Банктік қызмет аясындағы банктік құқықтық қатынастардың кейбр теориялық мәселелері


Ғылыми негіздеу мақсатында құқықтық қатынас, банктік құқықтық қатынас, олардың өзіне тән ерекшеліктері жөнінде шетелдік және отандық ғалымдар қалыптастырған көзқарас, пікірлерге тоқталып, құқықтық қатынастарға байланысты өзекті мәселелерді, қажетті жерінде банктік заңнама нормаларын талқылап, талдау жасағанымыз жөн болар деп санаймыз.
Ресейлік ғалым А.В. Мицкевич құқықтық қатынас ұғымының заң ғылымындағы негізгі ұғым болып табылатынын, нормалар жүйесі ретіндегі құқықтың қоғамдық қатынастарды реттеуінің объективті сипатта болатынын айта келіп, мінез-құлықтар мен іс-қимылдарды нақтылы айқындап, белгілеу барысында субъективтік қүқық пен заңды міндет орын алады деп пайымдаған, сондай-ақ «құқықтық қатынас қүқық нормаларымен реттелген және қүқықтық қатынас қатысушыларының субъективтік қүқықтары мен заңды міндеттерінің өзара байланысынан тұратын, адамдардың және олардың ұйымдарының арасындағы қатынастар» деген ұғымды қалыптастырған. Сонымен қатар ол экономикалық, саяси, неке-отбасылық, экологиялық, еңбек, әлеуметтік және т.б. қоғамдық қатынастардың құқықтық реттелуі нәтижесінде, олар құқықтық қатынастар нысанында көрініс табады деп түсіндірген [1, 385,386-бет.].
М.Н. Марченко «Құқықтық қатынас» ұғымының көптеген айқындамалары бар, алайда кеңінен тараған айқындамаға сәйкес құқықтық қатынас қатысушылары мемлекет қорғайтын әрі кепілдендіретін субъективтік құқықтар мен заңды міндеттерге иелік ететін, құқық нормаларымен реттелген қоғамдық қатынас деп түсіндіреді. Құқықтық қатынастың өзіне тән белгілері немесе ерекшеліктері мыналар болып табылады: 1. Құқықтық қатынастар қоғамдық қатынастардың ерекше түрін көрсетеді. 2. Құқықтык, қатынастар мемлекеттің еркін көрсететін және бекітетін құқықтық нормалар негізінде қалыптасады. 3.Құқықтық катынастар олардың қатысушыларының саналы - ерікті іс-әрекеттері нәтижесінде қалыптасатын қоғамдық қатынастар түрін білдіреді. 4. Құқықтық қатынастар өздеріне жүктелген субъективтік құқықтардың әрі заңды міндеттердің көмегімен қатысушылары жүзеге асыратын көптеген және сан алуан байланыстарды білдіреді. 5. Құқықтық қатынастың іске асырылуы мемлекеттік мәжбүрлеу мүмкіндігімен кепілдендіріледі. Құқықтық қатынастар салалық нормаларға байланысты туындайды, өзгертіледі және доғарылады. Осындай өлшемдерге орай барлық құқықтық қатынастар әкімшілік-құқықтық, қылмыстық құқықтық, азаматтық құқықтық, еңбек және т.б. құқықтық қатынастарға бөлінеді» деп тұжырымдаған және құқықтық қатынас субъектілері мен объектілеріне, заңды фактілерге байланысты мәнжайларды сипаттаған [2, 352,354,355,359-бет.].
А.Г. Братко «құқықтық қатынас қоғамдық қатынастың бір түрі, ал қоғамдық қатынас адамдар арасындағы әлеуметтік байланыстар және құқықтық қатынастар осы қатынастардың субъектілерінің арасындағы заңды байланыстар деген пікірін айта отырып, құқықтық қатынас белгілерін: 1. Құқықтық қатынас -құқық нормасымен көзделген қоғамдық қатынас. 2. Құқықтық қатынас зияткерлік және ерік-ықтияр элементтерінен тұрады. 3. Құқықтық қатынастың негізгі мәні құқықтық қатынас субъектілері - тараптардың құқықтары мен міндеттері болып табылады. 4. Құқықтық қатынас субъектілер арасындағы заңды байланыс» деп сипаттаған. Сонымен ...
1. Теория государства и права. / под ред. М.Н. Марченко. -М.: Издательство «Зерцало», 1998. -С.475.
2. Марченко М.Н. Теория государства и права. -М.: Юрид. лит., 1996. -С.432.
3. Общая теория права и государства / под ред. В.В. Лазарева. -М.: Юрист, 1994. -С.360.
4. Мемлекет жєне к±ќыќ негіздері / Ќ±раст. Е.Баянов. -Алматы: Жеті Жарѓы, 2001. -С.624.
5. Сапарѓалиев Ѓ.С., Ибраева А.С. Мемлекет жєне ќ±ќыќ теориясы. Алматы: Жеті Жарѓы, 1998. -192 бет.
6. Ефимова Л.Г. Банковское право. - М.: Издательство БЕК, 1994. -С.360.
7. Малеин Н.С. Кредитно-расчетные правоотношения и финансовый контроль. -М.: Издательство «Наука», 1964. -С.152.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




БАНКТІК ЌЫЗМЕТ АЯСЫНДАЃЫ БАНКТІК Ќ¦ЌЫЌТЫЌ ЌАТЫНАСТАРДЫЊ КЕЙБР ТЕОРИЯЛЫЌ МЄСЕЛЕЛЕРІ

Ѓылыми негіздеу маќсатында ќ±ќыќтыќ ќатынас, банктік ќ±ќыќтыќ ќатынас, олардыњ µзіне тєн ерекшеліктері жµнінде шетелдік жєне отандыќ ѓалымдар ќалыптастырѓан кµзќарас, пікірлерге тоќталып, ќ±ќыќтыќ ќатынастарѓа байланысты µзекті мєселелерді, ќажетті жерінде банктік зањнама нормаларын талќылап, талдау жасаѓанымыз жµн болар деп санаймыз.
Ресейлік ѓалым А.В. Мицкевич ќ±ќыќтыќ ќатынас ±ѓымыныњ зањ ѓылымындаѓы негізгі ±ѓым болып табылатынын, нормалар ж‰йесі ретіндегі ќ±ќыќтыњ ќоѓамдыќ ќатынастарды реттеуініњ объективті сипатта болатынын айта келіп, мінез-ќ±лыќтар мен іс-ќимылдарды наќтылы айќындап, белгілеу барысында субъективтік ќ‰ќыќ пен зањды міндет орын алады деп пайымдаѓан, сондай-аќ ќ±ќыќтыќ ќатынас ќ‰ќыќ нормаларымен реттелген жєне ќ‰ќыќтыќ ќатынас ќатысушыларыныњ субъективтік ќ‰ќыќтары мен зањды міндеттерініњ µзара байланысынан т±ратын, адамдардыњ жєне олардыњ ±йымдарыныњ арасындаѓы ќатынастар деген ±ѓымды ќалыптастырѓан. Сонымен ќатар ол экономикалыќ, саяси, неке-отбасылыќ, экологиялыќ, ењбек, єлеуметтік жєне т.б. ќоѓамдыќ ќатынастардыњ ќ±ќыќтыќ реттелуі нєтижесінде, олар ќ±ќыќтыќ ќатынастар нысанында кµрініс табады деп т‰сіндірген [1, 385,386-бет.].
М.Н. Марченко Ќ±ќыќтыќ ќатынас ±ѓымыныњ кµптеген айќындамалары бар, алайда кењінен тараѓан айќындамаѓа сєйкес ќ±ќыќтыќ ќатынас ќатысушылары мемлекет ќорѓайтын єрі кепілдендіретін субъективтік ќ±ќыќтар мен зањды міндеттерге иелік ететін, ќ±ќыќ нормаларымен реттелген ќоѓамдыќ ќатынас деп т‰сіндіреді. Ќ±ќыќтыќ ќатынастыњ µзіне тєн белгілері немесе ерекшеліктері мыналар болып табылады: 1. Ќ±ќыќтыќ ќатынастар ќоѓамдыќ ќатынастардыњ ерекше т‰рін кµрсетеді. 2. Ќ±ќыќтык, ќатынастар мемлекеттіњ еркін кµрсететін жєне бекітетін ќ±ќыќтыќ нормалар негізінде ќалыптасады. 3.Ќ±ќыќтыќ катынастар олардыњ ќатысушыларыныњ саналы - ерікті іс-єрекеттері нєтижесінде ќалыптасатын ќоѓамдыќ ќатынастар т‰рін білдіреді. 4. Ќ±ќыќтыќ ќатынастар µздеріне ж‰ктелген субъективтік ќ±ќыќтардыњ єрі зањды міндеттердіњ кµмегімен ќатысушылары ж‰зеге асыратын кµптеген жєне сан алуан байланыстарды білдіреді. 5. Ќ±ќыќтыќ ќатынастыњ іске асырылуы мемлекеттік мєжб‰рлеу м‰мкіндігімен кепілдендіріледі. Ќ±ќыќтыќ ќатынастар салалыќ нормаларѓа байланысты туындайды, µзгертіледі жєне доѓарылады. Осындай µлшемдерге орай барлыќ ќ±ќыќтыќ ќатынастар єкімшілік-ќ±ќыќтыќ, ќылмыстыќ ќ±ќыќтыќ, азаматтыќ ќ±ќыќтыќ, ењбек жєне т.б. ќ±ќыќтыќ ќатынастарѓа бµлінеді деп т±жырымдаѓан жєне ќ±ќыќтыќ ќатынас субъектілері мен объектілеріне, зањды фактілерге байланысты мєнжайларды сипаттаѓан [2, 352,354,355,359-бет.].
А.Г. Братко ќ±ќыќтыќ ќатынас ќоѓамдыќ ќатынастыњ бір т‰рі, ал ќоѓамдыќ ќатынас адамдар арасындаѓы єлеуметтік байланыстар жєне ќ±ќыќтыќ ќатынастар осы ќатынастардыњ субъектілерініњ арасындаѓы зањды байланыстар деген пікірін айта отырып, ќ±ќыќтыќ ќатынас белгілерін: 1. Ќ±ќыќтыќ ќатынас -ќ±ќыќ нормасымен кµзделген ќоѓамдыќ ќатынас. 2. Ќ±ќыќтыќ ќатынас зияткерлік жєне ерік-ыќтияр элементтерінен т±рады. 3. Ќ±ќыќтыќ ќатынастыњ негізгі мєні ќ±ќыќтыќ ќатынас субъектілері - тараптардыњ ќ±ќыќтары мен міндеттері болып табылады. 4. Ќ±ќыќтыќ ќатынас субъектілер арасындаѓы зањды байланыс деп сипаттаѓан. Сонымен ќатар ќ±ќыќтыќ ќатынас негізгі мєні субъективтік ќ±ќыќ пен зањды міндеттер болып табылатын жєне нормада кµзделген фактілер орын алѓан жаѓдайда ќ±ќыќтыќ норма негізінде туындайтын, оныњ субъектілері арасындаѓы зањды байланыс деген ±ѓымды айќындаѓан [3, 140-141,142-бет.].
Осындай пікірлер тµњірегінде ќ±ќыќтыќ ќатынас тиісті ќ±ќыќ нормалары негізінде ќатысушыларына ж‰ктелінетін субъективтік ќ±ќыќтар мен зањды міндеттер наќтылы белгіленген, субъектілерініњ арасындаѓы зањды байланыстар мемлекеттіњ мєжб‰рлеу к‰шімен ќамтамасыз етілген, кµбінесе бір тараптыњ м‰ддесіне - ыќтиярына орай туындайтын, сонымен ќатар екінші тараптыњ немесе бірнеше ќатысушы тараптыњ м‰ддесі кµзделінетін ќоѓамдыќ ќатынас ретінде сипатталады деп т±жырымдауѓа болады.
Ќазаќстандыќ ѓалым А.С. Ибраева ќ±ќыќтыќ ќатынастар ±ѓымына, олардыњ айрыќша белгілері мен т‰рлеріне байланысты мєн-жайларѓа орай: Ќ±ќыќтыќ ќатынастар - ќ±ќыќќа байланысты, ќ±ќыќ негізіндегі ќатынастар. Олар: 1) Ќ±ќыќтыќ ќатынас - б±л ќоѓамдыќ ќатынас, былайша айтќанда, адамдардыњ арасындаѓы ќарым-ќатынас жєне олардыњ іс-єрекетімен, мінез-ќ±лќымен тікелей байланысќан. 2) Адамныњ мінез-ќ±лќына ќ±ќыќтыќ норма єсер еткенде ќ±ќыќтыќ ќатынас пайда болады. 3) Ќ±ќыќтыќ ќатынас - б±л субъективтік ќ±ќыќтар мен міндеттер арќылы пайда болатын адамдар арасындаѓы байланыс. 4) Ќ±ќыќтыќ ќатынас - ерікті ќатынас. 5) Ќ±ќыќтыќ ќатынасты мемлекет ќорѓайды. Ќ±ќыќтыќ ќатынастардыњ т‰рлері: 1. Реттейтін ќ±ќыќтыќ ќатынастар - субъектілердіњ зањѓа сєйкес мінез-ќ‰лќы, былайша айтќанда, ќ±ќыќтыќ нормалар негізінде жєне соѓан сєйкес мінез-ќ±лыќ. 2. Ќорѓайтын ќ±ќыќтыќ ќатынастар - субъектілердіњ зањсыз єрекетініњ салдарынан пайда болады. 3. Абсолютті ќ±ќыќтыќ ќатынастарда тек бір тарап белгілі (ќ±ќыќ иесі) болады. 4. Салыстырмалы ќ±ќыќтыќ ќатынастарда барлыќ оѓан ќатысушылар белгілі болып келеді. Сонымен, ќ±ќыќтыќ ќатынастар дегеніміз - ќатысушыларыныњ субъективтік ќ±ќыќтары мен зањда кµрсетілген міндеттері болатын, ќ±ќыќ нормалары мен зањда кµрсетілген айѓаќтарѓа (фактілерге) сєйкес туындайтын, ерік - ыќтиярды білдіретін ќоѓамдыќ ќатынастар деп пайымдаѓан [4, 117-118-бµттері]. Сонымен бірге Ѓ.С. Сапарѓалиев пен А.С. Ибраева Ќ±ќыќтыќ ќатынастар мына белгілер арќылы сипатталады: жалпы -ерік - ыќтияр сипаты болады, идеологиялыќ мєні болады; арнайы ќ±ќыќ нормалары негізінде пайда болады, мемлекет арќылы ќорѓалады, субъектілерініњ ќ±ќыќтары мен міндеттері болады. Саралануы: салалыќ тиістілігі, субъектілері бойынша - жалпы жєне наќты, абсолюттік жєне салыстырмалы; генетикалыќ жєне функционалдыќ байланысы бойынша - материалдыќ іс ж‰ргізу; ыќпал жасау сипаты бойынша - реттеуші жєне ќорѓаушы; мазм±ны бойынша - ќарапайым жєне к‰рделі; ыќпал жасау маќсаты бойынша -ќозѓалмайтын жєне µзгермелі деп с±лба т‰рінде кµрсете отырып Ќ±ќыќтыќ ќатынастардыњ ќ±рамы бірнеше бµлшектерден: ќ±ќыќ субъектісінен, субъективтік ќ±ќыќтан, зањды міндеттен, ќ±ќыќтыќ ќатынас объектісінен (затынан) т±рады деп т‰сіндірген [5, 95-бет].
Л.Г. Ефимова Банктік ќызметті ќ±ќыќтыќ реттеу єдісі біртекті емес, наќтылап айтсаќ азаматтыќ жєне єкімшілік ќ±ќыќќа тєн єр т‰рлі ќ±ќыќ салаларыныњ, атап айќтанда азаматтыќ, ќаржылыќ жєне єкімшілік ќ±ќыќ нормаларымен реттеледі. Банктік ќызмет нєтижесінде туындайтын ќатынастар операция т‰ріне орай єр ќилы кµрініс табады. Зањ єдебиеттерінде 1930 - 1932 жылдардаѓы кредиттік реформаѓа дейінге кезењде тараптардыњ кµрсеткен ќызметі ‰шін есеп айырысу бойынша ќ±ќыќтары мен міндеттері дербес ќ±ќыќтыќ ќатынас ретінде ќарастырылмаѓан (зањ єдебиетінде ќ±ќыќтыќ ќатынас єдетте ќ±ќыќ нормаларымен реттелген ќоѓамдыќ ќатынас ретінде ќарастырылады. О.С. Иоффе, М.Д. Шаргородский. Вопросы теории права. -М. 1961. с.178). Коммерциялыќ банктердіњ капитал рыногындаѓы делдалдыќ іс-єрекеттері, олардыњ µз клиенттерімен жасасќан кредиттік шарттары ќ±ќыќтыќ маѓынадаѓы кредиттік ќатынастар ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Банктік қызмет аясындағы банктік қүқықтық қатынастардың кейбр теориялық проблемалары
Банктік қызмет
Банктік қызмет көрсету
Банктік қызмет көрсету туралы
Банктік қызмет көрсету шарты
Қазақстан Республикасының банктік заңнамасы және банктік құқықтық қатынастар
Банктік қызмет көрсету департаменті
Банктік қызмет бабындағы тәуекелділіктер
Факторинг - жаңа банктік қызмет ретінде
Банктік маркетингтің теориялық аспектілері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь