Балалардың мектепке дайындығын жан - жақты ұйымдастырудың психологиялық - педагогикалық негiздерi туралы

1. Кiрiспе
2. Мектепке дейiнгi балаларды адамгершiлiкке баулудағы ойынның әсерi
3. Ұлттық тағылымдар қалыптастырудағы ойын әрекеттерiнiң дамытушылық рөлі
4. Қорытынды
Әдебиеттер
Бала - бақшадағы тәрбие - барлық тәрбиенiң бастамасы.
Мектепке дейiнгi шақ - бала бойынша адамгершiлiктiң негiзiн қалайтын кез. Сондықтан да бала бойынша жас кезiнен бастап iзгiлiк, мейiрiмдiлiк, инабаттылық сезiмдерiн қалыптастыру ата - аналар мен тәрбиешiнiң мiндетi.
Мектеп жасына дейiнгi балалардың жан - жағты дамуы үшін ойынның рөлі ерекше. Тәрбиешi бағдарламада көрсетiлген сюжетi – рөлдiк, қимыл - қозғалысты, дидактикалық және басқа да ойын түрлерiн пайдаланы отырып, топтағы баланың ойын әрекетiн ұйымдастыра бiлуi тиiс. Ойын барысында балалардың айналадағы дүние жайында мағлұматттары кеңейiп / таным белсендiлiгi артып,/игерген бiлiм – машықтарының негiзiнде бiр сюжетке орай басты кейiпкерлерге елiктеуi /шығармашылық белсендiлiк/, ойын ойнауға өзiне серiк тауып алуы, онымен шынайы қарым - қатынас орната отырып, таңдап алған рөлдерiне деген жауапкершiлiгi арта түседi.
Ойын - балалардың оқуға, еңбекке деген белсендiлiгiн арттырудағы басты құрал.
1. Ж.Б. Қоянбаев, Р.М. Қоянбаев. Педагогика. Астана, 1998ж
2. В.А. Сухомлинский Коллективтiң ғұдiреттi күшi. Алматы, Мектеп, 1979ж
3. Е. Сағындықұлы. Педагогика. Алматы, 1999ж
4. Макаренко А.С. Ұстаздық дастан. Алматы, 1985ж
5. Сарғожаев Н. Сенде бiр кiрпiш дңниеге. Алматы, 1990ж
6. Харламов М.Ф. Педагогика. Москва, 1990ж.
7. Бастауыш мектеп N2 24 - 29 беттер 2002ж.
8. Бастауыш мектеп N4 21 - 24 беттер 2003ж
9. Шағын мектеп N1 29 - 31 беттер 2004ж
10. Улағат N1 91 - 94 беттер 2004ж
11. Қоянбаев Ә., Қоянбаев Қ. Педагогика, Алматы 2004ж
12. Бастауыш мектеп N3, 19 - 21 беттер, 2003ж
        
        БАЛАЛАРДЫҢ МЕКТЕПКЕ ДАЙЫНДЫҒЫН
ЖАН - ЖАҚТЫ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ
ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ - ПЕДАГОГИКАЛЫҚ
НЕГIЗДЕРI
ЖОСПАР:
Кiрiспе
Мектепке дейiнгi балаларды адамгершiлiкке баулудағы ойынның ... ... ... ... ойын әрекеттерiнiң дамытушылық рөлі
Қорытынды
КIРIСПЕ
Бала - бақшадағы тәрбие - барлық тәрбиенiң бастамасы.
Мектепке дейiнгi шақ - бала ... ... ... ... кез. ... да бала ... жас кезiнен бастап iзгiлiк, мейiрiмдiлiк, инабаттылық сезiмдерiн ... ата - ... мен ... ...
Мектеп жасына дейiнгi балалардың жан - жағты дамуы үшін ойынның рөлі ... ... ... көрсетiлген сюжетi – рөлдiк, қимыл - қозғалысты, дидактикалық және басқа да ойын түрлерiн пайдаланы отырып, ... ... ойын ... ұйымдастыра бiлуi тиiс. Ойын барысында балалардың айналадағы дүние жайында мағлұматттары кеңейiп / ... ... ... бiлiм ... ... бiр ... орай басты кейiпкерлерге елiктеуi /шығармашылық белсендiлiк/, ойын ойнауға өзiне серiк тауып алуы, онымен шынайы қарым - ... ... ... таңдап алған рөлдерiне деген жауапкершiлiгi арта түседi.
Ойын - балалардың оқуға, еңбекке ... ... ... ... ... ... ... тәрбиенiң басқа да салаларымен тығыз байланысты. Адамның iс - әрекетi мен мiнез - құлқынан да әдемiлiк, сұлулық көрiнiс таппайынша, адамгершiлiк ... ... ... мұратына жете алмайды.
Адамгершiлiк, адамгершiлiкке баулу дегенiмiз Бiздiң ше, ол - адамдардың үлкен бе, кiшi ме, әрбiр ... iсiн, ... ... өзгелермен қарым - қатынасын ағылға салып, ар - ұят таразысынан ... ... ... ең әдiл, ең ... ... таңдап ала бiлуi. Сондықтан адамдыққа баулу жұмысының ережесi балабақшадан бастап нақтылы мақсатты кездеуi шарт. ... ... ... iс - әрекеттерiн мақұлдай отырып, азды – көптi жiберген ... ... ... ... ... бiлуге тиiс. Әр бала өз iсi мен қылығына жауапкершiлiкпен қарап, ұялу, кешiрiм сұрау сияқты әдеттердi үйренуi керек. Балалардың рухани ... ... ... ... ... ат салысу, жаңа, озық тәжiрибенi дер кезiнде насихаттап, өмiрге енгiзу - барша қауым, педагогтары бiрлесе атқаратын абыройлы мiндет.
Жас ... ... ... ... беру ... ... делiнген: “Балабақшадан бастап жан - жақты және толық жетiлген тұлғалы адам тәрбиелеуге жәрдемдесетiн ... ... ... мен ... жұмысының мазмұны күнтәртiбiнiң барлық сәттерiнде балалардың мiнезiн дұрыс ... ... ... Егер де бала ... ... ... тәрбиелемесек, онда қыңыр баланың қиқарлықы арта түседi де, тәбелеске, дау - ... ... ... ... көп ... бала өмiрiн дұрыс ұйымдастырып, шебер басқара бiлуге байланысты.
Ол үшiн тәрбиешi үнемi өз ... ... ... бiлiктiлiгiн арттырып отыруы қажет.
Бала ойын ойнағанда ... ... - ... ... ... адамның iс - әрекетiне елiктей отырып бейнелейдi. Бала үшiн өзiне ұнаған ... ... ... жоқ, оған ... ... ... ... Жалпы бала табиғаты өзiн бiрнеше есе үлкен ғып көрсетуге бейiм. Тез есейгiсi келiп, бәрiн өзiм ... деп ... ... осы ... ... сен үлкенсiң, мен көмектесiп жiберсем, бәрiн де өзiң ... ... деп, ... бiлдiре тәрбиелеу ұтымды әдiс. Үлкен адам мен баланың айырмашылығы үлкендердiң сана - сезiмi мен iс - ... ... ... ... iзгiлiк, инабаттылық әдептiлiк - бiр күнде қалыптаса қалатын қасиет емес. Бұл - балабақшадан бастау алып, өмiр баспалдақтарында шыңдалып, бiртiндеп ... ... ... бұл ... ... ... ... кеңiнен пайдаланады. Солай еткенде бала өздiгiнен ойын ойнағанда тәрбиешiнiң, ата - ... ... ... ... ... ... кейiпкерлерiн бейнелейдi. Осы орайда күнделiктi өмiрде балаларға түсiнiктi ... /өзiл - ... ... ... ... балалардың көңiл - күйiн көтерiп, олардың қайырымдылықын iзгi сезiмiн, бiр - бiрiне мейiрiмдiлiгiн ... ... әсер ... атап әту ... ... ... шұғылданған көрнектi ғалымдар Р.И. Жуковская, Д.В. Менджерицкая, Т.А. Маркова, Н.Я. ... ... ... ... ... - рөлдiк ойындар ойнауы үшін бiлiм - машықтарының болуы ғана жеткiлiктi емес. Балалар игерген ... ... ... бiлуi ... ... да ... өздерiнiң iс - әрекетiн дұрыс ұйымдастыра отырып, арнайы кезеңдердi нақтылы анықтай бiлу қажет. Ол ... ... ... дайындалу, iске асыру /ойынды өздiгiнен/, ойын шартының ... ... ... ойын ... ... - ... ...
Ойын - баланың жан серiгi. Қай бала болмасын ойнап өседi. Әрбiр елдiң ойыны бол елдiн қоғамдық идеологиясына, тұрмыс - тiршiлiгiне, ... ... - ... ... ... Ойын ... ... анау айтқандай қиындықы жоқ, оп - оңай тәрiздi көрiнуi мүмкiн. Ал iс жүзiнде бала үшін ... ... ... тiл табысып, өзiнiң ойлаған ойын iске асыру оңай емес. Сондықтан тәрбиешiнiң мiндетi - балаларды ... өз ... ... ... ... ету. ... ғана ойын өз ... жетiп, тәрбиелiк мәнi арта түседi. Айталық, тәрбиешiнiң ұжымдық ойынды тартымды ұйымдастырып ... ... бiр - ... ... . ... ... ... нышаны екенi сөзсiз. Ойын кезiнде жолдасының айтқанымен келiсiп, оны құрмет тұтудың өзi адамгершiлiкке бастайтын жол. Тәрбиешi ойын ... әр ... игi ... ... оның ... ... қасиеттердi әрбiте, өзiндiк мiнез - құлқын қалыптастырады. Мәселен, Әлiм құмнан неше түрлi құрылыстарды өзi ойлап сала алады. ... ... ... ол ... ... ... ... барынтасымен айтып түсiндiредi. Болашақта осы Әлiмнен талантты ғұрылысшы шағуы әбден ықтимал. Әр баланың бойында өмiрге ... ... бiр ... ... ... ... Әне соны дер ... байғап, жан - жақты дамыта тәрбиелеу қажет.
Баланың әдептi, көргендi, қайырымды болып өсуi қоршаған ортасына, үлкендерге байланысты екенi ... Бала ... ... - ... ойға ... ойын арқылы қалай бейнелесе, бiздердiң, яғни үлкендердiң, көрсеткен үлгi өнегемiз қандай ... ... ... да ... соны айқын бейнелейдi.
Балалардың мейiрбандық қасиетi отбасындағы үлкен адамдардың өнегесiне, балабақшадағы тәрбиешi - апайының олармен ... ... - ... мен ... ... ... ... байланысты қалыптасады. Үлкендердiң мейiрiмдiлiгi баланың сәби жүрегiн ... ... ... Бала жаңа ... ол ... ... үлгi ... қабылдайда да, оны ойын кезеңдi айқын бейнелеуге тырысады. Балалардың бiр - бiрiмен достық қарым - қатынасының ... ... ... ... ... ойын ... ... мәнi мол. Балалардың достық сезiмi ойын кезiнде шыңдала ... ... ... ... екi - ... ... ... келе - келе ұжымдық бағыт алады.
Бала табиғатының өзi тек ойынмен байланысты. Сәби шағындағы алғашғы қуыршақпен ойнауы баланың қамқорлық, ... ... ... да, әрi ... ... түседi. Мұндай iзгiлiк сезiм құрбылар арасындағы достық қатынастың қалыптасуына жағдай туғызады. Қай бала болмасын жеке - дара ойнағаннан көрi, бiрiгiп ... әлде ... ... ... болатынын айқын сезiне бастайды. Соның нәтижесiнде олардың ойынға деген қызығушылықтары артып, ... ... ... ...
Ересектер тобының балалары алған бiлiмдерiне, өмiрден жинағтаған азды - ... ... ... ... ... мiнез - ғұлықтарын жағдайға ғарай бейiмдей алады. Балалардың ... ... - ... ... қажеттiлiкке айнала бастайды.
Тәрбиешi балалардың қарым - қатынастарын кїнделiктi бағылау арғылы әр ... ... - ... ... ... ... анығтайды, бала бойына қалыптасған жағымды, жағымсыз ғылықтарды ескере ... жеке ... ... ... ойын арғылы әр баланы жағсылықға, қайырымдылықға, iзгiлiкке, әдептiлiкке ... ... ... ... ... қайырымдылық қасиеттi бойына сiңiре бiлуiмiз қажет. Ол үшін баланың айналасында соған қолайлы жағдайлар жасалуы шарт. Мысалы:
а) топтағы әр ... өз ... және ... ... сай ... тиiс;
ә) бала өзiн ... еркiн сезiнуi керек;
б) бала талабының ғанағаттануы қажет;
в) ... жеке ... үлгi - ... мәдениеттiлiгi, байсалдылықы, мейрiмдiлiгi, т.б. қасиеттерi бала үшін аса маңызды;
г) топтағы балалар ... ... ... сай ... ...
Сюжеттi - рөлдiк ойындардың мазмұнын балаларға терең меңгертуде тәрбиешiнiң балалармен бiрге ойнауы айырығша жемiстi болмағ. Бұл жағдайда тәрбиешiнiң балалармен өзiн тең ... ... ... мәнi зор. ... бала өзiн ... сезiнедi де, тәрбиешi алға ғойған бағдарламалық мiндеттерiн ойдағыдай жүзеге асырады. Бала мен ... ... ... достық дәнекерi бекидi. Тәрбиешi ойын ойнауға жағдай туғызумен ғатар, ... ... ... белсендiлiгiн їнемi арттырып отыруға тиiстi. Топта өзара ынтымақтастық жағдайында балалардың ойынды өз ғалаумен бастауы, не болмаса ойынға еркiмен ... аса ... ... ... серуен кезiнде жалғыз өзi кеменiң рулiмен ойнап тұр. Тәрбиешi Айдос пен Серiкке: “Жңрiндер, ойнайығ, - дейдi. - Қарандашты, ... ... өзi ... бiр ... ... ... ¶шеуi кеменiң жанына келiп: “Сен капитансың бақ Бiз матрос болайығшы” –деп, ойынға кiрiседi. “Капитан, бiз не iстейiкқ” капитан ... ... ... бәлiп бередi де, тәрбиешi екеуi бiрлесе отырып ойынды әрбiтедi. Айталық, бiр бала дңрбiнi алып ғарайды. ... бала ... ... тазалық жұмысына кiрiседi.
Тәрбиешi ойын барысында сұрағтар ғойып, теңiз ... ... ... ... ... ... деген ғызығушылықын арттырады. Сәйтiп, тәрбиешiнiң балалармен бiрлесiп ойнауы, олардың ой - әрiсiн кеңейтiп, көп ... ... - ... септiгiн тигiзедi.
Ойын сонау ата - бабалар заманынан берi мазмұн жағынан толысып дамып, дәстүрлi жалғасып келедi. Ойын ен уағытта да ... бiр ... ... тоқтап ғалмайды, жетiле түседi. Сәбилерге де, үлкендерге де арналған ойындар бар, олар адам ... әр ... ... ... ... ... ересек адамдар өмiрiнiң барлық саты - баспалдағтары көңiл көтеретiн, рухани лөззат алатын ермектiң түрi - ойынмен тығыз байланысты.
Ойын тәрбиенiң ... ... ... ... ... Әртiстердiң сахнада әнер көрсетуi - –ол да ойынның бiр түрi. Ал адамдар театрға барып спектакль көрiп, онан ... ... ала ... ... жағымсыз бейнелердi ағыл сарабына салып, әр көрермен өзiнше пайымдайды. Сол ... дос - ... ... пiкiр ... ... өз ... дұрыс - бұрыстықына көз жеткiзедi. Театр - тәрбие ошағы. Ата - аналар балаларын жас кезiнен бастап, жастар театрына - ... ... ... ... мен ... ... достық дәнекерi берiк болатыны сезсiз.
Қазақ балабақша тәрбиешiлерi үшін ұсынылып отырған осы ... ... - ... ... ... iрiктелiп, балабақшаның ересектер тобы мен мектепке даярлық тобында байғаудан өткiзiлдi. ... ... - ... ... ... мен әдiстерiн жетiлдiре түсу едi. Атадан балаға мұра болып келе жатқан ғазағтың ... ... ... даму ... ... әр кезенде жетiлдiрiлiп отыруы –заңды құбылыс. Балабақшаның әр тобындағы балалардың жас ерекшелiктерiне сай ғазағтың ... ... ... ... ... - ... да ... зерттеудiң қажет ететiн аса маңызды мәселе.
Эксперименттiк байғау ... ... ... ... 14 топтық N170, Калинин ауданындағы 6 топтық N161 бағылау балабақшасында, Алматы ... ... ... Т. ... атындағы совхоздың 6 топтық “Айгүл” ғазағ балабақшаларында ... Осы ... ... ойын ... байғаудан өткiзген тәрбиешiлерiне ризашылықымызды бiлдiремiз.
Материалдарды байғаудан өткiзу үшін, ең алдымен ойынға қажеттi ғұралдарды топтап, кейбiреуiн ... ... жеке - жеке ... ... салып, оның сыртын әр ойынның түрiне орай, тиiсiнше көркемдеймiз. Мәселен, “Дәрiгер” ойыны ... ... ... ... ... ... ... сюжетiн өз мәнiнде әрбiту үшін, оған атрибуттар, ойыншықтар қажет. Мысалы, қуыршақтар ... ... ... ... үшін ... Олар дәрiгер, мұғалiм, аспазшы, пошташы, ғарышкер, милиционер және т.б.
Сондай - ағ ... ... ... ( їй және ... ... да ... ... жыл мезгiлдерiне арналған киiмдерi. Әр түрлi мамандық иелерi ... бiр ... не түрi, ... ... бас киiмi, пошташының сәмкесi, дәрiгердiң халаты, қалпағы, аспазшының ғалпағы мен алжапғышы, ұшғыш пен ... ... ... ... ... ... жңк машинасы, автобустар мен троллейбустар, арнайы машиналар (“Азығ - түлiк”, “Техникалық кәмек”, “Сңт”, “Жедел жәрдем”), трамвайлар, пойыздар, кемелер, ұшағтар, тiк - ... ... - ... ... кiр ... ... шаңсорғыш, электр және газ плиталары, ет тартғыш, ңстел їстiне ғоятын электр шамы және т.б. ... ... ... телефон, теледидар, радио және т.б.
Құрылыс материалдары: “конструктор”, мозайка.
Музыкалық ойыншықтар: домбыра, ғобыз, сыбызғы, ңнжазба, шертер, ... ... ... ... т.б. ... iшiне ... құралдар: ыдыс - аяғтар, төсек - орындар, кiр ... кiр ... кiр ... т.б. ...
Сюжеттi - рөлдiк ойындарды ойнату үшін қолдан көптеген қажеттi ғұралдарды эстетикалық талғаммен ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастарғанда дїкеннен дайын күйiнде алынған ғұралдарды пайдалана отырып, шаш кептiргiш, шар айна, т.б. ғосымша бұйымдарды қолдан жасап толықтырған ... ... әр ... ... ... ... ... бағылау дәптерiне тәмендегiдей сұрағтарды басшылықға ала отырып пiкiрлерiн жазды. ... әр ... ... балалардың ойынын бағылап, талдау (аптаның бiр кїнiн алыныз).
Баланың ойын кезiндегi белсендiлiгi, сабағта, еңбекте, серуенде қалай ... ... ... - ... ... бiр ... ... назарға алып, бағылаңыз да, сол бала туралы өз пiкiрiңiздi жазыңыз.
Тобыңыздағы балалар айғалап сәйлей меқ ... ... ... ... баланың ұжымды өзiн - өзi: ңстауы, дауыс екпiнi жайында жиiрек әңгiмелесе отырып, ығпал ... ... - ... ойын ... ... ... жиiрек қолданып балаларға әсер ету.
“Балабақшада оғыту және тәрбиелеу бағдарламасы сюжеттi - рөлдiк ойындар жайында мынадай мiндеттер ... ... ... ойнайтын ойындарда балаларға таныс сюжетке жаңа эпизодтарды енгiзе отырып, ойыншықтар мен заттарды қолдана бiлуге їйрету”. Осы бағдарламалық мiндеттер көп ... өз ...... ... Тәрбиешiлер сюжеттi - рөлдiк ойындарды әте ғарапайым түрде бiр - екi рет ... да, ғоя ... ... ... ... ... әрi ... балалар өз бетiнше ойнай алама, ойынның сюжетiн кїрделендiре бiле ме, мiне, осы, жағына ... аз ... Сол ... ... ойынды өздiгiнен ойнай бiлмейдi.
Ойынға талдау жасағанда, әсiресе сюжеттi - рөлдiк ойындардын мазмұны, балалардың белсендi әрекетi онша ашылмай, ойын ... ... жиi ... болады. Себебi ойынның мазмұны ғарапайым, жұтаң болғандықтан, ол ағырына дейiн, тұрағты ойналмайды. ... ... бiр ... ... ... ... жасамауынан, дұрыс бағыт берiп, балалардың ой - әрiсiн кеңейтуге жете көңiл бәлмеуiнен. Сол үшін сюжеттi - ... ... ... ... ... ... балалардың ой әрiсiн, танымын кеңейтiп, олардың iс - тәжiрибелерiн толықтыра берген жән.
Сюжеттi - рөлдiк ойынды ұйымдастырудың екi ... ... ... 1. ... ... - рөлдiк ойынды өзi ұсынып, балаларды рөлдерге бәлiп, ойын шартын түсiндiредi; 2. Тәрбиешi сюжеттi - рөлдiк ... ... Ал ендi, ... ... осы екi жолы ... ... ... ойынға деген ғызығушылықтары тез басылып ғалады. Негеқ Бiрiншi жолы балалар тек орындаушылар ғана болса, ал ... жолы ... ... ... ... Ол үшін не ... ... Тәрбиешiлер балалардың дңниетанымы ғандай дәрежеде екенiн бiлуге тиiстi. Баланың ағыл - ой парасатын кеңейте түсуi қажет. Ол үшін айналадағы дңниенi ... ... ... ... серуенге апарып, көркем шығармаларды оғып таныстыру қажет.
Балалар өздерiнiң ойынында, негiзiнен, айналасында көргенiн бейнелейтiндiгi, және ол ойындар балалардың өмiр ... ... дәл ... ағиғат. Қазiргi ғылыми - техникалық прогресс заманында балалар кәбiнесе техникалық ойыншықтарға әуес. Сондықтан ... ... ... куатымен таныстыру мiндетiнiң ғойылуы да тегiн емес. Әрине, балалар ғуатымен жұмыс iстейтiн ғозғалмалы ойыншықтармен ойнай ... ол ... ... жүретiндiгiн, кiшкентай электр шамының жанатындықын және т.б. iс - ... ... ... ... Олар ... өмiрде электр қуатымен ғаншама жұмыс атғарылатынын көздерiмен ... ... ... жүр. ... їйде ... өздерi электр жүйесiне қосып және ажырата алады. Балалардың көпшiлiгi ңн ... ... ... ... ... т.б. ... ... еркiн пайдалана алады.
Электр ғуатымен таныстыруға байланысты тәрбиешiлер ең алдымен балаларға ғауiпсiздiк ережелерiн жете ... жән. ... ... барып электр ғуатын пайдалану жәнiнде ғарапайым ойыншық түрлерiн қолдана отырып, түсiндiредi.
Ойынның дамуы мен балалардың тұрмыс - ... ... ... бала ... ... ... және орғаластыра бiлудiң маңызы ерекше. Әдетте, бала таңартең, балабақшаға келiсiмен ... ... ... ... алып ... бастайды. Сондықтан тәрбиешi ойыншықтарды тағырыптар бойынша топтап, шкаф сәрелерiне, ңстелдерге арнайы ойын мїйiстерiн дұрыс їйымдастыруға мiндеттi. Ол үшін ... ... ... ... ... ғойылады. Мысалы, кәлiк бәлiмiне (машина түрлерi); ғуаныш бәлiмiне (қуыршақтар, қуыршақға қажеттi киiм - кешектер, кереует, төсек - ... ... - ... ыдыс - аяғтар, т.б.); ғұрылыс материалдарға жататын нәрселер, ңстел їстiнде ойнайтын дидактикалық ойындар, кiтаптар, бейнелеу әнерiне қажеттi заттар; қимылдық ... ... ... ... аспаптар (домбыра, ксилафон, ойыншық ғұсандық, дабыл, сылдырмағ) және т.б. жеке - жеке топтастырылып ғойылады. Топтағы ойыншықтарды осылайша бiрiңғай орналастыру тәрбиешiнiң ... ... ... ... ... ... Егер бала өз бетiнше ойын таңдай алмай, әр ... бiр ... ... не ... ... бiлмей отырса, онда тәрбиешi кәмектеседi. Мысалы, тәрбиешi Серiктiң ғасына ... - ... ... ... қоятын гараж жасайығ - деп, құрылысты бастап: - Ендi өзiң аяғта да, iшiне машиналарады орналастыр, - дейдi. Әрине, Серiк ... ... ... оның ... тағы екi - їш бала келiп ойынды әрi ғарай әрбiтедi. Осылайша тәрбиешi барлық балалардың ойындарын бағылап, ... тату - ... ... ... ... ... ұялшағ, жасғаншағ балаларға айырығша көңiл бәлiп, олардың өзiне деген сенiмiн оята бiлу керек. Сондай - ағ ғызба, жеңiлтек ... да ... ... отыру қажет.
Сюжеттi –рөлдiк ойындарды балалар өз беттерiмен їш - тәртеуi ... ... ... ... ... ... әрбiте алмай, ғарапайым ғана ойнап, әрi ғарай не iстерлерiн бiлмей дағдарысын кездерiн жиi байғауға болады. Соған орай тәрбиешiнiң мiндетi - ... ... ... ... ... отырып, ойынды өз мәнiнде ойнай бiлуге їйрету. Ол үшін сюжеттi - ... ... ... ойнау жолдарын қалай кеңейтуге болатынын жан - жағты ойластырған жән. ... ... ... ... ... ... ... тағайындағанда әр жолы кезектестiрiп отыру қажет. Сонда балалар өз ғалауларына ойын ойнағанда ... ... ... ... ... алатын болады. Тәжiрибе топта белсендi їш - тәрт бала їнемi басты рөлдi өздерi ғана иемденiп ... ... ... ... тек ... ... жүрiп, не ұйымдастырушылық ғабiлетi, не ойынды бастамашылық ғабiлетi дамымай, тек орындаушы ғана ... ... ... да бала ... қалыптасып келе жатқан кезде рөлдiк ойындарды өз ... ... ... - аса маңызды. Әсiресе, бұйығы балаларды рөлдерiн бiртiндеп кїрделендiре отырып ойынға қатыстырса, олардың өздерiне деген сенiмдерi ... ... ... тез ... де ... ... ... өткiзудiң рөлі зор. Бала ағзаларының қимыл - ғозғалыс қажетiн дұрыс әтеу негiзiнен ойын арғылы жүзеге асады. Ойын - ... жан - ... ... ғана ... өзiн ... ... ... ғыр - сырын түсiнуiне әсер етедi. Үлкендер үшін ... ... ... ... үшін ойын да ... қажеттiлiк болып саналады.
Бағдарламадағы ойынға бәлiнген уағытты тиiмдi пайдалану керек. Ол үшін ... ... ... ... iрiктеп алып, оның мазмұнымен, ережесiмен жете танысады. Тәрбиешi өз тобында ойынға қажеттi ғұралдарды реттеп ғоя ... ... ғай ... не ... ... ... ... ойынға тартады. Ойын ойныу кезiнде балалар өзара пiкiр алысып, ... ... Ойын ... ... балалар өзара пiкiр алысып, жағындаса түседi. Тәрбиешi топтағы әр баланың мiнез - құлқын ойын ойнау барысында әр ... ... ... бiлетiн болады. Балалар достарын да ойын ойнау кезiнде iрiктеп алады. Әр бала өз ... ... Бiр - ... ... қарым - қатынас орнатуда мiнез їйлесiмдiлiгi, сыпайыгершiлiгi, т.б. қасиеттерiн ұната отырып таңдайды. Балардың өзара достық қарым - ... бола бiлуi - аса ... ... ... ... ... ... тобы балаларының ойынын ұйымдастырудың өзiндiк ерекшелiтерi бар. Сәбилер тобының балалары үшін ең қажеттiсi –түрлi ойыншықтар. Ал ... ... ойын ... ... ... аз - көптiгiне ғарамайды. Қайта ересектер тобының балалары ойынды өздiгiнен ұйымдастыру барысында ғандай ойыншықтар керек екенiн өздерi ... ... Олар ... ... ... - ... азды - ... жинағтаған тәжiрибелерiн ойын кезiнде әрi ғарай әрбiтiп, дамыта түседi. Ұжымдық ойын балалардың адамгершiлiк қасиеттерiн жетiлдiрiп, ұнамды мiнез - ғұлық ... ... ... ... ... тым көп ... балалардың ғиялын, ойлау ғабiлетiн тежейдi. Бұл топтың балаларына тән түрлерiн ойлап тауып, оларға ... ... өзi ... соларға ұғсас заттарды алмастырып пайдаланады. Тәрбиешi балалардың осындай ... ... дер ... ... ... ... ... игi. Тәрбиешiнiң балаларға әсерлi әңгiме, ертегiлердi оғып - айтуы, рөлдерге бәлiп сахналатуы, саябақға, ... ... ... ... т.б. ... ... серуенге жиi апарып отыруы олардың бiлiмiн, танымын жан - жағты кеңейтедi.
Балабақшада балалардың этикалық пайымдаулары, әсiресе, ойын ... ... ... ... ... ... ғатаң сағтауға негiзделедi. Кей жағдайда ойын ережесi бұзылып, ол туралы балалардың тұжырымдары әр түрлi болатын ... ... ... Асан мен ... ... ... ... Әсет деген досын оның ғателiгiн бiле тұра көпе - көрнеу ғорғап, өздерiнше ... ... деп ... тырысады. Ал бала бойынша жағымсыз қасиет дәл осы сияғты ңсағ - тұйектеп бастап қалыптаса бастайды.
Педагогтiң мiндетi - мәселенi дер ... әдiл ... ... ... ... ... ұжымы - ойын кезiндегi жiберiлген азды - көптi кемшiлiктердi өздерi - ағ ретке келтiредi.
Тәрбиешi ... ойын ... ... - ... дер ... ... бағыт сiлтеп, шынайы достық жайлы ұғымды түсiндiрiп, отырса, ... ... ... ... ... жүйесi орныға бастайды. Ұжым кей баланың мiнез - құлқындағы кездесiп ғалатын жағымсыз iстердiң ғандайын ... да ... ... ... ... ... етедi. Ұжымның пiкiрiмен санаспайтын пенде жоқ. Әрине, ... ата - ... ... ... ... ... ғоя ... тәрбие жұмысы нәтижелi, сапалы болады. Айталық, Әсет балабақшада әдептiлiк талаптарын орындап, ... ... ... ... ... барысымен өзгерiп шыға келедi. Мұндаларды ата - аналардан жиi естуге болады. Олар: “Баламыз осындай тәртiптi, сiздердi тыңдайды, ал їйде ... ... ... дегенiң сондай ғу, пәле ғой, бәрiн бiледi”, - ... ... ... ол ата - ... ... тыс еркелетуiнiң салдары. Ата - аналар балаларының мiнез - ғұлық дағдыларын жас кезiнен бастап педагогикалық тұрғыдан тәрбиелеу үшін тәрбиешiлiрмен ағылдаса, ... ... ... ... жән. Әр ... ... - ... жете зерттей отырып, дер кезiнде ығпал жасағаны абзал. Бала тәрбиесi ... не ... ара - тұра ... ... ... Тек ... жүйелi жүргiзiлген тәрбие жұмысы ғана нәтиже бермек. Әрине бала бойынша жағымды ... ... ... берi ... ... екенi баршаға мәлiм.
Қазiргi уағытта ғалымдар мейiрбандық сезiмiнiң негiзi сәбилiк кезенде қалыптасатынын анығтады. Бұл жәнiнде бала жайында моральдық тәрбие ... ... ... көп ... та, ... та жүр. Бiрағ көп жағдайда педагогтардың ғызметi iскерлiк жағынан ғана бағаланып, олардың жеке басының мiнез - құлқы, балаларға деген мейiрбандық ... ... ... ... Бала жас ... ... мейiрбандылықын, сол жайындағы сезiмдерiн өмiр бойы ұмытпай, ерекше әсермен еске алып отырады. Сондықтан да әсiп келе ... ... ... ... ... ... дер кезiнде егер бiлсек, сөз жоқ оның әөсу, даму, қалыптасу кезеңi ойдағыдай мәндi болады. Қоғамның болашағ азаматын әсiру ұшiн ... ... ... ... ... ... ығпалы їшан - теңiз. “Үлкендер әсiп келе жатқан балдырғанға адамгершiлiк сезiмдерiн дер шағында дарыта беру үшін оны ... ... ... ... ... ... бiлуi ... - дейдi Е.А. Аркин. Балаға ғуаныш сыйлай отырып, тәрбиелеуге мiндеттiмiз. Бала тек ... ... ... ... ғылықтарының дұрыс - бұрыстығын бiлмей ғалатын кездерi жиi кездеседi. Ал үлкендер болса, ... әр ... зер сала ... мән бере ... ... салдарынан баланың жiберген сәл ғана кемшiлiгiне ұрсып, жекiп, кейде тiптi жазалап ... ... ... ғып, ... сәби ... дағ салғанын байғай бермейтiн кейбiр тәрбиешiлер педагогикалық әдiс қолдандым деп есептейдi. Сондықтан да тәрбиешi ер баланың жеке ... өз ... ... ... әр түрлi әдiс қолдануы керек.
Педагогтiң сыртғы, iшкi мәдениетi, ұстамдылықы, балаларға деген достық қарым - ғтынасы, ... аса ... ... әте ... Олар ... ... - құлқына, iс - әрекетiне, жағсы қасиеттерiне дәл, мүлтiксiз баға бередi. Балалар мекемесiнде ұжымның үлкен мїшелерi арасында өзара мәдениеттi дұрыс ... - ... ... ... ... ... басшылары тәрбие жұмысын ұжым мїшелерiмен кеңiнен әрiстете жүргiзуге мiндеттi.
Бала да баудағы шешек атып келе жатқан жемiс ... ... ... болса, ол ағаш сапалы жемiс бередi. Бапты тәрбие ... бала да ... ... ... боп әсiп, ... ... ғалтғысыз ғызмет етерi сөзсiз.
Баланы дұрыс тәрбиелеу үшін, оны әте жағсы бiлу керек. Ол үшін ата - ана, ... бала ... - ... ... ... ... ... жән. Баланың жас жаны елiктегiш, тез жабығғыш келетiнiн ұмытпаулары тиiс. ... ... ... ағылмен тәрбиелей алмаған адам оны ғорғытып та ... ... - ... ғой. ... мен ... ... баланың бiлiм молайып, дағдылары орнығады, сонымен бiрге баланың ғабiлетi дамып, жеке басының адамгершiлiк ... де ... ... үшін ... пен ... кейiнгi ең баты қажеттiлiк –ойыншық. Ойыншығ ғаншама әсем, әдемi болса да, бала ... ... ... ... ... ... Себебi ойыншықпен бiраз алданады да, жалықа бастайды. Әрi оның ғиялы шартарапты шарлайды. Ер балалар ... ... ... iшкi ... бiлгiсi келедi де, оны бұзып, бiртiндеп мотордың қалай орналасғанын бағылайды. Қай балаға болмасын табиғи заттармен ойнау әлде - ... ... ... мiндетi - баланың ғиялын әрi ғарай әрбiтуге жағдай жасап, асған шеберлiкпен бағыт берiп, басшылық жасау. Бала үшін тас, ғұм, ағаш, ... ... ... т.б. –бәрi - бәрi қажет. Балаларды қажеттi ғұралдармен қамтамасыз етiп өз ғалауларынша таңдап алып, ойлаған ойларын iске ... ... ... ... ... әр баланы ненiң ғызығтыратыны, ғабiлетiн жете бiлмесе, онда қалай ығпал жасауы мңмкiнқ Бала балабақшада да їйiндегiдей өзiн еркiн ... тиiс. ... ... ... ... ғадамынан - ағ имандылық, адамшылық ұрығын етудiң тиiмдi әдiс - төсiлдерiн жете меңгерiп, ... ... бiлу ... ... ... алғы ... ... бүлдiргiшiндерiната - анасы пәк, адал, таза күйiнде тәрбиешiлердiң қолдарына табыс етедi. Сондықтан тәрбиешi анадай мейiрiмдi, кең пейiлдi, ... толы ... ... ... да оны сәбилiк пәк сезiмiнен жағсы көрерi ағиғат.
Адам - табиғаттың бiр бәлшегi. Тәрбиешi баланың әсi - әркендеу ... ... ... ... ... ... отырып, жан - жағты дамуына ығпал етедi. Баланың қоршаған ортасы да бала бойындағы мңмкiндiктерге сай болуға, ... ... ... оны ... ... ... ағыл - ойын, зейiнiн, ғиялын жетiлдiруге қолайлы болуға тиiс. Бұл да тәрбиешiнiң ғұныттайтын, айырығша ескеретiн мәселесi. Сонда ғана баланың өмiр ... ... ... - бiле ... ... жасалады.
Қай бала болмасын ғалтасына табиғи заттарды салып жүредi. Олар. Мәселен, тас, әдемi шыны сынығтары, ағаш, ... бор, т.б. ... ... ... ... їйге келгенде, ертең досыма көрсетемiн, не беремiн деп, кәбiне ешкiмге бiлдiрмей сол затты қалтасына салып ғояды. Кейде тәттi, ... ... ... (фантик) бар өзiне берген кәмпиттiң екеуiнiң бiруiн досына беремiн деп сағтап, ертеңiнде балабақшаға келгенде ешкiмге сездiрмей (әсiресе тәрбиешiге) ... ... ... ... сәтi ... досы да дәл ... ... ғайтаруға тырысады. Досға деген адал көңiлдi, шынайы пейiлi осылайша қалыптаса бастайды.
Баланың ... - ... ... ... ... Ал сол ... ... берген таланты, дарыны, талабы жүйелi жүргiзiлген педагогикалық жұмыстар барысында дамитындықы белгiлi. Баланы тек ғұрғағ, ағыл - кеңес әдiсi ... ... ... ... ... ... їйiнде әке - шешесi, бақша тәрбиешi апайы: ағылды, тiл алғаш бол, әтiрiк айтып, адал бол ... ... ... ғұр ... - ... ата - анасы мен тәрбиешiнiң жете бiлуi ол баланың жеке басын қалыптастыруда зор рөл атғарады. Үлкен мен баланың арасында бiрiн - бiрi ... ... ... ... сезiмiнiң орнығуы аса маңызды.
Қай бала болсын ... ... өз ... ... ғылықтарынан ерте ме, кеш пе арылуға мәжбңр болады. Ол ғылықтарын тек їйiне барғанда ғана iс жүзiнде асыруға болатынын әте аз ... - ағ ... ... Бұл ... бiрдi - екiлi ғана бала әсiрiп отырған отбасында, ғала жағдайында кәбiрек кездеседi. Бiр - екi ғана бала ... ... ата - ана ... ... ... ... бңкiл їй - iшi болып дәрiптейдi. Ақылы кiргенде, өзiнен - өзi ағ тңзеледi, деп есептейдi. Мұның ғате екенiн ... ... ... анығ ... ... ... жастан деп тегiн айтпаған.
Мектепке дейiнгi кезенде балалардың кїнделiктi iс - әрекетiнiң негiзгi түрi шығармашылық ... ... ... ... ойын кезiнде балалардың “Азат менiң ойыншықымды алып ғойды”, “Бiздiң жасаған ғұрылысымызды Әсет бұзып тастады”,“Сәуле ылғи апа ... да, мен оның - ғызы ғана ... ... ... арыз - шағымдарын жиi естидi. Ол бұл сияғты ойын кезiнде дұрыс шешiп, ... ... ... ... әдiлдiк жеңiп, олар да бiрден тынышталады. Бiрағ бiраздан кейiн басға бiреуi ... ... ... ... ... мұндай дау - дамайлардың алдын алу бағытындағы тәрбие жұмысы жоспарлы түрде жүргiзiлгенi абзал. Ол, әсiресе, педагогтiң ойынды ... ... ... ... ... ... ... өзiне белсендi кәмекшiлiке тағайындап, бiртiндеп ығпал ете отырып, ойын ережесiн бұзбай ойнауға негiз болады.
Педагог өз тобындағы тәртiп ... ... ... тимей, адамгершiлiк жайындағы шығармаларды оғып талдай отырып та олардың сезiмiне әсер етедi. Қай бала ... ... ... жиренiп, әңгiме мазмұнындағы жағымды бейнелерге елiктейдi. Ойын ... ... ... оғу ... ... ... балалардың өздерi - ағ байғағыш, реттегiш бола бастайды. Тәрбиешi кїнделiктi бiлiм беру, еңбекке ... ... ... ... әр ... жеке ... ... iзгiлiк сезiмдерiнiң дамуына ығпал етедi.
МЕКТЕПКЕ ДЕЙIНГI БАЛАЛАРДЫ АДАМГЕРШIЛIККЕ БАУЛУДАҒЫ ОЙЫННЫҢ ӘСЕРI
Сәбилер тобындағы ойындар - ойыншықға байланысты болады. ... ... ... ... ... Олар негiзiнен тамағтандыруға, бесiк - арбамен тербетуге ынғайлы қуыршақтар, аюлар, үлкен - ... ... ... келедi. Осы аюлар мен ғояндарға арнап жиїаздар: ңстелдер, орындықтар, кереуеттер, бесiк - ... және ... ... ... ... дұрыс) қажет. Балалардың ойнауына қолайлы болуы үшін, ... ... ... де iрi - iрi ... керек. Бұдан басға орташа қуыршақтар да қажет: олар көрпешеге ... ... суға ... және т.б. ыңғайлы. Әр топта ойыншықтардың мына түрлер: ванналар, ңтiктер, газ пештер, ... ... ... ... ... ... айна, ңстел, тарағ, салфеткалар, пластмассадан жасалған ғайшылар) және дәрiгерлiк ойын үшін: ағ халат, ... ... және т.б. ... ... ... “қуыршақтар ұйығтатамыз” рөлдiк ойынын ұйымдастырғанда, ең әуелi қажеттi атрибуттарын дайындап алу қажет. Олар, кереует ғазағша бесiк төсек - орын, қуыршақтың жыл ... ... ... киiм - ... ... болуы керек.
Тәриешi ойын шартын ретiмен орындай отырып, “Бесiк жырын” айтып сәбилердi ойнатады.
Әлди - әлди, ағ ... ... ... жат, ... ... ... жылама
Кезiңнiң жасын бұлама.
(халық ауыз әдебиеттiнен)
“Әлди - ай”
Әлди - әлди, әлди - ай, ... ... ... жай.
Бесiгiңе бәлейiн,
Емiздiгiң берейiн.
(Ж. Смаков)
“Әй - әй, бәпем”…
Әй - әй бәпем, әй бәпем,
Ән айтайын, бал бәпем. ... ... ... ... ... айтайын, жан бәпем…
(С. Жиенбаев)
Бесiк жыры
Әлди әлди, бәбегiм
Ақ бесiкке бәледiм.
Ай мен ... ... ... әлеңiм.
Әлди, әлди жанарым,
Мағтанышы ананың
Әлпештеген ғарағым,
Таза болсын жанарың.
(Ә. Асылбеков)
Тәрбиешi қуыршақты ұйығтауға байланысты ... ... ... ... ... бiр - екi ... баяу әуездi ңнмен орындайды. Ойынды ғайталап ойнату кезiнде барлық балалар тәрбиешiлiке ғосылып айтады. Ойынға ұсынылған ... ... ... - ағ ... рет ... барысында, өздерi - ағ їйренiп алады. Ойынды былайша ... ... ... ... ... ... ... кереует, төсек - орын, қуыршақтың жыл мезгiлiне ғара їйде жүргенде киетiн киiмi тңгел болуы ... ... ... ... ... дәңгелете отырғызып, ағырын дауыспен сәйлейдi. Қазiр қуыршақ, ұйығтайды, бәрiмiз сыбырлап ғана ... ... ... ... Мен ... ... ... аяғ киiмiн, калготкиiн, сосын кәйлегiн шешiп орындықтың арғасын әдемiлеп ғоямыз. ... ... ... баяу ... ... “Әй - әй, бәпем” әлеңiн айтамыз.
Әй - әй бәпем, әй бәпем,
Ән айтайын, бал бәпем.
Ән тыңдағың ... ... ... ... жан ... ... ай ма ...
Шекер ме екен, бал мен екенқ
Ойнағтап бiр бәйгеден,
Озып келер тай ме екенқ
Әй - әй бәпем, әй бәпем, ... ба, бал ...... ... ... ... деп, ... ағырын, тарсылдатпай шығайығ дейдi.
Тәменде автор өзi дайындаған рөлдiк ойындардың ғарапайым сюжетiн ... ... ... ... осы ... ... әрi ... жетiлдiрiп жүргiзедi деген сенiмiмiз мол.
“Қуыршақ оянды”.
Қажеттi атрибуттар: керекует, төсек - орны, қуыршақтың киiмдерi.
Ойын шарты. ... ... ... ... ... ... тәрбиешi тұра ғой деп, қуыршақ оятады. Қуыршақты киiндiрерде балалардан ... ... ... ... киiндiру.
Әуелi несiн кигiземiнқ
Колготкиiн.
Дұрыс
Колготкидiң оң, терiсiн, қалай кигiзуiн балаларды қатыстыра отырып iстеген жән. Қуыршақтың ... түр - ... де ... ... ...
“Мынау неқ”
Қажеттi атрибуттар: кереует, төсек - орны.
Ойын шарты. Балаларды отырғызып, төсек - орны жинаулы тұрған кереуеттi көрсетiп, бiз ... ... - ... өз ... жеке - жеке ... Мен мынау неқ –деген сендер жауап бересiндер.
Бұл неқ
Жастық
Мынау неқ
Ол жастықтын тысы.
Мынау неқ
Ол төсек ... ... ... неқ ... ... ... ... - деп тәрбиешi өзi айтады.
Балаларға ғайталату.
Мынау ағ жайма.
Мынау неқ
Ол құс төсек
Бiр баланы шығарып төсек - ... ... ... ... ... ... атрибуттар: ғонжығ, градусник, укол салатын
шприц, дәрi
Ойын шарты. Балаларды отырғызып, тәрбиешi ... ... ... оның ... ... ... ... колтықына градусник ғойып, денесiнiң қызуын әлшейдi. Суығ тиiп ғалған екен, денесiнiң ғызуы жоқары деп, ғонжығты төсекке жатғызады. Емдемесе болмайды деп, ... ине ... ... соң дәрi ... ... ... ... ұйығтасын, бiз бәгет жасамайығ. Ұйығтап алған соң тәуiр бола бастайды. Суығ тиiп ауырып ғалғанда, сендерге де ... тәте ине ... дәрi ... ғой, иә. ... де, ... сияғты жылай майсыңдар, сонда жылдам тәуiр боласындар дейдi.
“Бiзге жаңа бала ... ... ... ... сыпайыгершiлiкке, әдептiлiкке тәрбиелеу.
Топға жаңа келген бала (я болмаса қуыршақ) “Сәлеметсiздер меқ” –деп амандасады.
Тәрбиешi, не топтан бiр бала ... ... ... - деп ... ... ... жаңадан Серiк келдi, сендер Серiкке топтағы бәлмелердi көрсетiп, таныстырындар, сосын ойыншықтарды алып ойынаңдар” - дейдi. Балалар Серiкке (я болмаса қуыршақға) ... ... ас ... ... бәлмелерiмiз”, - деп таныстырады.
Ойыншығ сересiне келiп, “өзiне ұнаған ... ал, ... ... ... –деп ойыншықтар ұсынады.
Рахмет !
Балалар өздерi де таныса бастайды. Ойыншығ бұрышында
бiрлесiп өздiгiнен ойнайды.
“Қуыршықға ғонақға барамыз”
Қажеттi атрибуттар: ... - ... ... - ...
жасалынған түрлi тағамдар, дидактикалық қуыршақ.
Ойын шарты. Балаларды әдептiлiкке, ... ... ... - ... ... ... ... қалыптастыру.
Балаларды орындықға отырғызып, “Қазiр қуыршақға ғонақға барамыз”, - деп хабарлайды.
“Қонақға барғанда өзiмiздi жағсы ұстаймыз, айғайламай сыпайы ... ... ... ... оң ... ұстап, салфеткамен ауыздарыңды сңртiп, рахмет айтамыз”, - деп тәрбиешi түсiндiредi.
Ойыншығ бұрышына үлкен әдемi дидактикалық ... ... ... ... ... ... ... ғонырауын шылдыратған боп, “дзын - дзын” - деп басады.
Кңтушi қуыршақты ... ... ... боп, ... ... - ... ... “ңстелге жағын отырыңыздар”, - деп ұсыныс
жасайды.
Тәрбиешi, ... ... ... су ғұйып қолдарын жуған болады.
Жерге дәңгелене отырып, ойыншық ыдыстармен тамағ
iшкендегiдей қимыл жасайды. Қасығты оң қолымызбен ұстап, тамағ алайығ , - деп ... өзi ... ... ...
Тағамыңыз әте дәмдi екен, рахмет, - деп қуыршақға берi де ... ... ... ендi ... ... - дейдi: “Мен сiздерге
ғазiр би билеп беремiн, сiздер бiр әннiң әуенiн айтып, алағандарыңызды соғып, сїймелдеп ... ... би ... ... ... соғады, “қуыршақ”
Бәрi деп қол шапалағтап, ғошемет көрсетедi.
Тәрбиешi, бiз бәрiмiз бiрiгiп “бала, бала, балапан” әнiн биiмен орындап ... ... ... ... ... ... ...
Қуыршақпен бәрi ғоштасып, бiзге де ғонақға келiңiздер, - деп рахметiн айтып ... ... ... ... ... (қағаздан жасау), руль,
абонементтер (қағаздан жасау), орындықтар, ... ... ... ... ... не ... билет тесетiн тескiш.
Ойын шарты. Бiр баланы автобус жүргiзушi, екiншiсiн тексерушi етiп тағайындайды. Қалған балалар жүргiншiлер. Егер ойын бәлмеде өткiзiлсе, ... екi ... етiп ... ... ... ... артғы есiк белгiсiн, яғни екi параллель сызығын сызады. Алдамада тосып тұрған жүргiншiлер ... ... ... ... ... ... компостерге тесiп (қағаз тесетiн тескiштi пайдалануға болады) орындарына ... ... ... бала Ж. ... “Шофер” тағпағының бiр шумағын айтады.
Шофермiн,
Жарысған желменен, ... де ... мен ... ... ғара деп, ... деп,
Тұрмаңдар кәлденең
бе - бе - бе - е - п
“ал кеттiк” деп, ... ... ... ... (тр - тр - трр - рр) ... Бiраз жүрген соң, келесi аялдамаларды (дїкен, дәрiхана, парк - деп микрофонмен хабарлағанда, әр ... 4 - 5 ... ... ... ... ... алғашғы кезде тәрбиешi өзi атғарады. Балалар автобустан түскенде қолдарындағы абонементтерiн жинап алады. Автобустан түскен балалар “дїкен”, т.б. ... ... оны - мұны ... ... тағы да аялдамаға келiп тосады. Ойынды осылайда ғайта жалғастыруға болады. )
Ескерту. Дїкен, дәрiхана ойындарына да бiр - бiр ... ... ... ... ...
Апасы баласын тамағтандырады.
Қажеттi атрибуттар: ойыншық, ыдыс - аяғтар, ңстел, ... ... (аты ... ... шарты. Тәрбиешi балаларды жарты шеңбер жасап отырғызып, ... ... ... ... ... сңртедi де (ойыншық шәйнектi пайдаланған жән), кiшкене орындықға отырғызып, ғазiр әуелi кеспе iшемiз дейдi. Тәрбиешi оң ... ... ... ... ... (Уфп - уфп) деп iшкiзе бастайды. Балалар ғарап бағылап отырады. Тәрбиешi ара - ... ... да ... ... ... тай ... ұстайдық”, - деп сұрайды.
Ендi самса жеймiз, әте дәмдi, дейдi тәрбиешi. Аспазшы Сания апай ... ... ... тамағ пiсiредi, - деп мағтаймыз. Сонан кейiн, шәй iше ғой, - деп iшкiзген болады. Балалардан тамағ iшiп болған соң, не ... - деп ... ... айтамыз
Қане, “Сәуле” рахмет дейдi
Ендi не iстеймiзқ
Аузын, қолын салфаткамен сұртемiз.
Дұрыс
Орындықты тарсылдатпай көтерiп, басға ... ... ... ... Бұл ойынды түскi тамағтың алдында өткiзуге
болады. Балалар ойын аяғталсымен қолдарын ... ... ... ... жануарлары жайында”
Қажеттi атрибуттар: ойыншық їй жануарлары.
Ойын шарты. Балаларды дәңгелек жер ңстелге отырғызып, тәрбиешi. “Мынау неқ” –деп ойыншықтарды көрсете отырып ... ... ... ғоя отырып, сиырдың дене мїшелерiн сұрауға болады. Балалардың жауаптарын ... ... ағын Ж. ... ... ... ... ... айту. Олардың қимыл - ғозғалысын дәл келтiре отырып көрсету.
Мысалы: ... ... , ... қалып ғойдың,
Бұлтиып түр бұйiрiң,
Қай әрiстен тойдыңқ
Мiне, қойдың қозысын тәлдердiң соңына ғойып, бїйiрiн көрсетiп, “Қай ... ... ... ... ме - ме - ме , ана ... тойдым деп басын бұрып көрсеткен болады. Балалар бұған мөз болады. Кейiннен олар осы тақпақты, арнайы тапсырмай - ағ ... ... ... ... ... тобына арналған сюжеттi –рөлдiк ойындар.
Бағдарлама талабына сай, ... жас ... ... ойын ... ... кїрделене түседi. Мысалы, естиярлар тобында ( - 4 - 5) түрлi мамандықға байланысты ойын ойнатылады.
Балаларға сюжеттi - рөлдiк ойындарды ... ... ... ... ... ... ... отырып бiртiндеп ойынға жұмылдырылады. Мәселен, “Дәрiгер” ойынын ұйымдастырғанда ө. Тұрманжановтың мына әлең ... ... ... ... ... ... ... болып жүремiн.
Аппағ болып жүргендi
өзiм әте сїйемiн.
Я болмаса Қ. Мұсiреповтың “Менiң апам дәрiгер”
Ақ ... ... ... оның iсi де; - ... сен, емдейдi
Келедi тңн iшiнде.
Сол сияғты “Менiн мамам дәрiгер” (Ә. ... ... ... ауырса,
Мамам дәрi бередi.
Барлық бала, барлық ана
Оны ... ... ... ... ... ... ... ойынын былайша өткiзуге болады:
Ойынның мақсаты. Ақ халатты абзал жандардың игiлiктi ... ... ... сїйiспеншiлiктерiн арттыру. Дәрiгердiң сезiмталдықы, кiшiпейлдiлiгi, ғамғорлықы сияғты қасиеттерiн жете түсiндiру. Ойынға тәрбиешiнiң қалай басшылық жасайтын наты мысалдармен ... бiлу. ... ... ... ағ ... ... ...
ғалпағы, градусник (пластмассадан жасалған дайыны болады, не ғатты қағаздан жасап алу керек), рецептi ... ... ... фонендаскоп (кеуденi тыңдайтын аспап).
Ойын ережелерi. Балаларды рөлдерге дұрыс бәлу, ... өз ... ... бiлу. ... батсамас бұрын рөлдер тағайындалады: мысалы, “Дәрiгер” - Қанат, “Мейiркеш” - Раушан. “ауру бала” - ... ... ... ... - ... “әжесi” - Айман, т.б.
Ойын басталды. “Шешесi” ауру баласын дәрегерге әкелдi. Қанат ңндемей, градусниктi ғойды да, ... ... ... ... деп, ... аты ... ... қағазын ұсынады. “Шешесi” баласын ертiп, кетуге ыңғайланады. ... осы әтте ... ... араласады да, балалардың ойын кезiндегi жiберген кемшiлiктерiн тңзетуге бағытталған сұраулар бередi:
Тәрбиешi: “балаңыздың” ғай жерi ауырады, денесi ыстық пақ ... ... ... ... ... Қанша ауырдық
Шолпан: Кеше тңннен берi ауырды.
Тәрбиешi: Тамағы ауыра мақ
Шолпан: Бiлмеймiн. ... ... ... ашып ... ғой деп, ... ... ғарайды. Тамағы ғызармаған, жағсы екен. Ендi әкспесiн тыңдайын деп ... ... ... ... бар ... суығ ... - деп “шеше“ рөліндегi Шолпаннан “сiзге жұмыстан босату қағазы ... ... - деп ... ... ... ... емес. Їйде “әжесi” бар, сол кiсiмен болады.
Тәрбиешi: “Мейiркеш” їйiңiзге барып, ... їш рет ... ине ... не ... ғыша жағылған қағаз, банка, (арғаға ғоятын) ғойып бередi.
Шолпан: ... көп - көп ... - деп ... ... ... ... ... Қанатға қалай ойнау керектiгiн көрсетедi.
Бұдан балалар дәрiгердiң ауруға ерекше көңiл бәлiп ... ... ... Ойын ... егер ... ... кезек кңтiп ұзағ отырып ғалса, балаларға емханада шуылдауға болмайды, шу ... де, ауру ... да ... ... деп, дер ... ... ... бағыт берiп отырса, келесi жолы, тәрбиешiнiң араласуынсыз - ағ, өз беттерiмен ойнайтын болады.
Кейде бiр ... ... өзi ... ... мәселен, ауру адам боп, “Дәрiханаларыңыз ғай жерде, дәрi салып алайын деп едiм”… - дейдi. Сонда ... ... әрi ... ... мен дәрi ... ... дейдi де, нендей заттар сату керектiгiн сұрайды. Тәрбиешi түсiндiрiп, сататын заттар: ... ... ... ... ... дәрiнiң ғорапшаларын, т.б. заттар бередi.
Ойын ұйымдастырылып, жүргiзген кезде балалардың тәртiбi ғандай болдық Осы жәнiнде балалармен пiкiрлесу ... ... ... қарым - қатынастарының саналы сипат алуына жағдай жасайды. Мұндай талғылаулар ғандай өткiзiлгенмен де, ... да ... ... - ... жағсы әсер етiп, тату ойнауға деген күштарлықын арттырады.
“Шаштаразы”
Қажеттi атрибуттар. Егер болса, дїкеннен дайын күйiнде салып алу, ... ... ... ... ... шаша ... машинка, иiс шашатын пульверизатор (шампуньнан босаған пластмасса ғорапшасы), айна, тарағ, ағ алжапғыш, не халат, иықға жабатын ағ мата.
Ойынның мақсаты. ... ... ... - ... ... ... дамыту. Еңбекке деген сїйiспеншiлiтерiн арттыру.
Ойын шарты. Балаларды рөлдерге дұрыстап бәлу, ойынды өз ... ... ... әрi басғарушы, әрi кассир рөлін өзi алады. 2 - 3 ... ... ... їй ... етiп ... Қалған балалар шаш алдырушылар (клиенттер).
Тәрбиешi ойын ережесiн ... ... ... шашты ғию дағдыларын көрсетедi. Әуелi шаштарын тарап, сосын ғиған тәрiздi қимылдар жасап, иiс су сепкен тәрiздi (пш - пш - пш) деп ... ... ... ... не ... ... тарайды.
Балалар кезекпен “Шаштаразға” кiрiп, тәрбиешiнiң жазып берген шегiн (ағ қағазға 1 - 5 ... ... ... ... ... ... алғызып, рахметiн айтып ризашылық сезiмдерiн бiлдiредi. Әсiресе ғыз балалардың шашын тарғатып, ғайта әрiп әсемдеуге болады. Ойын барысында, қажет ... ... бiр бала 2 - 3 ... кезектесiп атғара бередi.
Осылайша арнайы 2 - 3 рет ұйымдастырылып ойнағаннан кейiн, балалар ойынды ... әрi ... ... ... ... ... атрибуттар: ойыншықтар, ыдыс - аяғта, папье - машеден жасалынған ... ... ағ ... ... есеп шот, тәрт ... ... (ғұрылыс материалынан).
Ойынның мақсаты. Балаларды еңбекке, еңбектi құрметтей бiлуге, сыпайыгершiлiкке, iзгiлiкке, адалдықға баулу.
Ойын шарты. Бұл ойынды әуелi жеке - жеке ... ... ... ... їш дїкендi ғатар ашып ойынды кїрделендiру. Балаларды рөлдерге бәлу: 2 бала сатушы, 1 бала кассир, ғалғандары тұтынушылар.
Тәрбиешi ойын ережесiн ... ... ... ... да, тұтыншылар да бiр - бiрiмен сыпайы сәйлеседi. Бiр затты сатып алған соң, ... ... ... ... ... өз ... ... да келiп тұрыңыз”, - деп iлтипат бiлдiредi.
Бiрiншi ойыншық дїкенiн ұйымдастыру. Ойыншығ сәресiнiң жанына ңстел ғойылып сәреде “Дїкен” деген iлулi ... ... ... есеп шот, ағша ... ... ағ ... ғарындаш. Ойыншығ алғысы келген балалар ең әуелi кассирге ағшасын (тағтайшаны) тәлейдi. Не алғысы келетiнiн айтады. Кассир чек ... ... ... алып ... ... ... “жасыл машинаны”, немесе “ғызыл кәйлектi қуыршақты берiнiң” - дейдi.
Сатушы “алыңыз” - деп әпередi. Сатып алушы ... - деп ... ... ... ... да келiп тұрыңыз” - дейдi. Мiне, осылайша ойынды әр жолы түрлендiрiп, ... ... ... болады. Тәрбиешi ойынға жалпы басшылық жасайды. Егер ойынды өз сәнiнде ойнай алмай жатса, кәмектеседi.
“Балабақша”
Ойынның мақсаты. Балаларды еңбектi ... ... ... ... шарты. 1 - бала тәрбиешi, 2 - сi кңтушi, 3 - сi мейiркеш 4 - сi аспазшы рөлін ... ... ... ... ойыннын ойнаймыз. Кңнделiктi бақшада не iстейсiндер, соны ойын арғылы бейнелейсiңдер. –дейдi. Тәрбиешi ойынға басшылық жасап, ойынды әрбiтедi. Таңертең бақшаға ... ... ... ... ... ғарайды. Тәрбиешi ойын ғатарды ұмытып, оларды ойнатады. Аспазшы рөліндегi бала ойыншыә ыдыс - ... ... ... ... ... ... ... қолдарын жуған боп, тамақға отырады. Тәрбиешi:
Тағамдар дәмдi меқ - деп ... ... ... жауап бередi балалар.
Аспазшы:
“Сәулеге рахмет айтайығ”, - дейдi.
Әрi ғарай кїнделiктi режим сәттерiне ... ... ... ... бе, сау болыңыз, кешiрiңiз, т.б. сыпайы сөздердi дер ... ... ... ... ... ... ... бас киiмi, дңрбi
Ойынның мақсаты. Балаларды еңбектi ... ... ... ... ... ... Балаларды рөлдерге бәлу. 4 бала - ұшғыш рөлінде, ғалған ... ... 1 бала - ... (диктор), бала тексерушi (кондуктор), 1 бала –кассир.
Тәрбиешi ұшағтың 2 - 3 түрiн атайды. “Ту”, “Ан”, т.с.с.
Топтағы балаларды їш не тәрт ... ... ... ... ... ... ... бәлiнiп тұрады. Хабарлаушы микрофоннан (кубик) хабарлайды. “Алматы - Қарағанды рейсi бойынша ұшақға отырғызу басталды”. Билеттерiн тексерiшуге көрсетiп, ұшғаға мiнедi. Ұшғыш ... ... ... ... қолдарын екi жақға жайып ұшағ сияғты ұшады. Екi - їш ... ... да, ... ... Ойынды әрi ғарай әрбiтiп, кїрделендiре өткiзуге болады.
Ұшғыш болам
Кәкке ... ... ... баламын.
Соңына ерем
±арышкердей ағаның.
(Т. Модағалиев)
“Жайлауда”
Ойынның мақсаты: балаларды достықға, iзгiлiкке, т.б. ... ... ... ... киiз їй, домбыра.
Ойын шарты. Бұл ойынды жазда далада, ғыс мезгiлдерiнде топта өткiзуге болады. (киiз їй ... ... 2 - 3 ... ... ғонағ ғабылдаушы рөліне тағайындайды. Қалған балаларға, бңгiн бiз жайлауға ғонақға барамыз. Көңiл көтеремiз, ән айтамыз, би ... деп ... ... ... кңтушiлер ғарсы алып амандасып, жоқары шығыңыздар, тәрлетiңiздер деп отырғызады. Домбыра тартамыз, ән - тағпағ айтамыз, би ... деп ... ... ... шағырады.
Ең әуелi ауылдың алты аузын осы жайлауда тұратындар айтып бередi. Бiлетiн әлеңдерiн, тағпағтарын айтып көңiл көтередi. Сонан кейiн ... ... ... ойнайды.
Тәрбиешi ғорытып, “жайлау” жайында мағлұмат бередi. ... ... ... ... ... де, домбыра тартғызу.
Домбыра ңнiмен би билету.
“Кеме”
Қажеттi атрибуттар: ағаштан жасалынған кеменiң макетi, рульшi, капитанның ... ... ... ... ... ... ... Тәрбиешi балаларды ауладағы ойыншық кеменiң ғасына әкеледi.
Балалар бңгiн кїн ашығ, ғазiр бiз теңiзге сахатға шығамыз. Ең алдымен бiз ... ... ... және ... сайлап алуымыз керек, - дейдi.
Балалар өз ғалаулары ... ... мен кеме ... ... ... ... ... өз орындарына отырады.
Капитан өзiнiң жүргiзушiсiне оңға бұр, солға бұр, тура жүр, - деп басғарып отырады.
Тәрбиешi: ... ... ... болу үшін ... ... ән айтайығ”, - дейдi. Онан соң балалар ән айтады. Бiрнеше ән ... ... ... ... ... ... бұл кеме ауылға балабақшаға бұрылады” - деп хабарлайды капитан.
Кемемен ... ... ... еңбегi, балықтардың түрлерi жайында мағлұмат берiледi. Тәрбиешi, балаларды ұйымдасған түрде ойнай бiлуге баулиды.
“Балықшылар”
Қажеттi атрибуттар: ау, ғатты картон қағаздан жасалынған әр ... ... ... ... ... ... еңбегiмен таныстыра отырып, еңбек ғұралдарымен және оларды қалай пайдаланатынын бiлгiзу.
Ойын шарты. ... ... ... ... не iстедiқ
Балық аулайды
Балықты немен аулайдық
Балықта ... ... ... ... бар мақ ... ... ... жұмысын көрдiк.
Дұрыс, Аумен балық аулайды екен. Балықшылардың тағы ғандай ғұралдары барқ
Моторлы ғайығтары бар.
Ауды ... ... ... ... ... жүрiп ғұрады. Кiшкене жәй ғайығтары да болады.
Балықшылар ауысыммен ... ... ... ... ... ... орнына тапсырады.
Ендi, балалар ғазiр балықшылар ойынын ойнаймыз.
Балалар ау тартуға өзiрленедi. Бiр шетте суда ... ау ... ... аудың бiр жағ шетiнен тұрып екi қолдарымен алма - ... ... ... ... шетiнде бiр - екi бала жай жүрiп тартып келедi. Ойын барысында балалардың ... - ... ... ... ... ... ... бекiре, шортан,алабұға, табан т.б. Ау саланып болғаннан кейiн реттеп жинап ғояды. Келесi балалр ойынға осы ... ... ... екi - їш ... ... ойнайды.
Ойынға “Балықшы” тағпағын пайдалануға болады.
Дауылға да ғарамай, ... да ... ... ...
Ау тартады жақалай.
“Почташы”
Қажеттi атрибуттар: почташының ғалпағы, ... ... ... ... ... журналдары, сыртында ғұстың бейнесi салынған хаттыстар (конверт)
Ойын шарты. ... ... ... ... ... ойынын ойнаймыз дейдi. Балаларға өздерiне таныс ғұстардың бейнесi салынған дәңгелек эмблемалар берiледi. Эмблеманы моншағ ... ... ... ... ... ... ол баланың кеуде тұсына дәл келедi.
Тәрбиешi балаларға: “Қазiр бiр - бiрiңе хат жазаыңдар” - деп хабарлайды. Ол үшін ... ... ... ... “ғұсға” (достарына) жазғыларың келсе, сол “ғұстың” бейнесi салынған ... ... Сол ... ... iшiне өздерiн ғалаған суреттерiнде салып, почта жәшiгiне тастайсындар.
Почташы хаттарды жәшiктен сәмкесiне салып, өз ... ... ... әрi ... әрбiтуге болады.
Сәуле, саған кiм хат жаздық –деп ойлайсыңқ –Не болмаса ненiң суретi, атын ата, т.б. ... ғоя ... ... ... ... болады.
“Ғарышкерлер”
Қажеттi атрибуттар: кәкшiл матадан тiгiлген ғарышкердiң костюмi. Костюм - киiмнiң сыртынан кие ... ... жас ... ... сияғты, екi жанынан байлайтын бау тағылады. Арғасына “Қазақстан ... ... ... ... Бас ... де ... ... матадан тiгiп, мандайына жұлдызшаның суретiн саламыз. Жалаушалар да қажет.
Ойын шарты. Ойын серуенде, ... ... ... ... ... ... ... командир, механик, дәрiгер, ғарышкерлер т.б. Командир ғарышкерлермен жаттықу жүргiзедi. ... ... ... ... әр жолы 4 - 5 баладан отырып їшады. Жерде жалаумен белгi берiп, ұшатын, ... ... ... ... ... ... ... кїрделендiрiп өткiзуiне болады.
“Сән ательесi”
Қажеттi атрибуттар: iс тiгетiн ойыншық ... ... ... ... ... сән журналдары.
Ойын шарты. Балаларды рөлдерге бәлу: 3 - 4 бала тiгiншi, 2 - 3 - уi киiм пiшуi ... ... 2 - 3 бала ... көтерiп, кәйлек, т.б. заттарды тiккiзуге тапсырыс бередi. Киiм пiшушi арнайы ... ... ... ... ... ... әлшеп алады, да, дайын үлгiмен ғияды.
Бұл жұмысты ұжымды түрде барлық балалар бiрiгiп iстеуiне әбден болады.
Ойынды тәрбиешiлер өз ... ... ... ... ... бойы ... ... - рөлдiк ойындарды жыл аяғында кеңнейтiп, кешендi түрде ойнатса, бңкiл ... ... ... ... ойын ... ... ...
Ойынға қажеттi ғұралдарды алдын ала дайындап, ойындардың сюжетi бойынша топтастыру. Мысалы, “Әмбебап” дїкенi. (Әркiм қажет затын өзi алатын дїкен), ... ... ... - ойындарын өткiзу.
Балалар, кәне, жан - ... ... ... ойынның тұрлерiн көрiп тұрсындарқ
“Дїкен”, “Шаштараз”, “Аурухана”, “Дәрiхана” ойындары тұр.
Дұрыс айтасыңдар. Бұл ойындар сендерге бұрыннан таныс, ... оны ... жыл бойы ... ... - деп ... ... ... өткiзедi.
Балалар, әскенде сендердiң кiм болғыларың келедiқ Қандай мамандықты қалайсыңдарқ
Балалар, әр түрлi мамандықтардың атын атайды.
Нұрлан: - Апай мен ... ... ... ... Сол ... ... та ... (Ұшғыш туралы тағпағын оғиды).
Айгүл: - Апай мен ... ... ... ... мен ... тәрбиешi боласың.
Назым: - Мен дәрiгер боламын, дәрiгер туралы тағпағ та
бiлемiн (тағпағ оғиды).
Балалар әр ... ... ... болғысы келетiнiн айтады. Балалардың ғалауы бойынша рөлдерге бәлу, сатушы, кассир, дәрiгер т.б. ... ... ... ... ... ... ғандай заттар тұрқ
Сңт, нан, кәмпит, жемiстер, ойыншықтар, ... да ... бiз ... әте ... ... ... болса
солай тастамау керек. Дїкеннен нан сатып алғанда оны таза ғалтаға салып, кїнделiктi керегiнше ғана алу ... ... ... бiз көп ... ... ... бiлемiз. Мәди “Нан” туралы тағпағғынды айтып жiбершi.
Сонан кейiн балалармен ғандай жерлерге саяхатға барғандарын еске түсiрiп, көргендерiн сұрау. ... ... ... ауруханаға, шаштаразға барғандары туралы естерiне түсiрiп, көргендерiн айтады.
Дїкен, т.б. ... їйде ... ... ... ... ... шешеммен барамыз.
Ал, жағсы, ендi ғалаған ойындарынның жанына барып,
киiмдерiндi киiп дайындалындар. Балалар бәлiнiп - ... ... ... ... ... ... ... әрбiр ойынның ғасына барып, балалардың ойынын бағылау. Балалардан сұрау. ... - ... ... ... шашыңды сәндегенi ұнай мақ
Серiк, сен ғайдан келесiңқ
Дїкеннен
Кiм жiбердiқ ... т.б. ... әр ... ... барып, баланың ойынын бағылап белгiлi бiр затты не үшін алғанын, оның неге ... ... ... ... ... Ойын ... ... бiреуiн телефонға шағырып жатыр деп, қалай сәйлескенiн бағылау. Ойын барысында балалардың өзара сыпайы ғарықатынасын ... ... ... ... басға жолдастарының қалай ойнап жатқанына назарларын аудару.
Ойын аяғталған соң ғорытындылау. ... ... ... ... ... ңнадық Кiм жағсы ойнадық –деп сұрау. Балалар өз ой - тұжырымдарын айтады.”
Дананың дәрiгер болғаны ңнады.
Әлiбектiң жағсы шашатаразшы ... ... ... ... ... , ... ... сатушылар болды. Талғат кассир рөлін жағсы ойнады.
Сәнияның шырын сатғаны ұнады.
Мiне, ғандай тамаша бағылағансыңдар балалар.
Тәрбиешi мадағтап ... ... ... арнайы ұйымдастырған немесе балалрдың бiрлескен арекеттерiнiң бiр - ... ... ... әте ... ... Ойын ... дәл осы жастағы балаларды жүйелi және дәйектi түрде адамгершiлiкке тәрбиелеуге зор мңмкiндiктер туады.
Сюжеттi –рөлдiк ойындарды ойнағаннан кейiн, ... ... ... сол ... ... өз ... бойынша салуларына болады. Мысалы, “Дәрiгер” ойынын ойнағаннан кейiн осы ойынның бiр ғарапайым сюжетiн сурет арғылы бейнелеуге болады. ... ... ... ... ... ... ғызығты ойнағандарын олардың естерiне салады. Бiрнеше балалардан ғандай сюжет салғысы келетiнiн ... ... ... ... ... ... ... баланы ғарап жатқан сәтiн саламын”, “Ал мен дәрiгердiң ... ... ... ауру ... ... леп ... кезiн бейнелеймiн”, - деп әр бала өз ойын сурет арғылы бейнелейдi.
Сол сияғты “Почта” ойынынан кейiн де өз ғалауларынша ... ... ... ... ... әр ... ... талдағанда балалармен пiкiрлесу барысында өз ойларын былайша әңгiмелейдi. “Мен почтаға машинаның газет - ... ... ... ... ... жатқан кезiн салдым”.
“Ал, мен кешке їйге барғанда почта ... ... - ... ... алып ... ... ...
“Мен, почташының газет - журналдарды таратып жүрген сәтiн салдым”. Осындай ... ... ... түрi ... ... ... жан - жағты байыта түседi.
ҚОРЫТЫНДЫ
Сюжеттi - рөлдiк ойындардың ... ... ... Бала ... тек ойын ... ғана емес, бейнелеу әнерiне де осылайша әрбiп, дамиды.
Қорыта келгенде, тәрбиешiлер ... ойын ... ... ... ... ... ... кїнделiктi өмiрге қажеттi әр түрлi машығтарды қалыптастырады. Олар мыналар: тұрмыстық машықтар, (ойыншықтарды өз орнына реттеп жинау, мебельдердi дұрыс орналастыру, тамағ ... ... ... ... заттарды пайдалана бiлу, т.б.); “әндiрiстiк машықтар” (өзiнiң ... ... таза ... ... ... їнемдеу, “ғұрылыс материалдарын” ретiмен орналастыру, жолаушыларды баратын жерiне дұрыс жеткiзiп салу, бастаған iстi ... ... ... және т.б.); ... ... машығтары (жолдасына дер кезiнде кәмек беру, айтғанды тыңдап бағына бiлу және т.б.); мәдениеттi ... ... ... ... - ... ... аты - ... атау, байсалды сәйлеу, айтайын деген ойын толық жеткiзу, сәйлесiп тұрған екiншi адамды тыңдай бiлу және т.б.); көркемдiк машығтар (өздiгiнен ән ... би ... ... ... тағпағ айтып беру), әр түрлi материалдардан ойыншықтар, атрибуттар, әсемдiк бұйымдарын жасай бiлуi.
Жүйелi жүргiзiлген тәрбие жұмысы өз нәтижесiн көрсеттi. ... ... ... ... ойнай алатын болды.
Баланың iзеттi болып өсуi - ... ... ... ... - ... ... ... Қоянбаев, Р.М. Қоянбаев. Педагогика. Астана, 1998ж
В.А. Сухомлинский Коллективтiң ғұдiреттi күшi. Алматы, Мектеп, 1979ж
Е. ... ... ... 1999ж
Макаренко А.С. Ұстаздық дастан. Алматы, 1985ж
Сарғожаев Н. Сенде бiр ... ... ... ... М.Ф. Педагогика. Москва, 1990ж.
Бастауыш мектеп N2 24 - 29 беттер 2002ж.
Бастауыш мектеп N4 21 - 24 ... ... ... N1 29 - 31 ... ... N1 91 - 94 ... 2004ж
Қоянбаев Ә., Қоянбаев Қ. Педагогика, Алматы 2004ж
Бастауыш мектеп N3, 19 - 21 беттер, 2003ж
41

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балалардың мектепке дайындығын жан - жақты ұйымдастырудың психологиялық - педагогикалық негiздерi38 бет
6м010100- "мектепке дейінгі оқыту мен тәрбиелеу" мамандығының магистратураға қабылдау емтиханының бағдарламасы28 бет
Педагогика мамандығының пайда болуы мен қалыптасуы6 бет
"Мектепке дейінгі кезеңде тілді қатынас құралы ретінде пайдалана білуі. мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың сенсорлық дамуы."6 бет
12 жылдық білім беру12 бет
12 жылдық білім беру жүйесінде мектепалды даярлау114 бет
12 жылдық білімге көшу жағдайында балаларды психологиялық тестілеу арқылы дамыту мен түзетудің маңызы10 бет
5-6 жасар балаларды мектепке даярлау әдістері7 бет
«Балбөбек» төл бағдарламасы26 бет
«Мектеп жасына дейінгі балалардың қабылдауды дамытуға арналған психологиялық әдістеме қолдану мүмкіндіктері»32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь