Қызыл түс — көңіл-күйді көтеріп, шапшаң, дене ... ... ... ... ... ... ... жақсы көреді. Көк түсті өзіне деген
сенімі жоқ, түңілуге даяр ... ... ... Сары — ... ... ... ... арқылы қандай түстердің үйлесімі дүрыс деген
сүраққа мынадай варианттар табылған (бірте-бірте қабылдаудың нашарлауы
ретімен):
— ақ ...... сары ...... ақ ...... ақ түсте — қара;
— қызыл түсте — жасыл;
— сары ...... ақ ...... қара ... — қызғылт сары;
— ашық қызылда — ... ақ ...... сары;
— жасыл түсте — қызыл.
Көзге үйреншікті ақ пен қараның ... ... ... ... ... Іс ... нәтиже жоғарыда келтірілген қатардағыдай
болмай шығуы мүмкін. Оның үстіне типографиялық баспада ... ... ... көбіне мүмкін емес. Осыларды ескере ... ашық және ... ... олардың қарама-қарсы түстерімен
үйлестіруге тырысу керек. Егер баспаның сапасы төмен ... ... мен ... үшін ... бояу ... ... ... жоқ.
Түс үйлесімінің тағы бір қарапайым мысалы өңін айналды-ру — негативті
суреттеу (қара түсте — ақ). Бүл әдіс ... ... ... емес ... мен
газеттерде хабарландыру басу үшін қолданылады. Бүл жағдайда негізгі және
нәтижелі әдіс болады, өйткені ... ... ... қарама-қарсы болғандықтан
көзге көрініп түрады.
Ақ-қара суреттерде біртіндеп түс өзгерту сүр түстің әртүрге ... ... ... ... Бүл арқылы сіз бояуға қанықтық пен белгілі
бір бағыт бере аласыз және үш ... ... ... ... бір ... әдіс — көлеңке түсіру әдісі. Оны мәтіннің немесе
объектінің бірнеше (әдетте ... ... сәл ... сақтап түсіру
арқылы жасайды. Көлеңкелік тек үдемелі бояудың қанықтылығымен (сүр ... ... ... ... қиын шаруа. Бірақ барлық түстердің бір-
біріне оту зандылықтарын ... ... ... ... ... ... ... зор нәтиже береді.
Түрлі түсті жарнама пайдаланушылар санын 1,5—2 есе арттырады.
Сонымен бірге бір ... ... ... ... ... болмайды.
Ең дұрысы бір-бірімен үйлесетін бірнеше түсті тауып алып, соны ... ... ... рең ... ... түсқағаз жапсырғанда да интуиция комегімен біз болме терезесі
қай жаққа қарайтынын, күн сеулесі ... ... ... қоғамдық-саяси тақырыпқа арналған әдебиеттердің кітап-
иллюстрация көрмесіне ... ... ... ... ... ... ... табиғат, саяхат тақырыбына арналған экспозициялар көк ... ... ... Қазіргі кезде балалар кітапханасының
кішкене балаларға арналған залы, орта және ... ... ... ... ... ғана емес, жалпы түсімен де ерекшеленеді.
Мүнда жылы, қуанышты түстер басым болады. Кітапханада жылы және суық ... ... ... ... әртүрлі нәтиже береді, бірінші топ —
ашық, жылы, екіншісі «шегінуші» түстер — ... ашық ... ... Олар ... ... ... ... көңілді
көтереді. Бір жақты болса — жылыту, өзіне тарту әсерін береді, ал томенде
болса еденді жоғарылатып ... ... ... Сары түспен
боялған еден немесе паркет дәл ... әсер ... топ ... жылы түстер. Бүлар қоңыр, қоңыр сары, жасыл. Егер
бұл түстер жоғарыда болса, кеңістік түйықталып ... ... ... ... кейбірін үйқыға тартуы мүмкін. Бір жақ ... бүл ... ... ... ... ... Мысалы, биік
тобелері бар бөлмелерде тиянақтылық сезіледі.
Үшінші топ — ... суық ... ... көгілдір, көгілдір жасыл
(бронзовый), қызғылт-күлгін (лиловый), жоғарыда бол-са, олар ... ... пен ... ... туғыза-ды. Бүл әсіресе қазіргі тебесі
аласа кітапханалар үшін қажет. Бір жақ шетінде болса — ... ... ... әсер ... Ал еден мен ... үшін бүл түстер қолайсыз:
олар тайғанақтық әсер қалдыратыны дәлелденген.
Төртінші топ — күңгірт, суық, ... ... ...... ... қара жасыл. Жоғарыда болса — қауіп әсерін қалдырады, бір бүйірден ... ... ...... ... тұрады. Сондықтан бүл түстер
кітапханада қолданыл-майды.
Келтірілген мөліметтер бойынша, түстер адамдарға басқаша әсер ... сөз ... ... бір ... өзі ... байланысты белгілі бір
түске деген көзқарасын бір күнде ... рет ... ... ... психологтардың зерттеулеріне сүйенсек, әртүрлі түстердің
көмегімен кітапханада пайдаланушыларға ... ... ... ... болады.
2.3. Кітапхана жарнамасын тарату каналдары мен кұралдары
2.3.1. Пошта жарнамасы
Жарнама бизнестің жеке ... ... ... бері ол екі ... ... айналысьш келеді: жалпы аудиторияға әсер ету мен іскерлік
үсынысты тура қабылдайтын аудитория табу. ... ... өсіп ... ... ... нарығында алдыңғы қатарға шыққан директ-маркетинг жар-
намалық әрекеттің осы екі бағытын да ... Көп ... ... ... және ... ... қабылдайтын топтарды дүрыс тауып, ... оған тең ... жоқ. ... ... демеушілер, қала
әкімшілігі, мамандар, кітап сатумен айналысатын мекемелермен ... ... ... сіз жаңа мамандандырылған кітапхана аштыңыз, соны жа-қын
аумақтағы түрғындардың білгенін қалайсыз. Бүл жағдайда сіз ез ... ... ... ... адамдарға жеткенін қалайтыныңыз
түсінікті. Жарнама жасау аудиториясын таңдау ... ... бере ... күні ... әдістерінің екеуі жиі қолданылады:
direct-mail — ... ... ... туралап хабар жіберу және
мекенжайсыз түрғын үйлердің пошта ... ... ... ... ... ... материалдарын тарату. Dігесг mаіl ... ... ... ... жеке топқа боліп таратуға жағдай
жасайды. Бүл хабарлар үйреншікті: «Қүрметті ... деп ... ... ... басылған жеке хат түрінде де болуы мүмкін. Бүл
жерде нені, кімге арнап жарнамалауға, одан қандай ... ... ... Бүл ... де, ... жеке хат ... жарнамалық хабарлардың
арасында араласып кетпейді, сіз оны міндетті түрде ... оқып ... ... ... немесе қызмет жарнамасы болса да, мұндай хаттар жіберу
керек екенін тәжірибе көрсетіп отыр. Ал direkt mail ... ... ... ... ... ... бір ... ретінде өткізіледі.
Жарнама парақшаларын мекенжайсыз таратқанда барлық уақытта қиыншылық ... ... ... Бір ... ... ... мазмүны (оқу
залына келуге шақыру, курстар жарнамасы, т.б.) жеке адамға ... ... жеке ... мүмкіндігі жоқ жағдай. Бүл мәселе шешілуі
үшін әдетте, ... ... ... ... ... ... жасап, яғни
оның қоғамдағы өлеуметтік орнын, жасын, түратын жері мен қызығушылығын
біліп алу керек. Осы ... ... ... ... ... ойға алған іс
толық жүзеге асады. Осы ... ... ... ... ... мен
уақыты белгіленеді. Тағы бір толықтыра кететін нәрсе — осы ... ... дәл ... ... ... фактілерін нақтылау қажет.
Егер осын-дай ... ... шын ... ... ... онда ... ... жаңа мәліметтерді ескере отырып, парақша мәтінін езгерту
қажет. Мұндай бақылау жүргізу қиын емес, ... ... дер ... ... ... тағы бір түрі — ... ... пошта жәшіктеріне
парақшалар таратып тастап кету. Бір қарағанда еш қиындығы жоқ ... ... ... ... ... анықтайсыз (түрғын үй қорының
мәліметтерінен аласыз). Бірақ бүл әрекеттің де өз ... бар. ... ... үлкен болса, соғұрлым жақсы. Бірақ істің нәтижелі болуы
үшін тарату ауданын ... ... ... ... ... ... және ... құрамын білу қажет. Деректер жиынтығы
бір жерде ... ... ... ... ... мекенжайсыз тарату үш кезеңнен түру керек: керекті
аудандар тандалып, парақшаның мазмүны ... ... ... ... ... мәтінін оңдеуден откізеді. Ең соңында тарату
мен бақылау жүргізуге директор рүқсат беруі керек.
Әлемде 90 мыңнан астам ... ... бар. Оны осы ... ... ... осы іспен айналысатын адамдар жүргізіп, Е-mаі1 арқылы ... ... ... ... ... хатты алушылар өз қолдарымен
тізімге қол қояды және кез келген уақытта өз ... бас ... Ашық ... (барлығы үшін), жабық тарату (жекелеген топтарға),
тегін тарату ... ... ... жарнама берушілер), ақылы
тарату түрлері бар. Тарату тізімі әдетте адамдардың белгілі бір ... және ... ... жазылымшылары бар, осылайша, поштамен
тарату шын мәнінде жарнаманың тиімді құралы болып табылады.
Бөтен ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан өз тарату тізіміңізді құру — ... ... ... ... ... ... ... қажетті ақпаратты ... ... ... ... ... алса ғана нәтижелі
болады. Пошта жарнамасы құралдарын жекелеген жағдайларда ғана пайдаланады,
мысалы, кітапхана енді ашылса, ... ... ... ұзақ ... ... ... Пошта жарнамасы бүл жағдайларда жеке немесе үжымдық (егер
мекеме болса) хабар тарату қүралы ретінде ... ... ... екенін хабарлайды.
Пошталық таратуды жүргізу кезінде жарнама материалда-рын қүрастыру
жөніндегі стандартты нүсқаулардан басқа, бірнеше ... ... ... ... Жеке ... ... деңгейі.
Ол үшке бөлінеді: жалпы («Қүрметті мырзалар...») деп басталатын ... ... ... ... және алушының қызметі ... ... ... ... ... (осы нұсқа дүрысырақ).
Сауатты құрстырылған ... ... ... ... ... жарнаманың тиімділігін арттырады. Ал баспа
жоғары сапалы болып, мәтін мен макет ... ... ... ... ... ... алмайды.
2. Хабарды стандартты формада даярлау. Мәтінді принтерде басып,
ксерокста ... ... ... ... ... Кітапхана
мекенжайы, жол ... ... түрі ... ... ... ... ... мен буклеттерді қоса таратады. Пошталық
байланыстың ақысы күн санап өсуіне байланысты, соңғы кездері кітапханашылар
шақыру қағаздарын үйлер мен мекемелердің ... ... ... ... мекеме хатшысының өз қолына тапсырады.
Пошта жарнамасының тиімділігін ... үшін ... ... ... ... жеке ... құрметті, белсенді
пайдаланушыларға, соғыс пен еңбек ардагерлеріне, мүгедектерге, көп ... жеке ... ... т.б. ... ... кітапхана
өз пайдаланушыларының белгілі бір топтарын құрайды. Оның үстіне пошта
жарнамасын ... ... үйге ... шақыру (егер қария адамды немесе
мүгедектерді шақырса)
толықтырады.
Пошта ... бір түрі — ... ... Оларды мақсаттарына
байланысты әртүрлі мекемелер мен ... ... ... ... ... әкімшілік, ғылым, мәдениет ... ... ... бір ... орындай отырып хаттар жасырын жарнама
ролін де атқарады, ... ... ... мәліметтер береді. Кей
жағдайларда іскерлік хаттар ашық жарнама қызметін ... Бүл ... ... айтып отырмыз, онда кітапхана демеушілерден
халықаралық жөне ... ... ... қатысу туралы, т.б. грант
(субсидия) материаддық көмек алу ... ... ... Пошта жарнамасының
ерекшеліктерін зерттей отырып мамандар оның іскерлік қарым-қатынастағы
тиімділігі басқа ... ... ... ... ... Оның
артықшылығы — таңдай білуі, хат қүгшялығы, ... ... ... ... ... ... ... көңіл-күйін біле алуы, көп рет
қолдану мүмкіндігі, басқа бәсекелестерден жасырын тарату ... ... ... ... ... ... ... қуаныш өкеле қоймайтын қарызды қайта-ру жөніңдегі хаттың
өзі ... роль ... оның қиын ... ... ... ... ұмтылысына түсіністік білдіреді. Мүмкін қақтығыстарды болдырмау
үшін, әсіресе балалар және жасөспірімдер ... ... ... ... «Тілазар пайдаланушы мерекесін» ұйымдастырады. Қарыз
пайдаланушыға әзіл-шыны аралас ... ... ... ... ... ... орнына қызықты заттар күтіп түрғаны
жазылады.
2.3.2. Бұқаралық ақпарат құралдарындағы жарнама
Баспасөз жарнамасы
Баспасөз жарнамасына ... ... ... ... ... (жалпы немесе салалық), фирмалық
бюллетеньдер, анықтамалар жатады.
Баспасөз ... кең ... ... шығыны жағынан теледидар
жарнамасынан кейінгі орыңца түрады. Баспасөз жарнамасының артықшылығы оның
пайдаланушыларды таңдау ... ... ... ... ... мен ... ... баспасөз бетіндегі
хабарландырулар белгілі бір топтарға ғана әсер ... ... ... жарнамасы оны орналастыру жолдарының ерекшеліктерін білуді
қажет етеді. Жарнама көзбен көріп оқуға ... оның ... баса ... ... Яғни ... ... адамның
қызығушылығын тудырып елең еткізіп, ал мазмүны оқып болған соң белгілі іс-
қимылға бағыттауы керек. ... ... ... ... әріп
келеміне, суреттің шындыққа жанасуына, сөз стиліне басты ... ... ... ... жай суреттен дұрыс болатыны, бір үлкен иллюстрация
бірнеше ... ... ... екенін естен шығармау керек.
Баспасөздегі жарнаманы орналастыру құны:
— газет пен журналдың ақшалай бағасы мен оқырмандар арасындағы беделіне;
... ... ... ... орнына (сыртқы беті, рубрика жарнама бөлігі);
— жарнамада қолданылған түстердің санына (егер ... ... ... ... ... байланысты.
Неге баспасөздегі хабарландыру жарнаманың ең тиімді түрі болып
табылады? Егер баспа өнімдерінің тез жөне кең ... ... ... ... ... ... газет пен журнал түрлері өте коп ... ... олар көп ... ... ... қоғамдық топтар,
әртүрлі қызығушылығы бар адамдардың арасына тарайды.
Сонымен, бірінші кезекте тұратын сүрақ: өз оқырмандарын табу ... ... және ... ... ... Бір ... айтқанда, жарнама
оқырманды емес, оқырман сіздің жарнамаңызды жүздеген басқа хабарландырудың
арасынан табуы керек. ... ... ... оны ... ерекшелігін ескереді. Әуелі адам иллюстра-цияны көреді, сосын
тақырыпты оқиды. Осылайша ... ... ... ... ... ... ... табылады. Газет пен журналдардағы
хабарланды-рулардың 80 ... ... ... ол рубрикалық (жазу
жолыңдағы) жарнамадан артық, өйткені ол тауарды көрсетіп қана ... ... ... ... ... корсетеді. Кейде модульдық
хабарландырулар ре-портаж түріңде беріледі — газет мақалалары жарнамадан 6
есе артық, жиі оқылады!
Түпнүсқа — ... ... ... ... жеке-жеке
тоқталып өтейік.
Жақсы иллюстрацияның маңызы оте зор: ол мәтінге ... ... ... ... ол ... деген хабар-ды оқымай өте шығуы мүмкін.
Сонымен бірге ... пен ... ... ... Ең ... ... ... түсті болса, тіпті жақсы), ойткені ол фактіге негізделген,
есте жақсы сақталып ... ... ... ... ... кем емес — тақырыпты мәтіннің өзінен бес есе артық ... ... ... үшін ... оңай ... ... ... және екіұдай мағына беретін фразаларды алмау қажет — одан да
тауардың жаңалығы мен ... ... ... ... ... ұзақ ... ... есте қиын сақталады. Көлемі шектеулі (5—6 сөз) әзіл ... ... ... ... болады. Ешқашан тақырыптың соңына ... — бұл ары ... ... ... ... ... көрсеткендей, жарнама мәтінін орта есеппен оқырмандардың 5
пайызы оқиды, бірақ осыған қарап жарнама-ның өсері аз ... ... дәл осы 5 ... ... ... ... тауарыңызды іздеп жүргеңдер
бар болуы мүмкін. Сондықтан бірден бірінші абзацтан ... өз ... ... етіп ... Түсініксіз сөздер сіздің жарнамаңызға
деген сенімді азайтады. Жарнама мәтініңце жарнамаланып отырған қызметтің
тиімділігін ... ... ... ... ... тез қабылдауға
қаріптерді анықтап көсету, әртүрлі белгілер, белгіштер қатты әсер ... ... ... тек қана ... ... ... біртүтас қарастырғаңда анықтауға бо-латынын естен шығармаңыздар.
Әрбір компонент басқалары-ның маңыздылығын ашып ... ... ... де ... ... ... корнектілігімен кезге түссе, ... ... мен ... ... ... оңда ... жарнамаңыз
міңдетті түрде табысқа жеткізеді.
Жергілікті баспа оргаңдарымен байланыс, бірінші кезекте газетлен ... ... ... ... ... газеттерде түрақты
рубрикалары немесе ... бар. ... жаңа ... ... ... немесе
«Бау өсірушілерге», «Биз-несте қалай табысқа жетуге болады?» деген ... ... ... ... ... ... бірге үлкен
құлшыныспен кітапхана өмірі жайлы очерктер, оқиға болған жерден репортаждар
(кітап ... ... ... әдеби-музыкалық кештер откізу туралы),
интервью жариялап түрады. Басқа да газет жанрларының ішінде реплика ...... ... ... мәселесіне коңіл аудармауы
жайында, сонымен бірге кітапхана қызметкерлері мен келушілерінің әзіл-
өлеңдері, т.б. ... ... ... ... Кітапхана
қызметкерлерінің пайдала-нушылар алдындағы есебі, қоғам мен ... ... ... ... ... ... бағасы — кітапхана
үшін үлкен жарнама.
Жарнама ісінің шетелдік ... ... ... айтуынша, мәтінге
қарағаңца, тақырыпты бес есе көп оқиды екен. ... ... ... ... туғы-зып, жаңа бір мәлімет беріп ... ... ... 5—7 ... көп ... ... ... жағдай америка
намашыларымен дәлелденген. Көбінесе тақырып дәйек сөз түрінде кездеседі.
Мысалы, бағбандық тақырыбына арналған библиографиялық ... ... ... ... ... ал соғыс ардагерлерімен болатын кездесу туралы
материалды өлең жолымен беруге болады.
Газеттегі хабардың тақырыбын қабылдауға жергілікті ... ... ... тиімділігіне кітапханашылардың тәжірибесі айғақ бола алады.
Жергілікті газеттердегі кітапхана туралы басылымдарды тал-дауда ... ... көз ... ... — иллюстрацияның аз болуы. Ал жарнама
тиімді болуы үшін кез келген иллюстрациялық материал: фотосурет, суреттер,
кейде ... ...... назар аударатын негізгі факторлар екенін
ұмытпау керек. Әрине ... ... ... ... ... ... орай ... жергілікті басылымдар қазіргі заманғы
полиграфиялық қүрал-жабдықтарға зәру). Жергілікті газеттердің полиграфиялық
қүрал-жабдықпен қамтамасыз етілуінің нашар деңгейде екенін ескеріп, ... бір ... ... ... ең ... деген кітаптың ірі планмен
түсірілген бір фотосуретін берсе болады.
Журналистерге тандауды өз еріктеріне ... ... ... ... ... кәсіби журналистер мьнау дүрыс дегенін өздері тауьп
алады. Жекелеген кездесу туралы оқырман ... ... ... оң ... жарнама теменгі сол жақ бұрышта орналасқан жарнамаға қарағанда
козге тез ... деп ... оң ... ... ... ... ... оқылады. Бүл адамның оқу әдетімен байланысты —
көзқарасты оң ... жазу ... ... ... ... жергілікті газеттерде хабарлар мен шақырулар жариялап
тұратын болса, онда оларды газет бетінің ... бір ... ... Бұл мәтінді есте сақтауға, материалды тез табуда оқырманға көмек
болады. Бұндай хабарлардың тиімділігін арттырудың тағы бір жолы — ... бір ... ... ... дүрыс («Кітапхана жа-ңалықтары»,
«Сіздің досыңыз — кітапхана», т.б.). Кейбір жергілікті газеттер кітапхана
хабарларын «Мәдени өмір ... ... ... ... ғана, рама немесе шрифтпен бөліп көрсететін, ха-барлардан басқа,
кітапхана материаддарын колонка, кейде беттің төменгі жағы ... ... ... ... ... ... оның ... мен қызмет түрлері
туралы халықты қызықты-ратын мәліметтерді территорияға түрақты ... ... ... ... ... ... ... рүқсаты керек.
Ең басты сыртқы жарнама — кітапхана ғимараты мен оның айналасындағы
территория екені күмәнсіз. Кітапхана ... мен ... ... ... жайын-дағы тамаша кітаптың авторы — француз қызы ... ... ... ... ... көрсеткен.
Фасадтарды сипаттайтын мінездемелердегі сыртқы жазу мынадай: «Кітапхана
кіруге шақыра алады..., байқаусыз ... ... ... ... ... ... жояды»'.
Отандық және шетелдік тәжірибелерге сүйенсек, кітапхананың сыртқы
жағымды бейнесін ... үшін ... ... жаңа ... ... ... ... ескі ғимарат немесе ауылдық, ағаштан жа-салған ғимарат,
егер олар ... ... ... ... ... өдемі де жанға жайлы өсер
қалдырады. Оның үстіне бұлар мәдени мүраларды ... ... ... ... ... ... түрғын үй ғимараттарының бірінші қабатында ... ... ... орналасқан кітапханалардың қиын жағдайында дизайнердің
комегімен ты-ғырықтан шығуға болады. Мысалы, кіре беріске ... ... ... ... ... кең ... витрина терезелерін
дәстүршілдіктен езгеше көркемдеуге болады Бұның бәрі кітапхананы басқа
объектілерден бөліп, ерекше ... ... ... ... ... әдебиеттерде оларды
«билборд» деп атайды), витриналар, көрсеткіш сілтемелер ... ... ... ... ... ... мен жазулар
(әдетте библиобустарда) жа-тады. Осы қатарға сонымен бірге кітапханага
шақырған хабар-ландыруларды да ... ... ... ... ... аялдама аттарын да жат-қызуға ... ... ... ... ... ... рұқсаты керек.
Жарнамалық стенділер түрақты, бағана ... ... ... ... әдетте
кітапхана маңындағы, көше жақ бетке қаратып іледі. Олар өтіп бара ... ... ... ... бұндай әсерді аудиторияны
«үстап алу» эффекті дейді. ... ... зор ... ... ... ... стенд — кітапхананы жарнамалудың бір ... ... ... ... ... шараның хабарламасы ілінеді. Боялған стенді
бетіне басқа бояумен кітапхана туралы мәліметтер жазылады.
Мазмүны әртүрлі болғанымен стенд хабарларына тән нәрсе — ірі ... ... ашық түс, ... ... ... ... пен ... ролін
афишалық тумба да атқарады.
Ілулі материалдарды ішінен жарықпен өңдеген ... ... кіре ... ... үстінен іледі. Егер кіру есігі болса, онда
ілінетін материалды фасадқа, алыстан көретіндей етіп ... ... ... ... ... назарға арналып жасалғандықтан, тек
қана қажетті ақпа-раттарды беруі керек (кітапхананың аты, саласы).
Кәсіби жарнамашылар ... ... ... карточкасы деп
есептейді. Дұрыс ойластырылып жасалған витрина көшедегі жүргіншілерге
кітапхана жүмысы, оның ... ... ... ... ... ... ... орай, кітапханалар витринаның бұл мүмкіндіктерін пайдалана
бермейді. Ал көптеген кітапханалар қазіргі бір қабатты аквариум-
ғимараттарда (фасады әйнектен жасалған) ... Осы ... ... ... ... ... ғана ... олардың аралық
кеңістігін де жарнама мақсатында пайдалануға болады. Әйнек бетіне суреттер
салып, ... ... ... ... кейіпкерлерінің фигурасын
қойып қоюга болады. Кей жағдайда, егер кітапхана экология пробле-маларына
мамандандырылған болса, ... су асты ... ... өдеп, жартастар
арасына табиғат туралы көпке танымал кітаптарды ... ... ... ... ... ... жаңа кітаптар көрмесі ретінде
пайдаланады. ... ... ... ... оқу ... ... шулы дүниеден
оқшаулап, жүмыс істеуге жақсы ... ... деп ... ... ... қалайды. Даладан қарағанда бүндай перделер күндізгі ... ... да ... ... ... суреттердің ар жағынан кітап сөрелері
мен оқу залындағы адамдардың сүлбасы көрініп, ... ... ... деп ... керкемдегенде, оның сюжетін аракідік ауысты-рып отыруды үмытпаған
жөн. Әйтпеген жағдайда оған көз ... ... де, ... ... ... бояуы оңып кетеді.
2.3.4. Интернеттегі жарнама
Соңғы кездердің негізгі элементтеріне Интернет ... ... мен оның ... ... – WWW (Word Wite WеЬ) ... телекоммуникация
жүйелерінің жылдам дамуы байқальg отыр. Интернет — компьютер арқылы іске
асатын гипермедиалық орта. Ол — ... үшін ... ... және ... қасиетімен ерекшеленеді. Біріншіден, Интернет — байланыстың ең жаңа
қүралы, оның ... ...... ... ... еткен
түтынушы ала алатын рші ... ... ...... ... ... Оның ... Интернет ақпарат ... ... ... ... оның ... дәстүрлі бүқаралық
ақпараттардан айырмашылығы — интерактивтілігі, кең тарауы мен өзгергіштігі.
Екіншіден, ...... ... ... ... ... шектеу дегенді білмейді, қоры мен қыз-мет түрлерін интерактивті
әдіспен ... ... ... ... ... жүйесінің бір
бөлігі ретінде пайдалану кітапхана беделін өсіріп, кітапхана ... ... ... Кітапхана Интернет ресурстарын маркетинг
комплекстерінің келесі элементтерінде пайдалана алады:
Жарнама. ... ... ... ... мен қызмет түрлерінің туралай
жарнамасына мыналар кіреді: жеке wеЬ — серверге тауар туралы ... ... ... да ... ... ... ... телеконференцияларға қатысу. Интернеттегі жарнаманың ... ... ... үш ... ... бар: серверді ... ... ... ... ... мәтіндік сілтемелер арқылы
табуға болады.
cервер жайлы толық басқа ... ... ... ... ... радио,
т.б.) білуге болады.
Осыған байланысты ... ... weЬ- ... ... ... жарнамалық жүмыс мынадай ша-ралардан түрады;
— серверді іздеуші машиналарда тіркеу;
... ... ... ... ... ... ... басқа серверлерге сілтеме жасау;
— басқа сервер материалдарынан көрсету;
— көп ... ... ... ... беру;
— телеконференцияларға қатысу;
— тарату тізімін қолдану;
— сервер атын барлық жарнама өнімдерінде қолдану;
— жарнаманың дәстүрлі ... ... ... WWW\ ... ... мен ағымдағы ақпарат
басылуы мүмкін. WWW артықшылығы — мүмкін уақытта ақпаратты жаңартып отыруға
мүмкіндік бар.
Тұтынушылардың қолдауы. Түтынушылардың ... WWW да ... ... және ... беру ... немесе қосымша кері байланысты
механизмін іске қосу арқылы өседі.
Кітапхана инфрақүрылымьш Интернетті қолдану есебінен кеңейту. Бұүл Интернет
технологиясын ... ... ... және оның ... көрініс табуы мүмкін.
Маркетингтік зерттеулер жүргізу. ... ... ... мен ... ... WWW ... тақырьштық серверлерді
пайдалану, сүрақ-жауап жүргізу, жеке Wев-серверлерге келушілерге ... ... ... басқа серверлерде жүргізген сауалнама
қорытыңдыларын пайдалану.
Интернеттегі маркетинг жүйесінің жоғарыда аталып өткен элементтерінен
басқа негізгі ерекшеліктерінің ... ... ... ... ... мүмкіңдігі жатады. Бүл
интернет дамуының негізі және әлемдік интерактивті электрон-
дық нарық ... ... ... ... ... кітапханалары
Интернеттегі жарнаманы басқа жарнама түрлерімен ... өз ... ... көтеру үшін пайдала-нады. Халық түрмысының томен деңгейі мен
коммуникация дамуының нашарлығы ... ... ... ... ... мен ... түрлерін сатуға мүмкіндік бермейді. Осыған байланысты
Интернеттегі ... тек қана ... ... мен ... ... үшін
жасалатын шара деп қарастыра аламыз.
Интернеттік жарнаманың ... ... оған ... бірінші
күннен пайда әпере алады. Бүл қүралдардың бірі Еmаіl-электрондық пошта,
сонымен бірге Ноте Раgе - ... ... ... ... ... оның ... ... түрлері туралы ақпарат беретін қүжат.
Ноте Раgе міндетті типтік бөліктеріне келесі позициялар кіреді:
1. Кітапхана туралы жалпы ... ... ... ... ... қүрылымы — әкімшілік (аты-жөні, теле-фон) болімдері (аты-жоні,
телефон), желі ... ... ... Кітапхана қорының сипаттамасы: жалпы саны туралы мағлүмат, әдебиет
коздері қүрамы, жеке ерекше ... ... ... электроңцы каталог, мәліметтер базасы,
қолданылып жүрген деректер базасы, кітапхана басылымдары.
4. ... ... ... ... тізімі, қысқа сипат-тамасы,
байланыс, конференциялар, семинарлар, е-шаіі.
5. Жаңалықтар, конференциялар, семинарлар, т.б.
Ең әуелі тек WWW ... ... ... ... ... ҒТР, tеlnеt, Usеnеt, ІRК-ны қоспау керек. Екінші Ноте Раgе ... ... НТМL ең аз ... ... ... , ,
,

Пән: Маркетинг
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 86 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ms office қосымшаларында VBA-ны қолдану37 бет
Жаңа әлеуметтік – мәдени жағдайда оқырмандарға қызмет көрсету58 бет
Кітапхана қоры негізінде мәліметтерге BDE технологиясы арқылы қатынау40 бет
Кітапхана қорын өңдеу және есепке алу47 бет
Кітапханаларды автоматтандыру тарихы62 бет
Кітапханалық қызмет ету маркетингі46 бет
Кітапхананы автоматтандыру процессі38 бет
Кітапхананың ақпараттық іс-әрекетіндегі маркетинг74 бет
Объектті бағытталған программалау54 бет
Оқу залының жұмысын жеңілдететін автоматты басқару жүйесін жасау атты дипломдық жұмысқа арналған патенттік-ақпараттық зерттеулер52 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь