Бастауыш сынып қазақ тілі сабағында инновациялық технологияларды қолданудың тиімділігі туралы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
І тарау. Оқыту технологияларының түрлері мен мазмұны ... ... ... 5
1.1. Деңгейлеп оқыту технологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.2. Жобалап оқыту технологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
1.3. Модульдік оқыту технологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
1.4. Дамыта оқыту технологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22

ІІ тарау. Бастауыш сыныптарда жаңа технологиялық әдістерді пайдалану
2.1. Бастауыш сыныптарда қазақ тілін оқытудың әдіс . тәсілдері ... ...28
2.2. Қазақ тілінен дамыта оқыту сабағының үлгісі ... ... ... ... ... ... ... ... .44
2.3. Қазақ тіліннен жай сөйлемдерді оқытуда тест тапсырмаларын пайдалану үлгісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .46

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 57

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 59
«Білім беру жүйесінің басты міндеті – ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтар, ғылым мен практика жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыруға және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау, оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді ақпараттандыру», - делінген Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында.
Қазіргі таңда елімізде болып жатқан жаңартулар оқу-тәрбие жұмыстарының бағыт-бағдарының заман талабына сай жасалуын міндеттейді.
Жұмыстың көкейкестілігі: ХХІ ғасыр – жеке тұлғаны қалыптастыру, ізгілендіру, дамыту ғасыры. Олай болса, мұғалімдердің алдында тұрған бірден-бір мақсат оқушылар алған білімдерін пайдаға асырып, өз бетінше әрекет ете алатын, оларды түрлі өмірлік жағдайда қолдана білетін, өмірге өзіндік көзқарасы бар азамат болып жетілуіне көмектесу.
Мұғалімнің шеберлігінің негізі көрсеткіштерінің бірі - әдістеме саласындағы ғылыми жаңалықтар мен озық тәжірибені жетік меңгеру, игеру. Оларды өзінің күнделікті қызметіне пайдалана білу, мұғалімнің шығармашылық еңбегі ең алдымен сабақпен байланысты.
1. ҚР Тілдерді қолдану мен дамытудың 2001-2011 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы, 7 ақпан, 2001ж.
2. Назарбаев Н. Инновациялар мен оқу-білімді жетілдіру арқылы білім экономикасына. Егемен Қазақстан, 27 мамаыр, 2006ж.
3. Оразбаева Ф. Тілдік қатынас: телориясы мен әдістемесі. Алматы, 2000ж.
4. Ысқақ Б. Тіл дамытудың ғылыми негіздері. Алматы, 1997ж.
5. Тұрғынбаева Б.А. Дамыта оқыту технологиялары, Алматы, 2000ж.
6. Выготский Л.С. Воображение и творчество в детском возрасте. Москва, 1987.
7. Занков Л.В. Избранные труды, Москва, 1990
8. Тәжібаев Т. жалпы психология, Алматы, 1998ж.
9. Қазақ тілі және әдебиеті№3,5, 2001ж.
10. Сарманов Е., Сапаров С. Оқытудың жаңа технологиялары, Шымкент, 2005ж.
11. Апатова Н.В. Информационные технологии в школьном образовании, Москва, 1994
12. Байзақ Ү. Оқытудың кредиттік технология жүйесі. Таным және тәрбие. №4, 2005
13. Адамбаева Ж. Орыс мектебінің 4-5 кластарында қазақ тілін оқыту, Алматы, 1984ж.
14. Карл Фрей. Жобалау әдісі. Бельц. 1977
15. Қазақ мақал-мәтелдері. Алматы, 1990
16. Мемлекеттік тілді оқытуда инновациялық технологияларды пайдалану. Семинар бағдарламасы. Шымкент, 2007ж.
17. Маманов Ы. Орыс мектептерінде қазақ тілін оқыту. Алматы, 1977
18. Рахметова С. Тіл дамыту методикасының негіздері. Алматы, 1987
19. Ақбаева К. Оқу орыс тілінде жүретін мектептерді қазақ тілін оқытудың кейбір мәселелері. Алматы, 1997
20. Жұмабаев М. Педагогика. Алматы, 1989
21. Мұқанов М. Педагогикалық психология очерктері, Алматы, 1962
22. Сеневко Т.К. Современные образовательные технологии. Москва, 1998
23. Эльконин Д.Б. Избранные психологические труды, Москва, 1989
24. Қайдар Ә. Қазақ тілінің өзекті мәселелері. Алматы, 1998
25. Ысқақ Б. Тіл мәдениетінің негіздері, Шымкент, 2000
26. Бекмұхамедова Х. Орыс тілін оқыту әдістемесі, Алматы, 1978
27. Ысқақ Б. Қазақ тілінен сыныптан тыс жұмыстар, Алматы, 2000
28. Байтанаева-Молдалиева Д., Оразбаева Э. Мемлекеттік тілді меңгертуде жүргізілетін сөздік минимум, Шымкент, 2003
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Қ.А.Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті
Шымкент институты
Заң факультеті
Педагогика және психология кафедрасы
ДИПЛОМ ЖҰМЫСЫ
Тақырыбы: ... ... ... тілі ... ... ... қолданудың тиімділігі.
Кафедра меңгерушісі,
Орындаған: 31043 тобының студенті ... ... ... ... профессор Еркебаева Г.Ғ.
Шымкент-2008
Мазмұны
Кіріспе............................................................................................................3
І тарау. Оқыту технологияларының ... мен ... ... ... технологиясы............................................................9
1.2. Жобалап оқыту технологиясы............................................................12
1.3. Модульдік оқыту технологиясы.........................................................15
.4. Дамыта оқыту технологиясы..............................................................22
ІІ тарау. ... ... жаңа ... әдістерді пайдалану
2.1. Бастауыш сыныптарда қазақ тілін оқытудың әдіс ... ... ... ... ... сабағының үлгісі.................................44
2.3. Қазақ тіліннен жай сөйлемдерді оқытуда тест тапсырмаларын пайдалану үлгісі.....................................................................................................46
Қорытынды................................................................................................57
Пайдаланылған әдебиеттер....................................................................59
Кіріспе
«Білім беру жүйесінің ... ... ... және ... ... құндылықтар, ғылым мен практика жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыруға және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау, оқытудың жаңа ... ... ... ... ... - делінген Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында.
Қазіргі таңда елімізде болып жатқан жаңартулар оқу-тәрбие жұмыстарының бағыт-бағдарының заман талабына сай жасалуын ... ... ... ХХІ ... ... ... ... ізгілендіру, дамыту ғасыры. Олай болса, мұғалімдердің алдында тұрған бірден-бір мақсат оқушылар алған білімдерін пайдаға ... өз ... ... ете ... ... ... ... жағдайда қолдана білетін, өмірге өзіндік көзқарасы бар азамат болып жетілуіне көмектесу.
Мұғалімнің шеберлігінің негізі көрсеткіштерінің бірі - әдістеме саласындағы ... ... мен озық ... ... ... ... ... өзінің күнделікті қызметіне пайдалана білу, мұғалімнің шығармашылық еңбегі ең алдымен сабақпен байланысты.
Тақырыпты таңдау себебі: Бүгінгі күні мемелекеттік тілді оқытудың ... аса зор ... ... екені бәрімізге белгілі. Оның үстіне келешек маман ... ... ... ... ... өз мамандығымды жете білу мақсатында жаңа технологиялық ... ... білу ... ... ... ... тілді меңгертуде оқытудың жаңа технологияларын пайдалану жолдары» деген тақырыпты таңдауыма себеп болды.
Жұмыстың мақсаты: Қазіргі уақытта Қазақстанда білім ... ... ... ... білім алушының тұлғалық дамуына бағытталған жаңа оқыту технологиялар пайда болуда. Диплом жұмысының мақсаты жаңа технологиялардың ... мен ... ... жоғары оқу орындарында мемлекеттік тілді меңгертудің жаңа технологиялық әдістерін көрсету болып табылады.
Зерттеу объектісі ... жаңа ... ... байланысты теориялық және практикалық материалдар, В.Давыдовтың, А.Зайцевтың, Ф.Оразбаеваның, Е.Сармановтың, Б.Тұрғынбаева, т.б. еңбектері, «Қазақ тілі және әдебиеті», «Қазақ тілі және ... орыс ... ... ... ... жұмысында мынадай ғылыми зерттеу әдістері пайдаланылды: сипаттама әдісі, талдау-жинақтау әдісі.
Диплом жұмысының құрылысы: Диплом жұмысы кіріспеден, екі тараудан, қорытынды мен ... ... ... ...
І ... Оқыту технологияларының түрлері мен мазмұны
Қоғамымыздың қазіргі даму кезеңіндегі басты мәселелердің бірі - білім беру жүйесінде оқыту үрдісін технологияландыру.
Осыған орай ... ... ... жасалып, іс-тәжірибеге енуде. Жаңа технологияларды қолдану негізінде келешек ұрпақтың еркін дамуына жан-жақты ... ... ... ... ... жағдай жасалады. Педагогикалық технологиялардың атқаратын қызметіне қарай келесі ... ... ... ... ... ... ету педагогикасынан қарым-қатынас педагогикасын көші. Бұл балаға ізгілік тұрғысынан қарау, оқыту мен ... ... ... ... ... ... –мұғалім, оқушы-оқушы, оқушы да субъект, мұғалім де ... ... жеке ... ... қарым-қатынас;
- оқушы мен мұғалім арасындағы өзара түсінушілік, ынтымақтастық қарым-қатынас.
Білім беруді ізгілендіру технологиясы. ... ... етіп ... ... ... ... қалыптастыру және дамыту, баланың жаны мен жүрегіне жылылық ұялату.
Проблемалық оқыту ... ... өз ... ... ... ... ... және шығармашылық икемділіктерін дамыту. Атап айтқанда;
- оқушының белсенділігін арттыру;
- оқу материалында баланы қызықтыратындай мәселе;
- оқушы материалды ... ... ... ғана қабылдап қана қоймайды, білімге деген қажеттілігін қанағаттандыру ... ... ... бала өмірімен, еңбегімен байланыстыру.
Тірек сигналдары арқылы оқыту технологиясы мынаны көздейді:
білім, білік, дағдыны қалыптастыруды;
барлық баланы оқытуды;
оқытуды жеделдету, ... ... ... ... ... ... ... қиыншылық, блокпен оқыту, тірек сигналдарын қолдануды;
тек бағдарды қарым-қатынас, ықпал; ізгілік еркімен оқытуды;
әр оқушының жобасының жариялығын түзетуге, өсуге, табысқа ... ... ... мен ... ... оза оқыту технологиясы. Оқу материалының бірізділігі, жүйелілік саралау, әр оқушыға ... ... ... ... кейбір тақырыптардың қиыншылығын жеңуге, тақырыптарды біртіндеп оңайлату әдісін қолдану. Сабақты пысықтауға әуелі озатты, сосын орташаны, ең соңында ... ... ... Бірте-бірте толық дербестікке жету, сыныпта қалыпты жағдай қалыптастыру, түсіністік өзара көмек ынтымақтастық қарым-қатынас; оқушының қателігін ескерту, бірақ жазғырмау; тапсырмасы тек әр ... ... ... беріледі; білім, білік дағдыны дамытып меңгерту; түсіндіруді қабылдау.
Міндетті нәтижелерге негізделген деңгей саралап оқыту технологиясы. Білім, білік, дағдыны меңгерту, мемлекеттік ... ... ... ... Әр ... оның ... мен ... деңгейіне орай оқыту, оқытуды оқушыларды әр түрлі топтарының ерекшелігіне сәйкес бейімдеу, ыңғайлау. Білімінің базалық деңгейі барлық оқушылар үшін міндеттілік ... ... ... ... ... оқушының күші жететіндей жайлы қолайлы болуы шарт.
Бағдарламалық оқыту технологиясы. ... ... ... ... ... ... тиімділігін арттыру, баланың жақсы қасиеттерін ескере отырып оқыту. Оқыту құралдарының көмегімен бағдарламаның оқу материалдарын ... файл ... ... ... ... логикалық бірізділікпен берілген.
Оқытудың компьютерлік технологиясы. Ақпаратпен жұмыс істей білуді қалыптастырып және қатынас қабілетін ... жеке ... ... ... ... ... ... тікелей компьютермен қатынасу арқылы орындалады. Яғни баланың жақын ... ... ... ... информатикамен есептеу технологиясының негізгі ұғымдарын білу, т.б.
Оқу және жазу арқылы сын тұрғысынан дамыту. Аталмыш бағдарламның ерекшелігі ішкі құрылымында. Құрылым 3 ... ... ... ... ... ... ... пайдаға асуы, қажетке жарауын қалыптастырады. Ақпаратты талдай, жинақтай отырып, ішінен қажеттісін алуға үйретеді. Сын тұрғысынан ойлау бағдарламасы қызығушылықты ... ... ... ой ... ... түзіледі. Бұл сабақтағы аса қажетті мәнді, маңызды әрекет болып табылады. Осы сабақ кезінде үйрену не үйренгенін саралап салмақтап, оны ... ... ... ... ой елегінен өткізеді. Белсенді түрде өз білім жолына қайта қарап өзгерістер енгізді.
Өздігінен дамыту технологиясы. Баланы жан-жақты ... ... ... бала ... ... әлемі мен ойлау әрекетінің бірігуі. Оқыту баланың дамуына сәйкес табиғи (жасанды емес) ... ... ... бала өзін-өзі дамытады. Монтессори педагогикасының ұраны баланың мұғалімге ... ... ... ... ... жібер» деуіне жету. Баланың туғанынан азамат болғанға дейінгі барлық өмірі –оның еркіндігі мен дербестігінің дамуы болып табылады. Онда ... ... ... болмайды, әркім табиғат берген даму жолымен жүреді. Мектепте сабақ болмайды, әр күн жалпы жиыннан басталады. ... ... ... өз ... ... ... айналысады.
1.1. Деңгейлеп оқыту технологиясы
Білім алушылардың даму деңгейінің біркелкі болмауынан, олардың жеке ... ... ... ... үлгермеушілер мен оқу үздіктері пайда болады.1 Сондықтан мұғалім сабақтың барлық кезеңдерінде: жаңа материалды ... ... ... ... бағалау кезінде деңгейлеп, саралап оқытуды ұйымдастыруы тиіс.
Деңгейлеп оқыту идеясының авторы Н.П.Гузик сыныптағы оқушыларды да, соған сәйкес оқу бағдарламаларын да А, В, С –үш ... ... ...
«А» - бағдарламасындағы тапсырмалар базалық стандарт түрінде белгіленеді. Оларды орындай отырып оқушы пән бойынша қайталау деңгейінде нақты материалды меңгереді. Материалды ... ... ... бұл ... ... ерекшеліктері бар. Ол материалдың сан рет қайталануын, мағыналық топтарды бөлу, ... ойды табу ... есте ... ... ... ... талап етеді.
«В» - бағдарламасын орындамас бұрын «А» бағдарламасындағы ... ... ... ... ... «В» - ... ... арналған есептерді орындау үшін қажет, ол оқушылардың оқу, ой әрекетінің арнайы тәсілдерін меңгеруін қамтамасыз етеді. ... бұл ... ... ... ... ... ... білімді дәлелдейтін, суреттейтін, нақтылайтын ұғымның қолданылуы мен жұмыс істеуін көрсететін қосымша ... ... Бұл ... ... ... ... ... материалды терең түсінуге көмектеседі.
«С» - бағдарламасының ... ... ... ... ... ... ... көтереді. Бұл бағдарлама оқу жұмысы мен ой әрекетінің ... және ... оқу ... ... ... көздейді. Өз білімімен мәселелер шешуде оқушыға оның логикалық
1. ... Е., ... С. ... жаңа ... ... ... ... мәліметтер беріп оны шығармашылықпен қолдану перспективасын ашады. Оқушыға өзін ... ... ... ... ... ... - ... оқытудың міндетті нәтижесіне сәйкес келеді.
«В» - бағдарламасы оқулықтан қосымша есептер мен ... ... ... - ... ... оқу-әдістемелік әдебиеттерден алынған тапсырмалардан тұрады.
Әр пәндегі оқу бағдарламасын таңдау оқушының өзімен ойласа отырып ... ... ... ... ... сабақтар кезектесіп келетін бес типтен құралады.
Бірінші –тақырыпты жалпы талдау ... ... ... деп ... ... семинар сабақтарда оқушылардың өзіндік жұмысының процесінде оқу материалдарының тереңдей ... ... ... ... рет 3-5 ... өткізіледі.
Үшінші –қорытындылау және білімді жүйелеу сабақтары.
Төртінші –материалды пәнаралық қорытындылау сабақтары (оларды тақырыпты қорғау ... деп те ... ... ... ... ... ... деңгейін толық игергеннен кейін ғана жаңа материалға ауысу жүзеге асырылады. Жалпы ... ... және жеке ... ... ... ... ... деңгейінде оқушылар біліміндегі ақаулықтарды анықтауға мүмкіндік береді.
Оқушылардың біліміндегі ақаулықтарды жою үшін олармен сыныптан тыс жеке жұмыстар жүргізуге тура ... Әр ... ... ... ... ... ... ұсынылады. Осылайша ортақ базалық білім минимумы қамтамасыз етілуімен қатар әр жеке тұлғаның шығармашылық дамуына де кеңістік ашылады.
Білімді бақылау кезінде ... ... ... ... ... ... есепке алынады. Яғни білім берудің буындары; түсіндіру, бекіту, тексеру барлығы деңгейлеп жүргізілуі тиіс. ... ... ... ... ... деңгейін диагностикалау
Мұғаліммен бірлесе отырып оқу деңгейін таңдау
Оқушыларды топқа бөлу
Әр деңгей үшін оқу мазмұны мен қойылатын нақты талаптарды ... ... ... ... талқылауға қатысу
Оқытуды іске асыру
Мұғалімнің материалды оқу топтарын беруі
өзінің оқу ... ... ... нәтижесін бағалау
Атқарылған жұмыстар нәтижесі бойынша оқушыларды бағалау (Кері байланыстың дұрыс ... ... ... және ... ... ... асыру
Деңгейлеп оқыту технологиясының басты артықшылығы:
- әрбір оқушының даму деңгейіне сай оқу ... ... ... ... ... ... деңгейлеп оқыту –оқылатын ақпараттың азаюы арқылы емес, оқушыларға қойылатын талаптардың әртүрлілігі арқылы жүзеге асады. Топтарға бөлуде оқушылардың даму ерекшеліктерін қабылдау, ... ... есте ... т.б. ... керек;
- мұғалім әрбір топ үшін талаптардың ара жігі айқындалған ... ... ... ... ... тиіс. Оқушылар біліміндегі ақаулықтарды жоюға бағытталған жұмыстар уақтылы жүргізіліп отырылғаны жөн.
1.2. Жобалап ... ... ... ... ... ... Карл ... Ол жоюалау әдісі туралы былай дейді:1
- оқушылардан болсын немесе оқытушы тарапынан болсын практикалық ... бар бір жоба ... ... ... жобаға қатысушылар оқыту түрі, міндеттерді атқару туралы өзара келіседі;
- оқушылар алған білімдерін ... және ... ... ... пайдаланады. Жеткіліксіз білімді әртүрлі ақпарат көздерінен өз ... оқып ... ... ... ... ... ... біліктерін (проблеманы анықтау, ақпарат жинау, бақылау, тәжірибе жүргізу, талдау, жорамал жасау, қорытындылау) меңгереді;
- ... ... ... дамиды.
Жобалап оқыту технологиясының объектілері нақты өмірден алынған ... ... бар ... енуі ... ... қолдануға мысал ретінде бір болуы ықтимал жоба келтірейік.
Жоба тақырыбы: «Көлкент көлі»
Зерттелетін тақырыпқа жақын оқу пәндері: экология, ... ... ... ... ... мақсаты: Көлдің экономикалық жағдайын зерттеу.
Жобаның міндеттері:
Оқушыларды өз бетінше ақпарат жинауға үйрету.
Социологиялық сұраулар жүргізу.
Экологиялық проблемаға талдау жасау.
Экономикалық ... ... ... ... ... жеке және ... ... жұмыс істеуге үйрету.
Карл Фрей Жобалау әдісі, Бельц, 1977
1.3. Модульдік оқыту технологиясы
Модульдік оқыту технологиясында ... ... ... жеке ... (толық немесе бөлімдерімен) оқитындай етіп оқыту процесін өзгертеді, қайта құрады.1 ... ... ... ... модулі. Оқу модулі дегеніміз не екенін нақты анықтап алуымыз керек. ... ... ... ... ... бағдарламасынан;
бағдарламаны табысты жүзеге асыру бойынша берілген мұғалімнің нұсқауларынан тұрады.
Модульдік оқыту - білім мазмұны. ... ... ... өз ... ... ... алу мүмкіндігі, оқытудың әдісі мен тәсілдері бойынша өзге тәсілдерге ... ... бар. Бұл ... ... ерекшелігі мынадай:
1. Оқу мазмұны қойылған мақсатқа сәйкес меңгерілетін жекеленген ... ... ... Мақсат оқушы үшін қойылып онда оқылатын мазмұн көлемі мен меңгеру деңгейі анықталады.
2. Оқушы мұғалімнен ... ... ... ... ... ... ... алады. Жазбаша нұсқаулар әрбір модуль үшін құрылады.
3. Мұғалімнің оқушылармен қарым-қатынас түрі өзгереді. Ол ақыл ... мен ... ... ... арқылы жүзеге асады.
. Оқушы уақытының көбінде өз бетінше жұмыс атқарады. Ол мақсат қоюға, өзін ... өзін ... және ... ...
5. ... ... басты мақсаты оқушының өз бетінше жұмыс істей алу мүмкіндігін дамыту. Ол ... ... ... ... ... ... негізделген. Оқушының әркезде ғана емес жүйелі іс-әрекеті болғанда ғана білім ... ... ... ... Е., ... С. ... жаңа технологиялары. Шымкент, 2005.
мұғалімнің дайындаған тапсырмалары оқушыларды оқу мақсатына бағыттайтын, ... ... ... Мұғалім балалардың өзін-өзі бақылау және бағалау жүйесін құрып, сол арқылы рефлексивті оқу процесі ... ... етуі ...
7. ... ... дамыта оқыту идеясын пайдаланады. Егер оқушы тапсырманы өзгелердің ... ... ... ол ... ... даму ... деп есептеледі. Бұған баланың психикасы дамиды, ертең ол тапсырманы өзі ... ... ... даму ... ... ... жаңа ... келесі цикл бастау алады.
8. Модульдік технология бағдарламалап оқыту идеясын да пайдаланады. Бағдарламалап оқытудың оқушының өз ... ... ... ... ... ... ... сияқты элементтері модуль әдісінде де қолданылады.
Мұғалім мен оқушының іс-әрекетінің жүйесі
1. ... оқу ... ... ... ... ... ... модульдік бағдарламаға ат беріледі. Содан соң кешенді дидактикалық мақсат анықталады, онда алған білімнің оқушының дамуына, ... мен ... ... ... Әр ... ... оқу ... сәйкес келетін негізгі мазмұн, бағытты анықтау.
. Анықталған әрбір модуль үшін үш деңгейдегі дидактикалық мақсат анықталады, сөйтіп модульдер жүйесі қалыптасады.
4. Әр ... ... ... қарай технологиялық карта жасалады. Онда пәнаралық байланыс, қиын меңгерілетін тақырыптар және оқушының қиындықты жеңу жолдары көрсетіледі.
5. Оқушылардың дайындығын анықтайтын ... ... ... ...
6. Оқу ... ... Оқу ... мақсат қою, оқушылардың іс-әрекет алгоритмі, білім мен дағдыны меңгеру деңгейін анықтайтын бақылау және түзету тапсырмалары кіреді.
7. Оқу және дидактикалық ... ... ... нақты, мәнерлі, диалогты түрде түсіндіріледі.
8. Тапсырмалардың орындалу барысын қорытындылайтын модуль элементі резюме толтырылады. ... ... ... ... ол ... мазмұнын меңгеру деңгейін анықтайды.
Модульді құрастырудың қадамдары
Оқушылардың білімді меңгеру процесін бақылау және басқару үшін кері байланыстың маңызы үлкен. ... ... және ... ... уақытылы жүргізіп отыру керек. Модуль құрылымы сабақтың ... ... ... курс ... ... ... ... ал моудль көлемінде кіріктірілген, интеграциялық (КИДМ) мақсат, ал сабақ үшін жеке дидактикалық мақсат (ЖДМ) қойылады. ... ... ... мынадай:
Модульдің кіріктірілген мақсатын анықтау.
Сабақтың типіне қарай оқу элементтеріне бөлу.
Әрбір оқу элементтерінің мақсатын анықтау.
Әрбір оқу элементтерінің ... ... ... ... мен ... ... ... былай құру керек.
Оқу элементтері №
Тапсырмаларда көрсетілген оқу материалдары
Мұғалім кеңесі
Оқушыларға арналған тапсырмаларға қойылатын талаптар: мазмұны мен танымдық дейгейі ... ... ... оны шешуге бағытталған, білімді игеру механизмін көрсететін және қайталау материалын қосатын (таблица, құрастыру, салыстырмалы мінездеме беру) болуы тиіс және ол ... ... ... ... ... оның ... даму аймағынан өтеді де, баланың өзін-өзі басқаруына ... ... ... қалыптастырады, уақытты тиімді пайдалануға мүмкіндік береді, әр сабақта ... ... ... ... ... ... ... сол: мұғалімнің іс-әрекеті түбегейлі өзгереді. Оның негізгі мақсаты –модульдік бағдарламаны, модульдерді құру. ... ол ... ... кеңес береді, бақылайды, модульдік оқытудың мүмкіндіктерін пайдалана отырып оқытуды рефлексивті жүйеге түсіреді.
Бір блокты ... ... ... ... оқу ... ... берілген тарау бойынша жоспармен таныстыру.
Мұғалімнің материалды көбіне баяндау түрінде оқыту.
Диагностикалық тест бойынша ағымдағы тексеруді өткізу.
Тексеру бойынша тарауды толық меңгерген ... ... ... ... ... ... оқуларын жүргізу.
Диагоностикалық тест жүргізіп «түзету» нәтижесін тексеру.
Модульдік оқыту технологиясында мынадай қиындықтар болуы мүмкін:
оқушылардың өз бетінше оқуға ... ... ... болуы мүмкін;
уақыт тапшылығы туындап берілген уақытта материалды оқып үйренуге оқушылар үлгермеуі мүмкін.
Қолданылатын терминдер:
«Модуль» - бір жүйенің ажыратылатын, өзінше дербес бөлігі, Джон ... ... ... ... өз ... ... жасауы» - деген анықтама берген.
М.Жанпейісова ұсынған Ақтөбе облысында сыналған педагогикалық технологияның мазмұны ... ... оқу ... ... ... тұжырымдалған мақсатты анықтау.
. Оқушылардың білім деңгейін алын ала анықтау.
. Жедел кері әсер негізінде оқыту үдерісіне түзетулер енгізу.
. ... ... ... ... ... оқу ... модульдік сипат алады. Алдыңғы жалпы модульдік оқу ... ... ... ... сол, ... балаларды оқуға ұмтылдыру емес, жеке танымдық әркеттерін ұйымдастыру, оқу поцесіне диалогтық қатынас негезінде құру көзделген. Мысалы, бір блокты меңгеруде ... ... ... болады:
Балаларды оқу мақсатымен таныстыру.
Мазмұны жағынан маңызды тақырыппен және ... ... ... ... ... ... сызба, кесте қолдана отырып матариалды қысқаша баяндайды. Оқушыларды зерттеуге іздеуге жетелейді.
Диалогтық қарым-қатынас негезінде оқушылардың танымтық іс-әрекетін ... ... ... ... ... ... бірнеше рет орала отырып тарауды аяқтау. Өтілген тарау бойынша тестілеу жүргізу.
Үш деңгейлік жүйемен дайындалған ... ... ... бақылау жұмысы, сын жұмысын өткізу.
Модульді үш бөлімнен тұрады деп ... ... ... ... ... ену)
Диалог, сұқбат арқылы оқушылардың танымдық іс-әрекетін ұйымдастыру бөлімі.
Қорытында бөлім (бақылау жұмыстары)
Әр модульдегі сағаттар саны ... Бұл ... ... тарауға бөлінген сағат санына байланысты.
М.Жанпейісова жүргізген зерттеулер 7-12 сағаттан тұратын оқу модулі өте тиімді екендігін көрсетті. Кіріспе бөлімге 1-2 ... ... ... 2-3 ... ... түгелдей сұқбат бөліміне беріледі. Бұл әрбір оқушының білімді меңгеру, ... ... ... оқу материалын үш деңгейде қарастыру қажеттігінен туындаған. ... ... 9 ... ... оқу ... құрса, 1 сағат –кіріспе бөліміне, 2 сағат –қорытынды бөліміне, 6 ... ... ... бөлінеді. Осы сұқбат бөлімінде сыныптағы 4-7 баладан тұратын топтарға бөліп, олардың өзара әрекетін ұйымдастыру ... ... бұл ... ынталандырушы рөлінде болады.
Мұғалымнің алдын ала дайындық жұмыстары келесі ... ... ... ... блок бойынша меңгерілуі тиіс білім, білік, дағдыны ... ... ... ... ... ... Тақырып бойынша тірек-сызбаларды салу.
3. Тексеру бөлімі үшін оқу модулінің бүкіл мазмұны ... 15-20 ... ... тест ... ... немесе бақылау жұмысы үшін модуль бойынша сұрақтар мн тапсырмалар блогын ... ... ... ... 3 деңгейдегі өз бетінше жұмысқа арналған тапсырмаларды бүкіл сынып үшін дайындау.
Модульдің әр ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттерді ұсынады:
1. Проблемалық ситуация тудыру.
. Негізгі оқу міндетін анықтау.
. Өзін-өзі ... және ... ... ... ... және талқылау.
2. Диалогтық, сұқбат бөлімі.
Бұл бөлімде сабақтарды өткізудің әртүрлі түрлері ... ... оқу ... ... ... жеңіл деңгейдегі тапсырмалар, орта деңгейдегі және қиын деңгейдегі зерттеу элементтері бар барынша күрделенген тапсырмаларды әр оқушы үшін ... ала ... қою ... ... ... ... ... ұйымдастыру педагогикалық тәжірибеде кеңінен белгілі. Мысалы «Дөңгелек стол», «Форум», «Симпозиум», ... ... ... ... ... ... пікір алмасулар белгілі. Мұғалім пікірталастың өзі қалған кез келген түрін алады.
3. Оқу ... ... ... Оқу модулінің қорытынды бөлімінде бірінші міндетте тест, екінші мұғалімнің қалауы бойынша ... ... ... ... оқу ... ... ... жағынан және оны ұйымдастыру ерекшеліктері жағынан алып қарағанда күрделі процесс, Психологтар қолайлы жағдай жасалған кезде баланың ... ... ... жақсы дамитындығын атап көрсетіп, мұғалім оқушығы осындай ... ... тиіс деп ... ... ... оқу ... ... –оның оқу тәсілі деп есептеуімізге болады. Осы біліктердің бастылары:
1. ... ... ... ... ... логикалық білік.
. Оқу ақпараттық білік
. Оқу коммуникативтік білік.
Жаңа технологияларды игеру
Жаңа технологияларды үйрену кезінде көптеген міндеттер ... ... ... мен ... кейбір мәселелері жаңа аспектіде қаралады, мұғалімдер жаңа технология туралы жаңа ... ... ... ... ... ... Ол үшін:
1. Мұғалімнің жаңа технологияларға бет бұруы, ынта қоюы.
. Қолда бар ... ... ... жасалуы.
3. Өз іс-әрекеттерінр жоспарлауы, тиімді ұйымдастыруы және оған талдау жасап отыруы.
4. ... ... ... ... ... ... Дамыта оқыту технологиясы
Дамыта оқыту технологиясының авторлары белгілі ғалымдар Д.Б.Эльконин, В.В.Давыдов. Олар дамыта оқыту деп «оқыту мақсат-міндеттері, әдіс-тәсілдері баланың даму ... ... ... деп ...
Ал адам ұғымының психологиялық анықтамасы –жаңару процесс жаңаның өмірге келіп, ... ... ... мағынаны білдіреді. Барлық табиғат құбылыстары сияқты бала психикасы да үнемі даилектикалық жолмен ... ... бір ... ... ... өтіп отырады. Ғалымдардың зерттеулері баланың даму ... үш ... күш пен үш ... ... ... ... Биологиялық фактор. Бұл ата-анадан ауысқан, туа біткен және өмір сүру барысында ... ... ... ... оның барлық жүйелі құбылысының ерекшелігін білдіретін, бала организмінің ортамен қарым-қатынасының нәтижесі.
2. Әлеуметтік фактор. Бала өмір сүретін ... ең ... ... ... Бқл ... ... қарым-қатынас жасайтын адамдардың сипаттары, мінез-құлық және ақыл-ой бейнелері, олардың мүдделері мен пікірлері, істері мен ... ... мен ... ... яғни бала өсіп ... ... орта.
3. Баланың өз белсенділігі. Даму процесіне әсер ететін бұл ... күш ... ... ... пән қандай да жаңа, бағалы болмасы, мұғалімнің шеберлігі қаншама ... ... егер ... ... өз белсенділігін туғыза алмаса, оған ұсынылған іс пен еңбекте ... ... ... әрекет күткеннен нәтиже бермейді. Баланың организмі дамуы мен жеке басы ретінде ... ... ... ... ... ... мен дамыту арасында тығыз байланыс бар. Ғалымдар алғаш рет бала дамуының екі ... ... ... ... ... Бала дауының жақын аймағы –баланың тек үлкендердің көмегі арқылы атқара алатын ... Бала ... қол ... аймағы –баланың үлкендердің көмегінсіз істей алатын істері.
Дамыта оқытудың В.В.Давыдов жасаған ... ... ... жету тек ... ... байланысты. Осыған орай, бұл жүйенің әдіс-тәсілдері де оқушының белсенділігін ұйымдастыруыды, талдап, көмектесіп отыруды көздейді. Дамыта оқытуда ... ... ... ... ... ... ұсталады. Ол үшін бала өзінің бұған дейінгі білетін амалдарының, тәсілдерінің жаңа мәселені шешуге жеткіліксіз ... ... ... түсу ... ... барып, оның білім алуға деген ынта-ықыласы артады, білім алуға әрекеттенеді. Сабақ мынадай жағдайда үш құрамдас бөліктерден тұратын болады:
1. Оқу мақсаттарының ... Оны ... ... ... ... ... ... дәлелдеу.
Бұл үшеуі –дамыта оқытудың В.В.Давыдов жасаған жүйесінің негізгі
1 ... Д.Б. ... ... ... ... 1989. ... В.В. ... развивающеге изучения, Москва, 1986
компоненттері. Мақсатты шешу іштей талқылау, сонан соң жинақтау арқылы ... ... ... сабақ процесін ұйымдастырушы, бағыттаушы адам ретінде. Шешім табылған кезде әркім оның дұрыстығын өзінше дәлелдей білуге үйренеді. Әрине, жауаптар барлық ... ... бола ... ... әр бала ... ... нәтижесімен бөлісіп, дәлелдеуге талпыныс жасайды, жеке тәжірибесін қорытындылап үйренеді.
Дамыта оқыту деп ол баланың білім алуға әрекет ... ... ... атаған. Жаман мұғалім ақиқатты өзі айтып береді, ал жақсы мұғалім оқушының өзін ізденуге ... ... ... ... ... Дамыта оқытуды ұйымдастыру, балаға ақыл-ой әрекетін меңгеруге жағдай жасау деп қарастыру керек. Дамыта оқыту –сабақтардағы ерекше ахуал, мұғалім мен ... ... ... ... ... –бұл жағдайда дайын білімді түсіндіріп қоюшы, бақылаушы, бағалаушы емес, танымдық іс-әрекетті ұйымдастыратын ұжымдық істердің ұйытқысы. Тек осындай оқыту ғана ... ... ... ... шығармашылығын дамытады. Оқушының шығармашылық қабілеті де оның ойлау мен практикалық әрекеттері арқылы ғана дамиды. ... ... ... дамыта оқыту сабақтары деп білеміз. Дамыта оқыту технологиясын барлап қарасақ, ең алдымен нені дамыту ... ... ... ... ... Әрине, ол оқушының:
сезім түйсігін;
қабылдауын, тұтынуын, ынтасын;
зейінін, есте ұстауын;
ұғынуын;
ойлау, қиялдау, болжау ... ... ... ... дербестігін, өз бетінше ізденісін (жеке адам қасиеттерін).
Дамыта оқыту жүйесінде мұғалім мен оқушы арасындағы қарым-қатынас жаңа қағидаларға ... Олар ... ... ... ... ... ... Бұл технологияның маңызды тағы бір ерекшелігі –сынып оқушыларын жақсы, жаман оқушылар деп бөлмей, барлық баланың ... үшін ... ... ... мақсат тұтуы. Нашар оқушының да өз шамасы ... ... ... ... дейін еңбек етуі ойластырылған. Сол арқылы да ол өзін мүмкін дәрежеге дейін дамыта алады. Бұл ... оның ... ... ... ... Тек ... тарапынан көрсетілген сабырлылық байсалдылық оның өз күшіне деген сенімін ... алға ... деп ... ... ... ... болып табылатын әрекет, оқу әрекеті әрбір сабақтың ... деп ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылуы –баланың жеке басын дамытудың басты кепілі. Ол үшін мұғалім мына қағидаларды есінде ... ... ... ... ... қызығушылығын жойып алмай, оның алға жылжуға деген табиғи талап-тілектерін, сұраныс пен мұқтаждарын ... ... ... ... ... ... ... Мұғалім бала бойындағы жаратушылық сапалардың болатындығын мойындауы, әрі қарай дамытуы керек.
Дамыта оқытумен дәстүрлі оқыту жүйесінің айырмашылықтары, ерекшеліктері мен өзгешеліктеріне ... ... ... ... ... ... істері де ұшан-теңіз. Ол тыңдайды, сұрақ қояды, жазады, түсіндіреді, көрсетеді, тексереді, бағалайды. Оған оқушылар кедергі келтірмей, тып-тыныш отырып тыңдау ... ... ... жүйесінде оқу мақсатын шешу кезінде, яғни мұғалім мен оқушы іс-әрекетінің негізінде ... ... ... ... ... ... ... жолдарын ашады, әрекеттің барысында бағдар береді, жетелейді. Яғни ... ... ... ... да, ал ... көмек беруші, ұйымдастырушы, бағыт беруші деңгейде болады. Дәстүрлі оқытуда балаға білім, білік, дағды ... ... ... сана бар деп ... сол ... ... құю керек деген көзқарасқа, ал дамыта оқыту бала бойындағы табиғи қабілеттерді жаңа белестерге көтеруді мақсат тұтатын принциптерге негізделеді. Дәстүрлі ... ... есте ... үйретсе, дамыта оқыту дербес жұмыс істеуге, алған білімді пайдалана білуге үйретеді.
Дәстүрлі және дамыта оқыту жүйелерінің айырмашылықтары.1 ... ... ... ... өзі ... оның іс-әрекетін ұйымдастыру арқылы ойлау дағдыларын дамыта отырып жүзеге асырылады. Сабақта дамыта ... ... жиі ... ... жағы ... ... мен өзіндік тұжырымы арқылы жаңа тақырыпты саналы түрде меңгеру дағдыларын ... ... ... осы ... әр сатысында дами түседі.
Әрбір ұстаз өз Отанын шексіз сүйетін, білімді, іскер, ажамгершілігі мол, ... ... ... жетілген ұрпақ дайындауға міндетті. Яғни, сабақта әр түрлі әдіс-тәсілдерді пайдалану, оқушылардың жеке басын құрметтей отырып, білім беру ... ... ... талабы. Өйткені оқушылардың бәрінің ойлау қабілеті бірдей ... ... бұл ... психологиялық тұрғыдан қарап, педагогикалық әрекет, әдістемелік шеберлікпен келу керек.
Қазіргі таңда оқытушы мен оқушы арасындағы қарым-қатынас өз дәрежесінде көрінбей ... ... ... олардың жеке басын сүйіспеншілікпен қарау, сөйлесу, пікір алысу, ойын білу, ... ... ... ... ынталандыру, белсенділігін арттыру, оқушы білімін әділ бағалау сияқты толып жатқан мәселелерге мән берілуі керек. Бұл оқыту жүйесінің жас ... ... ... ... мен ... ... қызығушылығын арттыру, әділ бағалау, әр істі ақылдасу ... ... ...
1 Тұрғанбаева Б.А. Дамыта оқыту технологиялары, Алматы, 2000ж
ІІ тарау. Бастауыш сыныптарда жаңа технологиялық әдістерді пайдалану
2.1Бастауыш сыныптарда ... ... ... әдәс –тәсілдері
Бастауыш сынып оқушыларының қазақ тілінде тіл байлығын дамыту әдістеріне тоқталмақ ... біз ... ... тілін оқытудағы әдістерді қарастырайық.
Белгілі бір пәнді үйрету барысында оқушылардың әрекетін ұйымдастыруды оқытудың әдісі дейміз. Оқыту әдістерін оқушы мен ... ара ... ... Бұл ... бірлесіп әрекет ету тәсілдері болып табылады.
Оқыту әдістері мектептегі оқыту жүйесіне ... ... ... өзгерістерге ұшырап отырды. Мысалы, 1932 ж. 25 тамыздағы қаулыда оқыту әдістері 4-ке бөліп көрсетілген: 1) ауызша мазмұндау; 2) оқулықты ... 3) ... ... ... ... 4) лабораторияда оқыту әдістері.
Дидакт Р.Лембергтің "Дидактические очерки" кітабында мектептегі оқыту әдістерін 10 түрге бөліп көрсетеді: ауызша ... ... ... ... ... ... ... жету, жаттығу, оқушының хабарлауы, практикалық жұмыс, көркем өнерді ... ... ж. ... көрген "Қазақ тілін оқыту методикасы" атты еңбекте Д.Әлімжанов пен Ы.Маманов оқыту әдістерінің 6 ... ... ... ... ... ... ... пайдалану, грамматикалық талдау [133].
Ал С.Рахметова оқыту әдістерін негізінен 3 топқа бөлген.
1) балалардың оқу-таным әрекетін ұйымдастыру және оны іске ... ...
2) ... ... түрткі (мотивация) жасау, әсер ету әдістері;
3) оқу-таным әрекеттерінің тиімділігін тексеру әдістері [6, -14].
Бұлардың әрқайсысына бірнеше жекелеген әдіс енеді. ... 1-ші ...
- ... ... және ... ... ... қабылдау мен есте сақтауға негізделеді);
- индуктивтік, дедуктивтік әдістер (логикалық ойлауға ... ... ... ... ... орындау әдістері (қиялға, ерікке негізделеді).
Ал 2-ші топқа балалардың қызығу мүддесін туғызу, зейінін жинақтау және ... ... ... ... ... ... ... ауызша тексеру, жазуша тексеру, лабораториялық-практикалық тексеру және өзін-өзі тексеру әдістері енеді.
Қазақ тілін оқыту барысында бұл ... ... қай ... ... ... ... өзі айқындап алып, таңдап қолданады.
Тіл дамыту әдістерін тілдің әр саласына тоқтала отырып ... жөн ... ... ... ... бағдарламасында: «Бағдарламаның мақсаты —бастауыш сынып шәкірттеріне әр пән бойынша меңгеруге тиісті білім мөлшерін саналы ... ... ... ... ... қалыптастыру болып табылады»[134]. Ал мектептегі «Қазақ тілін оқытудың мазмұны мен әдістері бағдарлама талаптарына сай оқушылардың тиянақты білім мен ... ... ... ... ... ... —деп жазылған [5,-3-4]. Бастауыш сыныпқа арналған типтік оқу ... ... ... бұл бағдарламада белгіленген білім берудің мазмұны және балалардың оқуға деген икемділігі мен ... ... ... ... ... тәжірибелі ұстаздар мен ғылыми-зерттеу мекемелері шұғылдануда. Мектепке арналған оқыту мазмұны жайында М.Н.Скаткин, М. А. Данилов, И. Я. Лернер, С. Рахметовалар өз ... ...
И. Я. ... оқыту мазмұнына төмендегідей іс-әрекет тәжірибелерді жатқызады:
). табиғат, қоғам, іс-әрекет амалдары және адам жайында білім жүйелері;
2). игерілген ... ... ... ... ...
). шығармашылық іс-әрекет тәжірибесі;
4) іс-әрекетке эмоционалды қатынас ... ... ... табалдырығын алғаш рет аттаған балада қоршаған орта жайында біршама түсінігі болғанымен, қоғам, табиғат құбылыстары туралы ... өте тар. ... ... ... ... ... ... міндеттерінің бірі —оқушылардың, қоршаған ортамен табиғат туралы білімдерін тереңдету, сол арқылы кеңістік пен уақыт жайында ... ... ... кезеңде бала тілі бір жақты, тек от басы, ошақ қасында пайдаланатын сөздер ғана ... ... Атап ... оның сөздік қорында ауыспалы мағыналы, жалпылық мәнді және түрлі білім саласында қолданылатын термин сөздер аз кездеседі, кейбіреуінде тіпті кездеспейді де. ... ... ... ... ... молайта түсу, тілін дамыту екі бағытта өтеді: біріншіден, ана тілінің ... ... ... үйрену арқылы болса, екіншіден, сөздік қорлары жаңа сөздермен толығу арқылы өтеді [136,-84].
Бастауыш сынып оқушыларының сөздік қорын дамытуда мынадай мақсаттар қойылады:
1. ... ... ... мен құбылыстар жөнінде түсініктері мен білімінің кеңеюі негізінде сөздік қорын ... ... ... құрамындағы сөздердің мағынасын анықтау, оларды сөйлеуде (ауызша, жазбаша) ... ... ... ... ... ... ауыспалы мағыналы сөздермен молайту;
4. Оқыған мәтіндеріне, не ... ... ... ... ... сөздерді активтендіру;
5. Сөздерді дұрыс оқып, қатесіз жазуға дағдыландыру.
Бастауыш сынып оқушыларының сөздік қорын ... үшін ... ... ... ... қоршаған ортаны бақылау (табиғат, балалардың оқу, ойын, еңбек іс-әрекеттері);
2) ... және ... ... ...
3) ... және сыныптан тыс оқу. Оқылған мәтін мазмұнын талдау және ол туралы пікірлесу;
) арнаулы тілдік, орфографиялық және орфоэпиялық жаттығулар жүргізу арқылы ... тілі ... ... ... ... өлең т. б. ... ... олардың ерекшеліктерін, тілін талдау, түрлі тақырыптарда мазмұндама және шығарма жаздыру арқылы баланың сөздік қорын молайтуға ... Яғни бұл ... ... тіл дамыту (ауызша және жазбаша) көздеріне жатады [85].
Баланың негізгі сөздік қоры, ең алдымен, сол ... ... пән ... пайдаланылатын көрнекі құралдар және сыныптан тыс оқуға арналған көркем әдебиеттермен анықталады. Бірінші, ... ... ... ... осы ... ... оқу ... берілген, міне сондықтан оқушылардың сөздік құрамына үнемі мән беріп отырғаны жөн. Мұғалім сабақ барысында балаларға түсініксіз бірде-бір сөз ... ... ... тыс ... ... жаңа ... тек сыныпта өткізілетін сабақтарда ғана танысып қоймайды, сонымен бірге өз беттерінше кітап оқу, түрлі сыныптан тыс жүргізілетін ... ... ... ... саяхатқа бару, радио тыңдау және теледидар бағдарламасын көру нәтижесінде де жаңа ... ... тіл ... ... ... білім көздерінен өз беттерінше меңгерген сөздерді дұрыс не бұрыс пайдалануды да мұғалімнің міндеті болып есептеледі. Бала сөзінде пайда ... жаңа сөз, сөз ... ... ... ... пайдаланудың жолын да мұғалім көрсетеді.
Мағынасы түсініксіз сөздерді меңгерту көбінесе ана тілі, қазақ тілі сабақтарында жүргізіледі. Бұл жұмыстар мынадай әдіс-тәсілдер ... ... ... ... ... яғни жаңа ... ... игертудің тәжірибеде сыналған мынадай тәсілдері бар:
1. Сөз бейнелейтін ... не ... өзін ... Бұл әдіс ... сабақ барысында, мектеп, аудан, қала мұражайларын аралағанда: туған өлкенің табиғатымен танысу мақсатында саяхатқа шыққанда, бау-бақшаларымен танысу ... жиі ... ... ... ... ... ауыл бақшасына апарып, көкөніс түрлерімен (қияр, қызанақ, қыша, қызылша, сәбіз, пияз, қауын, ... ... ... қатар, жүйек т. б.). оларды егіп, баптау жолымен ... ... (бұл ... ... ... ... –Ә.Исабаевтың әдістеріне сәйкес беріліп отыр [137,-162].
2. Зат не құбылыстың суретін, макетін, қатырылған сұлбасын (чучело, муляж) көрсету тәсілі. Осы ... ... сөз ... ... ... Мысалы, мұғалім жыртқыш құстар (бүркіт, лашын, сұңқар, ... ... ... т. б.) жөнінде түсінік бергенде әрқайсысының суреттерін көрсете ... ... ... ... ... салыстыра отырып түсіндірсе, оқушылар жыртқыш құс атауларын жеңіл қабылдайды (көрнекілік әдісі).
3. Сөз мағынасын синонимдер арқылы анықтау тәсілі. Жаңа сөздердің мағыналарын ... ... ... ... ... бірі ... ... сөзді оның синонимдерімен ашу және салыстыру. (осы орайда синонимдер сөздігін қолданған дұрыс). Мұғалімнің көмегімен оқушылар ... ... ... ... ... ... ... арқылы анықтайды. Мысалы: Даурия мәшинеге дербес отыратын дәрежеге жетті ... Бұл ... ... ... мағынасын жеке, бөлек, дара, саяқ деген синонимдер арқылы түсіндіруге болады.
Оқушылардың сөздік қорын байыту мақсатында қолданылатын бұл әдістің есте ұстайтын тағы бір ... бар. ... ... кез келген сөздің өзіне тән реңкі болатыны белгілі. Демек олардың, ... ... ... ... бір-бірін дәл қайталай алмайды. Сондықтан кездескен жаңа сөздің мағынасын оның синонимдері арқылы түсіндіргенде, мұғалім қосымша анықтама бере ... ... ... еді. ... сыныптада пайдаланатын пән оқулықтарында тұрақты сөз тіркестері кездеседі. Сабақ барысында мұндай фразеологизмдерді де синоним ... ... ... ... мағынасын игерту мақсатында сөйлемдер құралады. Мысалы, көзді ашып жұмғанша —тез, ... көзі ... ... су ... ... ... ... —батыр, ер т. б. (кітаппен жұмыс әдісі- яғни, сөздікпен ... ... ... ... ... тәсілі. Кейбір жаңа сөздердің мағынасын морфологиялық құрамын талдау ... ... ... Бұл ... ... сол морфологиялық талдау арқылы оқушы қазақ тілінің ішкі заңдылыктарын, жаңа сөз ... ... ... болады. Сондықтан мұндай тәсілді түбір мен қосымша, біріккен сөздер, жұрнақ пен жалғау тақырыптарын өткеннен кейін ... жаңа ... ... ... ... ... ... баспана, бастау т. б. сөздердің түбір морфемаларын таптыру ... ... ... ... ... бір сөзден тарағанын танытуға болады.
5. Оқушыларға жаңа сөз мағынасын меңгертудің тәсілі—логикалық анықтама беру. Бізді ... ... мен ... ... және ... емес белгілерден тұрады. Сондықтан заттарға не құбылыстарға анықтама бергенде олардың басты белгілерін қамтудың өзі де ... ... тілі ... ... ... ... сөздер жиі кездеседі. Мысалы, сахна, саябақ, еңбекақы, шаңырақ т. б. Мұғалім бұл сөздерге логикалық анықтаманы былайша беруіне болады. ... - ... мен ... өнер ... ... шаңырақ - уықтар бекітілетін киіз үйдің дөңгелек шеңберлі ... Жаңа ... ... ... пайдалану тәсілі. Кейбір жаңа сөздердің мағынасы сөйлем ішінде пайдалану арқылы да түсіндіріледі. Қазақ тілі жаттығуларында кездесетін ырық сөзінің тек ... ... ... арқылы түсіндіруге болады. Мысалы, шөпке жүгірген қойлар маған ырық берер ... ... ... ... ... құрылған сөйлемдердегі басқа сөздер оқушыларға толық түсінікті болуы шарт.
7. Сөз мағынасын антонимдермен түсіндіру тәсілі. Жаңа сөздердің ... ... ... бірі –сөздерді антонимдерімен салыстыру. Түсіндіргелі отырған жаңа сөздің антонимі оқушыларға бұрыннан белгілі сөздер ... ... ... ... тілі ... жаттығуларда кездесетін ирек, баяу, кішіпейіл, қатігез, қоян жүрек т. б. ... ... ... ... ... әлдеқайда тиімді. Мысалы, ирек - түзу, баяу - тез, жылдам; кішіпейіл - менмен, дөрекі, қатыгез - ... қоян ... ... ... ... жәйіт: бастауыш сынып оқушылары мағынасын түсінбейтін сөздің антонимін де білмеуі мүмкін, сол уақытта оқушыларды антонимдер ... ... ... ... ... антонимдермен салыстырып қана қою жеткіліксіз, сонымен бірге бұл сөздермен сөйлем құрап түсіндірілсе, оқушылардың есінде ұзақ сақталады.
8. Абстракт мағыналы сөздерді өмірден ... ... ... ... тәсілі. Мысалы, батыр, батыл, ержүрек сөздерінің мағынасын М.Мәметова, Ә. Молдағұлова, Б. Момышұлы сияқты аға ұрпақтың ерлік ... ... ашу ... ... ... ... ұғым ... жасына дейінгі балаларға үйретіле бастайды. Бала бақшаларда аталмыш такырыптар ... кез ... ... ... ... үйретіледі. Мысалы, мынау—дәптер, анау—қағаз, бұл—кітап, ол—тақта т. б. Осындай мысалдар келтіріп, әрбір заттың, кұбылыстың аты «сөз» деп аталатындығын түсіндіріледі. ... ... ... —әрбір сөздің жеке-жеке ұғымды білдіруін түсіндіру, әрбір заттар мен құбылыстардың атауы сөз деп есептелетіндігін ұғындыру.
Тәрбиеші балаларға әр түрлі заттардың (үй ... ... ... ... мен жәндіктердің аттарын т. б.) суретін көрсету ... ... ... ұғым ... бастайды. Мұндай сабақтарда үй жиһаздарының аттары да (сандық, жүк аяқ, кереует, кілем, түскиіз т. б.), аң ... да ... ... ... түлкі, т. б.), адам аттары да (Ержан, Нұржан, ... т. б.) ... ... ... ... Нәтижеде балабақша тәрбиеленушілеріне қойылатын негізгі әдістемелік талаптардың бірі —жүйелілік ұстанымы бүзылады. ... ... оқу ... әлі ... ... жалпы ой-өрісі мен түсіну деңгейі қалыптаспаған сәбилер ұсынылған материалды қабылдай алмайды.
Аталған олқылықты ... үшін ... ... ... ... ... сабақтарды жүйелілік ұстаным негізінде жүргізілетін логикалық жаттығулармен жетілдіру керек болады, яғни, сөз ұғымын үйрету кез ... ... не ... ... ... ретсіз көрсету арқылы емес, ондай таным көзі заттарды белгілі топқа, ... ... ... ... ... ... яғни жүйелілік ұстаныммен үйретілетін болса ғана тиімді нәтиже береді.
Бастауыш мектептің бірінші ... үшін ... сөз ... ... ... ... ұсынуды дұрыс көреміз:
1) жеміс аттарын білдіретін сөздер (алма, шие, жүзім, өрік.)
2) көкөніс ... ... ... (қауын, қарбыз, қияр, сәбіз).
3) үй жануарларының аттарын білдіретін сөздер (қой, ешкі, сиыр, ... ... төл ... ... ... (қозы, құлын, бота, лақ, бұзау).
5) кұс аттарын білдіретін сөздер (үйрек, қаз, тауық, торғай, ... киім ... ... ... (көйлек, шалбар, шапан, тон, ішік, жейде).
7) ыдыс ... ... ... ... ... шанышқы, табақ, тостаған.)
8) аң аттарын білдіретін сөздер (аю, түлкі, қасқыр, арыстан, піл).
9) ағаш ... ... ... (қарағаи, қайың, терек, шырша).
10) дене мүшелерінің аттарын білдіретін сөздер (бас, қол, аяқ, көз, ... үй ... ... ... сөздер (кілем, алаша, орындық, диван, теледидар).
12) кісі ... ... ... ... ... Айгүл, Ақмарал).
13) дақыл аттарын білдіретін сөздер (бидай, арпа, тары, сұлы.).
Берілген сөз типтеріндегі сөздер міндетті түрде ... ... ... бойынша оқытуды керек етеді. Яғни, әрбір сөз топтарын бөлінбей игертіледі. Мұның өзі арнайы сөйлем құрамдарын жасауды керек ... ... ... ... логикалық, байымдауға байланысты екі түрі бар: біріншісі, ... ... ... ... ... лақ, ... ... екіншісі санама (түсіндірме) компоненті бұрын келген сөйлем құрылымы (мысалы, қозы, лақ, бұзау, бота - төлдер). Аталған сөйлем құрамындағы белгілі заттың ... ... жеке ... бір сөзбен атауға, жалпы атауды жеке-дара таратып, талдап айтуға үйрету арқылы оқушылардың таным ... ... ... дамытуға үлкен мүмкіндіктер жасайды.
Сөз ұғымын меңгерту арнайы логикалық ... ... ... Тіл ... дамыту мәселесі –күрделі әрі ұзақ жүргізілетін процесс, сондықтан бастауыш сыныптарында тіл байлығын ... ... ... белгілі бір мақсат қойылады. Тіл байлығын дамыту жұмысын белгілі тақырыптарға негіздей отырып, мұғалім тілдік процестің төмендегідей ... ... ... ... етуі ... ... ... белгілі бір тақырыпты оқытуға байланысты оқушының сөздік қорын байту арқылы оқушылардың тіл ... ... ... ... жаңа ... ... мағынасын ұқтыра отырып, оларды жасайтын формаларын меңгерту, сөйлем ... ... ойын ... және ... сауатты жеткізе білуге дағдыландыру, сөз бен сөзді байланыстыруға ... ... ... ... ... ... түрде жүргізіліп отыратын оқу жұмысы. Олай болса, тіл байлығын дамыту дегеніміз ... сөз ... ... әр ... ... ... ойын жүйелі түрде жеткізуі. Тіл байлығын дамыту оқушылардың ойлау ... ... ... ... ... ... процесі үнемі кеңейтіп отыру мұғалімнің басты нысанасы ... ... ... ... ... тіл байлығын дамыту жұмыстары оқушылардың жалпы ойын дамытуға бағытталады. Демек, оқушылардың тілін байлығын дамыту –олардың ... ойын ... ... сөз. ... біз ... сөздік қорын байыту арқылы, тіл байлығын дамытуға арналған жаттығулардың негізгі түрлеріне тоқталайық.
Оқушылардың тіл байлығын дамутыдағы кестемен жұмыс
Сабақта оқушылардың ... ... ... тіл ... ... ... кестелерді пайдаланудың мәні зор. Кестелер балалардың материалды қабылдауын ... одан ... ... ... ... меңгеруге мүмкіндік жасайды. Соны ескере отырып, біз ... ... ... сөз ... ... ... ... оқыттық.
Бұл берілген кестеде мазмұны мен құрылысы «сөз» тақырыбын үйретуге толық мүмкіндік береді.
Сөз
Жеміс аттары
Көкөніс
аттары
Үй жануарлары
Төл
аттары
Құс
Аттары
Киім
аттары
Ыдыс
аттары
Аң
Аттары
Кестемен жұмыс ... ... ... ... ... ие ... жеке-дара, өзара байланыссыз қабылдамай, өзара байланысқан жүйесін қабылдауға дағдыланады;
2. жалпы ... жеке ... ... ... ... талдап үйренеді;
.жалпы және жеке ұғымды білдіретін сөздердің қатысымен ... ... ... аса ... ... ... меңгереді.
Балалардың тілінің дамуының динамикасы былай болған.
Баланың алғашқыда тілі «апа», «ата» деген сөздерге келеді.
Осы алғашқы сөздерден кейін оның сөздік қоры тез ... ... - ... ... ... ... - бала тілінің дамуы. Даярлығы бар 6-7 жастағы баланың байланыстырып сөйлеу, күрделі сөйлем құру ... ... ал ... ... 6-7 ... бала ... ... жоқ, грамматикалық қателері көп болады, өз ойын жай сөйлем арқылы жеткізеді.
- сыныпта лексиканы оқыту арқылы тіл дамыту
Мектепке ... рет ... ... ... қоры мен ... ... бірдей дәрежеде бола бермейді. Кейбір ата-аналарының қолында тәрбиеленген қыз-балалар арасында мұндай қабілет төмендігі кездеседі. Себебі, кейбір ... қыз ... ... ... ... деген мақсатпен: «өзінен үлкен кісінің бетіне тіке қарама. Сөйлегенде немесе жауап бергенде, ... ... ... ... ... ... отырған ересек кісінің көзінше жарыса сөйлеме. Біреуге жауап бергенде, ... ... ... ... т.б. деп тәрбиелейді, талап етеді. Жастайынан мұндай мінез қалыптасқан, сәбилер көпшілік орындарда болсын, үй-ішіндегі бөтен адамдар арасында болсын, ... ... ... ... ... ... саусағын аузына салып, айтайын деген ойын жеткізе алмайды. Сөйлегенде де, жауап бергенде де ... өз ... өзі ерсі ... ... ... ... ... - деген оймен оларға тіке, батыл қарай алмай, төмен ... ... қана ... ... ... шектеледі.
Бала —ата-ананың игі істерін жалғастырушы, ертеңгі үміт болашағы. Бала тәрбиесі ата-ана үшін күрделі де ... мін. Жас ... ... ... жас ... сондай жақсыға да бірдей бейім болатыны баршамызға мәлім.
Ата-ананың ... ... ... көз алдынан өтеді. Сондықтан жақсы, жаман әдетіміздің бала тәрбиесінде ықпалы зор.
Жеткіншекті тіл ... ... ... мәні өте зор. ... ... ... ... мақсатымен тілді барлық жағынан дамыту керек. Сөздің ана тілі нормаларына ... ... ... ... ... ... ... айтқан пікірдің дәйектілігін, бейнелігін үнемі қадағалау керек. Сонда ғана балалар сөзді дыбыстан талдауға және сөздердің дыбыстық ... ... тез ... Жаңа бағдарламаға сәйкес даярлық тобында оқитын 6 жастағы балалар сауат ашу кезінде 42 ... яғни ... ... ... ... ... ... кезең - оқу жылының бастапқы 4 аптасы. Бұл уақыт ішінде даярлық топ шәкірттері дыбыс, буын, сөз, сөйлем деген ұғымдармен танысады. ... ... ... ... ... білуге және сөздердің орын тәртібін білуге үйренеді. Осындай әзірлік жұмыстарынан кейін олар а, ш, н, о, р, ... және ... ... ... ... ... ... арттырады, дене күшінің жігерін арттырады. Бала жасынан енбекке үйреніп, тұрмыстың не ... ... ... келе ... ... ... ... дейінгі жас сәбидің жастығына қарамастан, қолынан келетін жұмысты істейтін деген ықыластарын қайтармау ... 6 ай ... соң бала ... ... ... ... ұсақ-түйек заттарды бір орнынан екінші орынға әкеліп қою сияқты аздаған тапсырмаларды орындай алады.
2-3 ... ... ... ... киімдерін шешіп, орнына қоя алады.
Мұндай жағдайларда балалардың қолданатын заттары, қол жуғыш, орамал, киім ілетін орны бойына сәйкес орналасуы ... 3-5 ... ... ... тамақтанып, киініп, ересектердің жұмысына аздап жәрдемдесе бастайды.
6-7 жасқа келген бала төсегін жинап, тамақ ішкен ыдыстарын жуып, тазалап, ... ... үй ... үй ... ... ... жууға, аяқ киімдерін тазалап, орындарына реттеп қоюға жарайды. Баланың жасы өскен сайын үй ... ... ... де ... ... ... ... қатар ата-аналардың туған жер мен Отанды сүюге баулып, жауыздыкка, жалқаулыққа, үстемдікке қарсы сезімге тәрбиелейді.
Балалар ертегідегі оқиғаларды ынтыға қабылдайды және оған ... ... ... ... мектепке дейін-ақ қаланатыны белгілі. Ертегілер жас бала жүрегінде ең қымбат ... - ... ... ... бәрі ... ... қайырымды бола бермейді. Ата-ана мен тәрбиешінің міндеті балаға сәби күнінде адамгершілік пен ... ... ... ... сай ... беру, сабақтың тиімді, қызықты өтуі мұғалімнің жеке оқушыны тани білуіне де байланысты. Мектепке жаңа, келген шәкірттің жан дүниесіне, физиологиялық ... және ... ... ұғу, ... түсіну қабілетіне үнемі зер салу —ұстаз парызы. Әсіресе жеке жұмыс жүргізуді бастарда оқушының сөз ... ... ... ойын ... ойын баяндай білуі, сөйлемді толық аяқтай білуі, сұраққа жауап беруі, өзін қоршаған дүниені тану таразыдан өткізілуі керек.
6-7 жастағы оқушылардың көбісінің ... ... ... тез ... ... Бірақ ұққанын тез ұмытып қалады. Біраз күннен кейін сұрасаң жауап бере ... Бұл ... ... ... ... ... жеке жұмыс ерекше есте қалардай қызықты болуы керек. Қабылдауы баяу немесе мінезі тұйық, көп сөйлемейтін, тыныш отыратын сабаққа ... ... ... ... оны ... ... ... тарту, көңілдендіру, өзге оқушының берген жауабын қайталаттыру немесе сөзуар балалармен қабаттастыра сөйлету мақсатын көздеуі тиіс. Берген жауабын нақтылап, анықтап ... ... ... жауап беріп тұрғанына көзін жеткізіп, белсенділік туғызу шарт. Қабылдауы нашар оқушының жауапкершілігі де төмен болады.
Қазіргі кезде сабақты ғылыми - теориялық, және ... ... ... ... оқытуды жетілдіре түсудің тиімді жолдарын қарастырып отыр. Оқушылардың өздігінен жұмыс істей білуіне ерекше ... ... және ... ... әдіс тәсілдерін ұсынады. Оқушыларға тәрбие берудегі, білім негізін игертудегі ұстаз ролін еш нәрсе де алмастыра алмайтынын білеміз. Шәкіртке білім берудің ... - ... ... да ... ... ... ... ғылыми мазмұнға сай, білімділік, тәрбиелік және дамытушылық жағынан әсерлі, тартымды көрнекілік пайдалану арқылы өткізу, осыған орай торғайдың, шәйнектің, дәптер суреттерін ... іліп ... ... ... ... ... (Тор...) көрсетіп, екінші буынды балалардан сұрасақ, олар ... ... ... ауызша жауап бере алады. Сонымен қатар осы сөздерде неше дауысты дыбыстар болса, сонша буын болатындығында ескере кетуімізге ... ... ... ... ... ... ... тұтас оқуға үйрету үнемі есте болған дұрыс. Осылайша балаларды ... ... ... ... ... сана ... ... қоғамдық ортаның мектептегі оқыту мен тәрбиенің әсерінен қалыптасып дамиды.
- сыныпта лексиканы оқыту арқылы тіл дамыту
2-сынып ... ... мен ... ... ... ... ... Сондықтан олардың ақыл-ойын дамыту үшін сөйлемді дұрыс құра білудің, тақырып мазмұнына сай, тәрбие негізін нақты оқушының санасына ... құя ... ... ... ... ... ... білімділігі, мәдениеті, ұстамдылығы, тапқырлығы, балаға деген қамқорлығы ... күш. ... оқу ... ... қана ... оны ... ... яғни тәжірибеде қолдана білуі керек. Жетілдірілген бағдарлама оқушыларға түрлі пәндерден білім берумен бірге олардың ақыл-ойын санасын ... да ... Ал ... дамуы тілдің дамуымен тікелей байланысты. Өйткені тіл ойдың сыртқы көрінісі. Бала тілін дамытуда оларға түрлі ... сан ... жазу ... ... ... өлең ... әңгімелер оқыту арқылы іске асады. Бастауыш сыныпта ертегілер оқытудың маңызы зор. Ертегі - сабақтың сыныптан тыс оқудағы бір саласы. Ондағы ... ... ... сөз ... сәйкес дауыс күшейтудің (кекесін, мысқыл, қуаныш, реніш) қажеттігіне оқушылардың көзін жеткізу керек.
Ертегі - балалардың ой-өрісін дамытып, тіл ... ... ... ... мен ... ... арыстан», «Қарлығаштың құйрығы неге айыр», сияқты ертегілерді балаларға алдымен өзіміз оқып беріп, одан кейін балалардың түсінігін сұрап дұрыс емес ... ... ... ... ... да ... тіл ... сөздік қорын арттыруға әбден болады.
Тіл сабағының мақсаты - оқушыларға әбден тілімізді меңгерту. ... ... ... ... байланыстырып сөйлеудің қарапайым түрлерін толық меңгерулері керек. Оқушылардың тілін, сөздік қорын дамыту күн, апта, тоқсан сайын күрделене түседі.
Сөздік ... ... ... ойын дамытумен тығыз байланысты екені белгілі. Тілді, оның грамматикалық курсын меңгеру оқушыларға өз пікірлерін айтуға, сұрауға, ... ... ... мен ... ... ... түрлі байланыстарды аңғара білуге мүмкіндік береді. Мектепте жүргізілетін сөздік жұмысы ауызша, жазбаша болып екі түрге ... тіл ... ... ... ... оқу, ... әңгімелеп айтып беру арқылы орындалса, жазбаша тіл дамыту мазмұндама, шығарма т.б.с.с жазу жұмыстары арқылы іске асады. Бұл жұмыстар арқылы ... ... сөз ... ... дәл ... ... оның ... қабілетін арттыруға сөйлеудің мазмұны мен формасының бірлігін арттыруға, қамтамасыз етуге бағыталады.
М.Ермекбаев өзінің диссертациясында ... ... және ... мектеп оқушыларының сөздік қорының даму динамикасын берген[19,-51].
Біз оның берген кестенің бастауыш мектеп оқушыларының сөздік ... даму ... ... шамасы
Сөздік қоры
1.
6.6-6.11
3871
2.
7.0-7.5
5782
3.
7.6.-7.11
8930
4.
8.0-8.11
12566
5.
9.0-9.11
14862
6.
10.0
15686
Бұл кестені ғалым бастауыш сынып оқушыларына арналған оқулықтарына ... ... ... біз ... тілі» оқулықтарындағы тіл байлығын дамытуға арналған тапсармаларды екі топқа бөліп ... ... және ... жазуға) арналған тапсырмаларды мына кестеде қарастырайық.
-кесте. Оқулықтардағы тіл байлығын дамытуға арналған ... ... ... ... ... арналған тапсырмалар
шығарма жазуға арналған тапсырмалар
1-сынып
сөздің тура мағынасын аңғару, сөз тіркесін құру, сөйлем түзе білу, олардың ара жігін ажырату
«Қысқы ... ... ... «Наурыз», «Жылдың төрт мезгілі», »Кім болам», «Менің атам» ... ... ... айту, жазу
2-сынып
№11. Суретке қарап сөйлем құрау,№23 суреттегі жануарлардың атын атап, атауларды қатыстырып сөйлем жазу, № 103. ... ... ... ... ... № 187. ... қарап (70 б.) сұрақтарға жауап беру
№26 Мәтінінің мазмұнын айтып беру, дайын мәтін бойынша тақырыбын қою, жоспар жасау, жалпы ... ... ... ... ... ... ойды табу
№17 "Онтай", № 66. Ребусты шешіп, әңгiме құрастыру, "Менiң сыйлығым"
тақырыбына ауызша әңгіме құрастыру, №30.Ертегіні әрі қарай жолғастыру
№ 131. Абай мен ... ... ... ... айту, № 160. өз бөлмесін сипаттау,
№ 165. Жоспар бойынша мәтін құрастыру, № 166. ... құс" ... 4-5 ... тұратын мәтін құрастыру,
№ 168. Аталған тақырып және тірек сөздерді пайдаланып мәтін құрау, № 176. "Әдепті бала-арлы ... ... ... ... ... ... сөйлем құрау,№23 суреттегі жануарлардың атын атап, атауларды қатыстырып сөйлем жазу, № 103. ... ... ... ... құрастыру. № 187. Суретке қарап (70 б.) сұрақтарға ... ... ... ... ... ... дайын мәтін бойынша тақырыбын қою, жоспар жасау, жалпы фоннан негізгі фигураны ажырату, негізгі ... ойды ... ... № 66. Ребусты шешіп, әңгiме құрастыру, "Менiң сыйлығым"
тақырыбына ауызша әңгіме құрастыру, №30.Ертегіні әрі қарай ...
№ 131. Абай мен ... ... ... ... ... № 160. өз бөлмесін сипаттау,
№ 165. Жоспар бойынша мәтін құрастыру, № 166. ... құс" ... 4-5 ... тұратын мәтін құрастыру,
№ 168. Аталған тақырып және тірек сөздерді пайдаланып мәтін құрау, № 176. "Әдепті бала-арлы бала" тақырыбына ... ... ... ... ... 3-4 ... ... мәтін құрастыру,
№216. Сөйлемдерді оқып, ретімен айтып беру.
Ертегіні әрі қарай жалғастыр.
дайындалған жартылай мәтінді ары қарай өз беттерінше ... ... ... ... ... ой ... жасау
Туған жері туралы әңгімелеу,"Бау-бақ шаның пайдасы" тақырыбына ... ... ... ... ... ... әңгіме құрастыру,
№114.Сурет бойынша кітапхана мәнінде әңгіме құрастыру.
№117. "Менің ... - ... ... ... ... №216. "Орманда" тақырыбына шағын шығарма жазу.
№246. Кітапханаға барғаны жайлы әңгімелеу.
№277. Мәтінді әрі қарай жалғастыру.
№294."Аңшы" тақырыбына шығарма ... "Кім ... " ... ... жазу.
№ 252. Суретке қарап, шағын әңгіме құрап жазу, № 254. Еркін тақырыпқа шығарма жазу,
112 б. Ұста ... ... ...
4-сынып
№111 өз ойын дәлел деу (тіл дамыту)
№112 өз ... ... №119. Сөз ... ... ... ... құрау,
№123. Сөйлем құрау.
№99. "Менің туған ауылым" тақырыбына әңгіме жазу, №100. Берілген тақырыпқа әңгіме құрастыру,№103.жоспар бойынша ... ... ... ... ... ... ... №420. Ертегiнi әрi қарай жалғастыру.
№429. Әңгімені әрі қарай жалғастыру,
№443. Ауа райы туралы шағын әңгіме жазу,
№445.Б. ... ... ... ... ... ... ... не білесің?
№494. "Ас атасы –нан" тақырыбына әңгіме құрастыру,
№561.тұрған жердің (қала, ауыл т.б.) ... ... ... ... жазу.
Оқулықтарда шығарма жазуға төмендегідей тапсырмалар берілген:
-сыныпта -6 тапсырма;
-сыныпта –тапсырма;
-сыныппа - 67 тапсырма;
4-сыныпта -51 тапсырма берілген. Осы ... тіл ... ... ... ... ... тапсырмаларды саралап отырып, біз жалпы тіл байлығын дамыту әдістемесіне тоқталмақпыз.
Ә.Исабаев «Қазақ тілін оқыту методикасында» ұсынып отырған практикалық әдістерде «сөйлем құрату ... ... ... ... «дұрыс сөйлеуге дағдыларын қалыптастырудың тәсілдері», »Диалогтық және монологтық сөйлеуді үйрету әдістері» тақырыптарда тіл дамыту мәселелеріне тоқталған [137].
Бастауыш сыныпта қазақ ... ... ... ... ... ... бірі ... Рахметова. Бастауыш сыныпта қазақ тілін оқыту әдістемесінде тіл байлығын дамытудың профессор С.Рахметова ... ашу ... ... ... ... ... оқыту әдістемесі» атты оқулығында мынадай бөлімдерде көрсеткен:
1) «Сауат ашу және тіл ... ... ... ашу ... ... тілі мен ойын ... Ғалым былай деген: «Оқушылардың тілін дамыту үшін әліппедегі мәтіндер мен берілген сөздер ... әр ... ... ... мен ... ... табиғат құбылыстары, баланы қоршаған сан алуан заттар, өсімдіктер, жануарлар дүниесі» [6,-37].
2) «Әдебиеттік оқу және тіл дамыту әдістемесі» бөлімінде ... ... ... ... ... ... отырып, осы жұмыстарды жүргізгенде «...балаларды өз беттерімен ізденуге үйретіп, ақыл ойы мен дүниетанымын кеңейтуге, тілін дамытуға септігін тигізеді» - деп ... ... ... және тіл ... ... ... ... тоқтала отырып, эвристикалық және проблемалық әдістер оқушылардың тіл байлығын дамытуға әсерін тигізеді ... ... ... ... және тіл дамыту»
5)Байланыстырып сөйлеу [6,-95; 110].
Ғалымның пікірінше бастауыш мектептерде жүргізілетін тіл дамыту жұмысы негізінен мынадай мақсаттарды ...
1) ... ... ... ... мен ... дүниетанымын дамыту, әр нәрсені салыстыра талдап салыстыру негізінде өз ... ... ... ... үйрету;
2) оқушыларға қазақ әдеби тілі нормасына сай, өз сезімін, ойын дұрыс ... бере ... ... ... ... ... ана ... сүюге, оның алтын қорын, тамаша сырлы, көркем де нәзік сөз байлығын қолдана білуге және оны сезініп, ... ... ... ... тілі ... ... негізінде оқушылардың жазу тілін дамытуға септігі тиетін мазмұндама мен шығарма жұмыстарының оңай да тиімді түрлерін іріктеп алып ... ... мен ... ... ... балаларды өз Отанына берілген шын патриот, бірі-біріне достық, ... ... ... ... ... саналы да белсенді қызмет ете білуге тәрбиелеу [6,-117-118].
Белгілі ғалым Б.Ысқақов «Тіл дамытудың психолонгвистикалық негіздері» атты кітабында ... ... ... ... ... ... мен ... психологиялық, лингвистикалық негіздерін қарастырып отырып, былай деген: «Бастауыш сыныптарда жүргізілетін тіл ... ... ... ... жүйесін меңгеруге, тілге деген икемділігі мен дағдыларын қалыптастыруға ықпал етеін әдіс-тәсілдер мен формалар, принциптер мен оқытудың мазмұны ... ... ... әдістеме ғылымының бр саласы» [85,-3].
Екі ғалымның да тіл дамыту туралы пікірлеріне қосыла отырып, сөздіктер арқылы тіл байлығын ... ... ... отырмыз. Тілді үйрету мақсаты туралы Ф.де Соссюр былай деген болатын: «Обучение неродному языку ... не ... ... ... ... а ... гибких коммуникативных умений свободно выбирать оптимальную для данного случая речевую стартегию» [138,-147].
2.2. ... ... ... ... ... үлгісі
Сабақтың тақырыбы: Сан есім
Сабақтың мақсаты:
а) білімділік: студенттердің сан ... ... ... нығайту, тиянақтау, мысалдар арқылы жаңа сабақты игерту.
ә) тәрбиелік: қазақ ... ... ... ... ... студенттердің тапқырлық, ізденімпаздық қасиеттерін, сөйлеу мәдениетін қалыптастыру.
Сабақтың түрі: шығармашылыққа баулу, тақырып бойынша студенттердің білімін дамыту сабағы.
Сабақтың ... ... ... ... шығармашылық.
Пәнаралық байланыс: әдебиет, математика, тарих.
Көрнекілігі: сөзжұмбақ, ребустар, плакаттар, ... ... ... ... ... ... ... жасалған талдың макеті мен алмалар, белгі беретін таяқша, техникалық құрал.
Сабақтың барысы:
І 1) ұйымдастыру кезеңі;
үй тапсырмасын сұрау;
топпен жұмыс: І топ ... ... топ – «Үш ... Екі ... жарысы:
а) сан есімнен өтілген материалдар бойынша:
ә) сан есімге байланысты мақал-мәтел, жұмбақ, жаңылтпаштар
ІІІ тақтаға мысалды студенттердің өздеріне жаздырту арқылы жаңа ... ...
ІV ... ... ... ... ... кешенді талдау жұмысынан жарыс.
VІІ Түрлі ойындар. (Сөзжұмбақ шешу, ... ... ... ... немесе «Құпиялы қосымшалар», «Құпия сан есімдер» ойыны)
VІІІ Семантикалық картаны тарату (тест орнына)
ІХ Екі топтың топ ... ... топ ... 12 ... ... атауы
ІІ топ басшысына 12 жылдың қазақша атауы (ауызша ... топ ... ... ... мысал келтір
. –шаң, -шең ненің жұрнағы?
. Қосымшаның неше түрі ... ... ... қалай жасалады?
. Жалғаудың неше түрі бар?
. Қазақ тілінде неше ... ... ... ... -сіз ... жұрнағы?
. Сан есім мағыналық жағынан қаншаға бөлінеді?
. Дерексіз зат есімге мысал келтір?
ІІ топ басшысына «Топтастыру стратегиясы»
c7????????ңf ??????????, ????????????????? ... ... ... ???????????????
қf????????? ????????? ??????????????? ??????????? ?????????????
d1???? ????????
cc??ғf?????????????? ???????????
1. Есептік 3. ... 5. ... ... 4. ... 6. Бөлшектік
Х ... ... ... ... Жеті – ... сан есім
2. Жеті қазына
3. Жеті күн (аптаның)
4. Жеті септік
5. Жеті керемет (әлемнің)
6. Жеті нан құдайы
7. Жеті есімдік
(мағыналық ... ... Ер ... Сұлу ... ... ... Қыран құс
5. Құмай тазы
6. Берен мылтық
7. Қақпан
«Үш» санына байланысты
Үш арсыз
тамақ
ұйқы
күлкі
Үш дауасыз
өлім
кәрілік ... ... ...
денсаулық
ақжаулық
он саулық
Үш бәйтерек
Сәкен
Бейімбет
Ілияс
«Үш» санымен байланысты
Тәуелдіктің ІІІ жағы
Жіктіктің ІІІ жағы
Буынның 3 түрі
Дауысты дыбыстардың үшке бөлінуі
Дауыссыз дыбыстардың үшке ... ... ... ... ... «Біріншіден не жаман? ...» Сөзжұмбақ
1. Дыбысталуы әртүрлі, бірақ мағынасы бірдей сөздер.
2. Әкеңнің әкесі
3. Жыл ... ... ... сөз ... ... ... зат есім?
5. «Қалың» сөзінің антонимі
6. Құлыптың қожасы
7. Жыл ... ... неме ... қосымшалар», «Құпия сан есімдер»
Жығады, білімді, мыңды, бірді, білекті, жығады.
Мен ек ... курста оқимын ... інім биыл он ... ... ... ... ... ... тату /бота/
Екі аяқтыда .... тату /бажа/
Жаздың ... күні /бір/
Қыстың ... күнін асырар /қырық/
ХІІ ... ... ... топ ... ала ... ... кетеді,
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
ІІ топ Білекті бірді жығады,
Білімді ... ...
2. 3. ... ... жай сөйлемдерді оқытуда тест тапсырмаларын пайдаланудың үлгісі.
Оқыту үрдісіндегі ең маңызды ... бірі — ... ... ... ... ... түрін, әдісін, формасын қажетті жағдайда орындау, жүйелі түрде дұрыс қолдану оқыту сапасын жоғарлатып, оқушылар үлгеріміндегі кемшілікті дер кезінде ашуға мүмкіндік ... ... ... ... ... аспектілері
Ю.К.Бабанскийдің, Т.И.Батуринаның, И.И.Кулибабаның,
В.П.Беспальконың т.б. еңбектерінде қарастырылды.
Оқушылардың даярлық деңгейін тексерудің түрлі формаларының ішінде соңғы кезде негізгі орындардың бірін тест бойынша тексеру алып жүр. Тест - ... ... (test) ... ... "бақылау", "зерттеу" деген мағынаны білдіреді. Ең алғашқы ... ... 1864 жылы ... Дж.Фишер кұрастырып, оны Гринвич госпиталіндегі мектепте пайдаланған. ... ... ... тест ... тексеруді американдық педагог-психолог С.Пресси мен оның қызметкерлері шығарған деп есептейді.
Тест тапсырмалары қолдану аясына қарай: педагогикалық, ... т.б. ... ... оның ... ... тест ... ... қызметіне қарай: окыту тапсырмалары (оқушылардың жеке белсенділігін арттыру, жаңа материалды игеру, өздігінен дамуы) және ... ... ... ... ... ... күнделікті оқыту үрдісінде оқушылардың жалпы дайындығын тексеру, диагностика жасау) болып бөлінуі мүмкін.1
Педагогикалық тест әдісі оқушылардың білімін ... ... ... ... тек ... ғана емес, біздің мектепте де кеңінен қолданылуда, ... ... ... ... оқу ... үшін талапкерлерден алынатын қабылдау емтихандары осы әдіске негізделген. Мектеп ... ... ... алу үшін ... ... мен талапкерлерді жоғарғы оқу орындарына қабылдау емтихандарын біріктіріп құрудың жоспарлануы (2004) оқу үрдісінде тест тапсырмаларын қолданудың көкейкестілігін аша ... ... ... тест ... ... ары тест ... құру мен оған қойылатын талаптарға тоқталайық. Тапсырманы құру мақсатты айқындаудан басталады, содан соң ... ... ... ... ... білім стандарты анықтап берген оқушылар дайындығының міндетті (минимум) деңгейіне ... ... ... мен оқулық мазмұныны белгіленген тақырып бойынша талдау нәтижесінде тексерілетін және меңгеруге тиісті ең қажетті, негізгі ұғымдар сарапталады. Содан ... осы ең ... ... ... ... ... арасындағы себеп-салдарына байланысты тексеруге арналған тест тапсырмалары құрылады.
Тест тапсырмаларына қойылатын талаптар:
тест ... ... бір ... ойды бейнелейтін
логикалық анықтама (тұжырым) түрінде болады;
форманың ... ... ... да ... болуы;
жауаптың анықталған орнының болуы;
тапсырма элементтерінің дұрыс орналасуы;
тандап алған ... ... ... ... бірдей болуы.
Тапсырманың белгілі бір ойды бейнелейтін анықтама түрінде ... өзі ... ... ... қолданылатын қосымша сөздер мен белгілерді болдырмай, тапсырманың қысқалығын ... ... ... қабылдауына қиындық тудыратын, мағынасы күңгірт, анық зерттелмеген, ... ... ... мен ... емес ... ... ... кездері тестілеу арқылы білім тексеру әдісі және тест ... ... ... ... ... бұл әдіс ... ... да кеңінен колданыла беретіндігі даусыз.
Оның себебі, "біріншіден, тест тапсырмаларын орындауға уақыт аз кетеді, мұғалімнің де, ... да ... ... ... әр ... жеке тапсырма берілетіндіктен көшіріп алу мүмкіндігі болмайды. Демек оқушы пән бойынша өз білімінің объективті бағасын алады. Үшіншіден, тест тек ... ... кана ... ... функциясын атқаратындықтан әрбір тестілеуден кейін оқушы білімі терендей түседі. Себебі, оқушы ... ... таба ... ... оқулықтағы сәйкес тақырыпты қайталап окиды, пысыктайды. Төртіншіден, кейінгі кездегі тест тапсырмалары деңгейленіп берілуде:
I деңгей-тану,
II денгей -жаңарту,
III деңгей-білімді, білікті және ... ... ... ... ... IV деңгей-шығармашылық деңгей, оқушы білімінің ең жоғарғы деңгейі, терең білім көрінісі болып табылады".1
Білім-білік пен ... ... ... ... ... ... бар. Тіл сабақтарына ... ... ... ... ... ... ... жолдарын қарастырайық.
І. Тандау тест: Жиі қоданылатын бұл тест бойынша берілген сұрақтың бірнеше жауабы көрсетіледі. Соның ішінен тек ... ... қана ... ... ... ... саны үштен кем болмауы шарт.
Мысалы:
1. Синтаксис нені зерттейді?
а) сөз мағынасы
ә) дұрыс ... ... ... ... көрсет?
а) Ышқынған дала дауыл
ә) Аяз күшейді
б) Боран түні бойы ... ... ... ... не?
а) тұрлаулы мүшелері толық катыспаған сөйлем
ә) бір ғана сөзден жасалады
б) сөйлемнің оқшау түрі
4. Берілген бес сөздің ... ... бір ... ... ... сөз ... ... Сол сөздің астын сыз.
а) сөйлем ә) сөз тіркесі б) сан есім в) ... ... ... ... ә) дыбыс б) пысықтауыш в) анықтауыш
г) тұрлаусыз мүше
а) толымды сөйлем ә) ... ... б) ... ... в) атаулы сөйлем г) салалас құрмалас сөйлем
ІІ. Балама жауапты ... ... бір ... ... ... я ... еместігі жөнінде оқушының бір жақты жауабы алынады. ... ... ... (дұрыс, дұрыс емес) сөздері арқылы жазылады.
Мысалы:
1. А) Жай сөйлем күрделі ойды білдіреді. дұрыс емес
Ә) ... ... ... ... сөйлем мүшелері дейді. дұрыс
Б) Сөйлем мүшесі бола алатындары: шылау сөздер, қаратпа сөздер. дұрыс емес
2. А) ... мүше ... жай ... жалаң сөйлем дейміз. дұрыс
Ә) Бастауышы жоқ сөйлем жақты сөйлем бола алады ма? Жоқ
Б) Атауы сөйлем іс – ... ... ... жай ... ... ... ... А) бидай өңді – есімді сөз тіркесі. дұрыс
Ә) қиын сөз - етістікті сөз тіркесі. дұрыс емес
Б) ... маңы - ... ... тіркес. дұрыс
4. А) Толымды сөйлем басқа сөйлемге тәуелді болмай дербес
айтылады ма? ия
Ә) толымсыз сөйлем диалогта кездеседі. ... ... ... ... да, ... да ... болуы мүмкін. дұрыс
5. А) Бастауыш ... сөзі бар ... ... сөйлем болмайды. дұрыс емес
Ә) Атаулы сөйлем одағайдан болады. дұрыс емес
Б) Синтаксис — сөз тіркесін, ... ... ... ... ... Сыналушы бос орынға қалдырылып кеткен сөзді ... сөз ... қоюы ... ... тест ... ... ... тексті ... ... А) ... ... сөз білдіреді?
(нені?)
Ә) Сөйлем болу үшін__________________________ болу керек?
(не?)
Б) Айтылуға тиісті мүшелері жай ... ... ... ... ... А) ... тек ... ғана ... ... ... ... мүше жай ... жалаң
сөйлем дейміз. ... ... ... болады
(несі?)
3. А) Сөз тіркесі_______________________________ сөзден құралады
(қандай?)
Ә) Жақсыз ... ... ... Бірыңғай мүшелердің арасында_________ қойылады. ... ... ... Екі ... орналасқан сөздерді бір – бірімен мағанасына мазмұнына қарай сәйкестендіріп топтастыру керек.
Мысалы: Жай сөйлем ... ... ... ... ... ... а) —Білемін
2. ... ... ә) Оған ... ... ... ... ... Дала.
4. Толымсыз сөйлем ... де ... ... сөйлем. ... ... ... ... ә) — ... ... сөйлем ... ... ... Толымсыз сөйлем ... ... ... ... ... ... ... а)Құрамында ... ... ...
2. ... сөйлем. ә)Баяндауыштың бір өзі ... ...
3. ... ... ... ... ... сөйлем. ... мүше ... ... Толымсыз сөйлем ... я ... ... түсіп калған сәйлем
г) Айтылуға тиісті мүшелері түгел қатысқан ... ... ... ... сұрақ білімді игерудің тек бірінші деңгейін ғана тексереді ... ... ... Ал О.С. ... дұрыс жауапты саналы түрде тандау оқушының сұрақ пен жауаптың мағынасын түсініп, жауаптардың мазмұнын талдай алғанда ғана ... ... деп ... тұра ... ... I, II, III ... тест ... құрастырумен қатар, қиындығына қарамастан IV деңгейлі тапсырманы құрастырғанда оқушының өте жоғары білім дәрежесін анықтауға болады.»1
Зайцев О.С. Научные основы ... ... ... ... ... ... ... мен сапасын анықтап, оқу үлгерімін бақылау үшін тест әдісі тиімді болмақ. Көптеген дамыған шет елдерде ауызша сынақ (емтихандар) жүргізілмей, оның ... неше ... ... тест ... ... да осыдан болса керек. Алайда, бір ескеретін жай ... ... ... ... пен ... қарай ойластыра қолдану қажеттігі. Әсіресе тіл мен әдебиет сабақтарында барлық жерде тесттік сынаққа көшу орынды бола ... ... Олай ... тіл мен ... ... өзінің табиғатында жанды қарым-қатынас құралы ретінде сөздің мәнін көрсететін, сөйлеу шеберлігі мен тіл мәдениетін жетілдіруді мақсат ... ... ... орай бұл ... ... тән ... ... керек. Атап айтқанда, байланыстырып шебер сөйлеу, баяндау, ой жеткізу, ішкі әсер мен фактіні дәлелдеу, талдау жинақтау машығын байқау сипатындағы жұмыстарда ... ... ... көп ... тест ... ... алмайтыны кәміл. Сондықтан да тестті орынды қолдана білу, қажет жерінде ауызша ... ... де ... жөн деп білеміз.
Қорытынды
«Бастауыш сынып қазақ тілі сабағында инновациялық технологияларды қолданудың тиімділігі» тақырыбында ... ... ... ... ... қорытындыға келеміз.
1. ХХІ ғасыр – жеке тұлғаны қалыптастыру, ізгілендіру, дамыту ғасыры. Мамандардың алдында тұрған ... ... - ... алған білімдерін пайдаға асырып, оларды өз бетінше түрлі өмірлік жағдайда қолдана білетін, өмірге өзіндік көзқарасы бар ... ... ... көмектесу.
2. Тіл маманы шеберлігінің негізгі көрсеткішінің бірі әдістеме ... озық ... ... ... өз ... ... сол арқылы келешек ұрпақтың еркін дамуына, белсенді болуына жағдай жасау.
3. Мұғалім сабақтың барлық кезеңдерінде деңгейлеп, саралап оқытуды ұйымдастырады. Сол ... ... ... ... іске ... Деңгейлеп оқыту идеясының авторы Н.П.Гузик үш деңгейге ... ... ... «А»- ... ... жүйесіне сәйкес; «В» - қосымша жаттығулар көзделеді; «С» - оқу-әдістемелік әдебиеттерден тапсырмалар орындалады.
4. ... ... ... ... салған Карл Фрей. Бұл технология бойынша белгілі бір ... ... ... жоба ... жоспар бойынша ұжыммен жұмыс атқарылады. Бұл жұмыс алдын-ала дайындық жұмыстарының орындалуын талап ... ... ... ... ... ... мақсатты жеке бағдарламамен оқитындай етіп оқу процесін өзгертеді, қайта құрады, яғни оқу ... ... ... тапсырма алған оқушы өз бетінше жұмыс атқарады, жоспарлауға, өз жұмысын бағалауға үйренеді.
Жанпейісованың модульдік технологиясы диалогтік негізде және 3 бөлімнен ... 1) ... ... ... ену); 2) ... ... танымдық әрекет ұйымдастыру; 3) қорытынды (бақылау жұмыстары).
6. Дамыта оқыту технологиясының авторлары ... ... Олар ... ... деп ... ... ... баланың даму заңдылықтарына сәйкестендірілген оқытуды айтады. «Даму» ұғымының психологиялық ...... ... ... ... ... ескініңжоғалуы деген мағынаны білдіреді. Дамыта оқыту баланың белсенділігін ұйымдастырумен іске асады.
7. Қазақстанның әлемдегі бәсекеге ... ... ... қатарына кіру міндеті, мектепке дейінгі немесе бастауыш сыныптардағы білім беру жүйесінің білім алушыларға бүгінгі күннің ... сай ... ... беру ... алға қоюда.
1997ж. Қазақстан Лиссабонда Білім беру конвенциясына қол қойды. Бұл Қазақстан Республикасының білімге қоятын талабы дүние жүзі елдерінің ... ... сай ... ... ... сөз.
8. ... тілді меңгерту жұмысы сабақтан тыс уақытта түрлі интеллектуалды ойын сабақтарында, конференция сабақтарда жалғасын табады. ... жаңа ... ... көп, оны ... ... ... тақырып ыңғайына қарай өз бетінше шешеді және бұл жұмыс тіл мамандарынан алдын-ала ... пен ... ... ... ... ...
Пайдаланылған әдебиеттер
1. ҚР Тілдерді қолдану мен дамытудың 2001-2011 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы, 7 ақпан, 2001ж.
2. Назарбаев Н. ... мен ... ... ... ... экономикасына. Егемен Қазақстан, 27 мамаыр, 2006ж.
3. Оразбаева Ф. ... ... ... мен әдістемесі. Алматы, 2000ж.
4. Ысқақ Б. Тіл дамытудың ғылыми ... ... ... ... Б.А. ... ... технологиялары, Алматы, 2000ж.
6. Выготский Л.С. Воображение и творчество в детском возрасте. Москва, 1987.
7. ... Л.В. ... ... ... ... ... Т. жалпы психология, Алматы, 1998ж.
9. Қазақ тілі және әдебиеті№3,5, ... ... Е., ... С. ... жаңа ... Шымкент, 2005ж.
11. Апатова Н.В. Информационные технологии в школьном образовании, Москва, 1994
12. Байзақ Ү. Оқытудың ... ... ... Таным және тәрбие. №4, 2005
13. Адамбаева Ж. Орыс мектебінің 4-5 кластарында қазақ тілін оқыту, Алматы, 1984ж.
14. Карл Фрей. Жобалау әдісі. ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік тілді оқытуда инновациялық технологияларды пайдалану. Семинар бағдарламасы. Шымкент, ... ... Ы. Орыс ... қазақ тілін оқыту. Алматы, 1977
18. Рахметова С. Тіл дамыту методикасының негіздері. Алматы, 1987
19. Ақбаева К. Оқу орыс ... ... ... ... ... ... кейбір мәселелері. Алматы, 1997
20. Жұмабаев М. Педагогика. Алматы, 1989
21. Мұқанов М. Педагогикалық психология очерктері, Алматы, 1962
22. ... Т.К. ... ... технологии. Москва, 1998
23. Эльконин Д.Б. Избранные психологические труды, Москва, 1989
24. Қайдар Ә. Қазақ тілінің өзекті мәселелері. ... ... ... Б. Тіл ... негіздері, Шымкент, 2000
26. Бекмұхамедова Х. Орыс тілін оқыту ... ... ... ... Б. ... ... сыныптан тыс жұмыстар, Алматы, 2000
28. Байтанаева-Молдалиева Д., Оразбаева Э. Мемлекеттік тілді ... ... ... минимум, Шымкент, 2003
Қ.А.Ясауи атындағы ХҚТУ ШИ
Сырттай оқу факультеті 45-15К ... ... ... ... ... ... тілі ...
инновациялық технологияларды
қолданудың тиімділігі» тақырыбында
жазылған диплом жұмысына
ПІКІР
Студент Н.Лаханова бүгінгі күні бастауыш ... ... ... ... аса ... ... ... жаңа технологиялық әдістерді, олардың авторлары мен еңбектерін зерттеп, ортаға ... ... ... ... ... ... оқыту, дамыта оқыту технологияларының мазмұнын ашып, мектепке дейінгі мекемелерде немесе мектепте бұл технологияларды әр маман өз ыңғайына ... ... ... сөз ... ... ... ... сыныптарды оқытуда бүгінгі күні орын алып отырған мәселелерге толығырақ тоқталып, қазақ тілін ... ... ... ... әдіс – ... ... ой ... Қазақ тіліне үйрету оны дұрыс оқыту жұмыстары сабақтан тыс ... да ... ... іс – шараларда жалғасын табуы қажет деп айта келіп студент тест тапсырмаларын ... ... ... ... тіл ... аса қажетті және диплом жұмысы қорғауға ұсынылады.
Ғылыми жетекшісі
п.ғ.д., профессор Г.Ғ. ... ... ... ХҚТУ ШИ
Сырттай оқу факультеті 45-15К ... ... ... ... ... қазақ тілі сабағында
инновациялық технологияларды
қолданудың тиімділігі» тақырыбында ... ... ... ... шеберлігінің негізгі көрсеткішінің бірі - әдістеме саласындағы озық ... ... ... келешек ұрпақтың еркін дамуына жағдай жасау екенін түсініп, оны игеруді өзіне мақсат еткен ... ... жаңа ... ... зерттеп, зерделеуде көптеген жұмыс жасаған.
Сонымен бірге бүгінгі күні бастауыш сыныптарда қазақ тілін оқытуда дамыта оқыту және осыған орай тест ... ... ... ... ... беру ... ... міндеті – кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау, оқытудың жаңа технологияларын енгізу керек екенін ескерсек, ... ... ... ... ... күні ... ... өзекті мәселені қозғап отыр дейміз.
Диплом жұмысының материалдары оқытушы ... өте ... және ол ... ... ... ... п.ғ.к. ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сынып қазақ тілі сабағында инновациялық технологияларды қолданудың тиімділігі54 бет
Бастауыш сыныпта бейнелеу өнері сабағында акварель техникасын қолдану ерекшелігі мен тиімділігі55 бет
Абай еңбектерінің негізінде ана тілі оқу сабағында оқушылардың құлықтық тәрбиесін қалыптастыру50 бет
Бастауыш сынып оқушыларымен дене тәрбиесі сабағын жүргізудің әдістемелік ерекшеліктері16 бет
Бастауыш сынып оқушыларын ана тілі сабағы арқылы отансүйгіштікке тәрбиелеу64 бет
Бастауыш сынып оқушыларының мінез-құлық дағдыларын оқу-тәрбие процесінде тәрбиелеудің педагогикалық негіздері51 бет
Бастауыш мектептің математика сабақтарында ұлттық және дидактикалық мазмұнды ойын есептерін қолдану арқылы оқушылардың ой-өрісін дамыту27 бет
Corel Draw программасын түрлі графикалық бейнелерді өңдеуге қолданудың әдістемелік негіздері21 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
Ағылшын тілі сабағында дидактикалық ойындар арқылы оқушының ауызша сөйлей алу және жазу дағдысын қалыптастыру7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь